974
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
MINI FUTBOL SPORT TURIDA BOSHLANGʻICH TAYYORLOV GURUHLARIGA
TEXNIK USULLARNI O‘RGATISH
Shaymardanov D.B.
O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti,
Chirchiq shahri, O‘zbekiston
https://doi.org/10.5281/zenodo.14742587
Annotatsiya. Maqolada mini-futbol texnikasini o‘rgatishning maqbul ketma-ketligini
aniqlash va sport maktablaridada mashg‘ulotlarning dastlabki bosqichlarida yosh mini-
futbolchilarning texnik tayyorgarligini oshirishning tashkiliy-uslubiy asoslarini aniqlashga
qaratilgan tadqiqot natijalari keltirilgan.
Kalit so‘zlar: o‘quv-mashg‘ulot, texnika, texnik usul va harakatlar, texnik tayyorgarlik.
TEACHING TECHNICAL METHODS TO PRIMARY TRAINING GROUPS IN THE
MINI-FOOTBALL SPORT
Abstract. The article presents the results of a study aimed at determining the optimal
sequence of teaching mini-football techniques and identifying the organizational and
methodological foundations for improving the technical training of young mini-football players at
the initial stages of training in sports schools.
Keywords: training, technique, technical methods and actions, technical training.
ОБУЧЕНИЕ ТЕХНИЧЕСКИМ МЕТОДАМ НАЧАЛЬНЫХ ТРЕНИРОВОЧНЫХ
ГРУПП В МИНИ-ФУТБОЛЕ
Аннотация. В статье представлены результаты исследования, направленного на
определение оптимальной последовательности обучения техническим приемам мини-
футбола и выявление организационно-методических основ совершенствования
технической подготовки юных мини-футболистов на начальных этапах обучения в
спортивных школах.
Ключевые слова: тренировка, техника, технические приемы и действия,
техническая подготовка.
Mavzunin gdolzarbligi.
Tayyorgarlikning dastlabki bosqichida mini- futbol texnikasini
mukammal o‘rgatish. Kelajak poydevorning mustaxkam bulishini taьminlovchi muxum boskich
hisoblanadi. Yuqori natijalarga erishish ko‘p jihatdan futbolchilarning turli egalaganlidan va raqib
jamoasi o‘yinchilarining qarshiliklariga mohirona xamda samarali foydalanishiga bog‘liqdir.
Vaziyatga boxo beraolmaslik mini-futbol texnikasini o‘rganish jarayonida orkada kolishi
vaktida uzlashtirmasligi kabi xolatlar tugrirogi xatoliklar tayyorgarlk xamda mashgulotlarning
keyingi davrida ham saqlanib qoladi.
975
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Texnik tayyorgarlik mahorati va sport natijalari o‘sishi boshlang‘ich tayyorgarlik davrida
olingan bilimlarga bog‘liq. Texnik mahorat mini-futbolchilar tomonidan turli xil texnik usullarni
egallab, ulardan o‘yin jarayonida samarali foydalanish tushuniladi.
Bugungi kunda sport maktablarida to‘liq mashg‘ulotlarni tamomlagan yosh mini-
futbolchilarning aksariyati mini-futboldan yiroqlashib sanoklilarigina sport ustalari darajasiga
yetib bormoqda xalos. Sababi mahalliy futbolchilarning mahoratini oshirish, zahirani tayyorlash
sifati talab darajasida emas . Bolalar sport maktablaridagi boshlang‘ich tayyorlov davrda mini-
futbol texnikasini o‘rgatish jarayoni samarasiz aslida texnik –taktik maxoratini oshirish mini-
futbolchilarida saviyali o‘yin ko‘rsatish imkonini beradi.
Ishning maqsadi:
Mini-futbolchilarning boshlang‘ich tayyorlov guruhidagi yosh
sportchilarni texnik usullarga o‘rgatish uchun samarali metodikani ishlab chiqish va asoslash.
Ishning vazifalari:
1.
Mini-futbolda o‘quv-mashg‘ulot va musobaqa sharoitida olingan natijalar bo‘yicha
kamchiliklarni aniqlash.
2.
Mini-futbolda o‘quv mashg‘ulot jarayonida texnik usullarni takomillashtirishga qaratilgan
metodikani ishlab chiqish va asoslash.
Foydalinilgan usullar.
Ilmiy adabiyotlarni tahlili qilish va umumlashtirish, pedagogik
kuzatish, matematik-statistik usullar.
Ishni olib borilishi.
Pedagogik tajribada tadqiqot va nazorat guruhlari ishtirok etdi. Har
bir guruhda 10-11 yoshli shug‘ullanuvchilar 15-nafar tashkil etdi
.
O‘quv-mashg‘ulot jarayoni 90
daqiqa davomida olib borildi. Nazorat guruhi sport maktablari dasturi asosida mashg‘ulotlarni
olib bordi.
Tadqiqot guruhi xuddi shu dastur bilan shug‘ullanishdi, ammo maxsus mashqlar majmuasi
asosida boshlang‘ich tayyorgarlik guruhidagi 10-11 yoshli mini-futbolchilarning texnik
harakatlarini o‘rgatishga yo‘naltirildi.
Ixtisoslashtirilgan sport adabiyotlari asosida ikkita maxsus mashqlar majmuasi ishlab
chiqilda va 4 oy davomida o‘quv mashg‘ulot jarayoniga joriy etildi.
O‘quv-mashg‘ulot jarayonida maxsus mashqlar asosiy qismda kunora 15-20 daqiqa
davomida olib borildi.
Asosiy natijalar.
Tajriba boshida olingan testlar yosh mini-futbolchilarning jismoniy va
texnik tayyorgarlik darajasini aniqlash imkonini berdi.
Tavsiya etilgan test me’yorlari (1-jadval) tadqiqot va nazorat guruhi yosh mini-
futbolchilarining texnik tayyorgarlik darajasini aniqlashga yordam berdi.
1-jadval
10-11 yoshli mini-futbolchilar uchun test me’yorlarining talabi
976
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Testlar
Baho
Qoniqarli
Yaxshi
A’lo
Tupni ustunlar oralatib olib yurish (to‘g‘ri ustunlarni
olib o‘tishlar baholanadi)
5
7
10
Darvozaga zarba berish, qaytgan to‘pga zarba (urilgan
to‘plar soni)
5
7
10
To‘pni doirada olib yurish va skameykaga zarba berish
(vaqtga)
10
13
16
Sherik bilan to‘pni uzatish va to‘pni olib yurish.
8
11
13
Qabul qilib olingan test mye’yorlaridan tajriba va nazorat guruhi yosh mini-
futbolchilarning ko‘rsatkichlari bir-biriga yaqin ekanligi aniqlandi.
Guruhidagi yosh mini- futbolchilarning texnik tayyorgarligini samarali oshirishga tez va
aniq texnik tayyorgarlilarini o‘zlashtirishdga yordam berdi.
Metodika turli mashqlar majmuasida iborat bo‘lib 15-20 daqiqa davomida bajarildi.
1.
Mashqlar majmuasi №1
A) Dastlabki holat (D.h.) – 11 m masofga to‘pni joylashtirish.
Murabbiyning ishorasi bilan darvozani o‘ng tomonga keyin chap tomonga zarba berish
harakatlari.
B) D.h. – ikki kishi bo‘lib 5 m masofaga turish.
Murabbiyning ishorasi bilan o‘yinchilar 2 ta teginishda to‘pni bir-biriga oshirib berishadi.
V) D.h. - ikki kishi bo‘lib 5 m masofaga turish.
Murabbiyning ishorasi bilan yosh futbolchilar tupni bir-birlariga 1 ta teginishda oshirib
berish.
G) D.h. – ikki kishi bo‘lib 10 m maosfaga joylashadilar.
Murabbiyning ishorasi bilan to‘pni 5 m masofaga olib yurish so‘ng to‘pni oshirib berish.
2.
Mashqlar majmuasi №2
A) D.h. – ikki kishi bo‘lib 5 m masofaga turish.
Murabbiy ishorasi bilan o‘yinchilar 2 ta teginishda to‘pni bir-biriga oshirib berishadi.
B) D.h. - ikki kishi bo‘lib 5 m masofaga turish.
Murabbiy ishorasi bilan yosh futbolchilarning tupni bir-biriga 1 ta teginishda oshirib
berish.
V) D.h. – uch kishi bo‘lib 5 m masofaga joylashadi.
Murabbiyning ishorasi bilan to‘pni 5 m masofaga bir teginishda oshirib berib oldinga
sherigini o‘rniga harakatlanishadi.
977
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
G) D.h. – darvozadan 16 m masofada to‘p bilan turishadi.
Murabbiyni ishorasi bilan to‘pni olib yurib darvozaga zarba berish va 11 m masofadan
zarba berish kerak.
Maxsus majmuaviy mashqlarni mashg‘ulot jarayonida 4 oy davomida olib borishdan so‘ng
qayta jismoniy va texnik tayyorgarlik bo‘yicha test me’yorlari qabul qilindi. texnik tayyorgarlik
darajasining natijalari aks ettirilgan bo‘lsa, 2-jadvalda jismoniy tayyorgarliklar darajasi keltirilgan.
2-jadval
Tadqiqotdan so‘ng tajriba va nazorat guruhi yosh mini-futbolchilarining texnik
tayyorgarlik darajasi
Test me’yorlarini
nomlanishi
Nazorat guruhi
Tajriba guruhi
Tadqiqotdan oldin Tadqiqotdan so‘ng
Tadqiqotdan
oldin
Tadqiqotdan
so‘ng
30 m yugurish
6.11
6.10
6.11
5.25
3x10 m yugurish
9.7
9.1
9.9
5.4
Tadqiqot xulosasiga kura tajriba guruhi yosh mini-futbolchilarining texnik tayyorgarlik
o‘rtacha darajasi, nazorat guruhi yosh mini-futbolchilarining texnik tayyorgarlikning o‘rtacha
darajasidan yuqori.
Tadqiqotdan oldingi va keyingi natijalarni solishtirish jarayonida shu narsa anqilandiki,
tajriba guruhida joriy etgan dasturimiz asosida texnik tayyorgarlik darajasi, nazorat guruhining
natijalaridan yuqori. Nazorat guruhi tarbiyalanuvchilarining texnik tayyorgarlik bo‘yicha test
me’yorlarining o‘sishi kuyidagicha ko‘rinish oldi: “Ustunlarni oralatib olib yurish”–12.5%;
“Darvozaga zarba berish”-12.5%; “To‘pni doirada olib yurish”-8.3%; “Sherik bilan to‘pni
uzatish”-18.2% tashkil etsa, Tajriba guruhidagilarda qo‘yidagicha tashqil etdi: “Ustunlarni oralatib
olib yurish”–11.1%; “Darvozaga zarba berish”-11.1%; “To‘pni doirada olib yurish”-16.6%;
“Sherik bilan to‘pni uzatish”-25%.
O‘rtacha keltiradigan bo‘lsak, nazorat gurhining yosh mini-futbolchilarining o‘sishi 1.2%,
tajriba guruhining natijalari 2 marotabaga oshdi. Shuni takidlash etish kerakki, nazorat guruhining
60% shug‘ullanuvchilarida o‘zgarish kuzatilmagan bo‘lsa, tajriba guruhida 100%
shug‘ullanuvchilar ijobiy tomonga o‘zgardi.
Tajriba guruhidagi 10-11 yoshli mini-futbolchilarning jismoniy va texnik tayyorgarlik
bo‘yicha natijalarni o‘sishi kuzatilishi, biz tomonimizdan tavsiya etilayotgan o‘quv mashg‘ulotga
joriy etgan mashqlar majmuasini samarali ekanligidan dalolat beradi.
Xulosa
, texnik va jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha olib borgan mashqlar yosh mini-
futbolchilarning tayyorgarlik darajasini oshirishga xizmat kiladi.
978
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
REFERENCES
1.
Голомазов, С. В. Теория и методика футбола. Техника игры: учеб.-метод. пособие/ С.
В. Голомазов, Б. Г. Чирва. – М.: Спорт Академ Пресс, 2002. – 472 с.
2.
Золотарев, А. П. Структура и содержание многолетней подготовки спортивного резерва
в футболе/ А. П. Золотарев// Теория и практика физической культуры. – 2013. – № 3. –
С. 12–16.
3.
Юный футболист: учеб. пособие для тренеров/под ред. А. П. Лаптева, А. А. Сучилина.
– М.: Физкультура и спорт, 2013. – 225 с.
4.
Алиев Э.Г. Содержание и направленность управления деятельностью спортив-ной
федерации: на примере Ассоциации мини-футбола России: автореф. дис.... д-ра пед.
наук / Э.Г. Алиев — СПб, 2010. — 49 с.
5.
Барчуков И.С. Теория и методика физического воспитания и спорта: учебник / И.С.
Барчуков. — М.: КНОРУС, 2011. — 368 с.
6.
Губа В.П. Интегральная подготовка футболистов / В.П. Губа, А.В. Лексаков. — М.:
Советский спорт, 2010. — 208 с.
7.
Холодов Ж.К., Кузнецов B.C. Теория и методика физического воспитания и спорта:
учебное пособие. — М.: Изд. центр «Академия», 2008. — 480 с.
