1158
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
BOSHLANG'ICH TA‘LIM DARSLARIDA INTERFAOL METODLAR
Ishpulatova Dinora
Qarshi Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti
Boshlang’ich ta’lim yo’nalishi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14784416
Annotatsiya.
Ushbu maqolada, boshlang‘ich ta‘limda o‘quvchilarning ijodiy va mantiqiy
fikrlash qobiliyatlari va ularda fanlarni oson o'zlashtirishiuchun turli interfaol metodlardan
foydalanish usullarini tahlil qiladi. Interfaol metodlardan foydalanish bu bolalarning o'quv
faoliyatida juda muhimdir. Maqolada muammoli vaziyatlar,vizual va badiiy faoliyatlar va
zamonaviy texnologiyalardan foydalanish orqali o‘quvchilarning ijodiy ko'nikmalarini oshirishga
qaratilgan interfaol metodlar ko‘rib chiqiladi. O‘qituvchining rahbarlik roli va ijodiy
yondashuvlarini rivojlantirishda uning ahamiyati tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
Boshlang‘ich ta‘lim, interfaol metod, ijodiy fikrlash, muammoli vaziyat,
ta‘lim jarayoni, texnologiyalardan foydalanish.
ИНТЕРАКТИВНЫЕ МЕТОДЫ НА УРОКАХ НАЧАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Аннотация.
В данной статье анализируются навыки творческого и логического
мышления учащихся начальной школы и методы использования различных интерактивных
методов для облегчения усвоения ими предметов. Использование интерактивных методов
очень важно в образовательной деятельности этих детей. В статье обсуждается Будут
рассмотрены проблемные ситуации, интерактивные методы, направленные на развитие
творческих способностей учащихся посредством изобразительной и художественной
деятельности и использования современных технологий. Анализируется руководящая роль
учителя и ее значение в развитии творческих подходов.
Ключевые слова:
Начальное образование, интерактивный метод, творческое
мышление, проблемная ситуация, образовательный процесс, использование технологий.
INTERACTIVE METHODS IN PRIMARY EDUCATION LESSONS
Abstract.
This article analyzes the creative and logical thinking skills of students in primary
education and the methods of using various interactive methods to facilitate their mastery of
subjects. The use of interactive methods is very important in the educational activities of these
children. The article examines interactive methods aimed at improving the creative skills of
students through problem situations, visual and artistic activities, and the use of modern
technologies. The role of the teacher in the leadership and his importance in developing creative
approaches is analyzed.
Keywords:
Primary education, interactive method, creative thinking, problem situation,
educational process, use of technologies.
1159
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Ta’lim tizimida oʻquvchilarni bilim olishi birinchi oʻrinda turishini hamma yaxshi biladi.
Oʻquvchi oʻqituvchi bergan har bir bilimini yaxshi oʻzlashtirishi uchun turli xil metodlarni
qoʻllash lozim. Yangicha metod yoki innovatsiyalarni ta’lim jarayoniga tadbiq etish haqida gap
borganda interfaol usullarning oʻquv jarayonida qoʻllanilishi tushuniladi. Hozirgi vaqtda ta’lim
jarayonida oʻqitishning zamonaviy metodlari keng qoʻllanilmoqda. Oʻqitishning interfaol
metodlarini qoʻllash oʻqitish jarayonida yuqori samaradorlikka erishishga olib keladi. Bu
metodlarni har bir darsning didaktik vazifasidan kelib chiqib tanlash maqsadga muvofiq. Faqatgina
oʻqituvchi emas, balki oʻqituvchi bilan birgalikda oʻquvchi ham faol boʻlishi hozirgi kunning
talabi hisoblanadi.
Bolalarga dars jarayonlarini turli xil koʻrnishdagi metodlar oʻyinlar orqali ularga
tushuntirib ularni psixikasiga mos dars jarayonlarni tashkil qilamiz. Dars jarayonida bolalarni
zeriktirib qoʻymaslik uchun ularga turli xildagi metodlar asosida dars jarayonni tashkil qilamiz.
Boshlang‘ich ta'lim-bu o‘quvchilarning maktab davridagi bilim olish bosqichlaridan biri
sanaladi. Bu davrda o‘quvchilarning ijodiy, mantiqiy fikrlashlarini o'stirish, ularni hartomonlama
rivojlantirishda o‘qituvchining roli katta. O‘qituvchi bu jarayonda kreativ bo'lishi va ta‘lim
jarayonida zamonaviy texnologiyalar va interfaol metodlardan foydalanishi ta‘lim jarayoni
samaradorligini oshiradi. Shu o'rinda muhtaram prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning ta‘lim
jarayonida o‘qituvchi roli haqida aytgan fikrlarini keltirsak" Bugun har bir o‘qituvchi va tarbiyachi,
oliygoh domlasi ta‘lim va ilm-fan sohasidagi eng so'nggi ijobiy yangiliklarni o‘quv jarayonlariga
tatbiq eta oladigan, chuqur bilim va dunyoqarash egasi, bir so'z bilan aytganda, zamonamiz va
jamiyatimizning eng ilg'or vakillari bo'lishlari kerak". Muhtaram prezidentimizning bu fikrlari
ham yuqorida aytilgan fikrlarga yorqin isbotidir.
Interfaol metodlar deganda - ta’lim oluvchini faollashtiruvchi va mustaqil fikrlashga
undovchi, ta’lim jarayonining markazida ta’lim oluvchi boʻlgan metodlar tushuniladi. Bu metodlar
qoʻllanilganda ta’lim beruvchi ta’lim oluvchini faol ishtirok etishga chorlaydi. Interfaol metod
biror faoliyat yoki muammoni oʻzaro muloqotda, oʻzaro bahs-munozarada fikrlash asnosida,
hamjihatlik bilan hal etishdir. Bu usulning afzalligi shundaki, butun faoliyat oʻquvchilarni
mustaqil fikrlashga oʻrgatib, mustaqil hayotga tayyorlaydi. Interfaol metodlar orqali
oʻquvchilarning tashabbuskorligi hamda jamoaviy izlanuvchanligini oshiriladi. Interfaol
metodlardan foydalanib darslar tashkil etilsa, oʻquvchining darsga boʻlgan qiziqishi yanada oshadi
va ta’lim sifati yaxshilanadi. Interfaol usullar orqali oʻtilgan darslar oʻquvchini ijobiy fikrlashga,
olingan axborotlarni faollikda hal etishga, fikrini erkin bayon qilishga, hamkorlikda ish yuritishga,
fikrni yozma bayon etishga chorlaydi. Interfaol metodlar orqali oʻtiladigan darslarda an’anaviy
usullardan voz kechish degani emas, balki mazmunni oʻzaro faollikda hal eta olishdir. Interfaollik
bu faollikdir, ya’ni oʻquvchi va oʻqituvchi oʻrtasidagi oʻzaro muloqoti asosida kechadi.
1160
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Albatta, har bir ishning maqsadi boʻlgani kabi interfaol usullarni qoʻllashdan maqsad
boʻladi. Interfaol usulning bosh maqsadi oʻquv jarayoni uchun eng qulay vaziyat yaratish orqali
oʻquvchilarning faol, erkin fikr yuritishga muhit yaratishdir. U oʻzining intelektual salohiyatini,
imkoniyatlarini namoyon etibgina qolmay, balki oʻquv sifatini va samaradorligini oshiradi,
ta’minlaydi.
Interfaol metodlarga
to'xtaladigan bo'lsak, aslida bu yerda birinchi navbatda "metod "
so'zi ma'nosini bilishimiz kerak. "Metod" so'zi grekcha so‘z bo‘lib "yo‘l ,usul " degan ma‘nolarni
anglatadi. Ta‘lim jarayonida metodlardan foydalanish shu fan bo‘yicha o‘quvchilarning
qiziqishlarini ortishiga yordam beradi. Bunda o‘qituvchi o'zining kreativligi orqali orqali darsda
yangi metodlar o'ylab topishi mumkin. Endi "interfaol "tushunchasiga to'xtaladigan bo'lsak,
"interact" (rus tilida "interaktiv ") deb ifodalanib, lug‘aviy nuqtai nazaridan "inter" -o‘zaro ,ikki
tomonlama "act" harakat qilmoq ,ish ko'rmoq kabi ma‘nolarni anglatadi. Interfaol metodlar
deganda ta‘lim oluvchilarni faollashtiruvchi va mustaqil fikrlashga undovchi ,ta‘lim jarayonining
markazida ta‘lim oluvchi bo‘lgan metodlar tushunildi. Interfaol metodlarga "Keys-stadi", "Blits-
so‘rov", "Modellashtirish", "Ijodiy ish","Muammoli ta‘lim" va h.k kiradi. Bu metodlar ta‘lim
jarayonida o'sha metod uchun ta‘lim muhiti yaratilgan holatda qo'llaniladi. Ta‘lim jarayonida bu
metodlarni to‘g‘ri tanlash va undan samarali foydalanish kerak. Ta‘lim jarayonida interfaol
metodlarni tanlashda quyidagi holatlar inobatga olinadi.
• Fanning va o'rganilayotgan mavzuning mazmuni hamda o‘ziga xosliklari
•O‘quv mashg‘ulotining maqsadi,vazifalari va mazmuni
•O‘quvchilarning yoshi va bilish imkoniyatlari
•O‘quvchilarning tayyorgarlik darajasi
•Materialni o'rganishga ajratilgan vaqt
Interfaol metodlar tahlili "Modellashtirish "metodi bu metod darslarda o'quvchilarga
murakkab fikrlarni soddalashtirib, tizimli tarzda o‘rganish imkonini beradigan samarali ta‘lim
metodidir. Bu metod o‘quvchilarning analitik va ijodiy fikrlash ko'nikmalarini rivojlantiradi,
shuningdek ular o'rgangan nazariy bilimlarni amaliyotda qo'llash imkoniyatini beradi. Bu
metodning maqsadi-o‘quvchilarga murakkab vazifalarni oson tushunishga yordam beradi.
Keys-stadi (Vaziyat tahlili)metodi
O'quvchilarga turli vaziyatlarda qanday qaror qabul qilishga o'rgatadi. Nazariy bilimlarni
amaliyotga tatbiq etishni o'rgatadi. Jamoaviy ishlash ko'nikmalarini rivojlantiradi. Tanqidiy
fikrlashni rivojlantiradi. Interfaol metodlardan foydalanib darsni tashkil etish o'quvchilarga
nafaqat bilimlarni qabul qilish, balki ular bilan fikr almashish, muammolarni hal qilish va ijodiy
yondashuvni rivojlantirish imkonini beradi.
1161
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Xulosa qilib aytganda, interfaol metodlardan foydalanish ta‘lim sifatini oshiradi va
darslarni qiziqarli, mazmunli qiladi, o‘quvchilarning faol ishtirokini ta'minlaydi. O‘quvchilar
uchun bu metodlarni qo'llash orqali darslarni yanada faol va samarali tashkil etish ,o‘quvchilarning
individual va guruh ishlaridagi muvaffaqiyatini oshirish imkonini beradi.
Matematika darslari interfaol metodlar orqali tashkillashtirilsa, dars ham qiziqarli, ham
mazmunli oʻtadi. Chunki, biz bilamizki, boshlangʻich sinf oʻquvchilari juda oʻyinqaroq boʻlishadi.
Shuning uchun ham darslarni rang-barang metodlar bilan tashkil qilish maqsadga muvofiq.
Misol uchun “Koʻpaytirish jadvali”ni tushunishda oʻquvchi qiynaladi. Agar bu mavzu
interfaol metodlar orqali tushuntirilsa, oʻquvchining xotirasida qolishi osonroq boʻladi. Hozirgi
yuksalish va yangilanish davrida yashar ekanmiz biz oʻqituvchilar interfaol metodlar asosida dars
jarayonalarini tashkil qilamiz. Oddiygina oʻqitish metodini olsak, bu tushuncha didaktika va
metodikaning asosiy tushunchalaridan biridir. Didaktika va metodikaga oid hozirgi zamon
ishlarining koʻpchiligida oʻqitish metodlari oʻqituvchi va oʻquvchilarning birgalikdagi faoliyatlari
usullari, boʻlib, bu faoliyat yordamida yangi bilimlar, malaka va koʻnikmalarga erishiladi,
oʻquvchilarning dunyoqarashlari shakllanadi, ularning qobiliyatlari rivojlanadi. Darsda
oʻquvchilar faolligini oshiruvchi vositalardan biri-interfaol metodlardir. Bu usullar maktab
pedogikasi uchun yangilik emas. Ulardan ilgari ham foydalanib kelingan. Qachonki, bu metodlar
samarali natija bera oladi.
REFERENCES
1.
Sidiqova, D. S. (2021). ZAMONAVIY TA’LIMDA MASOFAVIY O’QITISH TIZIMI.
Scientific progress, 2(7), 1027-1031.
2.
Shavkatovna, S. D. (2022). MASOFAVIY TA’LIM SHAROITIDA BOSHLANG ‘ICH
TA’LIM
YO‘NALISHI
TALABALARNING
KASBIY
KOMPETENTLIGINI
TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI. PEDAGOGS jurnali, 1(1), 61-62
3.
Shavkatovna, S. D. (2022). Issues of Formation of Professional Competence of Students.
European journal of innovation in nonformal education, 2(2), 291-294.
4.
Sidiqova, D. (2020). Boshlang'ich sinflarda interfaol ta'lim va loyihalash texnologiyasi.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 4(4).
5.
Sidiqova, D. S. (2021). ZAMONAVIY TA’LIMDA MASOFAVIY O’QITISH TIZIMI.
Scientific progress, 2(7), 1027-1031.
6.
Shavkatovna, S. D. (2022). MASOFAVIY TA’LIM SHAROITIDA BOSHLANG ‘ICH
TA’LIM YO ‘NALISHI TALABALARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI
TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI. PEDAGOGS jurnali, 1(1), 61-62.
1162
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
7.
Shavkatovna, S. D. (2022). Issues of Formation of Professional Competence of Students.
European journal of innovation in nonformal education, 2(2), 291-294.
8.
Sidiqova, D. (2020). Boshlang'ich sinflarda interfaol ta'lim va loyihalash texnologiyasi.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 4(4).
9.
Shavkatovna, S. D. (2021). Developing Students' Professional Competencies in Distance
Learning. Central asian journal of literature, philosophy and culture, 2(10), 152- 155.
