ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
694
METABOLIK SINDROM VA ENDOMETRIYA RAKI: ZAMONAVIY MUAMMOLAR
VA YECHIMLAR
Xidirov Og‘abek Turdimurodovich
Bekchanova Maxfuza Rustamovna
Ilmiy rahbar
Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14902180
Annotatsiya.
Metabolik sindrom – bu semizlik, dislipidemiya, gipertoniya va insulinga
rezistentlik kabi metabolik buzilishlarni o‘z ichiga olgan patologik holat bo‘lib, u yurak-qon tomir
kasalliklari va qandli diabet xavfini oshiradi. So‘nggi tadqiqotlar metabolik sindrom va
endometriya saratoni o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatmoqda. Tadqiqot natijalariga ko‘ra,
metabolik sindromi bo‘lgan ayollarda endometriya saratoni rivojlanish xavfi umumiy
populyatsiyaga nisbatan 2–3 barobar yuqori. Ushbu tezisda metabolik sindrom va endometriya
saratoni o‘rtasidagi bog‘liqlik, asosiy patogenetik mexanizmlar va oldini olish choralari
yoritilgan.
Kalit so‘zlar: Metabolik sindrom, endometriya saratoni, insulinga rezistentlik, semizlik,
estrogen, progesteron, giperinsulinemiya, antiproliferativ ta’sir.
METABOLIC SYNDROME AND ENDOMETRIAL CANCER: CONTEMPORARY
PROBLEMS AND SOLUTIONS
Abstract. Metabolic syndrome is a pathological condition that includes metabolic
disorders such as obesity, dyslipidemia, hypertension, and insulin resistance, which increases the
risk of cardiovascular disease and diabetes. Recent studies have shown a link between metabolic
syndrome and endometrial cancer. According to the results of the study, the risk of developing
endometrial cancer in women with metabolic syndrome is 2–3 times higher than in the general
population. This thesis discusses the relationship between metabolic syndrome and endometrial
cancer, the main pathogenetic mechanisms, and preventive measures.
Keywords: Metabolic syndrome, endometrial cancer, insulin resistance, obesity, estrogen,
progesterone, hyperinsulinemia, antiproliferative effect.
МЕТАБОЛИЧЕСКИЙ СИНДРОМ И РАК ЭНДОМЕТРИЯ: СОВРЕМЕННЫЕ
ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ
Аннотация. Метаболический синдром — патологическое состояние, включающее
в себя нарушения обмена веществ, такие как ожирение, дислипидемия, гипертония и
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
695
инсулинорезистентность, что повышает риск сердечно-сосудистых заболеваний и
диабета. Недавние исследования показывают связь между метаболическим синдромом и
раком эндометрия. По данным исследований, у женщин с метаболическим синдромом риск
развития рака эндометрия в 2–3 раза выше, чем у населения в целом. В диссертации
обсуждается взаимосвязь метаболического синдрома и рака эндометрия, основные
патогенетические механизмы и профилактические меры.
Ключевые
слова:
Метаболический
синдром,
рак
эндометрия,
инсулинорезистентность, ожирение, эстроген, прогестерон, гиперинсулинемия,
антипролиферативный эффект.
KIRISH
Metabolik sindrom – bu turli metabolik buzilishlarning kombinatsiyasi bo‘lib, u yurak-qon
tomir tizimi, endokrin tizim va onkologik jarayonlarga ta’sir qilishi mumkin. Endometriya saratoni
ayollar orasida eng ko‘p uchraydigan onkologik kasalliklardan biri hisoblanadi va uning
rivojlanishida gormonal muvozanat, semizlik va metabolik buzilishlar muhim rol o‘ynaydi. Ushbu
tezisda metabolik sindrom va endometriya saratoni o‘rtasidagi bog‘liqlik hamda patologik
jarayonning asosiy mexanizmlari tahlil qilinadi.
ASOSIY QISM
Metabolik sindrom tarkibiga kiruvchi komponentlar (semizlik, insulinga rezistentlik,
giperglikemiya va dislipidemiya) endometriya saratonining rivojlanish xavfini oshiradi. Ushbu
bog‘liqlik quyidagi omillar bilan izohlanadi:
• Insulinga rezistentlik va giperinsulinemiya – yuqori insulin darajasi tuxumdonlarda
androgen ishlab chiqarilishini kuchaytiradi, bu esa estrogenga aylanuvchi androstenedionning
ortib ketishiga olib keladi.
• Gormonal disbalans – estrogenlarning ortiqcha ishlab chiqarilishi, progesteron ta’sirining
yetishmovchiligi va ovulyatsiya buzilishlari endometriya giperplaziyasi va onkologik
jarayonlarning boshlanishiga sabab bo‘ladi.
• Yog‘ to‘qimalari va estrogen – semizlik fonida yog‘ to‘qimalarida aromataza fermenti
orqali ortiqcha estrogen ishlab chiqariladi, bu esa bachadon shilliq qavatining doimiy
stimulyatsiyasiga olib keladi.
• Leptin va adipokinlar – semizlik natijasida qondagi leptin miqdori oshib, tuxumdon
faoliyatiga va progesteron ishlab chiqarilishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
696
XULOSA
Metabolik sindrom va endometriya saratoni o‘rtasidagi bog‘liqlik zamonaviy tibbiyotda
dolzarb muammolardan biri bo‘lib, ko‘plab patogenetik omillar bilan bog‘liq. Insulinga
rezistentlik, giperinsulinemiya, gormonal disbalans va semizlik ushbu kasallik rivojlanishining
asosiy mexanizmlari hisoblanadi. Shu sababli, metabolik sindromga chalingan bemorlar o‘z
sog‘liklarini nazorat qilishlari va endometriya saratoni xavfini kamaytirish uchun profilaktik
choralarni ko‘rishlari lozim. Bu esa erta tashxis qo‘yish va kasallikning oldini olishda muhim
ahamiyatga ega.
REFERENCES
1.
Bekmatova Sh.K., Ismoilov A.U., Otajonova S.X. “Metabolik sindrom va endometriya raki
(adabiyotlar sharhi).” Toshkent tibbiyot akademiyasining Urganch filiali ilmiy jurnali,
2023.
2.
Karimova D.M., Tursunov O.T. “Ayollarda metabolik sindrom va reproduktiv salomatlik.”
O‘zbekiston tibbiyot jurnali, 2022, №4, 45-50-betlar.
3.
Nazarova G.S. “Endometriya giperplaziyasi va metabolik sindrom: klinik va patogenetik
jihatlar.” Tibbiyotda yangi kun, 2021, №3, 33-38-betlar.
4.
Saidova L.R., Abdullayev N.K. “Metabolik sindrom va ayollarda onkologik kasalliklar
rivojlanish xavfi.” O‘zbekiston onkologiya jurnali, 2020, №2, 15-22-betlar.
5.
Yuldasheva S.M., Ismoilova Z.T. “Metabolik sindrom va endometriya saratoni:
diagnostika va davolash yondashuvlari.” Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasi,
2019, №1, 27-32-betlar.
