217
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
EFTALIYLAR DAVLATINING VUJUDDA KELISHI VA BU DAVLATNING O’RTA
OSIYODAGI YIRIK SALTANATGA AYLANISHI
Srojeva Gulbahor Vahobovna
Osiyo Xalqaro Universiteti
Tarix va filologiya kafedrasi o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14994680
Annotatsiya.
Eftaliylar haqida ilk tarixiy manbalar Xitoy yilnomalarida uchraydi. Ushbu
manbalarga ko‘ra, ular dastlab Sirdaryo va Amudaryo oralig‘ida yashagan, ko‘chmanchi
turmush tarzini kechirgan qabilalar bo‘lgan. Keyinchalik ular janubga siljib, Xuroson va
Shimoliy Hindiston hududlariga yetib borishgan.
Eftaliylarning kelib chiqishi haqida turli taxminlar mavjud. Ba’zi tarixchilar ularni turkiy
xalqlar qatoriga kiritishsa, boshqalar ularning kelib chiqishini turkiy, eroniy va boshqa
ko‘chmanchi qabilalar aralashmasi deb hisoblaydi. Ular dastlab hozirgi O‘zbekiston, Tojikiston
va Turkmaniston hududlarida yashagan bo‘lib, V asrda kuchayib, janubga harakat qilganlar.
Kalit so’zlar:
"Ak Xunlar davlati" Sirdaryo va Amudaryo Xitoy, Sosoniylar va Gupta.
THE EMERGENCE OF THE EPHTHALITE STATE AND ITS TRANSFORMATION
INTO A MAJOR KINGDOM IN CENTRAL ASIA
Abstract.
The first historical sources about the Ephthalites are found in Chinese
chronicles. According to these sources, they were originally nomadic tribes living between the
Syr Darya and Amu Darya rivers. Later, they moved south, reaching the territories of Khorasan
and Northern India.
There are various assumptions about the origin of the Ephthalites. Some historians
include them among the Turkic peoples, while others consider their origin to be a mixture of
Turkic, Iranian and other nomadic tribes. They originally lived in the territories of present-day
Uzbekistan, Tajikistan and Turkmenistan, and in the 5th century they gained strength and moved
south.
Keywords:
"Ak Hun state" Syr Darya and Amu Darya China, Sassanids and Guptas.
ВОЗНИКНОВЕНИЕ ГОСУДАРСТВА ЭФТАЛИТОВ И ЕГО ПРЕВРАЩЕНИЕ В
КРУПНОЕ ЦАРСТВО В СРЕДНЕЙ АЗИИ
Аннотация.
Первые исторические источники об эфталитах появляются в
китайских летописях. Согласно этим источникам, изначально это были племена,
проживавшие между реками Сырдарья и Амударья и ведшие кочевой образ жизни. Позже
они двинулись на юг, достигнув районов Хорасана и Северной Индии.
218
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Существуют различные предположения о происхождении эфталитов. Некоторые
историки относят их к тюркским народам, в то время как другие полагают, что они
произошли от смеси тюркских, иранских и других кочевых племен. Первоначально они
проживали на территориях современных Узбекистана, Таджикистана и Туркменистана,
а в V веке усилились и двинулись на юг.
Ключевые слова:
«Государство Ак-Хунов», Сырдарья и Амударья, Китай,
Сасаниды и Гупты.
Eftaliylar davlati (yoki "Ak Xunlar davlati") V–VI asrlarda Markaziy Osiyo, Xuroson,
Afg‘oniston va Hindiston hududlarida hukm surgan yirik ko‘chmanchi davlatlardan biri bo‘lib,
ularning asosiy qismi turkiy va eftalit qabilalaridan iborat edi. Ushbu davlat o‘z davrida qudratli
harbiy kuchga ega bo‘lib, Sosoniylar va Gupta imperiyasi kabi yirik davlatlar bilan raqobat
qilgan.
Eftaliylar haqida tarixiy manbalarda turli qarashlar mavjud. Ba’zi tadqiqotchilar ularni
turkiy xalqlar qatoriga kiritsa, boshqalari ularning kelib chiqishini irqiy jihatdan turli qabilalar
aralashmasi deb hisoblaydi. Ular dastlab Sirdaryo va Amudaryo oralig‘ida yashagan bo‘lib, V
asrda janubga siljib, hozirgi O‘zbekiston, Tojikiston, Afg‘oniston va Pokiston hududlarida o‘z
hukmronligini o‘rnatgan.
Eftaliylar davlatining eng qudratli hukmdori Toroman (V asr oxiri – VI asr boshi) bo‘lib,
u Hindiston shimoliy hududlarini bosib olib, Gupta imperiyasiga katta zarba bergan. Keyinchalik
uning vorisi Mixirakula ham Hindiston shimolida hukmronlik qilib, buddaviylarga nisbatan
qattiq siyosat yuritgan.
Eftaliylar davrida:
Savdo-sotiq va madaniyat rivojlandi.
Buyuk Ipak yo‘li orqali savdo aloqalari kengaydi.
Harbiy qudrat oshdi.
Ular o‘z davrining eng kuchli suvoriy armiyalaridan biriga ega
edi.
Xitoy, Sosoniylar va Gupta imperiyasi bilan diplomatik munosabatlar o‘rnatildi.
VI asrning ikkinchi yarmida Eftaliylar davlati zaiflashdi. 557-yilda Sosoniy shohi Xusrav
I Anushirvon va Turk xoqonligi qo‘shinlari Eftaliylarni tor-mor etib, ularning hududlarini bo‘lib
oldi. Shundan so‘ng, eftaliy qabilalarining bir qismi turkiy qavmlarga qo‘shilib ketdi, ba’zilari
esa Hindiston tomon ko‘chdi.
Eftaliylar davlati Markaziy Osiyo va Hindiston tarixida muhim o‘rin tutgan.
Ular nafaqat harbiy jihatdan kuchli davlat bo‘lgan, balki savdo, madaniyat va
diplomatiyada ham katta ta’sir ko‘rsatgan. Ularning qudrati qisqa muddat davom etgan bo‘lsa-da,
ularning izlari keyingi turkiy va fors davlatlarida ko‘rinib turadi.
219
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Eftaliylar davlati (yoki "Ak Xunlar") V–VI asrlarda Markaziy Osiyo, Xuroson,
Afg‘oniston va Hindiston hududlarida hukmronlik qilgan yirik ko‘chmanchi imperiyalardan biri
hisoblanadi. Ushbu davlat o‘zining qudratli harbiy kuchi, strategik savdo yo‘llarini nazorat
qilishi hamda o‘ziga xos madaniyati bilan tarixda muhim o‘rin tutgan. Eftaliylar Sosoniylar,
Gupta imperiyasi va Turk xoqonligi kabi yirik davlatlar bilan munosabatda bo‘lib, ba’zida ular
bilan ittifoqlar tuzgan, ba’zan esa keskin harbiy to‘qnashuvlarga kirishgan. Ularning kelib
chiqishi, davlat tuzilishi va inqirozi hali ham tarixchilar o‘rtasida qizg‘in bahs mavzusi bo‘lib
kelmoqda.
Eftaliylar haqida ilk tarixiy manbalar Xitoy yilnomalarida uchraydi. Ushbu manbalarga
ko‘ra, ular dastlab Sirdaryo va Amudaryo oralig‘ida yashagan, ko‘chmanchi turmush tarzini
kechirgan qabilalar bo‘lgan. Keyinchalik ular janubga siljib, Xuroson va Shimoliy Hindiston
hududlariga yetib borishgan.
Eftaliylarning kelib chiqishi haqida turli taxminlar mavjud. Ba’zi tarixchilar ularni turkiy
xalqlar qatoriga kiritishsa, boshqalar ularning kelib chiqishini turkiy, eroniy va boshqa
ko‘chmanchi qabilalar aralashmasi deb hisoblaydi. Ular dastlab hozirgi O‘zbekiston, Tojikiston
va Turkmaniston hududlarida yashagan bo‘lib, V asrda kuchayib, janubga harakat qilganlar.
Arxeologik topilmalar va yozma manbalarga qaraganda, eftaliylar harbiy jihatdan juda
rivojlangan bo‘lib, otliq qo‘shinlarining harakatchanligi va jangovar taktikalari bilan ajralib
turgan. Ularning hukmronligi ostidagi hududlar Buyuk Ipak yo‘lining muhim qismida joylashgan
bo‘lib, bu ularga iqtisodiy jihatdan ham katta kuch-qudrat bergan.
Eftaliylar davlati o‘zining eng qudratli davriga V asrning oxiri va VI asr boshlarida
erishdi. Bu davrda ular Hindiston shimoliy hududlarini zabt etib, Gupta imperiyasiga katta zarba
berishdi. Eftaliylarning eng nufuzli hukmdorlaridan biri Toroman bo‘lib, u Hindiston shimolidagi
hududlarni bosib olib, o‘z ta’sirini kuchaytirgan. Uning vorisi Mixirakula esa buddaviylarga
qarshi qattiq siyosat yuritib, katta harbiy yurishlarni amalga oshirgan.
Eftaliylarning qudrati quyidagi omillar bilan bog‘liq edi:
Eftaliylar Buyuk Ipak yo‘li ustida joylashganligi sababli ulkan savdo imperiyasini
shakllantirishga muvaffaq bo‘lishdi. Ular orqali Xitoy, Hindiston, Fors va Vizantiya o‘rtasida
faol savdo aloqalari olib borilgan. Ayniqsa, ipak, ziravorlar, qimmatbaho toshlar va metall
buyumlar savdosi rivojlangan.
Eftaliylar o‘z davrining eng kuchli otliq armiyalaridan biriga ega bo‘lishgan.
Ularning harbiy strategiyalari ko‘chmanchi jang san’ati, chaqqon hujumlar va yengil
zirhlangan suvoriy qo‘shinlardan iborat edi. Ular shuningdek, o‘zlaridan kuchsizroq davlatlarni
vassallarga aylantirib, harbiy ittifoqlar tuzganlar.
220
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
1.
Eftaliylar davrida buddizm, zardushtiylik va mahalliy dinlar birga yashagan. Arxeologik
topilmalarga ko‘ra, eftaliylar Hindiston va Xitoy madaniyatidan ta’sirlangan bo‘lib, ularning
tangalarida buddaviy tasvirlar uchraydi. Bundan tashqari, ular fors yozuvini va mahalliy hind-
sanskrit yozuvlarini qabul qilishgan.
Eftaliylar o‘z davrining eng yirik davlatlari – Sosoniylar imperiyasi, Gupta imperiyasi va
Xitoy bilan harbiy va diplomatik aloqalar o‘rnatgan.
Dastlab eftaliylar Sosoniylar bilan yaxshi munosabatda bo‘lishgan. Ammo V asr
o‘rtalarida ular Sosoniylarga qarshi urush boshlagan va 484-yilda Sosoniy shohi Peroz I
qo‘shinlarini tor-mor qilgan. Natijada, Sosoniylar ma’lum vaqtga qadar eftaliylar hukmronligini
tan olishga majbur bo‘lishgan.
Hindiston shimoliga harbiy yurishlar eftaliylar uchun katta ahamiyat kasb etgan. Toroman
va uning vorislari Gupta imperiyasini zaiflashtirib, Hindiston shimolida o‘z hukmronligini
o‘rnatishgan. Ammo keyinchalik hind knyazliklari ularga qarshi kurash olib borgan va
eftaliylarning Hindistondagi ta’siri kamaygan.
VI asrning ikkinchi yarmida Turk xoqonligi kuchayib, eftaliylar hududlariga tahdid sola
boshladi. 557-yilda Turk xoqoni Istami va Sosoniylar shohi Xusrav I Anushirvon eftaliylarni tor-
mor etib, ularning davlatini butunlay yo‘q qilishdi.
Eftaliylarning inqirozi bir necha sabablar bilan bog‘liq:
Eftaliylar davlatining keng hududlarga ega bo‘lishi ularning boshqaruv tizimini
murakkablashtirgan. Mahalliy hokimlar markaziy hukumatga bo‘ysunmay, o‘z mustaqilligini
e’lon qilishga intila boshlagan.
Turk xoqonligi va Sosoniylar eftaliylarning eng katta dushmanlari edi. Ularning qo‘shma
harakatlari natijasida eftaliylar kuchsizlanib, davlat parchalanib ketdi.
Buyuk Ipak yo‘lidagi muhim shaharlarni boy berish eftaliylar iqtisodiy qudratining
pasayishiga olib keldi. Bu esa ularning harbiy salohiyatiga ham ta’sir ko‘rsatdi.
Eftaliylar davlati qisqa vaqt davomida bo‘lsa-da, Markaziy Osiyo, Eron va Hindiston
tarixida katta iz qoldirdi. Ular nafaqat harbiy jihatdan kuchli davlat bo‘lgan, balki savdo,
madaniyat va diplomatiya sohalarida ham katta ta’sir ko‘rsatgan. Ularning qudrati VI asrda Turk
xoqonligi va Sosoniylar tomonidan tor-mor etilgan bo‘lsa-da, eftaliy qabilalari keyinchalik
boshqa turkiy va eroniy xalqlar tarkibiga singib ketdi.
REFERENCES
1.
Srojeva, G. (2025). MIRZO MUHAMMAD HAYDARNING “TARIXI RASHIDIY”
ASARIDA O’RTA OSIYO TARIXINI O’RGANISHDA MUHIM MANBA
SIFATIDA.
Modern Science and Research
,
4
(1), 531-539.
221
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
2.
Srojeva, G., & Ormonova, M. (2025). BUXORO SHAHRIDAGI ARK QO’RG’ONI,
SITORAI MOHI XOSA, XO’JA SAROY ME’MORIY YODGORLIKLARI.
Modern
Science and Research
,
4
(1), 533-544.
3.
Srojeva, G. (2024). Solutions, Results And Problems Of Reforms In The Field Of
Education.
Modern Science and Research
,
3
(1), 782-788.
4.
Srojeva, G. (2023). Lower Zarafshan Oasis Tourism Opportunities.
Modern Science and
Research
,
2
(10), 199-204.
5.
Srojeva, G. (2024). EFFECTIVE FORMS OF SPIRITUAL AND MORAL EDUCATION
AND
EDUCATIONAL
WORK
IN
A
PRESCHOOL
EDUCATIONAL
INSTITUTION.
Modern Science and Research
,
3
(2), 247-253.
6.
Srojeva, G. (2024). Strengthening The Material And Technical Base Of Preschool
Education And Training Institutions.
Modern Science and Research
,
3
(2), 673-681.
7.
Srojeva, G. (2024). The Canadian Economy During The Global Economic Crisis.
Modern
Science and Research
,
3
(2), 57-63.
8.
Srojeva, G. (2024). International Cooperation In The Field Of Education.
Modern Science
and Research
,
3
(2), 1041-1050.
9.
Vahobovna, S. G. (2023). Quyi Zarafshon Vohasi Turizm Imkoniyatlari.
10.
Srojeva, G. (2024). Attention Paid To Preschool Educational Institutions In New
Uzbekistan.
Modern Science and Research
,
3
(2), 258-266.
11.
Srojeva, G. (2023). Continuity In Education-Chief Mezon.
Modern Science and
Research
,
2
(12), 834-839.
12.
Gulbahor, S. (2023). Continuity In Education-Chief Mezon.
Modern Science and
Research
,
2
, 834-839.
13.
Vahobovna, S. G. (2024). Canada during the world economic crisis of 1929-1933.
Ta'Lim
Va Rivojlanish Tahlili Onlayn Ilmiy Jurnali
,
4
(4), 48-54.
14.
Vahobovna, S. G. (2024). Role of Preschool Educational Institutions in Education of a
Perfect Person.
European Journal Of Innovation In Nonformal Education
,
4
(3), 208-214.
15.
Srojeva, G. (2024). 1929-1932-YILLАRDАGI JAHON IQTISODIY INQIROZI
DAVRIDA YAPONIYA.
Nrj
,
1
(2), 118-128.
16.
Vahobovna, S. G. (2024). XX ASR BOSHLARIDA XITOYNING YAPON
AGRESSIYASIGA QARSHI KURASHI.
TA'LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN
ILMIY JURNALI
,
4
(5), 264-273.
17.
Vahobovna, S. G. (2024). XX ASR BOSHLARIDA XITOYNING YAPON
AGRESSIYASIGA QARSHI KURASHI.
International journal of scientific researchers
(IJSR) INDEXING
,
5
(2), 723-728.
222
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
18.
Vahobovna, S. G. (2024). YANGI O’ZBEKISTONDA MAKTABGACHA TA’LIM–
TARBIYA MUASSASALARIGA QARATILAYATGAN E’TIBOR.
19.
Vahobovna, S. G. (2024). JAHON IQTISODIY INQIROZI DAVRIDA KANADA
IQTISODIYOTI.
20.
Srojeva, G. (2024). TA’LIM SOHASIDA XALQARO HAMKORLIK.
21.
Vahobovna, S. G. (2024). MAKTABGACHA TA'LIM–TARBIYA MUASSASALARI
MODDIY TEXNIKA BAZASINI MUSTAHKAMLASH.
22.
Vahobovna, S. G. (2024). MAKTABGACHA TA'LIM MUASSASIDA MA'NAVIY-
AXLOQIY TARBIYA VA MA'RIFIY ISHLARNING SAMARALI SHAKLLARI.
23.
Vahobovna, S. G. (2023). TA'LIMDA UZVIYLIK-BOSH ME'ZON.
24.
Srojeva, G. (2024). SHAYBONIYLAR SULOLASI DAVRIDA BUXORO XONLIGIDA
IQTISODIY
O’ZGARISHLAR
VA
IQTISODIYOTDA
XALQARO
MUNOSABATLAR.
Modern Science and Research
,
3
(12), 895-903.
25.
Vahobovna, S. G. (2024). Formation of the Uzbek Nation and Shaibani State in
Abulkhairkhan's Dashti Kipchak.
Miasto Przyszłości
,
53
, 1218-1219.
26.
Srojeva, G. (2024). XX-ASRNING 30-YILLARIDA OSIYO MAMLAKATLARI.
Modern
Science and Research
,
3
(6).
27.
Vahobovna, S. G. (2024). XX-ASRNING 30-YILLARIDA OSIYO MAMLAKATLARI.
28.
Vahobovna, S. G. (2024). TALIM SOHASIDAGI ISLOHATLAR ECHIMI, NATIJALARI
VA MUAMMOLARI.
29.
Vahobovna, S. G. (2024). O’zbekiston Olimlaring Inson Falsafasi Haqidagi
Qarashlari.
Journal of Innovation in Volume
,
2
(8).
30.
Vahobovna, S. G. (2024). O’zbekiston Olimlaring Inson Falsafasi Haqidagi
Qarashlari.
Journal of Innovation in Volume
,
2
(8).
31.
Srojeva, G. (2025). BO'RIBOY AHMEDOVNING “TARIXDAN SABOQLAR”
ASARIDA SHAYBONIYLAR DAVRI TARIXINING O'RGANILISHI. Modern Science
and Research, 4(2), 1227-1236.
32.
Srojeva, G., & Idiyeva, S. (2025). MANG’ITLAR SULOLASINING BUXORO
AMIRLIGIDA HOKIMIYATNI EGALLASHI VA MANG’ITLAR DAVRIDA
AMIRLIKDAGI IJTIMOIY-IQTISODIY MADANIY HAYOT. Modern Science and
Research, 4(2), 830-836.
33.
. 33. Haqqulov, M. Y. O. G. L. (2022). Markaziy Osiyoda ilk diplomatik munosabatlar
tarixi. Science and Education, 3(10), 385-389.
223
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
34.
. Yunusovich, H. M. (2024). Experiences Related to the Fine Fiber Cotton of Uzbekistan
during the Years of Soviet Authority. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 129-132.
35.
. Yunusovich, H. M. (2024). The Formation, Development and Role of the High Seljuk
Empire Founded by the Turkic Peoples in the Islamic World. Miasto Przyszłości, 53, 956-
959.
36.
. Haqqulov, M. (2024). O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK ORZUSI BO
‘LGAN “TURKISTON MUXTORIYATI”. Modern Science and Research, 3(12), 609-613.
37.
. Haqqulov, M. (2025). USMONIYLAR IMPERIYASINING TASHKIL TOPISH TARIXI.
Modern Science and Research, 4(1), 663-672.
38.
. Haqqulov, M. (2024). TURKISTON OZODLIGINING JARCHILARI. Medicine,
pedagogy and technology: theory and practice, 2(11), 154-159.
39.
. Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO OLIMLARINING
KARTOGRAFIK MEROSI. Modern Science and Research, 4(1), 221-227.
40.
. Xakkulov, M., & Kosimov, U. (2025). HISTORY OF MILITARY WORK IN THE
EMIRATE OF BUKHARA.
Journal of universal science research
,
3
(1 (Special issue)),
319-325.
41.
. Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN
MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI. Modern Science and Research, 4(1),
248-256.
42.
. Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA
ABDULAZIZXON
MADRASASINING
QURILISHI
VA
UNING
TARIXIY
AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(1), 471-478.
43.
. Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). IMOM BUXORIYNING “AL-JOME’AS
SAHIH” ILMIY AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 472-476.
44.
4. . Haqqulov, M. (2025). YANGI DAVRDA AVSTRIYA (GABSBURGLAR)
IMPERIYASINING IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOTI (XVI-XVIII ASRLAR).
Modern
Science and Research
,
4
(2), 834-842.
45.
. Xakkulov, M., & Kosimov, U. (2025). HISTORY OF MILITARY WORK IN THE
EMIRATE OF BUKHARA.
Journal of universal science research
,
3
(1 (Special issue)),
319-325.
46.
. Gulyamov, A. A. (2024). JАMIYАTIMIZNING IJTIMОIY-IQTISОDIY, MА’NАVIY-
MАDАNIY
SОHАLАRIDА
ОILАNING RОLI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
36
(2), 149-153.
224
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
47.
. Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah
Rules and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.
EUROPEAN
JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION
,
4
(9), 189-194.
48.
. Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in
the Bukhara Emirate.
Miasto Przyszłości
,
53
, 964-969.
49.
. Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.
Modern
Science and Research
,
3
(12), 659-667.
50.
. Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN
MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI.
Modern Science and Research
,
4
(1),
248-256.
51.
51.. Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO
OLIMLARINING KARTOGRAFIK MEROSI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 221-
227.
52.
. Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA
ABDULAZIZXON
MADRASASINING
QURILISHI
VA
UNING
TARIXIY
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(1), 471-478.
53.
53.. Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S
COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.
Journal of universal science research
,
3
(1
(Special issue)), 333-341.
54.
54.. Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT
BOSHQARUVI, TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.
Modern Science and Research
,
4
(1),
790-798.
55.
55.. Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). ABU RAYHON BERUNIY BUYUK
QOMUSIY OLIM.
Modern Science and Research
,
4
(2), 758-766.
56.
. Gulyamov, A. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA ISTIQOMAT QILGAN MILLIY-ETNIK
GURUHLAR.
Modern Science and Research
,
4
(2), 1020-1028
57.
Sayfutdinov , F., & Sharipov , D. (2025). CENTRAL ASIAN INTEGRATION:
HISTORICAL DEVELOPMENT AND PROSPECTS.
Journal of Universal Science
Research
,
3
(1(Special
issue),
300–304.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/universal-scientific-research/article/view/65623
58.
Ilniyazovich, S. F. (2023). RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING TARIX FANINI
O'QITISHDAGI AHAMIYATI.
59.
Ilniyoz o'g'li, S. F. (2023). ETNOGRAFIK TADQIQOTLARDA QORAQALPOQ
XALQINING YORITILISHI.
225
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
60.
Ilniyazovich, S. F. (2024). The Formation of Preliminary Knowledge about the People of
Karakalpak.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
INNOVATION
IN
NONFORMAL
EDUCATION
,
4
(3), 149-155.
61.
Sayfutdinov, F. (2024). BUXORO AMIRLIGINING QURILISH TARIXI: MADANIY VA
ARXITEKTURA TARAQQIYOTI MEROSI.
Modern Science and Research
,
3
(12), 852-
858.
62.
Sayfutdinov Feruz Ilniyoz o’g’li. (2023). XX ASR 2-YARMI XXI ASR BOSHLARI
ZARAFSHON
VOHASIDA
ETNOSLARARO
MUNOSABATLAR.
TA’LIM VA
RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
3
(9), 1
