2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
135
YOSH VOLEYBOLCHILARNI MAXSUS JISMONIY TAYYORGARLIGINI
SHAKLLANTIRISH
Obidov Sardor Raxmanovich
Toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruv va texnologiyalar universiteti.
Jismoniy tarbiya va sport mashgʻulotlari nazariyasi va metodikasi mutaxassisligi 1-kurs
magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15037698
Annotatsiya.
Mazkur tezisda voleybol vositasida о‘quvchilar jismoniy sifatlarini
rivojlantirish yuzasidan kо‘rsatma va takliflar keltirilgan.
Kalit so’zlar:
Voleybol, jismoniy tarbiya, о‘quvchi, rivojlanish, mashg‘ulot, natija, sifat.
Abstract.
This thesis contains instructions and suggestions on the development of physical
qualities of students through volleyball.
Key words:
volleyball, physical education, student, development, training, result, quality.
Har qanday sport turida yuqori sport natijalariga erishishda sportchining jismoniy
tayyorgarlik darajasi katta ahamiyatga ega. Shuning uchun, har bir aniq sport turida sportchi
jismoniy sifatlarini rivojlantirish muammolari ayni vaqtda eng dolzarb muammolardan biri
hisoblanadi. Harakat sifatlari tarbiyalanadigan, harakatlarni yuqori texnikasi va samarali taktikasi
amalga oshiriladigan voleybolda ham jismoniy tayyorgarlikning ahamiyati ancha katta
hisoblanadi.
Jismoniy tayyorgarlik umumiy va maxsus jismoniy tayyorgarlikka bо‘linadi. Umumiy
jismoniy
tayyorgarlik
sport
trenirovkasini
muhim
vazifalaridan
biri
sifatida
shug‘ullanuvchilarning tо‘laqonli jismoniy taraqqiyoti va har tomonlama jismoniy tayyorgarligini
ta’minlashga qaratiladi. Umumiy jismoniy tayyorgarlik zarur hayotiy malakani
takomillashtirishga va asosiy jismoniy sifatlarni rivojlantirishga yо‘naltirilgan jarayondir.
Maqsadi maxsus jismoniy tayyorgarlikning poydevori bо‘lgan umumiy jismoniy
tayyorgarlik bazasini yaratishdir.
Umumiy jismoniy tayyorgarlikning
vazifalari - asosiy jismoniy sifatlarni rivojlantirish,
organizmning funksional imkoniyatlarini oshirish, harakat malakalarining hajmi va ijroiy
chegarasini kengaytirish va sog‘liqni mustahkamlash, tiklanish jarayonini faollashtirish,
organizmning tashqi va ichki salbiy ta’sirlariga bо‘lgan bardoshini oshirishdan iborat.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
136
Maxsus jismoniy tayyorgarlik -
tanlangan sport turida yuqori natijalarga erishish
maqsadida shu sport turida asosiy va hal etuvchi ahamiyatga ega bо‘lgan jismoniy sifatlarni
rivojlantirishga yо‘naltirilgan jarayondir.
Vazifalari:
-voleybolga xos maxsus harakat sifatlari va qobiliyatlarini (tezkorlik, kuch-tezkorlik,
chaqqonlik, maxsus chidamkorlik va h.) rivojlantirish;
-о‘yin texnikasini о‘zlashtirishda zarur bо‘lgan kombinatsiyalarni rivojlantirish;
-о‘yin taktikasini о‘zlashtirishda zarur bо‘lgan kombinatsiyalarni rivojlantirish;
Maxsus jismoniy tayyorgarlik sport trenirovkasining barcha bosqich va davrlarida hajm va
shiddat jihatidan munosib meyorda qо‘llaniladi.
Nazariy va psixologik tayyorgarlik:
“Psixologiya” - ruhiyat va xislatlarni о‘rganuvchi fanni ifodalaydi. Demak, “psixologik
tayyorgarlik” jumlasini о‘rniga “psixik tayyorgarlik” jumlasini qо‘llash aniqroq bо‘ladi deyish
mumkin.
Jismoniy tayyorgarlikni yuqori darajaga chiqarishda bir necha muhim shartlarni amalga
oshirish darkor.
Jismoniy tarbiya darslari va darsdan tashqari mashg‘ulotlarda voleybol sport turi vositasida
jismoniy tayorgarlik akmeologiyasini shakllantirish shartlari:
- vaqtni tо‘g‘ri tashkil etish;
- faol harakatlanish pozitsiyani shakllantirish;
- texnika va taktikani tо‘g‘ri qо‘llash;
- tezkor fikrlash hamda vaziyatni oldindan kо‘ra bilishga о‘rgatish;
- ixtisoslashtirilgan tartibli mashqlar tizimini ishlab chiqish;
- mashqlar yuqumliligining yoshga qarab darajalarini aniq belgilash;
Akmeologik yondashuv esa uning eng yuqori darajaga chiqish yо‘llarini asoslash bilan
xarakterlanadi. Buning uchun:
- voleybolga mos bо‘lgan harakatli о‘yinlar orqali rivojlanish dinamikasi va shakllanganlik
darajasi bо‘yicha datlabki jismoniy sifatlarini shakllantirishga doir nazariy va amaliy ishlar
jarayoni mexanizmi takomillashtiriladi;
- progressiv rivojlanishga hamda birinchi navbatda shaxsning professionalizmi va
muayyan mehnat subyektlari faoliyatining taraqqiyotiga imkon beradigan talablar, sharoit va
omillarni shakllantirish, yosh voleybolchilarning sifat kо‘rinishini о‘zgartirish tizimi ishlab
chiqiladi;
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
137
Akmeologik xulosalar natijalarining katta amaliy ahamiyati shundaki, ular insonni qanday
sharoitlarda intellektual, jismoniy va ma’naviy faollik chо‘qqisiga olib chiqqanligi tо‘g‘risida
ma’lumotni ifodalaydi.
REFERENCES
1.
Shukurllayev J.M. О‘quvchi yoshlarni voleybol sport turiga tanlab olishning metodik
xususiyatlari. Academic research in yeducational sciyences. №.1. 2020 2-oktabr.
2.
Jismoniy tarbiya va sport jurnali. 2018-yil.
3.
Shukrullayev Jurabek Maqsadbayevich. Voleybol sport turi vositasida maktab о‘quvchilarida
jismoniy sifatlarni rivojlantirishda akmeologik yondashuvning didaktik imkoniyatlari. Xalq
ta’limi. № 5 2021 yil.
4.
Shukrullayev Jurabek Maqsadbayevich. Klaster yondashuv asosida voleybolchilarning
jismoniy kо‘rsatkichlarini rivojlantirish. Xalq ta’limi. № 5 2021 yil.
