752
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
УДК 611.019: 616.711-007.55
QALQONSIMON BEZNING MORFOLOGIK TUZILISHI VA VAZIFALARI.
U. M. Ismoilov
https://orcid.org/0009-0009-0166-1103
Osiyo Xalqaro Universiteti, Klinik fanlar kafedrasi, Buxoro, O’zbekiston.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15043388
Skolioz: Sabablari, Belgilari, Diagnostikasi va Davolash Usullari
1. Kirish
Skolioz — umurtqa pog‘onasining yon tomonlarga patologik egilishi bilan kechadigan
kasallik. Bu holat bolalar va o‘smirlarda keng tarqalgan bo‘lib, uni erta aniqlash va davolash
muhim ahamiyatga ega. Skoliozning rivojlanish darajasi turlicha bo‘lishi mumkin: yengil
shakldan tortib, jiddiy deformatsiyalargacha. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST)
ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda har 10 kishidan 3 nafari skoliozning turli darajalariga ega.
2. Skoliozning ta’rifi va turlari
Skolioz — umurtqa pog‘onasining frontal tekislikda egilishi bilan tavsiflanadigan
kasallik.
U quyidagi turlarga bo‘linadi:
- **Funktsional skolioz**: tananing noto‘g‘ri holatda bo‘lishi yoki mushaklarning zaifligi
tufayli yuzaga keladi.
- **Strukturaviy skolioz**: genetik omillar, tug‘ma nuqsonlar yoki boshqa patologiyalar
natijasida paydo bo‘ladi.
- **Idiopatik skolioz**: sababi noma’lum bo‘lgan eng keng tarqalgan shakl.
- **Nevrogen skolioz**: asab-mushak kasalliklari (masalan, serebral falaj) natijasida
yuzaga keladi.
- **Degenerativ skolioz**: asosan kattalarda, umurtqa pog‘onasining yoshga bog‘liq
degeneratsiyasi natijasida rivojlanadi.
3. Skoliozning kelib chiqish sabablari
Skoliozning kelib chiqishiga turli omillar sabab bo‘lishi mumkin:
- Genetik moyillik
- Bolalik davrida noto‘g‘ri yotish yoki o‘tirish
- Mushaklar disbalansi va zaifligi
- Tug‘ma nuqsonlar va asab-mushak kasalliklari
- Umurtqa pog‘onasining jarohatlari
753
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
4. Skoliozning rivojlanish bosqichlari
Skoliozning og‘irlik darajasi umurtqaning qanchalik egilganligiga bog‘liq bo‘lib,
quyidagicha tasniflanadi:
- **1-daraja**: 10° gacha egilish, klinik jihatdan deyarli sezilmaydi.
- **2-daraja**: 10-25° oralig‘ida egilish, yelkalar notekisligi seziladi.
- **3-daraja**: 25-50° oralig‘ida egilish, umurtqa pog‘onasi aniq deformatsiyalangan
bo‘ladi.
- **4-daraja**: 50° dan ortiq egilish, jiddiy asoratlar yuzaga kelishi mumkin.
5. Skoliozning belgilari va diagnostikasi
Skoliozning asosiy belgilari quyidagilardan iborat:
- Gavdaning notekisligi
- Bir yelkaning boshqasidan balandroq bo‘lishi
- Umurtqa pog‘onasining yon tomonga egilishi
- Nafas olish muammolari
- Bel va orqa sohasida og‘riqlar
Diagnostika uchun quyidagi usullar qo‘llaniladi:
- Klinik ko‘rik va vizual tekshiruv
- Rentgenografiya (umurtqa pog‘onasining egilish burchagini o‘lchash)
- MRT va KT (murakkab holatlarda ichki tuzilishlarni o‘rganish)
6. Skoliozni davolash usullari
Skoliozni davolash usullari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- **Jismoniy mashqlar**: maxsus terapiya skoliozning oldini olish va davolashda muhim
rol o‘ynaydi.
-**Ortopedik korsetlar**: bolalar va o‘smirlarda umurtqa pog‘onasining deformatsiyasini
kamaytirishga yordam beradi.
-**Fizioterapiya va manual terapiya**: mushaklarni mustahkamlash va umurtqa
pog‘onasini to‘g‘ri holatda saqlash uchun tavsiya etiladi.
-**Jarrohlik**: og‘ir holatlarda umurtqa pog‘onasini maxsus implantlar yordamida
to‘g‘rilash uchun jarrohlik amaliyoti o‘tkaziladi.
7. Alternativ davolash usullari
An’anaviy tibbiy muolajalarga qo‘shimcha ravishda, quyidagi alternativ usullar ham
qo‘llaniladi:
-**Yoga va pilates**: umurtqa pog‘onasi moslashuvchanligini oshirish va mushaklarni
mustahkamlash.
-**Akupunktura**: og‘riqni kamaytirishga yordam beradi.
754
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
-**Manual terapiya**: umurtqa pog‘onasining moslashuvchanligini yaxshilashga yordam
beradi.
8. Skoliozning oldini olish
Skoliozning oldini olish uchun quyidagi tavsiyalarga amal qilish lozim:
- To‘g‘ri holatda o‘tirish va yurish
- Og‘ir yuklarni teng taqsimlab ko‘tarish
- Muntazam jismoniy faollik bilan shug‘ullanish
- Umurtqa pog‘onasini muntazam shifokor nazoratidan o‘tkazish
9. Xulosa
Skolioz — umurtqa pog‘onasining jiddiy patologiyasi bo‘lib, uni erta aniqlash va
davolash muhim ahamiyatga ega. Mashqlar, fizioterapiya va jarrohlik muolajalari kasallikni
nazorat qilishga yordam beradi. Profilaktik choralar orqali skoliozni oldini olish mumkin.
REFERENCES
1.
S.A. Ivanov, 'Umurtqa kasalliklari va davolash usullari', Moskva, 2020.
2.
J. Doe, 'Spinal Disorders and Treatment', Oxford University Press, 2019.
3.
V.A. Petrov, 'Ortopediya va travmatologiya asoslari', Sankt-Peterburg, 2018.
4.
JSST hisobotlari, 2021-yil.
5.
Skolioz bo‘yicha xalqaro ilmiy maqolalar va tadqiqotlar.
6.
Жумаева, Д. Р. (2025). АНАЛИЗ ГИНЕКОЛОГИЧЕСКОЙ ПАТОЛОГИИ У
ЖЕНЩИН ПОЗДНЕГО РЕПРОДУКТИВНОГО ПЕРИОДА ЗАБОЛЕВАНИЯМИ
МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ.
Modern education and development
,
19
(3), 102-112.
7.
DR Zhumaeva, D. R. (2024). The State of the Vaginal Microbiocenosis, Bacterial
Vaginosis andits Treatment Options.
American Journal of Bioscience and Clinical
Integrity
,
1
(11), 78-83.
8.
Хикматова, Н. И., & Жумаева, Д. Р. (2023). Инвазивные И Неинвазивные Методы
Диагностики Заболевания Молочных Желез.
Central Asian Journal of Medical and
Natural Science
,
4
(6), 652-658.
9.
ZHUMAEVA, D. (2024). OPTIMIZATION OF METHODS OF DIAGNOSTICS OF
VARIOUS FORMS OF ENDOMETRIOSIS IN WOMEN OF REPRODUCTIVE
AGE.
Valeology: International Journal of Medical Anthropology and Bioethics (2995-
4924)
,
2
(9), 120-125.
10.
Абдукаримов, У. Г., Ихтиярова, Г. А., & Джумаева, Д. Р. (2024). Скрининг Рака
Молочной Железы: Настоящее И Будущее. Обзор Литературы.
Research Journal of
Trauma and Disability Studies
,
3
(2), 144-148.
755
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
11.
Темирова, Д. А. (2024). СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ СИНДРОМА
АШЕРМАНА.
Modern education and development
,
16
(10), 132-142.
12.
Темирова, Д. О. (2024). КЛИНИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ МИОМЫ МАТКИ В
ГИНЕКОЛОГИИ.
Modern education and development
,
16
(10), 116-131.
13.
Olimjonovna, T. D. (2024). THE SYNDROME OF UNFORTUNATE CONSEQUENCES
HELPPA.
Modern education and development
,
16
(10), 156-166.
14.
Olimjonovna, T. D. (2024). UTERINE PROLAPSE IS A DELICATE PROBLEM FOR
WOMEN.
Modern education and development
,
16
(10), 167-176.
15.
Olimjonovna, T. D. (2024). BACTERIAL VAGINOSIS IS A DANGEROUS
DISEASE.
Modern education and development
,
16
(10), 143-155.
16.
Temirova, D. (2024). ADENOMYOSIS AND DISORDERS OF REPRODUCTIVE
FUNCTION.
European Journal of Modern Medicine and Practice
,
4
(10), 195-199.
17.
Xalimova, Y. S. (2024). Morphology of the Testes in the Detection of Infertility.
Journal
of Science in Medicine and Life
,
2
(6), 83-88.
18.
KHALIMOVA, Y. S. (2024). MORPHOFUNCTIONAL CHARACTERISTICS OF
TESTICULAR AND OVARIAN TISSUES OF ANIMALS IN THE AGE
ASPECT.
Valeology: International Journal of Medical Anthropology and Bioethics
,
2
(9),
100-105.
19.
Salokhiddinovna, K. Y. (2024). IMMUNOLOGICAL CRITERIA OF REPRODUCTION
AND VIABILITY OF FEMALE RAT OFFSPRING UNDER THE INFLUENCE OF
ETHANOL.
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE
,
4
(10),
200-205.
20.
Salokhiddinovna, K. Y., Saifiloevich, S. B., Barnoevich, K. I., & Hikmatov, A. S. (2024).
THE INCIDENCE OF AIDS, THE DEFINITION AND CAUSES OF THE
DISEASE.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2),
195-205.
21.
Nematilloevna, K. M., & Salokhiddinovna, K. Y. (2024).
IMPORTANT FEATURES IN
THE
FORMATION
OF
DEGREE
OF
COMPARISON
OF
ADJECTIVES
IN
LATIN.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 150-157.
22.
Saloxiddinovna, X. Y., & Ne’matillaevna, X. M. (2024).
FEATURES OF THE
STRUCTURE
OF
THE
REPRODUCTIVE
ORGANS
OF
THE
FEMALE
BODY.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 179-183.
23.
Хафизова, М. Н., & Халимова, Ю. С. (2024). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ЧАСТОТНЫХ
ОТРЕЗКОВ В НАИМЕНОВАНИЯХ ЛЕКАРСТВЕННЫХ ПРЕПАРАТОВ В
756
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
ФАРМАЦЕВТИКЕ.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
55
(2), 172-178.
24.
Хафизова, М. Н., & Халимова, Ю. С. (2024). МОТИВАЦИОННЫЕ МЕТОДЫ ПРИ
ОБУЧЕНИИ ЛАТЫНИ И МЕДИЦИНСКОЙ ТЕРМИНОЛОГИИ.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 165-171.
25.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). ОСОБЕННОСТИ СОЗРЕВАНИЕ И
ФУНКЦИОНИРОВАНИЕ
ЯИЧНИКОВ.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 188-194.
26.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ЛИЦ
ЗЛОУПОТРЕБЛЯЮЩЕЕСЯ
ЭНЕРГЕТИЧЕСКИМИ
НАПИТКАМИ.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(5), 199-207.
27.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). кафедра Клинических наук Азиатский
международный
университет
Бухара,
Узбекистан.
Modern
education
and
development
,
10
(1), 60-75.
28.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ
ЗАБОЛЕВАНИЙ
ВНУТРЕННИХ
ОРГАНОВ
У
ЛИЦ,
СТРАДАЮЩИХ
АЛКОГОЛЬНОЙ ЗАВИСИМОСТЬЮ.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(5), 240-250.
29.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). МОРФО-ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И
КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ФОРМИРОВАНИЯ КОЖНЫХ ПОКРОВОВ.
Modern
education and development
,
10
(1), 76-90.
30.
Khalimova, Y. S. (2024). Features of Sperm Development: Spermatogenesis and
Fertilization.
American Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(11), 90-98.
31.
Salokhiddinovna, K. Y., & Nematilloevna, K. M. (2024). MODERN MORPHOLOGY OF
HEMATOPOIETIC ORGANS.
Modern education and development
,
16
(9), 50-60.
32.
Khalimova, Y. (2025). MORPHOLOGY OF PATHOLOGICAL FORMS OF
PLATELETS.
Modern Science and Research
,
4
(2), 749-759.
33.
Samikhovna, M. K. (2024). MODERN VIEWS ON ACROMEGALY AND
IMMUNOMORPHOLOGY OF THIS DISEASE.
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN
MEDICINE AND PRACTICE
,
4
(10), 179-183.
34.
Mukhitdinova, K. S. (2024). Clinical and Morphological Aspects of the Functioning of the
Lymphatic System.
International Journal of Alternative and Contemporary Therapy
,
2
(9),
101-106.
35.
Samixovna, M. X. (2024).
BACHADON BO ‘YNI RAKINING ZAMONAVIY TASHXISOTI
VA PROFILAKTIKASI.
Modern education and development
,
16
(11), 62-72.
757
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
36.
Samixovna, M. X. (2024). BACHADON BO ‘YNINING KASALLIKLARDAGI
KLINIKO-MORFOLOGIK AHAMIYATI.
Modern education and development
,
16
(11),
73-84.
37.
Samixovna, M. X. (2024). BACHADON ENDOMETRIYSINING HOMILADORLIK
YUZAGA KELISHIDAGI AHAMIYATI.
Modern education and development
,
16
(11),
51-61.
38.
Samixovna, M. X. (2024). AYOLLARDA TUXUMDONLARDAGI SARIQ TANANING
KLINIKO-MORFOLOGIK
XUSUSIYATLARI.
Modern
education
and
development
,
16
(11), 131-142.
39.
Мухитдинова, Х. С. (2024). КЛИНИКО-МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ
ЖЕЛТОГО ТЕЛА В ЯИЧНИКАХ У ЖЕНЩИН.
Modern
education
and
development
,
16
(11), 143-154.
40.
Мухитдинова, Х. С. (2024). КЛИНИКО-МОРФОЛОГИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ
ШЕЙКИ МАТКИ ПРИ ЗАБОЛЕВАНИЯХ.
Modern education and development
,
16
(11),
107-118.
41.
Samikhovna, M. K. (2024). MODERN UNDERSTANDING OF THE DIAGNOSIS AND
PREVENTION OF CERVICAL CANCER.
Modern education and development
,
16
(11),
96-106.
42.
Мухитдинова,
Х.
С.
(2024).
СОВРЕМЕННАЯ
ДИАГНОСТИКА
И
ПРОФИЛАКТИКА
РАКА
ШЕЙКИ
МАТКИ.
Modern
education
and
development
,
16
(11), 85-95.
43.
Samikhovna, M. K. (2024). CLINICAL AND MORPHOLOGICAL SIGNIFICANCE OF
THE CERVIX IN DISEASES.
Modern education and development
,
16
(11), 119-130.
44.
Samikhovna, M. K. (2024). MORPHOLOGICAL FEATURES OF THE YELLOW BODY
IN WOMEN.
Modern education and development
,
16
(11), 155-166.
45.
Toxirovna, E. G. (2024). QALQONSIMON BEZ KASALLIKLARIDAN HASHIMOTO
TIREODIT KASALLIGINING MORFOFUNKSIONAL O’ZIGA XOSLIGI.
Modern
education and development
,
16
(7), 120-135.
46.
Toxirovna,
E.
G.
(2024).
REVMATOID
ARTRIT:
BO’G'IMLAR
YALLIG'LANISHINING SABABLARI, KLINIK BELGILARI, OQIBATLARI VA
ZAMONAVIY
DAVOLASH
YONDASHUVLARI.
Modern
education
and
development
,
16
(7), 136-148.
47.
Эргашева, Г. Т. (2024). ОЦЕНКА КЛИНИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ
ОРЛИСТАТА
У
БОЛЬНЫХ
ОЖИРЕНИЕМ
И
АРТЕРИАЛЬНОЙ
ГИПЕРТЕНЗИЕЙ.
Modern education and development
,
16
(7), 92-105.
758
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
48.
Ergasheva, G. T. (2024). THE SPECIFICITY OFAUTOIMMUNE THYROIDITIS IN
PREGNANCY.
European Journal of Modern Medicine and Practice
,
4
(11), 448-453.
49.
Эргашева, Г. Т. (2024).
ИССЛЕДОВАНИЕ ФУНКЦИИ ЩИТОВИДНОЙ ЖЕЛЕЗЫ ПРИ
ТИРЕОИДИТЕ ХАШИМОТО
.
Modern education and development
,
16
(7), 106-119.
50.
Toxirovna, E. G. (2024). GIPOFIZ ADENOMASINI NAZORAT QILISHDA
KONSERVATIV JARROHLIK VA RADIATSIYA TERAPIYASINING UZOQ
MUDDATLI SAMARADORLIGI.
Modern education and development
,
16
(7), 79-91.
51.
ERGASHEVA, G. T. (2024). OBESITY AND OVARIAN INSUFFICIENCY.
Valeology:
International Journal of Medical Anthropology and Bioethics
,
2
(09), 106-111.
52.
Ergasheva, G. T. (2024). Modern Methods in the Diagnosis of Autoimmune
Thyroiditis.
American Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(10), 43-50.
53.
Tokhirovna, E. G. (2024). COEXISTENCE OF CARDIOVASCULAR DISEASES IN
PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(3), 55-62.
54.
Toxirovna, E. G. (2024). DETERMINATION AND STUDY OF GLYCEMIA IN
PATIENTS
WITH
TYPE
2
DIABETES
MELLITUS
WITH
COMORBID
DISEASES.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(3), 71-77.
