QALQONSIMON BEZNING MORFOLOGIK TUZILISHI VA VAZIFALARI

882

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

УДК 611.019: 616.711-007.55

QALQONSIMON BEZNING MORFOLOGIK TUZILISHI VA VAZIFALARI

U. M. Ismoilov

Osiyo Xalqaro Universiteti, Klinik fanlar kafedrasi, Buxoro, O’zbekiston.

https://orcid.org/0009-0009-0166-1103

https://doi.org/10.5281/zenodo.15225980

Annotatsiya.

Jigar sirrozi surunkali avj olib boruvchi kasallik bo’lib uning

hujayralarining nekrozi biriktiruvchi to’qimalarning o’sishi oqibatida jigar normal

arxitektonikasining buzilishi va regeniratsiya tugunlarining hosil bo’lishi bilan namoyon bo’ladi.

Jigar sirrozi polietiologik kasallik hisoblanib uning kelib chiqishiga aksariyat hollarda

quyidagilar sabab bo’ladi, infeksiyalar B va C gepatit viruslari spirtli ichimliklarni suiiste’mol

qilish ovqat tarkibida oqsillar va vitaminlarning yetishmasligi, toksik-allergik omillar xolestaz

jarayoni va boshqalar sabab buladi. Jigar sirrozining klinik bilgilari jigar sirrozida dastlab

simptomsiz kechishi mumkun. Ammo hozirgi vaxtda yer yuzi bo’ylab bu kaslikning juda keng

miqyosda turlaridan insonlar azyat chekmoqda. Og’ir surinkali kasalik bo’lib, jigarning asosiy

funksiyalarni buzadi va insonlar hayotiga xav soladi.

Kalit so’zlar:

Jigar sirrozi, spirtli ichimlik, virusli gepatitlar, yog’li gepatoz, avtoimmum

kasalliklar, genetik kasalliklar, gipatotsit.

MORPHOLOGICAL STRUCTURE AND FUNCTIONS OF THE THYROID GLAND

Abstract.

Liver cirrhosis is a chronic progressive disease, which is manifested by the

necrosis of its cells, the growth of connective tissue, the disruption of the normal architecture of

the liver and the formation of regeneration nodes. Liver cirrhosis is a polyetiological disease,

and its occurrence is most often caused by the following: infections, hepatitis B and C viruses,

alcohol abuse, lack of proteins and vitamins in the diet, toxic-allergic factors, cholestasis, etc.

Clinical features of liver cirrhosis Liver cirrhosis may initially be asymptomatic. However,

currently, people around the world suffer from a wide range of forms of this disease. It is a

severe chronic disease that disrupts the basic functions of the liver and threatens human life.

Keywords:

Liver cirrhosis, alcohol, viral hepatitis, fatty hepatosis, autoimmune diseases,

genetic diseases, hepatocyte.

МОРФОЛОГИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА И ФУНКЦИИ ЩИТОВИДНОЙ ЖЕЛЕЗЫ

Аннотация.

Цирроз печени — хроническое прогрессирующее заболевание,

характеризующееся некрозом ее клеток, нарушением нормальной архитектуры печени за

счет разрастания соединительной ткани и образованием регенерационных узелков.

Цирроз печени считается полиэтиологичным заболеванием, и его возникновение чаще

всего обусловлено следующими причинами: инфекции, вирусы гепатита В и С,

883

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

злоупотребление алкоголем, недостаток белков и витаминов в рационе, токсико-

аллергические факторы, холестаз и др. Клинические признаки цирроза печени Цирроз

печени вначале может протекать бессимптомно. Однако сегодня люди по всему миру

страдают от самых разных форм этого заболевания. Это серьезное заболевание печени,

которое нарушает ее основные функции и угрожает жизни человека.

Ключевые слова:

Цирроз печени, алкоголь, вирусный гепатит, жировой гепатоз,

аутоиммунные заболевания, генетические заболевания, гепатоцит.

JIGAR SIRROZINING KLINIK AHAMIYATI

KIRISH:

Jigarning oʻtkir yalligʻlanishi — gepatit, uning A, B, C, D shakllarida,

nomoyon bo’ladi. gepatitga aylanayotganda, bezgak, sil, zahim, kabi yuqumli kasalliklarda, oʻt

pufagi va oʻt yoʻllarining surunkali yalligʻlanishida, turli kimyoviy moddalardan muntazam

zaharlanishda, shuningdek, alkagolizim va boshqa sabablarga koʻra paydo boʻladi.

Jigar sirrozi — sekin rivojlanadigan surunkali kasallik. Jigar sirrozi turlicha namoyon

boʻladi va u xastalikning qaysi shaklida kechishi hamda davriga bogʻliq; tekshirganda jigarning

qattiqlashgani va funksiyasining buzilganligiga qaramay, kishi uzoq vaqt hech qanday xastalik

alomatini sezmay yurishi mumk

Jigar sirrozining kelib chiqishiga quyidagi omillar sabab bo‘lishi mumkin:

1.Virusli gepatitlar B, C, D – jigar hujayralarining surunkali yallig‘lanishiga va

nekroziga olib keladi.

2.Alkogolizm – uzoq muddatli spirtli ichimliklarni iste’mol qilish jigarning

fibrozlanishiga olib keladi.

3.Metabolik kasalliklar – Vilson-Konovalov kasalligi, gemoxromatoz va boshqa irsiy

kasalliklar jigarda patologik o‘zgarishlarga sabab bo‘lishi mumkin.

4.Autoimmun gepatit – immun tizimining o‘z jigar hujayralariga hujum qilishi.

5.Biliar (o‘t yo‘li) patologiyalari – birlamchi va ikkilamchi biliar sirroz jigardan o‘t

ajralishining buzilishi tufayli rivojlanadi.

6. Dori-darmon va toksinlar – ayrim dorilar va zaharlar jigarni zararlashi mumkin.

Yuqoridagi omillar orasida jigar sirrozining kelib chiqishida bizning mamlakatimizda

virusli gepatitlar yetakchi o’rin egallaydi. Sirrozning bu turi jigar hujayralarida virusning

persistirlanishi ya’ni uzoq muddat gepototsitlarda yashashi natijasida ko’zatiladi.

Uzoq vaqt

davom davom etuvchi alkagol intoksikatsiyasi ichakda vitaminlar va oqsillar so’rilishiga

to’sqinlik qiladi shuningdek bevosita jigar hujayralarining metabolizimiga salbiy ta’sir ko’rsatadi

va oqibatda jigar sirrozi rivojlanishiga sabab bo’ladi.

884

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

1.Alimentar omil - yaxshi ovqatlanmaslik asosan oqsillar va vitaminlarning yetishmasligi

qator hollarda jigar tsirrozi rivojlanishiga sabab bo’ladi

2.Toksik -allergik serrozlarga turli xil dori vositalariga (aminazin ayrim antibiotiklar

sulfanilamid preparatlari va boshqalar sabab bulishi mumkun)

Yuqori sezuvchanlik tufayli vujudga kelgan jigar parenximasining distrofiyasi va nekrozi

sabab buladi

3.Biliar sirrozning kelib chiqishida jigar ichi va jigarrdan tashqari o’t yo’llarining

obturatsiyasi yallig’lannishi va buning oqibatida o’tning dimlanishi ya’ni xolestaz vujudga

kelishi katta ahamiyatga ega

4. Etiologik omillar har doim ham sirrozning rivojlanish yo’llari va darajasini belgilaydi.

Jigarga birxil salbiy ta’sir etuvchi moddalar sirrozning turli xil morfologik shakliga olib

kelishi mumkun, aksincha ayrim etiologik omillar esa birxil morfologik shakl rivojlashiga sabab

bo’ladi. Jigar sirrozini patogenitik rivojlanishi undagi morfologik o’zgarishlar bilan chambarchas

bog’liq bunda jigar hujayralarining turli sabablarga ko’ra qayta nekrozga yetakchi o’rin

egallaydi.

Saqlanib qolgan gepatotsitlar yoko bulakchalar nekroz o’chog’idan kelib tushuvchi

moddalar ta’sirda reginiratsiyaga uchray boshlaydi. Hosil bo’lgan katta reginiratsiya to’gunlari

atrof to’qimalar va ulardagi tomirlarni ayniqsa jigar venalarini saqlaydi.

Oqibatda qonding qayta oqishi to’siq paydo bo’lib portal gipertenziya rivojlanadi. Bu o’z

navbatida darvoza va jigar venalari orasida anastamozlar yuzaga kelishiga olib keladi. Ular

orqali qon jigar parinxemasini aylanib o’ta boshlaydi va qon aylanish keskin buziladi. Natijada

yangi ishemik nekrozi rivojlanadi. Yuqorida qayd etilgan jarayonlar hatto birlamchi ta’sir etuvchi

omil bartaraf etilgan taqdirda ham nekroz jarayoni davom etishiga sabab bo’ladi. Briktiruvchi

to’qimaning preportal maydonlardan jigar parenximasiga o’sib kirishi oqibatida bo’lakchalar

fragmentatsiyaga uchraydi. Hosil bo’lgan “yolg’on” bo’lakchalar keyinchalik regeniratsiya

tugunlari o’chog’iga aylanishi mumkun. Sirrozning alohida ko’rinishlari patogenizda ayrim

gepatotoksik moddalarning uzoq vaqt va qayta ta’sir qilishi hamda autoimmun jarayonlar va

boshqa mexanizmlar yotadi

.

Amaliyotda jigar sirrozining morfologik ko’rinishi etiologik omillari klenik kechishi va

jigarning funksional holatini o’z ichiga qamrab olgan quyidagi tansiflardan foydalaniladi.

1. Kichik tugunchali yoki mikro nodulyar jigar sirrozi tugunchali diametri 1-3 mm gacha

2. Katta tugunchali yoki makronodulyar jigar sirrozi tugunchalar diametri 3 mm dann

katta

3. Noto’liq septal shakl

4. Aralash makro-mikronodulyar jigar sirrozi tugunchalar o’lchami to’rli xil ko’rinish

885

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

Jigar sirrozida quyidagi ko’rinishlar farqlanadi

Virusli. Alkogolli Medikamentoz Ikkilamchi biliar Tug’ma quyidagi kasalliklarda

1.Gimoxromatoz, antitripsin tanqisligi, tirozinoz, galaktozemlya glikoginozlar

Dimlangan qon aylanish yetish movchiligida batta-krial kasalligi va sindromida

Noaniq etiologiyali jigar sirrozi. kiriptogen birlamchi biliar, hind bolalarda kuzatiladi.

1.

Gemorragik sindrom sirrozi chalingan bemorlarning taxminan yarmida uchraydi.

kengaygan qizilo’ngach va oshqazon venalarida massiv qon ketishlar (portal sirrozning

belgilaridan biri hisalanadi). Qizlo’ngach va oshqazon venalaridagi bosimning oshishi va

oshqazon shirasi porotiolitik firmintlarning qizilo’ngachining pastki uchdan bir qismiga ta’siri

ularning asosiy sabablari hisoblanadi.

2.

Sirrozning boshqa shaklarida burundan milklardan bachadondan qon ketishlar va teridan

gemorragliyalarining paydo bulishi uning yaqol dekompinsatsiya bosqichida ekanligidan dalolat

beradi.

3.

Bemorlarni ko’zdan kechirganda (jigar sirroziga) xos bulgan ozib ketish kuzatiladi.

4.

Yana bir kasallik yuzaga chiqishi sababi (ayniqsa portal sirroz bilan (ayniqsa yelka

kamari) sarg’ish yoki kulrang yuz terisi yorqin lablar til va yanoqlarda eritema ingichka oyoq va

qo’llar kattalashgan qorin (assit jigarning kattalashishi va taloq hisobiga) oldingi qorin devori

venalarining kengayishi oyoqlarda shishlar aniqlanadi.

5.

Sariqlik nafaqat (biliar sirroz balki jigar hujayralarining nikrozi bilan bog’liq) bo’lib

gepato selyulyar yetishmovchilikning belgisidur chunki nekrozga uchragan chigar hujayralarini

qondagi bog’nmagan bilirubin ushlab glyukuron kislatasi bilan bog’lash va o’t yullriga chiqarish

qobilyati qisman buziladi.

6.

Shuningdek o’tgan bir qisim bo’langan franksiyalari ham ajralishi o’zgaradi oqibatda

qonda bilirubinni bog’lanmagan franksiyalari oshib ketadi.

7.

Sariqlik bilan bir qatorda bemorda najasning qisman rangsizlanishi va duodenal

suyuqlikda bilirubin aniqlanadi.

8.

Ko’p xollarda sariqlik bilan birga bemorlarni teridagi qichishishlar bezovta qiladi Teri va

shiliq qavatlar yengil subektratlar yaqqol sariq rangacha bulishi mumkun.

9.

Umumiy o’t yo’llarining uzoq vaqt yopilib qolishida bilirubining aylanishi hisobiga teri

yasdhilsimon tusga kiradi. Bundan tashqari unga melanin o’tirib qolishi bilan bog’liq bulgan to’q

tus olish holati hamkuzatilishi mumkun. Qorin ko’rigida uning ingichkalashgan terisi orqali

ko’rinadigan kengaygan venalar aniqlash mumkun. Kollateral venalar to’ri ko’krakda ham

topiladi.

886

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

Seroz belgilari quydagicha farqlash mumkun sirrozning boshqa shaklarida assit

kasalikning kichki bosqichlari rivojlanadi paypastlashda 50-75% sirrozga chalingan bemorlarda

jigarning kattalashishi aniqlanadi.

Odatda jigar qattiq yuzasi notekis pastki qirrasi o’tkir taloqning kattalashishi uning

faolyatiga kuchayishi bilan bolg’liq bo’lib bu o’z navbatida leykotsitopeniya troombotsitopeniya

va kamqonlik olib keladi. Sirrozda gemorragik diartez bilgilarining kelib chiqishida qonda

prothrombin plazmada antitrombin va umumiy

koagulatsiyalovchi faolikning pasayishi muhim

rol uynaydi. Laparaskopiya va ayniqsa jigar biopsiyasi sirroz shakli uchun xos morfologik

o’zgarishlarni aniqlashga imkon beradi Rentgen gastrofibroskopiya yordamida qizilo’ngachning

kengaygan venalari aniqlash mumkin.

Jigar sirrozi rivojlanishida asosiy jarayonlar:

1. Jigar hujayralari nekrozi – hujayralarning nobud bo‘lishi.

2. Fibroz – o‘lik hujayralarning o‘rnini biriktiruvchi to‘qimaning egallashi.

3. Regeneratsiya tugunlari – jigar hujayralari noto‘g‘ri tartibda o‘sib, tugunlar hosil

qiladi.

4. Mikrosirkulyator buzilishlar – jigardagi qon aylanishining yomonlashishi, bu esa

portal gipertenziyaga olib keladi.

Laborator tekshiruvlar:

1. Biokimyoviy tahlil: ALT, AST, bilirubin, albumin va protrombin darajasini aniqlash.

2. Gepatit markerlari: HBV, HCV aniqlash.

3. Koagulogramma: qon ivish ko‘rsatkichlari.

Instrumental tekshiruvlar

1. Ultratovush tekshiruvi (UTT) – jigar o‘lchami va tuzilishini baholash.

2. Elastografiya – jigar qattiqligini baholash.

3. Biopsiya – jigar to‘qimasining mikroskopik tekshiruvi.

Jigar sirrozining bosqichlari. Odatda 4 bosqichda rivojlanadi:

1-bosqich Boshlang‘ich sirroz. Jigar hujayralari yengil shikastlangan, lekin organ hali

ham o‘z funksiyasini bajara oladi. Belgilar deyarli sezilmaydi. Ayrim hollarda charchoq,

ishtahaning yo‘qolishi kuzatilishi mumkin.

2-bosqich Kuchaygan fibroz bosqichi. Jigar to‘qimalari o‘zgaradi, fibroz jarayoni

kuchayadi. Oshqozon-ichak traktida muammolar, engil sarg‘ayish, qorin dam bo‘lishi sezilishi

mumkin.

3-bosqich Murakkab sirroz – dekompensatsiya bosqichi. Jigar hujayralari ko‘proq

shikastlangan, organizmda zaharli moddalar yig‘ilib boradi. Terining va ko‘zlarning sarg‘ayishi

kuchayadi, qorin shishadi (astsit), qon ketish xavfi oshadi.

887

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

4-bosqich Terminal bosqich – jigar yetishmovchiligi. Jigar butunlay faoliyatini yo‘qotadi.

Qon toksinlari miya faoliyatiga ta’sir qiladi, jigar ensefalopatiyasi. O‘lim xavfi yuqori

bo‘ladi, faqat jigar transplantatsiyasi yordam berishi mumkin.

Davolash.

Jigar sirrozining to‘liq davosi mavjud emas, ammo kasallik rivojlanishini sekinlashtirish

va simptomlarni kamaytirish mumkin.

1. Etiologik davolash – virusli gepatit bo‘lsa, antiviral dorilar qo‘llanadi; alkogolni tark

etish tavsiya etiladi.

2.Diuretiklar – asit va shishlarni kamaytirish uchun.

3. Laktuloza va rifaksimin – ensefalopatiyani oldini olish uchun.

4.O‘rnini bosuvchi terapiya – vitaminlar, jigar himoya qiluvchi dorilar.

5. Jigar transplantatsiyasi – kasallikning oxirgi bosqichida yagona samarali usuli

Jigar sirrozini davolash dorilar yordamida qa’tiy kun tartibi va parhez ovqatlanishga

amal qilingan holda olib boriladi. Kasallikni davolash eng avvalo bemorni alkogol toksik

moddalar va gepatotsitlarga salbiy tasir qiluvchi jarayonlar bilan aloqani bartaraf etishdan

boshlanadi. Bunda bemorlarga vitaminlar hamda oqsilarga boy bo’lgan parhez buyuriladi.

Dekompinsatsiya bosqichida davolash shifoxona sharoitida o’tkazilishi lozim. Taom

tayorlashda qiyin hazim bo’luvchi yog’lardan foydalanmaslik osh tuzi istimolini kamaytirish

oqsilarni jigar yetishmovchiligi darajasida kelib chiqib cheklash tavsiya etiladi

Dorilar yordamida davolash quyidagicha olib boriladi:

1. Etiologik davo virusga qarshi dori vositalari gepatotsitlar metabolizmini yaxshilash.

2. Patogenetik davo B-blokatorlar veroshperon oqsil priparatlar jigarda birikturuvchi

to’qima sintezini to’xtatish uchu kolxitsin shishli-assitik sindromni davolash diuretiklar

furosemid veroshpiron foydalaniladi.

3. Qon kitishini davolash proton pampani ingibitorlari surunkali jigar ensefalopatiyasi

davolash gepamertis xolistaz sindromini davolash ursodezoksixoli kislatasi jarrohlik usuli

yordamida dovolash maqsadga mofiqdir.

Profilaktikasi. Surunkali gepatetga chalingan bemorlarni o’z vaqtida va muntazam

davolash unga olib keluvchi etiologik omillarni bartaraf etish va sanitariya gigiyena qoidalariga

rioya qilish kabi tadbirlardan iborat.

XULOSA:

Jigar sirrozii hozirgi kunda keng tarqalgan kasallik turi hisoblanadi hozirgi

kunda yer yuzida 20mln dan ortiq odamlarda jigar sirrozi kasalligii aniqlangan. Har yil shu

kasallik tufayli 250-300 ming dan ortiq odamlar vafod etishadi. Jigar sirrozi kasalligi yer yuzida

keng tarqalgan kasallik bo’lib jo’da dolzarb hisoblanadi jigar sirrozi kasalligi to’liq davosi

mavjud emas ammo kasallikni rivijlanishini semptomlarini kamaytirish mumkun jigarning portal

888

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

sirrozi asosan 40 -60 yosh oralig’ida ko’pro’q erkaklarda ayolarga nisbatan ikki barobar ko’p

uchraydi postnekrotik va billiar sirrozlar ko’proq ayollarga qayt etilgan.

Bu kasalik hozirgi paytda keng tarqalgan kasaliklardan biri sanaladi. Butun yer yuzi

miqyosida 20 miln aholi azyat chekadi.

REFERENCES

1.

Алексеева О. Р.// Неотложнайа тирапийа в схема и таблсацах. Нижний Новгород 2002

2.

Abarov Z. S. Rahimov G. N. va boshqalar. \\ Amaliy diabetologiya jadvallar (vrachlar

uchun

qo’llanma) Toshkent 2007 341-346

3.

Калинина А. В. Логинова А.В Логинова А Ф Логинова А. Ф Хазанов А. И \\

Гастроентирологийа И гипатологийю. диагностика и лечение Руководство для врачей

Москва 2011. 532- 536

4.

Пропедевтика внутренних болезней

\\Мухин

Н .А. Моисеев В.С ГЭОТАР-Мидиа

2004

5.

Малая медицинская энциклопедия.\\М. Медицинская энциклопедия 1991-96 гг 2.

243-247

6.

N Abdullayev. H Karimov. B Irisqulov. Patologik fiziyologiya 387-397 398-402

7.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION

DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10),

60–65. Retrieved from

https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811

8.

Narzulaeva

Umida

Rakhmatulloevna

and

Rakhmatova

Fotima

Ulugbekovna,

“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS SYSTEM

OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD - International

Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.

9.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN

THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of

Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

10.

Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN

THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of

Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.

11.

Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ

РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2),

155–158.

https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157

889

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

12.

Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной гипертензии

у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108. извлечено от

https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456

13.

Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020). Sostoyanie

plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va proyavleniya

mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material). Akademiya,(4

(55)), 83-86.

14.

Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK

BUZILISHLАR

VА

ERITROTSITLАR

АGREGАTSION

XOSSАLАRI

OʼZGАRISHINING

PАTOGENETIK

MEXАNIZMLАRI.

JOURNAL

OF

BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).

15.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). ОСОБЕННОСТИ СОЗРЕВАНИЕ И

ФУНКЦИОНИРОВАНИЕ

ЯИЧНИКОВ.

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА

И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

55

(2), 188-194.

16.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ЛИЦ

ЗЛОУПОТРЕБЛЯЮЩЕЕСЯ ЭНЕРГЕТИЧЕСКИМИ НАПИТКАМИ.

TADQIQOTLAR.

UZ

,

40

(5), 199-207.

17.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). кафедра Клинических наук Азиатский

международный

университет

Бухара,

Узбекистан.

Modern

education

and

development

,

10

(1), 60-75.

18.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ

ЗАБОЛЕВАНИЙ

ВНУТРЕННИХ

ОРГАНОВ

У

ЛИЦ,

СТРАДАЮЩИХ

АЛКОГОЛЬНОЙ ЗАВИСИМОСТЬЮ.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(5), 240-250.

19.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). МОРФО-ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И

КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ФОРМИРОВАНИЯ КОЖНЫХ ПОКРОВОВ.

Modern

education and development

,

10

(1), 76-90.

20.

Khalimova, Y. S. (2024). Features of Sperm Development: Spermatogenesis and

Fertilization.

American Journal of Bioscience and Clinical Integrity

,

1

(11), 90-98.

21.

Salokhiddinovna, K. Y., & Nematilloevna, K. M. (2024). MODERN MORPHOLOGY OF

HEMATOPOIETIC ORGANS.

Modern education and development

,

16

(9), 50-60.

22.

Khalimova, Y. (2025). MORPHOLOGY OF PATHOLOGICAL FORMS OF

PLATELETS.

Modern Science and Research

,

4

(2), 749-759.

23.

Salokhiddinovna, K. Y., & Nematilloevna, K. M. (2025). MODERN MORPHOLOGY OF

HEMATOPOIETIC ORGANS.

Modern education and development

,

19

(2), 498-508.

890

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

24.

Abdurashitovich, Z. F. (2024). ANATOMICAL COMPLEXITIES OF JOINT BONES OF

THE HAND.

EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE

,

4

(4),

198-206.

25.

Зикриллаев, Ф. А. (2024). АНАТОМИЧЕСКОЕ СТРОЕНИЕ ОРГАНОВ ДЫХАНИЯ

И ЕГО ЛИЧНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 86-93.

26.

Abdurashitovich, Z. F., & Komoliddinovich, S. J. (2024). DIGESTIVE SYSTEM.

ANATOMY OF THE STOMACH.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 78-85.

27.

Abdurashitovich,

Z.

F.

(2024).

UMURTQA

POG’ONASI

BIRLASHUVLARI.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 40-47.

28.

Rakhmatova, D. B., & Zikrillaev, F. A. (2022). DETERMINE THE VALUE OF RISK

FACTORS FOR MYOCARDIAL INFARCTION.

FAN, TA'LIM, MADANIYAT VA

INNOVATSIYA JURNALI| JOURNAL OF SCIENCE, EDUCATION, CULTURE AND

INNOVATION

,

1

(4), 23-28.

29.

Abdurashitovich, Z. F. (2024). MIOKARD INFARKTI UCHUN XAVF OMILLARINING

AHAMIYATINI ANIQLASH.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ

В МИРЕ

,

36

(5), 83-89.

30.

Abdurashitovich, Z. F. (2024). THE RELATIONSHIP OF STRESS FACTORS AND

THYMUS.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

36

(6),

188-196.

31.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2025). СОВРЕМЕННАЯ МОРФОЛОГИЯ

КРОВЕТВОРНЫХ ОРГАНОВ.

Modern education and development

,

19

(2), 487-497.

32.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2025). ГИСТОЛОГИЧЕСКАЯ СТРУКТУРНАЯ

МОРФОЛОГИЯ НЕФРОНОВ.

Modern education and development

,

19

(2), 464-475.

33.

Saloxiddinovna, X. Y., & Nematilloevna, X. M. (2025). NEFRONLARNING

GISTOLOGIK

TUZILISH

MORFOLOGIYASI.

Modern

education

and

development

,

19

(2), 509-520.

34.

Saloxiddinovna, X. Y., & Ne’matilloyevna, X. M. (2025). QON YARATUVCHI

A'ZOLARNING

ZAMONAVIY

MORFOLOGIYASI.

Modern

education

and

development

,

19

(2), 476-486.

35.

Xalimova, Y. (2025). MODERN CONCEPTS OF BIOCHEMISTRY OF BLOOD

COAGULATION.

Modern Science and Research

,

4

(3), 769-777.

36.

Toxirovna, E. G. (2024). QALQONSIMON BEZ KASALLIKLARIDAN HASHIMOTO

TIREODIT KASALLIGINING MORFOFUNKSIONAL O’ZIGA XOSLIGI.

Modern

education and development

,

16

(7), 120-135.

891

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

37.

Toxirovna, E. G. (2024). REVMATOID ARTRIT: BO’G'IMLAR YALLIG'LANISHINING

SABABLARI, KLINIK BELGILARI, OQIBATLARI VA ZAMONAVIY DAVOLASH

YONDASHUVLARI.

Modern education and development

,

16

(7), 136-148.

38.

Эргашева, Г. Т. (2024). ОЦЕНКА КЛИНИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ

ОРЛИСТАТА

У

БОЛЬНЫХ

ОЖИРЕНИЕМ

И

АРТЕРИАЛЬНОЙ

ГИПЕРТЕНЗИЕЙ.

Modern education and development

,

16

(7), 92-105.

39.

Ergasheva, G. T. (2024). THE SPECIFICITY OFAUTOIMMUNE THYROIDITIS IN

PREGNANCY.

European Journal of Modern Medicine and Practice

,

4

(11), 448-453.

40.

Эргашева, Г. Т. (2024).

ИССЛЕДОВАНИЕ ФУНКЦИИ ЩИТОВИДНОЙ ЖЕЛЕЗЫ ПРИ

ТИРЕОИДИТЕ ХАШИМОТО.

Modern education and development

,

16

(7), 106-119.

41.

Toxirovna, E. G. (2024). GIPOFIZ ADENOMASINI NAZORAT QILISHDA

KONSERVATIV

JARROHLIK

VA

RADIATSIYA

TERAPIYASINING

UZOQ

MUDDATLI SAMARADORLIGI.

Modern education and development

,

16

(7), 79-91.

42.

ERGASHEVA, G. T. (2024). OBESITY AND OVARIAN INSUFFICIENCY.

Valeology:

International Journal of Medical Anthropology and Bioethics

,

2

(09), 106-111.

43.

Ergasheva, G. T. (2024). Modern Methods in the Diagnosis of Autoimmune

Thyroiditis.

American Journal of Bioscience and Clinical Integrity

,

1

(10), 43-50.

44.

Tokhirovna, E. G. (2024). COEXISTENCE OF CARDIOVASCULAR DISEASES IN

PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 55-62.

45.

Toxirovna, E. G. (2024). DETERMINATION AND STUDY OF GLYCEMIA IN

PATIENTS

WITH

TYPE

2

DIABETES

MELLITUS

WITH

COMORBID

DISEASES.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 71-77.

46.

Toxirovna, E. G. (2024). XOMILADORLIKDA QANDLI DIABET KELTIRIB

CHIQARUVCHI XAVF OMILLARINI ERTA ANIQLASH USULLARI.

TADQIQOTLAR.

UZ

,

40

(3), 63-70.

47.

Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2-TIP VA KOMORBID KASALLIKLARI

BO’LGAN BEMORLARDA GLIKEMIK NAZORAT.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 48-54.

48.

Tokhirovna, E. G. (2024). MECHANISM OF ACTION OF METFORMIN (BIGUANIDE)

IN TYPE 2 DIABETES.

JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE

RESEARCH

,

3

(5), 210-216.

49.

Tokhirovna, E. G. (2024). THE ROLE OF METFORMIN (GLIFORMIN) IN THE

TREATMENT OF PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES MELLITUS.

EUROPEAN

JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE

,

4

(4), 171-177.

50.

Эргашева, Г. Т. (2024). Эффект Применения Бигуанида При Сахарным Диабетом 2

Типа И Covid-19.

Research Journal of Trauma and Disability Studies

,

3

(3), 55-61.

892

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

51.

Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2 TUR VA YURAK QON TOMIR

KASALLIKLARINING BEMOLARDA BIRGALIKDA KECHISHI.

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

38

(7), 202-209.

52.

Эргашева, Г. Т. (2024). СОСУЩЕСТВОВАНИЕ ДИАБЕТА 2 ТИПА И СЕРДЕЧНО-

СОСУДИСТЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ У ПАЦИЕНТОВ.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

38

(7), 219-226.

53.

Эргашева, Г. Т. (2024).

СНИЖЕНИЕ РИСКА ОСЛОЖНЕНИЙ У БОЛЬНЫХ САХАРНЫМ

ДИАБЕТОМ 2 ТИПА И СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫМИ ЗАБОЛЕВАНИЯМИ.

Образование

Наука И Инновационные Идеи В Мире

,

38

(7), 210-218.

54.

Tokhirovna, E. G. (2024). CLINICAL AND MORPHOLOGICAL ASPECTS OF THE

COURSE

OF

ARTERIAL

HYPERTENSION.

Лучшие

интеллектуальные

исследования

,

12

(4), 234-243.

55.

Tokhirovna, E. G. Studying the Causes of the Relationship between Type 2 Diabetes and

Obesity.

Published in International Journal of Trend in Scientific Research and

Development (ijtsrd), ISSN

, 2456-6470.

56.

Saloxiddinovna, X. Y. (2024). Current Views of Vitamin D Metabolism in the Body.

Best

Journal of Innovation in Science, Research and Development

,

3

(3), 235-243.

57.

Saloxiddinovna, X. Y. (2024). MORPHOFUNCTIONAL FEATURES OF THE

STRUCTURE AND DEVELOPMENT OF THE OVARIES.

EUROPEAN JOURNAL OF

MODERN MEDICINE AND PRACTICE

,

4

(4), 220-227.

58.

Saloxiddinovna, X. Y. (2024). Modern Views on the Effects of the Use of Cholecalciferol

on the General Condition of the Bod.

JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE

RESEARCH

,

3

(5), 79-85.

59.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). МОРФО-ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И

КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ СТРОЕНИЯ И РАЗВИТИЯ ЯИЧНИКОВ (ОБЗОР

ЛИТЕРАТУРЫ).

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(5), 188-198.

60.

Халимова, Ю. С. (2024). Морфологические Особенности Поражения Печени У

Пациентов С Синдромом Мэллори-Вейса.

Journal of Science in Medicine and

Life

,

2

(6), 166-172.

61.

Xalimova, Y. S. (2024). Morphology of the Testes in the Detection of Infertility.

Journal of

Science in Medicine and Life

,

2

(6), 83-88.

62.

KHALIMOVA, Y. S. (2024). MORPHOFUNCTIONAL CHARACTERISTICS OF

TESTICULAR AND OVARIAN TISSUES OF ANIMALS IN THE AGE

ASPECT.

Valeology: International Journal of Medical Anthropology and Bioethics

,

2

(9),

100-105.

893

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4

63.

Salokhiddinovna, K. Y. (2024). IMMUNOLOGICAL CRITERIA OF REPRODUCTION

AND VIABILITY OF FEMALE RAT OFFSPRING UNDER THE INFLUENCE OF

ETHANOL.

EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE

,

4

(10),

200-205.

64.

Salokhiddinovna, K. Y., Saifiloevich, S. B., Barnoevich, K. I., & Hikmatov, A. S. (2024).

THE INCIDENCE OF AIDS, THE DEFINITION AND CAUSES OF THE

DISEASE.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

55

(2),

195-205.