ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
798
ME’DA OSTI BEZI MORFOLOGIYASI TAJRIBAVIY GIPOTIREOZDA
Norbek Q. Niyozov
1
Mirjalol I. Qo‘qonboyev
2
1
Katta o‘qituvchi, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Toshkent, Uzbekistan.
2
Talaba, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Toshkent, Uzbekistan
https://doi.org/10.5281/zenodo.15091322
Annotatsiya.
Tadqiqotimizda biz nazorat va tajribaviy gipotireoz holatidagi onalardan
tug‘ilgan oq laborator kalamushlarni o‘rgandik. Postnatal ontogenezning turli davrlarida me’da
osti bezining morfologik tahlillari natijasida, nazorat guruhi bilan taqqoslaganda, rivojlanish
kechikishi va tomir devorining individual tarkibiy qismlarining shakllanishida sezilarli
o‘zgarishlar aniqlangan. Tajriba boshlangandan keyingi birinchi kunlardan boshlab barcha
tajriba hayvonlarida arteriya devoridagi o‘zgarishlar qayd etildi. Olingan natijalar shuni
ko‘rsatadiki, gipotireoz holatidagi onalardan tug‘ilgan avlodlarda me’da osti bezi hujayralari va
ularning qon tomirlarida morfologik o‘zgarishlar yuzaga keladi.
Kalit so‘zlar:
me’da osti bezi, atsinus, merkazolil, bo‘lakcha
PANCREAS MORPHOLOGY IN EXPERIMENTAL HYPOTHYROIDISM
Abstract.
In our study, we studied white laboratory rats born from mothers with control
and experimental hypothyroidism. As a result of morphological analysis of the pancreas at
different periods of postnatal ontogenesis, compared with the control group, significant changes
in the development and formation of individual components of the vascular wall were detected.
From the first days after the start of the experiment, changes in the arterial wall were noted in all
experimental animals. The results obtained indicate that morphological changes occur in
pancreatic cells and their blood vessels in offspring born from mothers with hypothyroidism.
Keywords:
pancreas, acinus, mercazolyl, lobe.
МОРФОЛОГИЯ ПОДЖЕЛУДОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ
ГИПОТИРЕОЗЕ
Аннотация.
В нашем исследовании мы изучали белых лабораторных крыс,
рожденных от контрольных и экспериментальных матерей с гипотиреозом. В результате
морфологического анализа поджелудочной железы в разные периоды постнатального
онтогенеза выявлены существенные изменения задержки развития и формирования
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
799
отдельных компонентов сосудистой стенки по сравнению с контрольной группой. С
первых дней после начала эксперимента у всех подопытных животных отмечали
изменения артериальной стенки. Полученные результаты показывают, что у потомства,
рожденного от матерей с гипотиреозом, происходят морфологические изменения в
клетках поджелудочной железы и ее кровеносных сосудах.
Ключевые слова:
поджелудочная железа, ацинус, мерказолил, доля.
Dolzarbligi.
Dunyoda endokrin kasalliklar orasida qalqonsimon bez kasalliklari uchrash
darajasi bo‘yicha yuqori o‘rinlarni egallaydi. Manifest gipotireozning uchrash darajasi 0,2-1%,
yashirin birlamchi gipotireoz esa 7-10 % tashkil qiladi. Tireoid gormonlarining organizmda
yetishmasligi yoki miqdorining oshib ketishi natijasida kuzatiladigan metabolik o‘zgarishlar
me’da ichak traktida ham morfologik va funksional o‘zgarishlarga olib keladi [1, 5, 8, 12]. Jahon
sog‘liqni saqlash tashkilotining ma’lumotiga ko‘ra, Avstraliya, Yevropa, Markaziy Osiyo, Yaqin
Sharq, va Shimoliy Amerikada olib borilgan tadqiqotlar natijasida me’da-ichak kasalliklari aholi
orasida tarqalganligi 7-41% va o‘rtacha 25% ni ko‘rsatadi. Bunday holatda odamlarning umr
ko‘rishlariga salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi uchun kasallikni aniqlashda zamonaviy tashxisot
imkoniyatlarini kengaytirish, kasallikning ko‘payishiga olib kelayotgan turli holatlarning paydo
bo‘lishi me’da-ichak tizimida morfologik va funksional o‘zgarishlarga olib keladi [2, 4, 7, 13].
Dispanser nazoratida turadigan bemorlarning 32% hazm a’zolari bilan kasallanganlar
tashkil qiladi. Ushbu kasallik ko‘plab holatlarda uzoq vaqt davomida vaqtincha mehnat
qobiliyatining yo‘qotilishi, davolanish va reabilitatsiya jarayonlarining qimmatligi sababli
bemorning o‘zini hamda davlatning budjetidan katta miqdordagi moddiy yo‘qotishga sabab
bo‘ladi [3, 6, 10]. Shu munosabat bilan qalqonsimon bez kasalliklarni va uning asosratlarini oldini
olish, samarali diagnostika va davolash usullarini ishlab chiqish zamonaviy tibbiyotning dolzarb
masalalaridan biri hisoblanadi. Jahonda so‘ngi o‘n yillikda qalqonsimon bez kasalliklari va uning
me’da-ichak traktiga nojo‘ya ta’sirini o‘rganish bo‘yicha qator ilmiy-tadqiqotlar olib borilmoqda
[9, 11]. Bu borada qalqonsimon bez patologiyasini organizmdagi barcha organ va tizimlarining
o‘zgarishlariga olib kelishini va gipotireoz bilan kasallangan ona kalamushlardan tug‘ilgan
avlodlar me’da osti bezining morfologik xususiyatlarini ilmiy asoslash, gipotireoz kasalligida
me’da osti bezida kechadigan o‘zgarishlar asosan klinik kechishini aniqlash, biroq me’da osti
bezida kechadigan morfologik o‘zgarishlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar kamligini inobatga olganda,
me’da osti bezida kechadigan o‘zgarishlar dinamikasini baholashga qaratilgan ilmiy tadqiqotlar
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
800
alohida ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy mahalliy va xorijiy adabiyot
manbaalarida gipotireoz bilan og‘rigan ayollardan tug‘ilgan avlod me’da osti bezining ekzokrin
va endokrin qismlarini postnatal davrda rivojlanishining morfofunksional o‘ziga xos
xususiyatlarini kompleks baholashga qaratilgan ma’lumotlar mavjud emas. Qandli diabetning
ko‘payishi, homilador ayollarda gipotireoz muammosining o‘ta muhim ekanligi, uning avlod
me’da ichak tizimini postnatal rivojlanishiga salbiy ta’sirining struktur va funksional
mexanizmlarini noaniqligi va yetarli darajada o‘rganilmaganligi ushbu yo‘nalishdagi
tadqiqotlarning dolzarbligi yuqori darajada ekanligini taqozo etadi.
Tadqiqotning maqsadi:
me’da osti bezidagi morfologik o‘zgarishlarning xarakterini
tajribaviy gipotireozda aniqlash.
Material va tadqiqot usullari.
Tadqiqot maqsadiga erishish uchun 80 nafar jinsiy yetuk
oq laboratoriya kalamushlarning me’da osti bezi o‘rganildi. Oq laborator kalamushlarini 2 ta
guruhga ajratildi. 1-guruh 30 ta sog‘lom kalamushlar nazorat guruhini tashkil qildi. 2-guruh tajriba
guruhida urg‘ochi jinsga mansub 50 nafar oq laborator kalamushlarda tajribaviy gipotireoz
chaqirish uchun 14 sutka davomida 100 gr tana og‘irligiga nisbatan 0,5 mg miqdorda merkazolil
berildi. Keyinchalik 1 oy davomida kalamushlarga 100 gr tana vazniga 0,25 mg dan merkazolil
berildi. Kalamushlar homilador bo‘lganidan so‘ng va bolasi tug‘ilganidan keyin ham emizikli
davrida ona kalamushlarga 100 gr tana vazniga 0,25 mg dan merkazolil berishni davom ettirildi.
Ona va bola kalamushlarning dum venasidan qon olindi, hamda qalqonsimon bez
gormonlari miqdori o‘rganildi. Bola kalamushlar tug‘ilganidan so‘ng 3-, 7-, 14-, 21- va 30-
kunlarda dekapitatsiya usulida jonsizlantirildi. Gistologik tekshiruvlar uchun me’da osti bezining
bosh, tana va dum qismidan to‘qimalar olindi. Me’da osti bezi to‘qimasi 10% li formalin
eritmasida fiksatsiya qilinib, spirtda suvsizlantirildi va parafinli bloklar tayyorlandi. Tayyorlangan
parafinli bloklardan 8-12 mkmlik gistologik preparatlar tayyorlanib, gematoksilin-eozin usulida
bo‘yaldi. Tajribalar va hayvonlarni dekapitatsiya usulida jonsizlantirish “Eksperimentlar va
boshqa ilmiy maqsadlarda ishlatiladigan umurtqali hayvonlarni himoya qilish bo‘yicha Evropa
konventsiyasi” ga muvofiq amalga oshirildi (Strasburg, 1985). Qalinligi 8-10 mikron bo‘lgan
rotorli mikrotomda tayyorlangan gistologik kesmalar gematoksilin-eozin bilan standart usulda
bo‘yalgan [Volkova O. V. V., Yeletskiy yu.K., 1982].
Tadqiqot natijalari.
Kalamush bolalarining tana va me’da osti bezining vazni, me’da
osti bezining tana vazniga nisbatan nisbiy og‘irligi, uzunligi, kengligi va qalinligi yoshga qarab
o‘zgarib boradi (1-jadval). Me’da osti bezining 3 kunlikdan 30 kunlik davrgacha og‘irligining
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
801
1,9 marta, uzunligining 1,4 marta, kengligini 3,9 marta, qalinligining 3,0 marta kattalashishi
kuzatildi. Me’da osti bezining anatomik o‘lchamlari 21 kunlikga kelib eng ko‘p o‘sish tempini
tashkil qildi. 3 kunlik kalamush bolalari me’da osti bezining shakli ipsimon ekanligini ko‘rish
mumkin. Asta-sekin me’da osti bezining shakli uchburchaksimon keyinchalik esa prizmali
uchburchaksimon shaklga ega bo‘ladi. Me’da osti bezi ovqat hazm qilish tizimining eng muhim
organ bo‘lib, strukturaviy jihatdan uch qismdan iborat, birinchi qismi o‘n ikki barmoqli ichak
qismi bo‘lib, o‘n ikki barmoqli ichakning U shaklidagi egilishida, umumiy o‘t yo‘liga quyilish
joyining kaudal qismida joylashgan. Ikkinchi qismi pilorik qismi bo‘lib, umumiy o‘t yo‘li bo‘ylab
joylashgan ko‘plab alohida bo‘laklardan iborat. Uchinchi qism me’da-taloq boylamining
dublikatsiyasida joylashgan bo‘lib, me’da-taloq qismi deyiladi. Morfofunksional jihatdan esa
me’da osti bezi ekzokrin va endokrin qismlardan iborat (1-rasm). Nazorat guruhidagi
kalamushlarning me’da osti bezi tashqi tomondan biriktiruvchi to‘qima bilan qoplangan.
1-rasm. 14 kunlik nazorat guruhidagi bola kalamush me’da osti bezi. Atsinus va Langergans
orollarning ko‘rinishi. Bo‘yalishi: gematoksilin-eozin. X: 10x40.
Biriktiruvchi to‘qimadan tashkil topgan kapsula ingichka qatlamlar hosil qilib, bez ichiga
chuqur kiradi. Trabekulalar bezni alohida bo‘laklarga ajratadi, trabekulalar qalinligi 3 kunlikda
0,62±0,022 mkm dan 30 kunlikga kelib esa 0,72±0,036 mkm gacha qalinlashadi. Ular bir qavatli
prizmatik epiteliy bilan qoplangan. Biriktiruvchi to‘qimada qon tomirlar, chiqaruv naylari, nerv
tomirlari joylashadi. Me’da osti bezi ekzokrin qismining struktur va funksional birligi atsinus
bo‘lib, u oxirgi sekretor bo‘lim va kiritma naylarni o‘z ichiga oladi, undan chiqaruv naylari
boshlanadi (2-rasm). Atsinuslar 7-12 ta yirik ekzokrin pankreotsitlar yoki atsinotsitlardan va bir
nechta mayda nay hujayralari yoki sentroatsinoz hujayralardan tashkil topgan. Atsinuslar
piramidasimon shaklda bo‘lib, keng asosi bazal membranada yotadi, tepasi toraygan.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
802
Atsinuslarning hajmi 8696,3±23,5mkm
3
atsinusda hujayralarning soni 11,3±1,2 ga teng
ekanligi aniqlandi. Me’da osti bezining turli qismlarida to‘qimalarning hajmli nisbatlari taloq
qismida atsinar to‘qimalar umumiy to‘qimalar hajmining 77,3% ni va endokrin to‘qimalar 3,5%
ni, organning o‘n ikki barmoqli ichak qismida mos ravishda 88,3% va 0,35% ni egallashi
aniqlandi.
Kalamushlarda tajribaviy gipotireoz chaqirilganligini asoslash maqsadida tajribaning har
xil kunlarida kalamushlarning qonida triyodtironin (T3), bog‘lanmagan tiroksin (T4) va tireotrop
gormoni (TTG) miqdori aniqlandi (1-jadval).
1-jadval
Nazorat va tajriba guruhidagi kalamush bolalarining qonidagi gormon ko‘rsatkichlari
Kunlar
Qondagi gormonlar darajasi (M ± m)
Nazorat guruhi
Tajriba guruhi
TTG
(mkME/
ml)
Triyodtironi
n (T3)
Tiroksin
(bog‘lanma
gan T4)
(pmol /l)
TTG
(mkME/
ml)
Triyodtironi
n (T3)
Tiroksin
(bog‘lanma
gan T4)
(pmol/l)
3 kun
0,13±0,02
8,1±0,09
13,00±0,3
0,11±0,7
7,1±0,05
9,2±0,02
7 kun
0,15±0,2
8,4±0,07
13,00±1,3
0,17±0,7
7,8±0,2
10,2±0,1
14 kun
0,2±0,01
9,5±1,1
12,00±1,1
0,3±0,02
5,00±0,8
6,00±0,7
21 kun
0,21±0,03
9,9±±0,2
12,00±0,9
0,41±0,03*
4,9±0,4
4,2±0,3
30 kun
0,2±0,18
10,3±0,2
13,00±1,0
0,43±0,01
4,3±0,3*
3,2±0,4*
Izoh:* - p<0,05 nazorat guruhiga nisbatan ishonchli
Olingan ma’lumotlarning tahlili shuni ko‘rsatdiki, tajribaning 7 kunligida gipotireoz va
nazorat guruhidagi kalamush bolalarining T3 va T4 gormoni bir-biridan deyarli farq qilmaydi.
Tajribaning 14-kuni T4 ko‘rsatkichi yaqqol va T3 ko‘rsatkichi unchalik yaqqol aks
etmagan pasayishi kuzatildi. Tajribaning 21-kunida T4 gormonining ko‘rsatkichi 2 marta, T3
esa 1 martaga kamayishi aniqlandi. 30 kunlik kalamushlar qonida qalqonsimon bez gormonlari
quyidagicha o‘zgardi T4 ko‘rsatkichi 4 martaga, T3 esa bir yarim barobar kamayishi kuzatildi.
Shunday qilib, gormonlarning ko‘rsatkichini tahlili eksperimental gipotireoz holatida
kalamushlarning qonida tiroksin (T4) gormonining ko‘rsatkichini ishonchli kamayishi
kuzatildi. T4 gormonining kamayishi 14 kunlikdan boshlab yaqqol aks etdi va tajribaning
oxirgi kunlariga kelib ishonchililigi 4 martagacha kamaydi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
803
Qalqonsimon bez gormonlarining qondagi miqdori tireotrop gormoni orqali boshqarilib
turadi. T3 va T4 gormonlarining miqdorini qonda kamayishi, TTG gormonining oshishiga olib
keldi. Tajribaning 3- va 7-kunlarida TTG miqdori nazorat guruhdagi kabi bir xil. Tajribaning
14-kuniga kelib TTG ning asta-sekin oshishi, 21-kunga kelib esa nazorat guruhidagiga
qaraganda 2 barobar ortishi qayd etildi.
Tajribaviy gipotireoz holatida me’da osti bezining morfologik tuzilishida o‘zgarishlar
kuzatildi. Me’da osti bezining tuzilishidagi morfologik o‘zgarishlar tajribaning 7-14 kunida
bezning bo‘lakli tuzilishi saqlangan, periferiyada shish ko‘rinadi (2-rasm). Tajribaning ilk
kunlaridayoq bez to‘qimasida shish rivojlanib, kollagen tolalarning titilishi, qon tomirlarda
o‘zgarishlar, hujayralarda distrofik o‘zgarishlar kuzatildi. Yuqoridagi o‘zgarishlar rivojlanishiga
qaramasdan, bezning bo‘lakchali rivojlanishi saqlanganligi ko‘rinadi. Tajribaning ilk kunlarida
vena tomirlaridagi to‘laqonlik, qon-tomirlar devorida o‘tkazuvchanlikni oshishi hisobiga
plazmorragiya kuzatildi va periferik qon quyilish o‘choqlari (3-rasm), stromada o‘choqli shishlar
aniqlandi.
2-rasm. 7-kunlik tajriba guruhidagi bola
kalamush me’da osti bezining gistologik
ko‘rinishi. Atsinotsitlar arxitektonikasi
buzilishi. Insterstitsial shish. Bo‘yalishi:
gematoksilin-eozin. X: 10x20.
3-rasm. 14-kunlik tajriba guruhidagi bola
kalamush me’da osti bezining gistologik
ko‘rinishi. Qon quyilish o‘choqlari.
Bo‘yalishi: gematoksilin-eozin. X: 10x20.
Tajribaning 21 kuniga kelib, bezning bo‘lakchaviy tuzilishi saqlanib qoladi, ammo
bo‘laklarning hajmi biroz kamayishi aniqlanadi. Me’da osti bezining stromasida shish
intensivligining oshishi kuzatilib, butun bezga tarqalib, diffuz xarakterga ega bo‘ldi. Kollagen
tolalarning shishi va joylarda parchalanishi kuzatildi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
804
Stromaning saqlanib qolgan qismlarida reparativ jarayonlar kuchayadi, fibroblastlarning
intensiv tarqalishi va fibrillalar hosil bo‘lishi aniqlandi. Ekzokrin hujayra atsinusida yadro va
yadrochalarning joylashuvi va tuzilishi o‘zgaradi, sitoplazmaning vakuolizatsiyasi, zimogen
granulalar kamayadi, endoplazmatik to‘rning tuzilishi buziladi. Endokrin hujayralar
sitoplazmasida degranulyatsiyaning yo‘qolishi kuzatildi. Interlobulyar venoz tomirlari kengaydi,
leykotsitlar to‘planishi aniqlandi, tomirlar devori va miksamatoz shish. Me’da osti bezi
atsinuslarning diametri nazorat gruppasiga nisbatan 4%gacha, ularning balandligi esa 18% gacha
o‘sishdan orqada qolganligini ko‘rishimiz mumkin. Atsinuslarning shakli noto‘g‘ri shaklda,
zimogen va bazofil sohalar bilan aniq chegarasi yo‘qolgan. Me’da osti bezining atsinar qismining
chetki sohalarida destruksiya belgilari namoyon bo‘ladi.
30 kuni me’da osti bezida xarakterli tarkibiy o‘zgarishlar aniqlandi, ya’ni bo‘lakchalarning
atrofiyasi va deformatsiyasi, bez stormasida shishning intensivligi oshib, butun bezga tarqaldi.
Bo‘laklarda atsinuslar epiteliysining pasayishi va atrofiyasi, endokrin hujayrasi α, β
hujayralarda distrofik o‘zgarishlar, sonini tartibsiz almashinuvi aniqlandi. Me’da osti beziniing
periferiyasida joylashgan bo‘laklarida atsinuslarning arxitektonikasi buzilishi ko‘rindi. Qon
quyilgan soxalar atrofidagi ba’zi atsinotsitlar bir-biridan uzoqlashgan va siqilgan ekanligini
ko‘rish mumkin. Atsinuslarda diskompleksatsiya kuzatilib, hujayralar vakuolizatsiyasi aniqlanadi.
Hujayralar chegarasi noaniq. Bo‘laklararo va bo‘laklarichi yo‘llari kengayganligi
aniqlandi. α-tipidagi hujayralar biroz kattalashgan. α–hujayralar zichroq sitoplazmatik membrana
bilan qoplanganligi uchun β–hujayralarga qaraganda kamroq shikastlangan. Langergans
orolchalari shish (8-rasm), qon tomirlarda o‘zgarishlar kuzatildi. Ko‘rinadigan tomirlarning
kengayishi ko‘rinishidagi mikrotomirlar va venoz tomirlarning o‘tkazuvchanligi oshishi qonning
suyuq qismini tomir devori orqali atrofdagi biriktiruvchi to‘qimalarga chiqishiga olib keldi.
Stromasida asosan perivenulyar va perikapillyar bo‘shliqlarda shishning paydo bo‘lishi
qayd etildi. Kollagen tolalar shishgan, bo‘shashgan, kapsulasi notekis joylashgan, biriktiruvchi
to‘qimalar shishi kuzatiladi. β–hujayra yadrolarining o‘rtacha maydoni kamaydi va kariopiknozga
uchradi. α–hujayrasining maydoni nazorat guruhiga nisbatan 8,5% ga kamaydi. Atsinus diametri
3% gacha, balandligi esa 12% gacha o‘sishdan orqada qoldi.
Xulosa.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, gipotireoz holatida ona kalamushdan
tug‘ilgan avlodlarining me’da osti bezida salbiy o‘zgarishlar kuzatildi. Bu o‘zgarishlar
gemomikrotsitkul-yator ko‘rinishda bo‘lib, oraliq stromaning shishi, hujayraning destruktiv va
distrofik o‘zgarishi sifatida namoyon bo‘ldi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
805
O‘zgarishlar tajribaning 14-kuni yaqqolroq aks etdi va ultrastrukturaviy o‘zgarishlar
atsinuslarda membrana tuzilmalarining destabilizatsiyasi sifatida ko‘rindi.
Atsinuslarning mitoxondriyasi tomonidan destruktiv o‘zgarishlar aniqlandi. Atsinuslar va
ularning tuzilmalaridagi dezorganizatsiya atsinositlarning qisqarish vazifasini buzilishidan darak
beradi. Olingan ma’lumotlar Atsinusda hujayra, subhujayra darajasidagi o‘zgarishlar surunkali
pankreatitga olib kelishini isbotlaydi. Tajriba guruhidagi kalamush bolalarining atsinus
hujayrasining diametri, balandligi nazorat guruhidagiga qaraganda kichikroq ekanligi aniqlandi.
Tajriba guruhidagi 3 kunlik kalamush bolalarining me’da osti bezi atsinus hujayrasining
diametri, balandligi nazorat guruhidagidan farq qilmaydi. 7 kunlik kalamush bolalarining atsinus
hujayrasining diametri, balandligi ishonchsiz kichikligi aniqlandi. 14 kunlikga kelib bu ko‘rsatgich
asta-sekin kamayib bordi va nazorat guruhidagiga qaraganda 1,2 marta kichik ekanligi, 21
kunlikga kelib esa 1,3 marta kichik ekanligi aniqlandi. 30 kunlikga kelib esa bu ko‘rsatgich 1,5
marta kichik ekanligi qayd etildi.
REFERENCES
1.
Курбанович НН и соавт. Особенности морфологических изменений поджелудочной
железы //Техасский журнал медицинских наук. – 2023. – Т. 16. – С. 79-83.
2.
Мухамадовна А.С. и соавт. Показатели фетометрии плода у беременных в состоянии
гипотиреоза //Техасский журнал медицинских наук. – 2023. – Т. 16. – С. 75-78.
3.
Niyazov N. K., Nabidjanova D., Valiyeva M. Indications of morphological changes of the
pancreas in experimental hypothyroisis // “International scientific conference” innovative
trends in science, practice and education. – 2022. – Т. 1. – №. 4. – С. 16-19.
4.
Муминов О. Б., Ниёзов Н. К., Нисанбаева А. У. Научный медицинский вестник югры
// Научный медицинский вестник югры Учредители: Ханты-Мансийская
государственная медицинская академия. – 2021. – Т. 1. – С. 141-143.
5.
Kurbanovich N. N. et al. Features Of Morphological Changes in the Pancreas // Texas
Journal of Medical Science. – 2023. – Т. 16. – С. 79-83.
6.
Muhamadovna A. S. et al. Indicators of Fetometry of the Fetus in Pregnant Women in a State
of Hypothyroidism //Texas Journal of Medical Science. – 2023. – Т. 16. – С. 75-78.
7.
Niyozov, N. K., Akhmedova, S. M., Usmanov, R. D., Mirsharopov, U. M., & Nisanbayeva,
A. U. (2023). Morphological Aspects of Pancreas Changes in Experimental
Hypothyroidism.
Journal of education and scientific medicine
,
2
(2), 27-31.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
806
8.
Kurbanovich N. N. et al. Reactive changes in the pancreas in hypothyroidism //American
Journal of Interdisciplinary Research and Development. – 2024. – Т. 25. – С. 343-347.
9.
Niyozov N. K. et al. Morphology of the Pancreas Against the Background of
Hypothyroidism // Journal of education and scientific medicine. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С.
47-52.
10.
Akhmedova S. M. et al. Pancreatic morphology in hypothyroidism //International journal of
artificial intelligence. – 2024. – Т. 4. – №. 09. – С. 475-479.
11.
Umerov A. A., Niyozov N. Q. Pancreatic morphology in experimental stress
//Multidisciplinary Journal of Science and Technology. – 2025. – Т. 5. – №. 1. – С. 223-227.
12.
Umerov A. A., Niyozov N. Q. Pancreatic pathologies: understanding the interplay between
chronic diseases and metabolic dysfunction //Conference on the role and importance of
science in the modern world. – 2025. – Т. 2. – №. 1. – С. 104-107.
13.
Сагатов, Т. А., Хожаназарова, С. Ж., Юсупова, Н. Т. К., & Ниёзов, Н. К. (2019).
Морфологическое состояние микроциркуляторного русла и тканевых структур матки
при хронической интоксикации пестицидом Вигор.
Проблемы науки
, (2 (38)), 56-60.
