JISMONIY TARBIYA VA SPORTNING TARBIYAVIY JIHATLARI

2025-YIL

28-29-MART

“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA

YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”

Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi

452

JISMONIY TARBIYA VA SPORTNING TARBIYAVIY JIHATLARI

Ismoilov Yoqubjon Qo’chqarboyevich

O’zbekiston-Finlandiya pedagogika instituti

Namozov Baxodir Kuchkorovich

Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti

https://doi.org/10.5281/zenodo.15090250

Annotatsiya.

Jamiyatimizda sog’lom turmush tarzini shakllantirish, aholining ayniqsa

yosh avlodning jismoniy tarbiya va ommaviy sport bilan muntazam shug’ullanishi uchun zamon
talablariga mos shart – sharoitlar yaratish, sport musobaqalari orqali yoshlarda o’z irodasi,
kuchi, mardlik va vatanparvarlik, ona Vatanga sadoqat tuyg’ularini kamol toptirish, shuningdek,
yoshlar orasidan iqtidorli talaba – sportchilarni saralab olish ishlarini tizimli takomillashtirish
hamda jismoniy tarbiya va ommaviy sportni yanada rivojlantirishga yo’naltirilgan keng ko’lamli
ishlarni amalga oshirishdan iborat.Shuning uchun aholining salomatligini mustahkamlash, talaba
– yoshlarning jismoniy baquvvat, botir insonlar qilib tarbiyalashda jismoniy tarbiya va sport
muhim o’rin egallaydi.

Kalit so’zlar:

jismoniy tarbiya, sport, ta’lim-tarbiya, mudofaa, o’quvchi yoshlar, sport

sinovlari, madaniyat

.

Jismoniy tarbiya va sportda tarbiyaviy jihatlari qadimdan ma’lum. Olib borilayotgan tub

islohotlar, ayniqsa ta’lim-tarbiya, kasb-hunarga tayyorlash, milliy g’oya va mafkura bilan
yoshlarni qurollantirish, Vatanga sadoqat his-tuyg’ularini tarbiyalash shu kunning dolzarb
vazifalari hisoblanadi. Bu vazifalarni hal qilish, ularning yechimini topish, ayniqsa barkamol
avlodni tarbiyalab yetishtirishda jismoniy tarbiya va sport muhim o’rinlardan birini egallamoqda.
Aholining salomatligini yaxshilash, o’quvchi-yoshlarning jismoniy barkamolligini ta’minlash,
ularni mehnat va mudofaa ishlariga layoqatli qilib tarbiyalashda jismoniy tarbiyaning ko’p
tarmoqli va ko’lami keng, chuqur bo’lgan tarbiyaviy va pedagogik imkoniyatlaridan maqsadli
foydalanishda jiddiy kamchiliklar mavjud. Buni quyidagilardan ko’rishimiz mumkin:

-

Xalqimizda milliy ma’naviyat va ma’rifat, madaniyat chuqur ildiz otgan. Ularning

negizida milliy o’yinlar, sport turlari o’ziga xos ijtimoiy-tarbiyaviy jarayonlar mujassamlashgan.
Lekin xalq milliy o’yinlari turli marakalar, to’ylar, bayramlar va sport musoboqalarining tarkibiga
chuqurroq kirib ommalashishi ancha sust darajada;

-

Xotin-qizlar jamiyatimiz, davlat va oilaning tengi yo’q tayanchi hisoblanadi. Ular

faqat farzandlarni parvarishlash, tarbiyalash bilangina band bo’lmaydi. Balki oila baxti, sog’lom
turmush tarzini yaratuvchilardir;

-

Mustaqillik tufayli ko’pchilik ayollar ta’lim, tibbiyot, savdo, madaniyat, aloqa,

iqtisod-moliya va xalq xo’jaligining boshqa sohalarida ham (sanoat, qurilish, qishloq va suv
xo’jaligi, turli yo’nalishlardagi fermerlik va h.k.) fidokorona mehnat qilayotganlar kun sayin ortib
bormoqda;

-

Oilada faqat bolalar tarbiyasi bilan shug’ullanuvchi ayollar ham kam emas. Ular

avvalo o’zlarining salomatligi uchun jismoniy tarbiya vositalari bilan shug’ullanishi lozim.
Shuningdek yosh farzandlarni sog’lom qilib o’stirishda jismoniy mashqlar, o’yinlar, tabiatning
sog’lomlashtiruvchi kuchlari (suv, havo, quyosh) hamda gigienik omillardan maqsadli foydalanish
yo’llarini yaxshi bilishlari kerak. Ammo hamma onalar ham bu jarayonga to’la etibor beradi,

2025-YIL

28-29-MART

“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA

YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”

Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi

453

jismoniy tarbiyaning mohiyatini yaxshi biladi deb bo’lmaydi. Albatta buning u yoki bu sabablari
bor;

-

Mutaxassislar tomonidan puxta ishlab chiqilgan va mutasaddi sport

tashkilotlarining sinovidan o’tgan, muhimi esa davlat idoralari tomonidan tasdiqlangan tadbiriy
ishlar, dasturlar ko’p. Ular orasida aholini sog’lomlashtirish, jismonan chiniqtirishga qaratilgan
maxsus sport sinovlari muhim ahamiyat kasb etmoqda. Boshida ta’kidlanganidek, maxsus sport
sinovlari bo’yicha turli musoboqalarni to’la bajaruvchilar soni o’quvchi-ishchi yoshlar va talabalar
o’rtasida unchalik yuqori emas;

-

E’tirof etish lozimki, maxsus sinovlarning yugurish (kross), sakrash, turnikda

tortinish kabi ba’zi me’yoriy talablari bo’yicha o’tkazilayotgan musoboqalarda o’quvchi-yoshlar
va talabalarning 50-60 foizi, ishchi-mehnatkashlarning 25-30 foizi ishtirok etmoqda. Bu
ko’rsatkichlar ma’lum darajada ijobiy bo’lsada, lekin maxsus testlar nizomiga to’la javob bera
olmaydi;

-

Ko’pchilik aholi istiqomat joylarida (mahalla, ko’p qavatli uylar, qishloqlar)

maxsus sport sinovlariga tayyorgarlik ishlari olib borilmaydi, tegishli shart-sharoitlar (mutasaddi
xodim, inshootlar, jihozlar, reja) yaratilmayapti. Bu esa jismoniy tarbiya va sportdagi o’ta
murakkab, o’z navbatida esa dolzarb muammolardan biri hisoblanadi.

Ko’rsatib o’tilgan muammolarning asosiy qismi maxsus salomatlik sport sinovlari va

ularni qabul qilish bilan bog’liq. Sport sinovlarini amaliyotga tatbiq etish ishlarining
boshlanganiga o’n yildan oshdi. Shunga qaramasdan bu jarayonga salbiy ta’sir etayotgan,
qandaydir ilmiy va uslubiy asosga ega bo’lmagan bir mexanizm mavjud. Bu sport sinovlari
bo’yicha ishlarni tashkil qilish bilan bog’liq. Yosh bo’limlari bo’yicha sinovlar 8-9 tagacha yetadi.
Ularni bir vaqtda qabul qilib bo’lmaydi. Ular bir vaqtda qabul qilinmasa salomatlik, mehnat va
mudofaa uchun zarur bo’lgan jismoniy tayyorgarlikni aks ettirmaydi. Natijada jismoniy
tayyorgarlik haqida ishonchsiz ma’lumot yuzaga kelib qoladi. Sport sinovlari nazariyasiga ko’ra
sinov-nazorat mashqlari bir kunda, ketma-ket qabul qilinishi kerak. Faqat shundagina jismoniy
tayyorgarlikning haqiqiy darajasi ma’lum bo’ladi.

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:

1.

Хусейн, Ш., Косимов, У., Намозов, Б., & Ашмуродов, К. (2018). РОЛЬ И

ЗНАЧЕНИЕ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА ПРИ ПОДГОТОВКЕ
СПЕЦИАЛИСТОВ В ВУЗАХ.

Актуальные научные исследования в современном

мире

, (4-6), 112-116.

2.

Намозов, Б. К., & Муратов, М. Ш. (2021). ФОРМИРОВАНИЯ ФИЗИЧЕСКОЙ
ПОДГОТОВЛЕННОСТИ СТУДЕНЧЕСКОЙ МОЛОДЁЖИ. In

Актуальные аспекты

медицинской деятельности

(pp. 312-316).

3.

Khusainov ShamshidinYalgashevich, Namozov Baxodir Kuchkarovich, & Eshmurodov
Qodir Abriyevich. (2023). Research of Development of Physical Preparedness of
University Youth.

Procedia of Philosophical and Pedagogical Sciences

,

2

(11), 73–76.

Retrieved from

https://procedia.online/index.php/philosophy/article/view/1136

4.

Khusainov ShamshidinYalgashevich, Namozov Baxodir Kuchkarovich, & Eshmurodov
Qodir Abriyevich,. (2023). The Importance of the Relationship of Different Types of
Preparedness in Teaching-Technical and Tactical Actions of Students in

2025-YIL

28-29-MART

“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA

YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”

Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi

454

Streetball.

Spanish Journal of Innovation and Integrity

,

24

, 19-21. Retrieved from

http://sjii.indexedresearch.org/index.php/sjii/article/view/991

5.

Khusainov ShamshidinYalgashevich, Namozov Baxodir Kuchkarovich, & Eshmurodov
Qodir Abriyevich. (2023). Use of Games and Relay Races in Teaching Gymnastics at the
Department of Physical Education and Sport.

Horizon: Journal of Humanity and Artificial

Intelligence

,

2

(11),

44–47.

Retrieved

from

https://univerpubl.com/index.php/horizon/article/view/2770

6.

Baxodir Kuchkarovich, N., & QodirAbriyevich, E. . (2024). Health-Saving Technologies
in Higher Educational Institutions As a Way to Preserve the Mental Health of
Students.

Best Journal of Innovation in Science, Research and Development

,

3

(1), 593–

596. Retrieved from

https://www.bjisrd.com/index.php/bjisrd/article/view/1492

7.

Namozov Baxodir Kuchkorovich, & Eshmuradov Kodir Abriyevich. (2024). JISMONIY
TARBIYA VA SPORT VOSITASI YORDAMIDA YOSHLARDA MILLIY G‘URUR
TUYG‘USINI SHAKLLANTIRISH.

Journal of Science-Innovative Research in

Uzbekistan

,

2

(1),

658–660.

Retrieved

from

https://universalpublishings.com/index.php/jsiru/article/view/4103

8.

Shamshidin Yalgashevich, K. ., & Baxodir Kuchkarovich, N. . (2024). Sports in the Life
of Students Samarkand State Architectural and Construction University.

World Journal of

Agriculture

and

Urbanization

,

3

(1),

45–47.

Retrieved

from

https://wjau.academicjournal.io/index.php/main/article/view/145

9.

Yalgashevich, K. S., Kuchkarovich, N. B., & Abriyevich, E. Q. (2023). Results of
Therapeutic

Physical

Culture

with

Students

with

Significant

Health

Impairments.

JOURNAL

OF

ENGINEERING,

MECHANICS

AND

MODERN

ARCHITECTURE

,

2

(2), 16-18.

10.

Namozov Bakhodir Kuchkorovich, Khusainov Shamshidin Yalgashevich, & Eshmuradov
Kodir Abrievich. (2024). THE ROLE OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORT IN
THE EDUCATION OF CHILDREN AND ADOLESCENTS.

Proceedings of

International Conference on Modern Science and Scientific Studies, 3

(11), 38-42. Retrived

from

https://econferenceseries.com/index.php/icmsss/article/view/6001

11.

Namozov Bakhodir Kuchkorovich, Husainov Shamshidin Yalgashevich, & Eshmuradov
Kodir Abrievich. (2024). FORMING A SENSE OF NATIONAL PRIDE IN YOUTH
USING PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS.

Proceedings of International

Educators

Conference

,

3

(11),

8–12.

Retrieved

from

https://econferenceseries.com/index.php/iec/article/view/5985

12.

Xusainov Shamshidin Yalgashevich, Namozov Baxodir Kuchkorovich, & Eshmuradov
Kodir Abriyevich. (2024). MILLIY KURASHNING JISMONIY TARBIYA TIZIMIDA
YOSHLARNI TARBIYALASHDA TUTGAN O‘RNI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ

ИДЕИ

В

МИРЕ

,

56

(5),

29-33.

https://scientific-

jl.org/index.php/obr/article/view/1921

13.

Хусаинов Шамшидин Ялгашевич, Намозов Баходир Кучкарович, & Эшмуродов
Кадир Абриевич. (2024). О ПОТРЕБНОСТИ В РЕГУЛЯРНЫХ ЗАНЯТИЯХ
ФИЗИЧЕСКИМИ

УПРАЖНЕНИЯМИ.

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА

И

ИННОВАЦИОННЫЕ

ИДЕИ

В

МИРЕ

,

56

(5),

34-37.

https://scientific-

jl.org/index.php/obr/article/view/1922

2025-YIL

28-29-MART

“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA

YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”

Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi

455

14.

Namozov Baxodir Kuchkorovich. (2024). JISMONIY TARBIYA VA SPORTNI
BOSHQARISHNING PRINSIPLARI .

Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi

,

32

(2), 166-

170.

https://scientific-jl.org/index.php/tal/article/view/1860

15.

Шамсиддин Хусаинов, Баходир Намозов, Қодир Эшмуродов. (2018). ЗНАЧЕНИЕ
ЗДОРОВЬЯ И ЗДОРОВОГО ОБРАЗА ЖИЗНИ.

MODERN

SCIENTIFIC

CHALLENGES AND TRENDS, 5

(4), 49-52.

16.

Намозов Баходир Кучкорович, Хусаинов Шамсиддин Ялгашевич, Қосимов
Убайдулло Қосимович. (2019). РОЛИ ВОСПИТАНИИ МОЛОДЕЖИ НАШЕГО
КРАЯ В ЗДОРОВЫХ, ЗНАЮЩИХ, ОБРАЗОВАННЫХ СПЕЦИАЛИСТАХ.

MODERN SCIENTIFIC RESEARCH JOURNAL, 9,

175-178.

17.

Баходир Кучкорович Намозов, Шамшидин Ялгашевич Хусаинов, Музаффар
Муратов. (2021). Физическая культура как эффективное средство в профилактике
наркомании молодежи.

PROBLEMS OF BIOLOGY AND MEDICINE, 1,1

(126), 306-

307.

18.

Баходир Кучкорович Намозов, Носирбек Кимёжон угли Хазраткулов, Музаффар
Муратов. (2021). Спорт и физическая культура для всех и для каждого.

Гепато-

гастроэнтерологических исследований, 2

(1), 177-178.