2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
9
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR MUHITIDA BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING
KASBIY PEDAGOGIK MAHORATINI OSHIRISH IMKONIYATLARI
Tashmatova Gulzoda
Guliston davlat pedagogika instituti o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160997
Annotatsiya.
Ushbu maqola raqamli texnologiyalar davrida bo'lajak o'qituvchilarning
kasbiy pedagogik mahoratini oshirish imkoniyatlarini tahlil qiladi. Zamonaviy ta'lim tizimida
raqamli texnologiyalarning o'rni va ahamiyati, bo'lajak o'qituvchilarni tayyorlashda ulardan
foydalanishning afzalliklari, shuningdek, yuzaga kelishi mumkin bo'lgan qiyinchiliklar va ularni
yechish yo'llari muhokama qilinadi.
Kalit so'zlar:
raqamli texnologiyalar, ta'lim, pedagogik mahorat, o'qituvchi, interaktiv
ta'lim, masofaviy o'qitish, virtual sinf, raqamli savodxonlik.
Аннотация.
В данной статье анализируются возможности повышения
профессионально-педагогического мастерства будущих учителей в эпоху цифровых
технологий. Рассматривается роль и значение цифровых технологий в современной
системе образования, преимущества их использования в подготовке будущих учителей, а
также возможные трудности и пути их решения.
Ключевые слова:
цифровые технологии, образование, педагогическое мастерство,
учитель, интерактивное обучение, дистанционное обучение, виртуальный класс, цифровая
грамотность.
Abstract.
This article analyzes the possibilities of enhancing the professional pedagogical
skills of future teachers in the digital age. It examines the role and importance of digital
technologies in the modern education system, the advantages of using them in the training of future
teachers, as well as potential challenges and solutions.
Keywords:
digital technologies, education, pedagogical skills, teacher, interactive
learning, distance learning, virtual classroom, digital literacy.
Zamonaviy ta'lim tizimi jadal rivojlanib borayotgan raqamli texnologiyalar ta'sirida tubdan
o'zgarmoqda. Bu o'zgarishlar ta'lim jarayonining barcha ishtirokchilariga, xususan, bo‘lajak
o‘qituvchilarga yangi talablarni qo‘ymoqda. Bugungi kunda o‘qituvchidan nafaqat chuqur bilim
va pedagogik mahorat, balki raqamli texnologiyalardan unumli foydalanish qobiliyati ham talab
etiladi. Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy
pedagogik mahoratini oshirish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
10
Raqamli texnologiyalar hayotimizga shunchalik singib ketdiki, bugungi kunda nafaqat
kundalik faoliyatimiz, balki ijtimoiy-iqtisodiy sohalar rivojini ham ularsiz tasavvur qilib
bo'lmaydi. Tabiiyki, boshqa sohalarda bo'lgani singari kabi paqamli texnologiyalarni soliq
ma'murchiligida joriy etish ham uning faoliyatini tubdan o'zgartirmoqda.
Bugungi kunda raqamli texnologiyalar shiddat bilan rivojlanib boryapti va har bir sohada
zamon bilan hamqadam odimlashni taqozo etadi. Masalan, sun'iy intellekt texnologiyasini joriy
etish soliq to'lashdan bo'yin tovlash holatlarini aniqlash, firibgarliklarni oldini olish, ma'lumotlarni
tahlil qilish va takrorlanuvchi jarayonlarni avtomatlashtirish hamda shaffoflikni oshirishda qo'l
kelsa, katta hajmli ma'lumotlar — Big data esa soliq organlariga kelib tushadigan katta hajmdagi
ma'lumotlarni saqlash, qayta ishlash, tushumlarni yanada yaxshiroq bashorat qilish hamda
to'lovchilar va soliq organlari o'rtasidagi hujjat almashinuvini yaxshilash imkoniyatini beradi.
Davlatimiz rahbarining Oliy Majlisga Murojaatnomasida iqtisodiy-ijtimoiy hayotning
barcha sohalariga raqamli texnologiyalarni keng joriy etish eng ustuvor vazifa sifatida ham
ko‘rsatilgan edi. Bu borada ―Ilm, ma‘rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yilida amalga
oshirishga oid davlat dasturida belgilangan vazifalar ijrosini va hayot sifatining barqaror
yaxshilanishini ta‘minlash hamda tadbirkorlik faoliyatini yuritish va raqamli iqtisodiyotni
rivojlantirish uchun qulay muhit yaratish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
―Toshkent shahrida raqamli texnologiyalarni keng joriy etish chora-tadbirlari to’g‘risida Qarori
qabul qilindi. Ushbu qaror bilan, 2020-2021 yillarda joriy etiladigan axborot tizimlari va dasturiy
mahsulotlar ro‘yxati, - Raqamli Toshkent kompleks dasturini amalga oshirish bo‘yicha chora-
tadbirlar rejasi, 2020 yilda telekommunikatsiya infratuzilmasini kengaytirish bo‘yicha loyihalar
ro‘yxati, 2021- 2023 yillarda istiqbolli axborot tizimlari va dasturiy mahsulotlar ro‘yxati
tasdiqlandi. Ta`limda raqamli texnologiyalarni o'qitish sifatini saqlab qolgan holda samarali
qo'llash uchun nimalar qilish kerak? Birinchidan, albatta mamlakatimizda Internet infratuzilmasini
yaxshilashimiz, mobil operatorlar tomonidan ko'rsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirishimiz va
eng muhimi aholining, ayniqsa talaba yoshlarni zamonaviy axborotkommunikatsiya
texnologiyalarining so'ngi yutuqlarini o'zlashtirishga shartsharoitlar hamda imkoniyatlar yaratib
berishimiz lozim. Ikkinchidan, o'quv jarayonini tashkil etishda raqamli texnologiyalardan
foydalanish ko'lamini kengaytirish va axborot resurslari, o'qitish vositalari va masofaviy o'qitish
texnologiyalarini rivojlantirish, ijodkor talabalarni universitetni raqamlashtirish loyihalariga jalb
qilish bilan oliy ta`lim muassasalari faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarga
o'zgartirish kiritish bo'yicha vakolatli organlarga takliflar berish, yuqori samaradorlikka ega
raqamli qurilmalar bilan jihozlangan tuzilmalar, o'quv xonalari, laboratoriyalar, mediastudiyalar
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
11
va boshqalarni o'z ichiga olgan markazlarni tashkil etish hamda unda orttirilgan tajribani ta`lim
muassasalarida qo'llash.Uchinchidan, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va
ta`lim texnologiyalarining mustahkam integratsiyasini ta`minlash, bu borada pedagog kadrlarning
kasbiy mahoratini uzluksiz rivojlantirib borish uchun qo'shimcha sharoitlar yaratish.To'rtinchidan,
interfaol taqdimot tizimlaridan foydalanish, ma`ruza va seminar darslari uchun internet bilan
bog'liq holda interfaol va mul`timediali taqdimotlarni ishlab chiqish kabi mavzular bo'yicha
o'qituvchilarning malakasini oshirish uchun kurslarni tashkil qilish va o'tkazish.Beshinchidan, real
vaqt rejimida interfaol taqdimot tizimlari, video kkonferenta aloqa tizimlari, virtual zallar, elektron
resurslardan foydalanib istalgan vaqtda masofaviy o'qitish jarayonini amalga oshirish.Oltinchidan,
bulutli texnologiyalar, virtual voqelik, kengaytirilgan voqelikdan foydalanish hamda didaktik
materiallar va tajriba dizaynlarini ishlab chiqishda 3D printerini qo'llash, raqamli didaktika va
raqamli ta`lim modellarini qo'llash, o'qituvchilar va talabalar uchun loyihalar, diplom ishlari, ilmiy
izlanishlar va boshqalarini muhokama qilish uchun ilmiy veb-saytlar ishlab chiqish lozim.
Shundagina, biz raqamli texnologiyalardan foydalanib ta`lim sifatini tushirmagan pholda
talaba-yoshlarga bugungi kun talabi darajasida bilim olishlariga erishamiz.
Raqamli texnologiyalar ta'lim jarayonini yanada interaktiv, qiziqarli va samarali qilish
imkonini beradi. Ular orqali o‘quvchilar turli xil multimedia materiallaridan foydalanishlari,
onlayn kurslarda qatnashishlari, virtual laboratoriyalarda tajriba o‘tkazishlari mumkin. Bu esa
ularning bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi va chuqur bilim olishlariga yordam beradi.
Bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash jarayonida raqamli texnologiyalardan foydalanish
ularning kasbiy pedagogik mahoratini oshirishga katta hissa qo‘shadi. Quyidagi imkoniyatlarni
ta'kidlash mumkin:
1.
Interaktiv ta'lim resurslaridan foydalanish: Onlayn darsliklar, video darslar, interaktiv
o‘yinlar va boshqa resurslar o‘qituvchilarga ta'lim jarayonini diversifikatsiya qilish va
o‘quvchilarning turli ehtiyojlarini qondirish imkonini beradi.
2.
Virtual sinflar va platformalar: Masofaviy o‘qitish platformalari orqali bo‘lajak
o‘qituvchilar o‘zaro tajriba almashishlari, hamkasblari bilan muloqot qilishlari va o‘z ustida
ishlashlari mumkin.
3.
Ta'lim jarayonini simulyatsiya qilish: Virtual reallik va kengaytirilgan reallik
texnologiyalari orqali turli xil pedagogik vaziyatlarni modellashtirish va bo‘lajak o‘qituvchilarga
amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish mumkin.
4.
Raqamli portfoliolar yaratish: Bo‘lajak o‘qituvchilar o‘zlarining ishlari, loyihalari va
yutuqlarini raqamli formatda saqlashlari va ularni ish beruvchilarga taqdim etishlari mumkin.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
12
5.
Ma'lumotlarni tahlil qilish vositalari: O‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini tahlil qilish,
ularning kuchli va kuchsiz tomonlarini aniqlash va ta'lim jarayonini individualizatsiya qilish uchun
maxsus dasturlar va platformalardan foydalanish mumkin.
Raqamli texnologiyalardan ta'limda foydalanish bilan birga ba'zi qiyinchiliklar ham yuzaga
kelishi mumkin. Jumladan, texnik ta'minotning yetishmasligi, internetga ulanish muammolari,
o‘qituvchilarning raqamli savodxonligining pastligi va boshqalar. Ushbu muammolarni hal qilish
uchun quyidagi choralarni ko‘rish lozim:
- ta'lim muassasalarini zamonaviy texnik vositalar bilan ta'minlash;
- o‘qituvchilar uchun raqamli savodxonlik bo‘yicha treninglar va kurslar tashkil etish;
- ta'lim jarayonida raqamli texnologiyalardan foydalanish bo‘yicha metodik qo‘llanmalar
yaratish;
- o‘qituvchilarni raqamli resurslar va platformalar bilan ta'minlash.
Xulosa qilib aytganda, raqamli texnologiyalar ta'lim sohasida keng imkoniyatlar yaratadi.
Bo‘lajak o‘qituvchilarni raqamli texnologiyalardan unumli foydalanishga o‘rgatish orqali
ularning kasbiy pedagogik mahoratini oshirish, ta'lim jarayonini yanada samarali va qiziqarli
qilish, o‘quvchilarning bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshirish mumkin. Bu esa mamlakatimiz
ta'lim tizimini rivojlantirish va raqobatbardosh kadrlar tayyorlashga xizmat qiladi.
REFERENCES
1.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 20 apreldagi PQ-2909- sonli “Oliy ta’lim
tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi qarori.
2.
D. Babaraximova. Ta`lim tizimida axborot texnologiyalarini qo’llashning ilmiy
3.
pedagogik masalalari; 6 – tom 3 – son / 2022 - yil / 15 – mart.
4.
https://bestpublication.org/index.php/pedg/issue/view/81
5.
Orishev J.B. Raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayonini tashkil etishdagi o’rni //Ta’limda
zamonaviy axborot texnologiyalari” mavzusida Xalqaro ilmiyamaliy anjuman materiallari.
Jizzax 23 aprel. 2021 y. B. 167-170 Barkamol avlod-“O‘zbekiston taraqqiyotining
poydevori". Toshkent-1997.
6.
Raqamli texnologiyalar muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning Kasbiy pedagogik mahoratini
oshirish metodikasini takomillashtirish., Zamonaviy ilm-fan va ta’lim istiqbollari ilmiy-
amaliy
konferensiyasi
materiallari,
Dekabr
2024
yil.
683-688
bet.
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/download/57449/57495
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
13
7.
Tashmatova G., Raqamli texnologiyalar muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy
kompetentsiyasini oshirish.,
Vol. 2 No. 20 (2023): THEORY AND
ANALYTICAL ASPECTS OF RECENT RESEARCH
https://interonconf.org/index.php/taare/issue/view/167
