ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
246
HOMILADORLIK VAQTIDAGI ALLERGIK RINITNING ASORATLARI VA ULARNI
OLDINI OLISH
Xushvaqtova Nasiba Akmalovna
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti 2-bosqich talabasi.
Xushboqovanasiba94@gmail.com
Xursanov Asliddin Murat o’g’li
Ilmiy rahbar: Termiz iqtisodiyot va servis universiteti Tibbiyot fakulteti o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15165612
Annotatsiya.
Ushbu maqolada homiladorlik vaqtidagi allergik rinitning asoratlari va
ularni oldini olish haqida so‘z boradi. Homiladorlik davri — ayol organizmida fiziologik,
immunologik va gormonal o‘zgarishlar bilan kechadigan murakkab davr bo‘lib, bu holat
ko‘plab kasalliklarning kechishiga va rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatadi.
Shunday holatlardan biri — allergik rinit bo‘lib, u nafas yo‘llarining yuqori qismini
zararlovchi allergik kasallik hisoblanadi. Ushbu holat homiladorlik vaqtida kuzatilganida,
nafaqat onaning sog‘lig‘iga, balki rivojlanayotgan homila uchun ham xavf tug‘dirishi
mumkin.Mazkur ishda homiladorlik davrida allergik rinitning asosiy belgilari, kelib chiqish
sabablari, klinik kechishi, homilaga va homilador ayolga ta’siri, shuningdek, yuzaga kelishi
mumkin bo‘lgan asoratlar — kislorod tanqisligi, uyqusizlik, depressiv holatlar, yurak-qon
tomir tizimi faoliyatining buzilishi va tug‘ruq bilan bog‘liq murakkabliklar kabi omillar keng
yoritilgan. Shuningdek, ushbu mavzuda oldini olish choralari alohida o‘rin egallagan.
Profilaktika choralariga allergenlardan maksimal darajada cheklanish, gigiyena
qoidalariga rioya qilish, shifokor nazoratida xavfsiz antigistamin dorilarni qabul qilish va
sog‘lom turmush tarziga amal qilish kiradi.Tadqiqot homiladorlik davrida allergik rinitga
duchor bo‘lgan ayollarga zamonaviy tibbiy yondashuvlar asosida yordam ko‘rsatish,
asoratlarni kamaytirish va ona-homila salomatligini ta’minlash yo‘lida muhim nazariy va
amaliy ahamiyatga ega.
Kalit so‘zlar:
homila, allergik rinit, asorat, fiziologik, immunologic, gormonal, nafas,
klinik, kislorod, uyqusizlik, depressiv holatlar, yurak-qon tomir, tug‘ruq, profilaktika, gigiyena,
antigistamin, dori.
COMPLICATIONS OF ALLERGIC RHINITIS DURING PREGNANCY AND THEIR
PREVENTION
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
247
Abstract.
This article discusses the complications of allergic rhinitis during pregnancy
and their prevention. Pregnancy is a complex period characterized by physiological,
immunological and hormonal changes in the female div, which affects the course and
development of many diseases. One of these conditions is allergic rhinitis, which is an allergic
disease that affects the upper respiratory tract. When this condition occurs during pregnancy,
it can pose a threat not only to the health of the mother, but also to the developing fetus. This
work extensively covers the main symptoms of allergic rhinitis during pregnancy, its causes,
clinical course, effects on the fetus and the pregnant woman, as well as possible complications
such as oxygen deficiency, insomnia, depressive states, impaired functioning of the
cardiovascular system and complications associated with childbirth. In addition, preventive
measures occupy a special place in this topic. Preventive measures include maximum
avoidance of allergens, adherence to hygiene rules, taking safe antihistamine medications
under the supervision of a doctor, and adhering to a healthy lifestyle. The study has important
theoretical and practical significance in providing care to women suffering from allergic
rhinitis during pregnancy based on modern medical approaches, reducing complications, and
ensuring maternal and fetal health.
Keywords:
fetus, allergic rhinitis, complication, physiological, immunological,
hormonal, respiratory, clinical, oxygen, insomnia, depressive states, cardiovascular, childbirth,
prevention, hygiene, antihistamine, medication.
ОСЛОЖНЕНИЯ АЛЛЕРГИЧЕСКОГО РИНИТА ВО ВРЕМЯ БЕРЕМЕННОСТИ И
ИХ ПРОФИЛАКТИКА
Аннотация.
В статье рассматриваются осложнения аллергического ринита во
время беременности и их профилактика. Беременность — сложный период,
характеризующийся
физиологическими,
иммунологическими
и
гормональными
изменениями в организме женщины, что влияет на течение и развитие многих
заболеваний. Одним из таких состояний является аллергический ринит — аллергическое
заболевание, поражающее верхние дыхательные пути. Возникновение этого состояния
во время беременности может представлять угрозу не только для здоровья матери, но
и для развивающегося плода. В работе подробно освещены основные симптомы
аллергического ринита во время беременности, причины его возникновения, клиническое
течение, влияние на плод и беременную, а также возможные осложнения —
кислородная недостаточность, бессонница, депрессивные состояния, нарушение
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
248
работы сердечно-сосудистой системы, осложнения, связанные с родами. При этом
особое место в данной теме занимают профилактические меры. Профилактические
меры включают максимальное исключение аллергенов, соблюдение правил гигиены,
прием безопасных антигистаминных препаратов под наблюдением врача и соблюдение
здорового образа жизни. Исследование имеет важное теоретическое и практическое
значение для оказания помощи женщинам, страдающим аллергическим ринитом во
время беременности, на основе современных медицинских подходов, снижения
осложнений и обеспечения здоровья матери и плода.
Ключевые слова:
плод, аллергический ринит, осложнение, физиологическое,
иммунологическое, гормональное, респираторное, клиническое, кислород, бессонница,
депрессивные состояния, сердечно-сосудистое, роды, профилактика, гигиена,
антигистаминный, медикаментозное.
Kirish:
shilliq qavatining oʻtkir yoki surunkali
kasalligi boʻlib, nafas havosi bilan kirgan
immun sistemasining oʻta kuchli javob
reaksiyasi tufayli paydo boʻladi. Bu kasallikni keltirib chiqaruvchi allergenlarga chang, hayvon
, oʻsimlik changlari va boshqalarni keltirish mumkin. Allergik rinit
rinitlarning eng keng tarqalgan turi boʻlib, boshqa allergik holatlar masalan konyuktivit,
, yoki
kabi kasalliklar bilan aloqador boʻladi. Bemorlarda burun bitishi,
Allergik rinitning homiladorlik davridagi xususiyatlari
Homiladorlik davrida ayol organizmida yuz beradigan gormonal o‘zgarishlar immune
tizimiga ta’sir ko’rsatib, allergik rinit, simptomlarini o‘zgartirishi mumkin. Ba’zi ayollar
uchun bu simptomlar kuchayishi, boshqalarida esa yengillashishi yoki o‘zgarishsiz qolishi
mumkin.
Statistik ma'lumotlarga ko`ra, homiladorlik davrida ayollarning 20% dan ortig`i allergik
reaktsiyaga duch keladi (tezkor turdagi o`tkir allergik reaktsiya).Allergiyani davolash uchun
zarur bo`lgan dorilar bachadon-platsenta qon aylanishiga ta'sir qiladi, natijada qon ta'minoti
yomonlashadi.Har qanday (nafaqat allergiyaga qarshi) dori tug`ilmagan bolaning sog`lig`iga
salbiy ta'sir ko`rsatadi Rinit (ya'ni, burun oqishi to'g'ri deb ataladi) - burun shilliq qavatining
yallig'lanishi. Bularga tiqilish, qichishish, hapşırma, rinoreya va boshqalar kabi alomatlar
kiradi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
249
Sabablari boshqacha bo'lishi mumkin, ulardan boshlab rinitning to'rt turi
mavjud:
allergik,
allergik bo'lmagan (ko'pincha vazomotor),
yuqumli (bu o'tkir respiratorli infektsiyalar bilan burun oqishi kiradi),
o'ziga xos shakllar (masalan, homiladorlikdagi rinit)
-Ko'pincha homilador ayollarda vazomotor rinit paydo bo'ladi, bu burun shilliq
qavatidagi qon tomir tonusining o'zgarishi bilan bog'liq. Ikkinchi o'rinda rinovirus sabab
bo'lgan odatiy virusli rinit, qayd etadi otorinolaringolog Vyacheslav Rassadin. Homilador
ayollarning riniti boshqa alomatlar bo'lmasa, sovuqdan farq qiladi, chunki burun tiqilishi
homilador onaning tanasida gormonal o'zgarishlar tufayli paydo bo'ladi. Tadqiqotlarga ko'ra,
ayollarning taxminan 30 foizi homiladorlikning istalgan bosqichida burun nafas olish
muammolaridan aziyat chekmoqda va tug'ilgandan keyin to'liq tiklanadi. Umumiy sovuqni
davolashni davom ettirishdan oldin, uning sababini aniqlash kerak. Bundan tashqari,
homiladorlik davrida barcha dorilarni qo'llash mumkin emas. Biroq, har qanday kelib chiqishi
burun oqishi bilan tavsiya etiladigan birinchi narsa burun shilliq qavatini sug'orishdir. Ushbu
terapiya viruslar, bakteriyalar, allergenlar va boshqa mikropartikullarning ko'p qismini yo'q
qiladi, yallig'lanish sababini yo'q qiladi. Biz homiladorlik paytida burun oqishi uchun eng
yaxshi vositalarni to'pladik va bizning mutaxassisimiz dorilarni tanlash bo'yicha tavsiyalar
berdi va eng mashhur savollarga javob berdi.
Asoratlar va ularning oldini olish
Allergik rinitning homiladorlik davridagi asoratlari orasida quyidagilar uchraydi:
Tromboembolik kasalliklar:
Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, homiladorlik davrida allergik rinitga chalingan ayollarda
tromboembolik kasalliklar xavfi oshishi mumkin. Bu, ehtimol, venoz asoratlarning ko‘payishi
bilan bog‘liq.
Uyquning buzilishi va charchoq:
Burun bitishi va boshqa simptomlar uyqu sifatining pasayishiga olib kelishi, bu esa
charchoq va stressni oshirishi mumkin.
Astma belgilarining kuchayishi:
Agar ayolda astma bo‘lsa, allergik rinit uning simptomlarini kuchaytirishi mumkin, bu
esa ona va homila uchun xavf tug‘diradi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
250
Oldini olish va davolash choralari
Allergik rinit simtomlarini yengillashtirish va asoratlarning oldini olish uchun quyidagi
choralar tavsiya etiladi:
Allergenlardan cheklanish:
Mumkin bo‘lgan allergenlardan uzoqroq bo‘lish, masalan, chang, gulchang va
hayvonlarning junidan.
Burunni tuzli eritma bilan yuvish:
Salin (tuzli) eritmalar burun yo‘llarini tozalashga yordam beradi va simptomlarni
yengillashtiradi.
Dori-darmonlar:
Ba’zi antigistaminlar homiladorlik davrida xavfsiz hisoblanadi, ammo ularni
qo‘llashdan oldin shifokor bilan maslahatlashish zarur.
Sog‘lom turmush tarzi:
To‘g‘ri ovqatlanish, yetarli darajada dam olish va muntazam jismoniy faollik immun
tizimini mustahkamlashga yordam beradi.
Homiladorlik davrida allergik rinit onaning hayot sifatiga ta’sir qilishi va ba’zi asoratlar
xavfini oshirishi mumkin.
Xulosa.
Homiladorlik davrida allergik rinit ayol organizmidagi fiziologik va gormonal
o‘zgarishlar fonida o‘ziga xos tarzda kechadi. Bu holat nafaqat homilador ayolning umumiy
salomatligiga, balki rivojlanayotgan homilaning sog‘lig‘iga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi
mumkin. Nafas olish yo‘llarining yallig‘lanishi, burun bitishi, aksirish, ko‘z va tomoqda
qichishish kabi simptomlar homilador ayolning uyqu sifatiga, ruhiy holatiga va hayotiy
faolligiga salbiy ta’sir qiladi. Ayniqsa, burun orqali erkin nafas olishdagi qiyinchiliklar kislorod
yetishmovchiligiga olib kelib, bu holat homilaga kislorod ta’minotining buzilishiga sabab
bo‘lishi mumkin.Allergik rinit vaqtida yuzaga keladigan asoratlar — masalan, yuqori qon
bosimi, astma xurujlarining kuchayishi, stress va uyqusizlik homiladorlik kechishiga jiddiy
tahdid soladi. Shu bois, bu kasallikni e’tiborsiz qoldirmasdan, erta tashxislash va sog‘lom,
xavfsiz davolash usullarini qo‘llash juda muhimdir.
Profilaktik choralar — allergenlardan ehtiyot bo‘lish, uyda tozalikni saqlash, gigiyena
qoidalariga amal qilish, burun yuvish usullaridan foydalanish va shifokor nazorati ostida
tavsiya etilgan dori vositalarini qo‘llash orqali bu holatni nazorat ostida ushlash mumkin.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
251
Shuningdek, homilador ayollarga sog‘lom turmush tarzini olib borish, yetarli dam olish
va ruhiy osoyishtalikni saqlash ham katta ahamiyatga ega.Xulosa qilib aytganda, homiladorlik
davrida allergik rinitni o‘z vaqtida aniqlash, to‘g‘ri yondashuv va profilaktik choralarni ko‘rish
orqali onaning ham, homilaning ham salomatligini saqlash va asoratlarning oldini olish
mumkin. Bu esa sog‘lom ona — sog‘lom bola tamoyilini amalda ro‘yobga chiqarishga xizmat
qiladi.
REFERENCES
1.
AL Guseva, ML Derbenev. Rinit: differentsial tashxis va davolash tamoyillari // Tibbiy
kengash.
2020
yil
#16.
102-108-betlar
(https://cyberleninka.ru/article/n/rinit-
differentsialnaya-diagnostika-i-printsipy-lecheniya/viewer)
2.
GV Lavrenova, AE Vertogolov. Homilador ayollarda vazomotor rinitni kompleks
davolash
//
otorinolaringologiya.
2013
yil
No
2(63).
149-153-betlar
(https://cyberleninka.ru/article/n/kompleksnoe-lechenie-vazomotornogo-rinita-u-
beremennyh-1/viewer)
3.
Petrova LG Rinitni davolash va oldini olishga zamonaviy yondashuvlar // Tibbiyot
yangiliklari. 2020 yil #11. 65-67-betlar (https://cyberleninka.ru/article/n/sovremennye-
podhody-k-lecheniyu-i-profilaktike-rinitov/viewer)
4.
S.S.Salim, E.S.Pronina, M.V.Sushentsov, G.F.Totchiev, T.S.Illarionov. Dastlabki
bosqichlarda homilador ayollarning farmakoterapiyasining zamonaviy xususiyatlari //
Mamlakatimiz xalqlar do'stligi universiteti xabarnomasi. Ser. Dori. Akusherlik va
ginekologiya. 2011 yil №1. 178-183-betlar
5.
A. A. Gafforov, N. A. To‘lqinova. Allergologiya va immunologiya asoslari. – Toshkent:
Tibbiyot, 2020.
6.
P. K. Shestopalov, E. N. Ovsyannikova. Allergicheskiy rinit vo vremya beremennosti:
diagnostika i lechenie. – Journal of Obstetrics and Women's Diseases, 2021.
