2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
739
GENDER TÁRBIYASI TEŃLIK HÁM TURAQLILIQ FAKTORI SIPATINDA
Jumanazarova Gúljayna Asqar qızı
Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti studenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15319411
Annotaciya.
Bul maqalada gender tárbiyasınıń jámiyet rawajlanıwındaǵı áhmiyeti, teńlik
hám turaqlılıq faktorı sıpatındaǵı róli talqılanadı. Gender tárbiyası arqalı jámiyet aǵzalarınıń
sanasında teńlik ideyaların qáliplestiriw, stereotiplerdi joq etiw hám sociallıq turaqlılıqtı
támiyinlew máselesi qozǵaladı. Maqalada genderlik teńlikti támiyinlew arqalı jámiyettiń
demografiyalıq hám ekonomikalıq turaqlılıǵın bekkemlew múmkinshilikleri ilimiy jaqtan
tiykarlanǵan.
Gilt sózler:
Gender, tárbiya, teńlik, turaqlılıq, jámiyet, rawajlanıw, stereotipler, sociallıq
juwapkershilik, bilim beriw sisteması, integrallasqan jantasıw.
GENDER TARBIYASI VA DOIMIYLIK FAKTORI SIFATIDA
Annotatsiya.
Ushbu maqolada gender tarbiyasining jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati,
tenglik va barqarorlik omili sifatidagi o‘rni muhokama qilinadi. Gender tarbiyasi orqali jamiyat
a’zolari ongida tenglik g‘oyalarini shakllantirish, stereotiplarni bartaraf etish va ijtimoiy
barqarorlikni ta’minlash masalasi ko‘tariladi. Maqolada gender tenglikni ta’minlash orqali
jamiyatning demografik va iqtisodiy barqarorligini mustahkamlash imkoniyatlari ilmiy asoslangan.
Kalit so‘zlar
: Gender, tarbiya, tenglik, barqarorlik, jamiyat, rivojlanish, stereotiplar,
ijtimoiy mas’uliyat, bilim berish tizimi, integrallashgan yondashuv.
GENDER EDUCATION AND AS A FACTOR OF PERMANENCE
Abstract.
This article discusses the importance of gender education in the development of
society, its role as a factor of equality and stability. Through gender education, the issue of forming
ideas of equality in the minds of members of society, eliminating stereotypes, and ensuring social
stability is raised. The article scientifically substantiates the possibilities of strengthening the
demographic and economic stability of society by ensuring gender equality.
Keywords:
Gender, upbringing, equality, stability, society, development, stereotypes, social
responsibility, education system, integrated approach.
Házirgi zaman jámiyetinde gender máselesi barlıq sociallıq, ekonomikalıq hám siyasiy
proceslerde áhmiyetli ról atqarmaqta. Gender tárbiyası - bul tek ǵana hayal hám erkeklerdiń
huqıqları hám imkaniyatları teńligi haqqında emes, al pútkil jámiyettiń rawajlanıw baǵdarı,
civilizaciyalıq dárejesi hám demografiyalıq turaqlılıǵın belgilewshi faktor bolıp tabıladı.
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
740
Qaraqalpaqstanda gender tárbiyası máselesi óz gezeginde milliy qádiriyatlar, tariyxıy
dástúrler hám zamanagóy talaplar tutasqan noqatta júzege keledi. Bul maqalanıń tiykargı maqseti -
gender tárbiyasınıń jámiyet turaqlılıǵındaǵı rólin, sociallıq teńlikti támiyinlewdegi áhmiyetin
keńnen ashıp beriw. Gender tárbiyası máselesi xalıqaralıq kólemde aktual máselelerden biri bolıp
tabıladı. BMSh-nıń "Turaqlı rawajlanıw maqsetleri" arasında 5-maqset "Gender teńligin támiyinlew
hám barlıq hayallar menen qızlardıń húkimeti menen imkaniyatların keńeytiw" dep belgilengen.
Bul maqsetti ámelge asırıw ushın gender tárbiyasına tiykarlanǵan kompleks ilajlar ámelge
asırılıwı talap etiledi.
Gender tárbiyası - shaxstı qáliplestiriw processinde, jınısqa baylanıslı sociallıq róllerdi durıs
túsiniw hám qabıl etiw, jınıslar arasındaǵı óz-ara húrmet hám teńlik qatnasların qáliplestiriwge
baǵdarlanǵan tárbiya usılı bolıp tabıladı.
Gender tárbiyasınıń tiykargı prıncıpleri:
- Jınslar arasındaǵı teńlik ideyasın qáliplestiriw
- Stereotiplerden erkin pikirlewdi rawajlandırıw
- Shaxs erkinligin hu'rmetlew
- Sociallıq juwapkershilik sezimlerin qáliplestiriw
- Jınısqa tiyisli stereotiplerdi sınǵa alıw
- Ádep-ikramlılıq qádiriyatlarına tiykarlanıw
Gender tárbiyası ilimiy jaqtan bir neshe bólimlerde analiz etiliwi múmkin:
Psixologiyalıq aspect.
Gender tárbiyasında shaxstıń psixologiyalıq rawajlanıwı áhmiyetli
ról oynaydı. Jaslardıń gender identifikaciyanı qáliplestiriw procesinde, olardıń psixologiyalıq
salamatlıǵı, óz-ózin durıs bahalaw hám jámiyette óz ornın tabıw múmkinshilikleri jaqsılanadı.
Gender stereotiplerinen azat bolǵan balalar kóbirek kreativ pikirlew, qábiletlerin tolıq ashıw
hám tańlawda erkin bolıw imkaniyatlarına iye boladı.
Pedagogikalıq aspect.
Bilim beriw hám tárbiya processinde gender tárbiyasın
integrallastırıw arqalı oqıwshılardıń jınısına emes, al olardıń qábiletleri hám qızıǵıwshılıqlarına
qarap baǵdar beriw támiyinlenedi. Oqıw dástúrleri hám sabaqlıqlarda gender stereotiplerinen
qashıw, qızlar hám ullar ushın teń imkaniyatlardı jaratıw pedagogikalıq jantasıwdıń tiykargı
principleri bolıp tabıladı.
Sociologiyalıq aspect.
Jámiyettegi gender qatnasları sociallıq institutlardıń jumısına,
ekonomikanıń rawajlanıwına hám demografiyalıq jaǵdayına tásir etedi. Gender tárbiyası arqalı
jámiyettegi sociallıq róllerdi qayta kóriw, hayallar hám erkeklerdiń huqıqları men imkaniyatların
teńlestiriw processteri júz beredi.
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
741
Shańaraqta gender tárbiyası
- Ata-analar ushın gender tárbiyası boyınsha seminarlar ótkeriw
- Shańaraqta úy jumısların ádalatlı bólistiriw mádeniyatın qáliplestiriw
- Balalar oyınları hám oyınshıqların taǵdırlawda gender stereotiplerinen qashıw
- Qız hám ul balalar arasında teń múnásibette tárbiyalaw
Shańaraqta gender tárbiyasınıń durıs ámelge asırılıwı nátiyjesinde balalar sociallıq róllerdi
teń qabıl etiw, bir-biriniń pikirin húrmetlew hám birgelikte jumıs islewge úyrenedi. Gender teńsizlik
demografiyalıq krizislerge alıp keliw múmkin. Mısalı, ayırım Aziya ellerinde qız balalardı kem
kóriw nátiyjesinde erkekler hám hayallar proporciyası buzılǵan, bul bolsa demografiyalıq hám
sociallıq mashqalalarǵa sebep bolmaqta. Gender teńligi támiyinlengen jámiyette shaxslar arasındaǵı
konfliktler azayadı, sociallıq qatnaslar garmoniyası rawajlanadı, zorlıq-zombılıq kórinisleri
kemeyedi.
Jámiyetlik baylıqlardı ádalatlı bólistiriw
- Hayallar hám erkekler ushın teń miynet haqı beriledi
- Sociallıq qorǵaw sisteması jetilistiriledi
- Múlk huqıqları teń dárejede qorǵaladı
- Pensiya fondları hám sociallıq támiynat sisteması jetilistiriledi
Gender tárbiyasın ámelge asırıw ushın bir neshe mashqalalar hám qıyınshılıqlar bar:
Jámiyette qáliplesken stereotiplerdi ózgertiw qıyın process. Ásirese "erkeklerge tán" hám
"hayallarǵa tán" dep bólingen sociallıq róller, kásiplerdiń bóliniwi, oy-pikirlerdi jeńiw ushın uzaq
waqıt hám sistemalı jumıs talap etiledi.
Ayırım dástúrler hám úrip-ádetlerde jınıslar arasındaǵı qatnaslar patriyarxal kóz-qaraslarǵa
tiykarlanǵan. Dástúrler hám zamanagóy gender teńligi ideyaların garmoniyalastırıw - bul qıyın
máselelerden biri.
Gender tárbiyası - bul tek ǵana sociallıq teńlik máselesi emes, al ekonomikalıq rawajlanıw,
jámiyetlik turaqlılıq hám mámleketlik qáwipsizliktiń de tiykargı faktorlarınan biri bolıp tabıladı.
Házirgi zaman jámiyetinde gender tárbiyasına itibar qaratpay turıp, rawajlanǵan hám
demokratiyalıq mámleket qurıw múmkin emes.
Elimizdiń keleshegi ushın gender teńligi ideyaların jámiyetlik sananıń bir bólegi etip
qáliplestiriw, balalardı kishi jaslarınan baslap gender stereotiplerinen erkin tárbiyalaw, sociallıq
teńlik hám ádalatlıq principlerin sińdiriw - bul házirgi dáwir talabı hám kelashekke qaratılǵan
investiciya bolıp tabıladı.
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
742
Gender tárbiyası arqalı jámiyet rawajlanıwınıń turaqlılıǵın támiyinlew, sociallıq-
ekonomikalıq ómirge jol ashıw hám jámiyet aǵzalarınıń baxıtlı turmıs keshiriwine sharayat jaratıw
múmkin. Gender teńligin qollap-quwatlaw arqalı, jámiyet rawajlanıwınnıń jańa basqıshlarına
kóteriliwge múmkinshilik tuwıladı.
REFERENCES
1.
Turemuratova, Aziza, Rita Kurbanova, and Barno Saidboyeva. "EDUCATIONAL
TRADITIONS IN SHAPING THE WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN FOLK
PEDAGOGY." Modern Science and Research 2.10 (2023): 318-322.
2.
Jarilkapovich, Matjanov Aman. "USE OF PEDAGOGICAL METHODS BASED ON THE
MODERN EDUCATIONAL PROGRAM TO INCREASE THE EFFECTIVENESS OF
EDUCATION." European International Journal of Pedagogics 4.06 (2024): 26-33.
3.
Jarilkapovich, Matjanov Aman. "Program Technology for Choosing an Effective
Educational Methodology Based on Modern Pedagogical Research in The Educational
System." CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 6.02 (2025): 30-33.
4.
Kurbanova, R. J., and B. E. Saidboeva. "MAKTAB VA OILADA ESTETIK TARBIYANI
SHAKLLANTIRISH
JARAYONIDA
O'QUVCHILARNING
AKSIOLOGIK
DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH." Inter education & global study 9 (2024): 114-
121.
5.
Jarasovna, Kurbanova Rita. "The Role of National Values in Shaping the Aesthetic
Worldview of Schoolchildren." International Journal of Pedagogics 5.03 (2025): 55-58.
6.
Aziza, Turemuratova. "KONFLIKT VA UNING KELIB CHIQISH SABABLARI."
Новости образования: исследование в XXI веке 3.32 (2025): 457-459.
7.
Begibaevna, Turemuratova Aziza. "PSYCHOLOGICAL CONFIDENTIALITY OF THE
FORMATION OF STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON MULTI-
VECTOR APPROACHES IN EDUCATION." (2025).
8.
Turemuratova, Aziza, To'tijon Saidova, and Oybibi Sotimova. "TALABALAR
GURUHLARIDA TRENINGNI TASHKIL ETISH QOIDALARI VA PSIXOLOG-
TRENERNING NOTIQLIK MAHORATI." Modern Science and Research 4.4 (2025): 145-
151.
9.
Turemuratova,
Aziza,
Liza
Xojanazarova,
and
Nodira
Qurolboyeva.
"THE
PSYCHOLOGICAL TRAINER'S PUBLIC SPEAKING SKILLS AND ATTITUDE
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
743
TOWARDS A GROUP OF STUDENTS IN A COLLABORATIVE SITUATION." Modern
Science and Research 4.4 (2025): 111-116.
10.
Turemuratova, Aziza, Qoniratbay Bazarbaev, and Laylo Kurbanova. "THE CONCEPT OF
PSYCHOLOGICAL TRAINING GROUPS AND THE PRACTICE OF GROUP
TRAINING FOR A COLLABORATIVE STUDENT TEAM." Modern Science and
Research 4.4 (2025): 152-158.
