ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1396
FUQAROLIK JAMIYATI: YIG'ILISH, MITING VA NAMOYISHLAR
HUQUQI – FUQAROLIK JAMIYATINING ASOSIY KO'RSATKICHLARIDAN BIRI
SIFATIDA
Obloberdiyev Bekmurod
Jahon iqtisodiyoti va Diplomatiya universiteti Xalqaro huquq fakulteti 1-kurs talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15280891
Annotatsiya.
Ushbudagi shaxsiy tarixiy jamiyati tarkibi, uningy ildizlari va maqola
bosqichlari tahlili. shaxs, yig'ilish, miting va namoyishlar huquqi fuqarolik jamiyatining
ajralmas elementi sifatida ko'rib chiqiladi. Sharq va G'arb tafakkuridagi fuqarolik jamiyati
talqinlari o'ziga xos farqlar yoritilib, O'zbekistonga tegishli e'tibor qaratiladi. , "Farolarning
mitinglari, yig'ilishlari va namoyishlari to'g'risida"gi qonun loyihasining mazmuni, asosiy
prinsip va taktikaviy tahlili. Ushbu maqola xodimlarining ijtimoiy faolligi, o'ziga xos uyg'unlikni
ochib tashlash va qonunchilik amaliyoti.
Kalit so’zlar:
Fuqarolik jamiyati, yig'ilish huquqi, mitinglar, namoyishlar,
konstitutsiyaviy huquqlar, qonun loyihasi, huquqiy ong, O'zbekiston qonunchiligi, demokratik
jamiyat, fuqarolik erkinliklari.
CIVIL SOCIETY: THE RIGHT TO ASSEMBLY, RALLIES AND
DEMONSTRATIONS-AS ONE OF THE MAIN INDICATORS OF CIVIL SOCIETY
Abstarct.
Analysis of the composition of the personal Historical Society, uningy roots and
stages of the article. the right to person, Assembly, rally and demonstrations is considered as an
integral element of civil society. The interpretations of civil society in eastern and Western
thought highlight specific differences and focus on Uzbekistan. Content, basic principle and
tactical analysis of the bill"on rallies, meetings and demonstrations of Faroes". The social
activity of the staff of this article, the disclosure of specific harmony and the practice of
legislation.
Keywords:
civil society, right to assemble, rallies, demonstrations, constitutional rights,
bill, legal consciousness, legislation of Uzbekistan, democratic society, civil liberties.
ГРАЖДАНСКОЕ ОБЩЕСТВО: ПРАВО СОБРАНИЙ, МИТИНГОВ И
ДЕМОНСТРАЦИЙ – КАК ОДИН ИЗ ОСНОВНЫХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ
ГРАЖДАНСКОГО ОБЩЕСТВА
Аннотация.
Анализ содержания личного исторического общества, его корней и
этапов статьи. право личности, собраний, митингов и демонстраций рассматривается
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1397
как неотъемлемый элемент гражданского общества. Освещаются специфические
различия в интерпретациях гражданского общества в мышлении Востока и Запада,
уделяется должное внимание Узбекистану. Содержание, основные принципы и
тактический анализ законопроекта"о митингах, собраниях и демонстрациях Фаро". Эта
статья посвящена социальной активности сотрудников, выявлению специфической
гармонии и законодательной практике.
Ключевые слова:
гражданское общество, право собраний, митинги,
демонстрации,
конституционные
права,
законопроект,
правосознание,
законодательство Узбекистана, демократическое общество, гражданские свободы.
Fuqarolik jamiyati haqida ilk tasavvurlar
„Siyosat“ asarida bayon etilgan.
Unga koʻra, insonning erkin yashash huquqi kishilik jamiyatining adolat va qonun
ustuvorligi asosida tashkil etilishi orqali taʼminlanishi lozim. Jamiyatni boshqarishda
qonunlarning toʻgʻri va adolatli boʻlishiga alohida eʼtibor beriladi. Bu gʻoyalar
XXI asrga
kelib
asarlarida takomillashtiriddi.
XVIII
asr Buyuk fransuz
inqilobi davrida Inson va fuqaro huquklari deklaratsiyasi eʼlon qilinishi bilan esa Fuqarolik
jamiyati tushunchasi keng tarqala boshladi.
Chunki jamiyatning teng huqukli aʼzolari –
„Fuqarolar“
tushunchasi paydo boʻldi, ular
jamiyat
va
davlat
manfaatlari
bilan bogʻlangan shaxsiy manfaatlarini anglay
ilgari surgan fikrlar Fuqarolik jamiyatining yangidan-
yangi qirralarini, umuminsoniy qadriyat sifatidagi mohiyatini ochib berdi.
Sharqda Fuqarolik jamiyatining oʻziga xos talqini mavjud. Bu, bevosita, axloq,
madaniyat va maʼnaviyatning huquq bilan uygʻunlashgan, feʼl-atvor, xatti-harakatlar va qoida
meʼyorlarning uzviy uygʻunlashgan shakli bilan bogʻliq. Jumladan, eng qadimgi madaniy
kishilarning uyushib yashashi, oʻzaro munosabatlar va
aloqalarning axloq va meʼyorlarga tayanishi kabi gʻoyalar ilgari surilgan. Bunda oʻz-oʻzidan
jamiyatda qonun ustuvorligiga erishish, jamiyatni shaxs tomonidan emas, qonun boshqarishi
kabi Fuqarolik jamiyatining ilk belgilari namoyon boʻlgan. Forobiyning
asarida mamlakatni boshqarishda adolatli qonun zarurligi, faol Fuqarolik jamiyatini
shakllantirish mohiyati chuqur tahlil etilgan. Qonunlari mukammal boʻlgan mamlakatda adolat,
inson huquqlari ustuvor boʻlishi muqarrar ekanligi bayon qilib berilgan.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1398
„Shahar (mamlakat) aholisi xushxulqqa ega boʻlmagan
taqdirda hokimiyatga ehtiyoj tugʻiladi“,
jinoyatchilik, bezorilik, qonunbuzarlik qonunlar zaif,
aholi axloqiymaʼnaviy jihatdan barkamol boʻlmagan sharoitda avj oladi. Bunday xalqni tartibga
chaqirish uchun kuchli taʼsir oʻtkazuvchi hokimiyat kerak boʻladi. Bu kabi
Sino, Beruniy, Xorazmiy, Amir Temur, Alisher Navoiy, Bobur
ilgari surilgan va amaliyotda keng qoʻllangan.
Uzoq tarixiy rivojlanish natijasida
Fuqarolik jamiyatini
hozirgi zamonaviy tushunish
shakllandi. Unga koʻra, Fuqarolik jamiyatda mulkchilik shakllarining xilma-xil va teng boʻlishi,
mehnat va tadbirkorlikning erkinligiga yoʻl qoʻyilishi, mafkuraviy xilma-xillik va axborot
erkinligi, inson huquq va erkinliklarining daxlsizligi, rivojlangan oʻzini oʻzi boshqarish,
madaniylashgan huquqiy hokimiyat boʻlishi hamda jamiyat hayotining barcha sohalarida qonun
ustuvorligi taʼminlanishi muhim hisoblanadi.
Oʻzbekistonda Fuqarolik jamiyatini
ko'rish
tarixiy anʼana boʻlsada, u butunlay yangi tarixiy sharoitlarda jahon davlatchiligi ilg'or tajribalari
va koʻp ming yillik milliy anʼanalarning sintezi sifatida dunyoga kelmokda. Yaʼni erkinlik va
axloq, ozodlik va tarbiya, qonunga itoatkorlik va siyosiy hukuqiy faollik, hurriyat va qatiy
tartibintizom uygʻunligida Fuqarolik jamiyati shakllantirilmoqda.
Normativ-huquqiy
hujjatlar
loyihalari
muhokamasi
portalida
“Fuqarolarning
mitinglari, yig‘ilishlari va namoyishlari to‘g‘risida”
gi qonun loyihasi joylashtirildi. Loyiha
O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziriligi tomonidan ishlab chiqilgan. Qonun
24
moddadan
iborat bo‘lib, ushbu qonunning maqsadi O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining
ijtimoiy faoliyat sohasidagi mitinglar, yig‘ilishlar va namoyishlar tarzidagi munosabatlarini
tartibga solishdan iborat. Loyihada qayd etilishicha, agar
O‘zbekiston Respublikasi xalqaro
shartnomasi
bilan O‘zbekiston Respublikasining qonunlarida nazarda tutilganidan boshqacha
qoidalar belgilangan bo‘lsa, majlislar va namoyishlar to‘g‘risida xalqaro shartnoma qoidalari
qo‘llaniladi.
Qonun bilan:
Mitinglar, yig‘ilishlar va yoki namoyishlarni
o‘tkazish fuqarolar huquqlari,
erkinliklari va qonuniy manfaatlari ustuvorligi, ularda qatnashish qonuniyligi, ixtiyoriyligi,
oshkoraligi, ochiqligi va ularni tinch yo‘l bilan ushlab turish prinsiplariga asoslanadi.
Konstitutsiyaviy tuzumni majburiy ravishda ag‘darib tashlash, milliy, irqiy yoki diniy
dushmanlikni qo‘zg‘ash, zo‘ravonlikni targ‘ib qilish uchun mitinglar, yig‘inlar va namoyishlar
o‘tkazish shuningdek, davlat organlarini obro‘sizlantirish taqiqlanadi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1399
Mitinglar, yig‘ilishlar yoki namoyishlar
o‘tkazishga faqat haftaning ish kunlarida yo‘l
qo‘yiladi va
10:00dan
oldin boshlanishi va
17:00
dan kechikmasligi kerak bo‘ladi
Miting, yig‘ilish va namoyishlarni tashkil etish va o‘tkazishning asosiy tamoyillari
quyidagilardan iborat:
fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
qonuniylik;
ixtiyoriylik;
ommaviylik va ochiqlik;
tinch asosda o‘tkazilishi;
tomonlarning o‘zaro javobgarligi.
Miting, yig‘ilish va namoyishlarni tashkil etish va o‘tkazish davomida quyidagilar
taqiqlanadi:
Ularni konstitutsion tuzumni tajovuzkorlik yo‘li bilan ag‘darish, milliy, irqiy yoki diniy
adovatni qo‘zg‘ash, zo‘ravonlik va urushni targ‘ib qilish maqsadida o‘tkazish;davlat organlari
va tashkilotlar, korxona va muassasalarning ish faoliyatiga to‘sqinlik qilish;shaxsning sha'ni va
qadr-qimmatini kamsituvchi atayin yolg‘on ma'lumotlarni qasddan tarqatish;miting, yig‘ilish va
namoyish o‘tkaziladigan hududda transport vositalaridan foydalanish;niqob va ular shaxsini
vizual aniqlashni qiyinlashtiruvchi va boshqa vositalardan foydalanish, shuningdek inson
hayotiga tahdid solishi va sog‘lig‘iga shikast yetkazishi mumkin bo‘lgan o‘qotar qurol, o‘q-
dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatuvchi qurilmalar (shu jumladan, qo‘lbola), sanchuvchi
yoki kesuvchi predmetlar hamda qurol sifatida foydalanish mumkin bo‘lgan boshqa buyumlarni,
tez alanga oladigan, yonuvchan, o‘tkir, kuchli ta'sir qiluvchi, zaharli moddalar, pirotexnika
buyumlari, radioaktiv va boshqa moddalar, buyumlar hamda mahsulotlarni yonida olib yurish
va undan foydalanish;
Agarda oldindan miting, yig‘ilish va namoyishlarni o‘tkazishni taqiqlash to‘g‘risida qaror
qabul qilingan bo‘lsa, ularni o‘tkazishda ishtirok etishga da'vat etish orqali targ‘ibot yuritish,
shuningdek miting, yig‘ilish va namoyishlarni o‘tkazish maqsadida ushbu Qonun bilan tartibga
solinmaydigan ommaviy va boshqa tadbirlardan foydalanish taqiqlanadi.
Quyidagi holatlarda miting, yig‘ilish va namoyishlarni o‘tkazish taqiqlanadi:
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti,
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
Qonunchilik
palatasi va xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashlari deputatligiga
saylovlar boshlanishidan bir kun avval va saylov kuni saylov uchastkasi yopilgunga qadar.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1400
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
va Hukumatning alohida qarorlari asosida
o‘tkazilayotgan muhim davlat ahamiyatiga molik xalqaro tadbirlarga tayyorgarlik ko‘rish va uni
o‘tkazish davomida, ular o‘tkaziladigan shahar va tumanlar hududlarida.Qonunga muvofiq
miting, yig‘ilish va namoyishlar o‘tkazish qoidalariga amal qilinishini ta'minlash uchun to‘liq
mas'uliyatni zimmasiga oladigan
18 yoshga
to‘lgan bir yoki bir necha O‘zbekiston Respublikasi
fuqarolari, shuningdek, nodavlat notijorat tashkilotlari miting, yig‘ilish va namoyishlar
tashkilotchisi bo‘lishi mumkin.
Quyidagi shaxslar tashkilotchilik qila olmaydi:
Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan shaxslar;
Psixiatriya yoki narkologiya muassasalarida ro‘yxatda turgan shaxslar;
Sudlangan, ozodlikdan mahrum etilganlar saqlanadigan joyda va probatsiya xizmati
nazoratida bo‘lgan shaxslar;
Ommaviy tartibsizliklarda ishtirok etganligi,
Davlatga xoinlik qilganligi, konstitutsiyaviy tuzumga tajovuzkorlik qilganlar
va boshqala
Miting, yig‘ilish va namoyishlar o‘tkazish uchun ruxsat olish uchun mahalliy ijro etuvchi
organlarga ariza taqdim etiladi.Miting, yig‘ilish va namoyishlar o‘tkazishga ruxsat olish uchun
ariza tashkilotchi
(tashkilotchilar)
yoxud ularning vakili
(vakillari)
tomonidan mahalliy ijro
etuvchi hokimiyat organlariga yozma yoki elektron shaklda, miting, yig‘ilish va namoyishlar
o‘tkazishigacha o‘n besh ish kunidan kam bo‘lmagan muddatda taqdim etilishi lozim.
Arizaga miting, yig‘ilish va namoyishlar o‘tkazish reglamenti ilova qilinadi, unda
quyidagilar ko‘rsatilishi lozim:
ijtimoiy faollikning shakli
(miting, yig‘ilish va namoyishlar, shu jumladan ko‘cha
yurishi, piket o‘tkazish va fleshmob);
miting, yig‘ilish va namoyishlarning maqsadi;
miting, yig‘ilish va namoyishlar o‘tkaziladigan joy (joylar), ishtirokchilarning
harakatlanish yo‘nalishlari;
miting, yig‘ilish va namoyishlarning boshlanish va tugallanish sanasi va vaqti;
miting, yig‘ilish va namoyishlar ishtirokchilarining taxminiy soni;
miting,
yig‘ilish
va
namoyishlarni
o‘tkazishda
foydalaniladigan
targ‘ibot
materiallarining ro‘yxati, shuningdek, tovushni kuchaytiruvchi texnik qurilmalar;
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1401
tashkilotchi
(tashkilotchilar)
yoxud ularning vakili
(vakillari)
ning familiyasi, ismi,
sharifi, shuningdek, u/ularning yashash manzili yoki turar joyi, telefon raqami to‘g‘risidagi
ma'lumotlar;
miting, yig‘ilish va namoyishlarni tashkil qilish va o‘tkazishni moliyalashtirish
manbalari.
Miting, yig‘ilish va namoyishlar o‘tkazishga ruxsat olish uchun ariza tashkilotchi
tomonidan, uning yo‘qligida esa, vakili (vakillari) tomonidan imzolanadi.
