178
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
TA
’
LIM SIFATINI OSHIRISHDA LOYIHALARNI BOSHQARISH TIZIMI
Isxakov Xusniddin Mirqunduzovich
A.Avloniy nomidagi pedagogik mahorat milliy institutining mustaqil tadqiqotchisi
Annotatsiya.
Mazkur maqolada
ta’lim
sifatini oshirishda loyihalarni boshqarish
tizimi (LBT)ning ahamiyati yoritilgan.
Ta’lim
sohasidagi islohotlarning
muvaffaqiyati
ko‘p
hollarda samarali loyihalashtirish va boshqaruvga
bog‘liq.
Shu
sababli, maqolada LBTning asosiy tushunchalari, zamonaviy modellar (PMBOK,
PRINCE2, Agile, Scrum) va ularning
ta’lim
jarayoniga integratsiyasi
ko‘rib
chiqiladi.
Bundan tashqari,
O‘zbekistonda
ta’lim
sohasidagi amaliy loyihalar misolida mavjud
muammolar tahlil qilinib, ularga yechimlar taklif etiladi. Xalqaro tajriba asosida
ilg‘or
yondashuvlar tahlil qilinib, mahalliy sharoitga mos takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit
so‘z
lar:
Loyihalarni boshqarish,
ta’lim
sifati, boshqaruv tizimi, PMBOK,
PRINCE2, Agile, Scrum, innovatsion yondashuv, strategik rejalashtirish,
o‘quv
jarayoni.
В
ПОВЫШЕНИИ
КАЧЕСТВА
ОБРАЗОВАНИЯ
СИСТЕМА
УПРАВЛЕНИЯ
ПРОЕКТАМИ
Исхаков
Хусниддин
Миркундузович
Научный
сотрудник
Национального
института
педагогического
мастерства
им.
А.
Авлони
Аннотация.
В
данной
статье
рассматривается
значение
системы
управления
проектами
(СУП)
в
повышении
качества
образования.
Успешность
реформ
в
сфере
образования
во
многом
зависит
от
эффективного
планирования
и
реализации
проектов.
В
статье
анализируются
ключевые
понятия
СУП,
современные
модели
(PMBOK, PRINCE2, Agile, Scrum)
и
возможности
их
интеграции
в
образовательные
процессы.
Также
представлены
примеры
текущих
проектов
в
Узбекистане,
выявлены
существующие
проблемы
и
предложены
возможные
решения.
На
основе
международного
опыта
даны
рекомендации,
адаптированные
к
местным
условиям.
179
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Ключевые
слова:
Управление
проектами,
качество
образования,
система
управления,
PMBOK, PRINCE2, Agile, Scrum,
инновационный
подход,
стратегическое
планирование,
учебный
процесс
.
PROJECT MANAGEMENT SYSTEM IN IMPROVING THE QUALITY OF
EDUCATION
Iskhakov Khusniddin Mirkunduzovich
research fellow of the National Institute of Pedagogical Mastery
named after A. Avloni
Annotation.
This article explores the significance of project management
systems (PMS) in improving the quality of education. The success of educational
reforms largely depends on efficient project planning and execution. The paper
reviews fundamental PMS concepts, modern models (PMBOK, PRINCE2, Agile,
Scrum), and their potential integration into educational processes. It further analyzes
existing educational projects in Uzbekistan, highlights common challenges, and
offers practical solutions. Drawing on international best practices, the article provides
recommendations tailored to the national context for effective implementation.
Key words:
Project management, education quality, management system,
PMBOK, PRINCE2, Agile, Scrum, innovative approach, strategic planning,
educational process.
KIRISH
Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida
ta’lim
sifati milliy
taraqqiyotning eng muhim mezonlaridan biri sifatida
e’tirof
etilmoqda. Har qanday
davlatning intellektual salohiyati, raqobatbardoshligi va barqaror rivojlanishi
zamirida zamonaviy, sifatli va tizimli
ta’lim
yotadi. Shu nuqtai nazardan qaralganda,
ta’lim
sohasidagi islohotlar samaradorligini
ta’minlash
uchun
ilg‘or
boshqaruv
mexanizmlarini joriy etish dolzarb ahamiyat kasb etadi.
So‘nggi
yillarda
O‘zbekiston
Respublikasida
ta’lim
tizimini tubdan
takomillashtirishga qaratilgan bir qator strategik hujjatlar qabul qilindi. Xususan,
Prezident Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga
yo‘llagan
Murojaatnomalarida
ta’limda
sifat
ko‘rsatkichlarini
oshirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish va
zamonaviy boshqaruv yondashuvlarini tatbiq etish zarurligi bir necha bor alohida
180
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
ta’kidlangan
[1]. Ushbu yondashuvlardan biri
–
loyihalarni boshqarish tizimi
bo‘lib,
u
ta’lim
jarayonini tashkil etish, resurslardan samarali foydalanish, vaqt va sifat
omillarini muvofiqlashtirishda muhim rol
o‘ynaydi.
Loyihalarni boshqarishning xalqaro tan olingan modellaridan
–
PMBOK,
PRINCE2, Agile, Scrum kabi yondashuvlar turli sohalarda, jumladan
ta’limda
ham
keng
qo‘llanilmoqda.
Biroq, bu yondashuvlarni bevosita
ta’lim
sohasiga integratsiya
qilishda muayyan metodologik, tashkiliy va resurslarga doir muammolar mavjud.
Ushbu maqolada aynan shu muammolar tahlil qilinadi, ularni bartaraf etish
yo‘llari
taklif etiladi hamda
O‘zbekiston
ta’lim
tizimida loyihalarni boshqarish amaliyotining
istiqbollari
ko‘rib
chiqiladi.
1.
Ta’lim
sifatiga
ta’sir
qiluvchi omillar.
Ta’lim
sifati
–
bu faqatgina
o‘quv
dasturlarining mazmuni yoki
o‘qituvchilarning
malakasi bilan cheklanmaydigan, balki murakkab,
ko‘p
omilli
tizimdir. Bugungi kunda
ta’lim
sifatiga
ta’sir
qiluvchi asosiy omillarni aniqlash va
ularni chuqur tahlil qilish
ta’lim
siyosatining ustuvor
yo‘nalishlaridan
biriga
aylangan. Chunki sifatli
ta’lim
–
raqobatbardosh kadrlar tayyorlashning, ijtimoiy-
iqtisodiy taraqqiyotning va milliy xavfsizlikning poydevoridir.
Birinchi navbatda,
ta’lim
jarayonining metodik va didaktik jihatlari muhim rol
o‘ynaydi.
An’anaviy
o‘qitish
uslublarining zamonaviy interaktiv, loyiha asosidagi va
raqamli yondashuvlar bilan almashtirilmasligi
o‘quvchilarning
bilim olish
motivatsiyasini pasaytiradi. Shu bois,
ta’lim
metodologiyasida yangiliklar va
texnologik integratsiya darajasi muhim omil sifatida
ko‘rilmoqda
[2, B.170].
Ikkinchi muhim omil
–
pedagog kadrlarning malaka darajasi va ularni
muntazam rivojlantirish tizimidir.
Ta’lim
sifati, birinchi navbatda,
o‘qituvchining
professionalligi bilan belgilanadi. Mamlakatimizda oxirgi yillarda
o‘qituvchilarni
qayta tayyorlash, ularning innovatsion texnologiyalarni egallashiga
e’tibor
kuchaytirilgan
bo‘lsa
-da, bu borada hali hal qilinishi lozim
bo‘lgan
masalalar
talaygina. Xususan, kasbiy rivojlanishning loyihalashtirilgan, individual yondashuvga
asoslangan modeli talab etiladi.
Uchinchi omil
–
ta’lim
infratuzilmasi,
ya’ni
maktablar, kasb-hunar markazlari,
oliy
o‘quv
yurtlarining moddiy-texnik bazasi va raqamli imkoniyatlaridir.
Ta’lim
muassasalarining jihozlanishi, zamonaviy texnologiyalar bilan
ta’minlanganligi,
o‘quv
muhiti xavfsiz va qulay
bo‘lishi
o‘quvchilarning
natijalariga bevosita
ta’sir
ko‘rsatadi
[3, B.132, 185, 193].
To‘rtinchi
muhim jihat
–
ta’lim
tizimini boshqarish samaradorligi va undagi
strategik yondashuvlardir. Shu jumladan, loyihalarni boshqarish tizimini
ta’lim
181
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
sohasida
qo‘llash
masalasi ham aynan mana shu omillar doirasiga kiradi. Bunday
yondashuvlar yordamida
ta’limda
natijadorlik, javobgarlik, shaffoflik va resurslardan
oqilona foydalanish
ta’minlanadi.
Biroq bu tizimni
to‘laqonli
joriy etish uchun avvalo
ta’lim
sifatiga
ta’sir
qiluvchi barcha ichki va tashqi omillarni kompleks tahlil qilish
zarur.
2. Loyihalarni boshqarish tizimining nazariy asoslari
Loyihalarni boshqarish tizimi bugungi kunda faqat biznes va sanoat sohalarida
emas, balki
ta’lim,
sog‘liqni
saqlash, ekologiya va boshqa ijtimoiy
yo‘nalishlarda
ham keng
qo‘llanilayotgan
zamonaviy boshqaruv vositasidir. Uning nazariy
poydevori XX asrning ikkinchi yarmida shakllana boshlagan
bo‘lib,
dastlab yirik
sanoat va harbiy loyihalarni rejalashtirish va nazorat qilish ehtiyojidan kelib chiqqan.
Vaqt
o‘tishi
bilan bu yondashuv tizimlashdi, standartlashtirildi va turli sohalarda
qo‘llashga
moslashtirildi.
Loyihalarni boshqarish tizimi deganda,
ma’lum
bir maqsadga erishish uchun
cheklangan vaqt, byudjet va resurslar doirasida aniq rejalashtirilgan,
muvofiqlashtirilgan va baholanuvchi faoliyatlar
yig‘indisi
tushuniladi [4]. Ushbu
tizimning asosiy nazariy komponentlariga quyidagilar kiradi:
•
Maqsad va natija yondashuvi
–
loyiha boshlanishidan avval uni qanday
natijaga olib kelishi aniq belgilanadi;
•
Resurslarni boshqarish
–
moliyaviy, insoniy, texnik va vaqt resurslarining
optimal taqsimlanishi;
•
Risklarni boshqarish
–
noaniqlik va salbiy oqibatlarni kamaytirish uchun
ehtimoliy tahdidlarning oldini olish strategiyasi;
•
Kuzatuv va baholash
–
loyiha bosqichlarini rejalashtirilgan natijalar bilan
taqqoslab tahlil qilish tizimi.
Loyihalarni boshqarish tizimi bugungi kunda xalqaro tashkilotlar tomonidan
ishlab chiqilgan standartlar asosida yuritiladi. Jumladan, Project Management
Institute (PMI) tomonidan ishlab chiqilgan PMBOK (Project Management Body of
Knowledge) standarti eng keng tarqalgan nazariy asoslardan biri hisoblanadi [5].
Ushbu yondashuv loyiha hayotiy tsikli
–
boshlanish, rejalashtirish, amalga oshirish,
monitoring va yakunlash bosqichlariga tayanadi.
Bundan tashqari, Britaniyada ishlab chiqilgan PRINCE2 (Projects IN Controlled
Environments) modeli ham boshqaruvga tizimli yondashuvi bilan ajralib turadi. U
loyihani har bir bosqichda aniq hujjatlash va
mas’uliyat
taqsimotiga alohida
e’tibor
qaratadi. Yana bir muhim model
–
Agile metodologiyasi, ayniqsa, tez
o‘zgaruvchan
182
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
muhitda ishlaydigan loyihalar uchun
mo‘ljallangan
bo‘lib,
moslashuvchanlik,
muntazam aloqa va bosqichma-bosqich yetkazib berish tamoyillariga asoslanadi [6].
Shunday qilib, loyihalarni boshqarish tizimi mustahkam nazariy asoslarga ega
bo‘lib,
ularni
ta’lim
sohasiga moslashtirish orqali islohotlarni tizimli, samarali va
natijador tarzda olib borish imkoniyati yaratiladi. Kelgusi
bo‘limda
ushbu nazariy
yondashuvlarning
ta’lim
jarayoniga integratsiyasi va amaliyotdagi
qo‘llanilishi
haqida
so‘z
yuritiladi.
3. Loyihalarni boshqarish tizimi modellarining tahlili (PMBOK, Agile,
Scrum, PRINCE2).
Zamonaviy
boshqaruv
amaliyotida
turli
sohalarda
muvaffaqiyatli
qo‘llanilayotgan
bir nechta loyiha boshqaruv modellari mavjud
bo‘lib,
ularning har
biri
o‘ziga
xos yondashuvga ega.
Ta’lim
tizimida ham bu modellarning konseptual
asoslari va metodologik yondashuvlari tobora
ko‘proq
ahamiyat kasb etmoqda.
PMBOK modeli.
PMBOK (Project Management Body of Knowledge) modeli loyiha
boshqaruvining klassik va eng keng tarqalgan yondashuvlaridan biri hisoblanadi.
Uning asosiy tamoyillari
–
loyiha bosqichlarini aniq ajratish (boshlash, rejalashtirish,
amalga oshirish, monitoring va yakunlash), faoliyatni funksional sohalarga ajratish
(resurslarni boshqarish, risklar, kommunikatsiyalar, sifat, vaqt va h.k.) va
o‘lchab
bo‘ladigan
ko‘rsatkichlarga
asoslangan boshqaruvdan iboratdir [5].
PMBOK modelining
ta’limga
moslashuvi quyidagi imkoniyatlarni beradi:
•
O‘quv
loyihalarini (masalan, yangi
o‘quv
dasturlarini ishlab chiqish yoki
maktab infratuzilmasini modernizatsiya qilish) tizimli va bosqichma-bosqich amalga
oshirish;
•
Har bir loyiha bosqichida natijadorlikni baholash;
•
Resurslardan (vaqt,
mablag‘,
mutaxassislar) oqilona foydalanish.
Agile yondashuvi.
Agile
–
bu loyiha boshqaruviga moslashuvchan va interaktiv yondashuv
bo‘lib,
tez
o‘zgaruvchan
sharoitlarda samarali ishlashi bilan ajralib turadi. Uning asosiy
tamoyillari
–
mijoz (foydalanuvchi) bilan doimiy aloqada
bo‘lish,
qisqa iteratsiyalar
orqali natijani yetkazish, jamoa ichidagi ishonch va avtonomiyani rivojlantirish [6].
•
Agile modeli ayniqsa quyidagilarda foydali:
•
O‘quv
dasturlarini muntazam yangilash va testdan
o‘tkazish;
•
Eksperimental dars uslublarini sinovdan
o‘tkazishda;
183
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
•
O‘quvchilarning
fikr-mulohazalarini tezda hisobga olib, dars dizaynini
moslashtirishda.
Scrum metodologiyasi.
Scrum
–
Agile metodologiyasining aniq strukturaviy
ko‘rinishi
bo‘lib,
loyihani
“sprint”
deb ataluvchi qisqa vaqtli sikllarga
bo‘lib,
har birida aniq natijaga erishishni
nazarda tutadi. Bu metod jamoaning
o‘zini
o‘zi
boshqarish qobiliyatini oshiradi, har
bir
a’zoning
roli va
mas’uliyatini
aniq belgilaydi [7].
•
Ta’limda
Scrum modeli quyidagicha
qo‘llanilishi
mumkin:
•
O‘quv
jamoalari
(o‘qituvchi,
o‘quvchi,
IT mutaxassis)
o‘rtasida
loyiha
asosidagi
o‘quv
mashg‘ulotlarini
tashkil etish;
•
O‘quv
yilining bosqichlarida maqsadli natijalarga erishishni rejalashtirish;
•
Sinf darajasidagi
ilg‘or
tajribalarni amalda sinab
ko‘rish.
PRINCE2 modeli.
PRINCE2 (Projects IN Controlled Environments) modeli esa loyiha
boshqaruviga kuchli nazorat va hujjatlashtirish tamoyillarini kiritadi. Unda har bir
loyiha bosqichi
qat’iy
tartibda rejalashtiriladi, risklar doimiy nazoratda
bo‘ladi
va
loyiha hayotiy tsikli davomida har bir qaror asosli hujjatlar bilan tasdiqlanadi [8].
Ta’lim
tizimida PRINCE2 quyidagi
yo‘nalishlarda
foydali
bo‘lishi
mumkin:
•
Yirik
ta’lim
loyihalarini (milliy test tizimi, raqamlashtirish,
o‘quvchi
baholash
tizimi) boshqarishda;
•
Loyiha hujjatlarini yuritish va manfaatdor tomonlar bilan aniq aloqa
o‘rnatishda;
•
Har bir bosqichda qarorlarni huquqiy va moliyaviy jihatdan asoslashda.
Ushbu modellarni chuqur tahlil qilish shuni
ko‘rsatadiki,
har biri
ta’lim
sohasida
turli darajadagi loyihalarni yuritishda
o‘ziga
xos ustunliklarga ega. Asosiy masala
–
ularni mahalliy
ta’lim
tizimining ehtiyojlari, resurslari va madaniyatiga mos tarzda
tanlash va moslashtirishdir.
4.
Ta’lim
tizimida loyihalarni boshqarish tizimining joriy etilishi:
O‘zbekiston
tajribasi.
O‘zbekiston
Respublikasi
so‘nggi
yillarda
ta’lim
tizimini isloh qilish va
zamonaviy boshqaruv tamoyillarini joriy etish
yo‘lida
faol harakat qilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan strategik maqsadlardan biri
sifatida sifatli
ta’limga
erishish, yosh avlodni raqobatbardosh va kasbiy yetuk
mutaxassislar etib tayyorlash masalasi ustuvor
yo‘nalishlardan
biri sifatida
belgilanmoqda [1].
184
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Aynan shu kontekstda loyihalarni boshqarish tizimining elementlarini
ta’lim
tizimiga bosqichma-bosqich integratsiya qilish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Bu
jarayon bir nechta
yo‘nalishlarda
amalga oshirilmoqda:
1.
Ta’limda
milliy islohotlarni loyiha sifatida yuritish.
Mamlakatimizda 2017
–
2021-yillarda amalga oshirilgan Harakatlar strategiyasi
va undan keyingi rivojlanish dasturlarida
ta’lim
sohasidagi islohotlar aniq maqsadlar,
vaqt doirasi, indikatorlar va natijaviylik mezonlari bilan belgilab berilgan. Bu esa
klassik loyihalarni boshqarish tamoyillariga mos keladi [2, B.170].
Masalan, Maktabgacha
ta’lim
vazirligi tomonidan 2022
–
2025-yillarga
mo‘ljallangan
"Ilk qadam" dasturi, Xalq
ta’limi
vazirligi tashabbusi bilan "Yangi
O‘zbekiston
maktabi" konsepsiyasi
–
barchasi aniq reja, monitoring, byudjet va
nazorat mexanizmlariga asoslangan loyihalardir.
2. Raqamli
ta’lim
infratuzilmasini loyihaviy boshqarish.
"Raqamli
ta’lim"
konsepsiyasi doirasida elektron kundalik, masofaviy
o‘qitish
platformalari (masalan, EduMarket, Edutub.uz) va
o‘qituvchilar
uchun onlayn malaka
oshirish loyihalari ishlab chiqilmoqda. Ushbu loyihalar xalqaro donorlar (Jahon
banki, UNICEF, KOICA) bilan hamkorlikda olib borilayotgani bois, ularda
loyihalarni boshqarish tizimi
qat’iy
qo‘llanilmoqda
[3, B.185].
3.
O‘qituvchilar
malakasini oshirishda loyiha yondashuvi.
O‘qituvchilarni
qayta tayyorlash va malaka oshirish tizimi ham
loyihalashtirilgan yondashuv asosida qayta tashkil etilmoqda. Misol uchun, 2023-
yilda joriy etilgan "Ustoz" dasturi orqali har bir pedagog uchun individual rivojlanish
yo‘li
ishlab chiqildi. Bu modelda har bir bosqich monitoring va baholashdan
o‘tadi,
ya’ni
loyihalarni boshqarish tizimi asosida tashkil etilgan.
O‘zbekiston
ta’lim
tizimida loyihalarni boshqarish tizimining joriy etilishi hali
to‘liq
yakunlanmagan
bo‘lsa
-da, ayni
yo‘nalishdagi
dastlabki bosqichlar ijobiy
natijalar bermoqda. Asosiy masala
–
bu tizimni barcha
ta’lim
bosqichlarida uzviy
tarzda joriy qilish, boshqaruv subyektlarini tayyorlash va institutsional asoslarni
kuchaytirishdir.
5. Loyihalarni boshqarish tizimi asosida
ta’lim
sifatini oshirish
mexanizmlari.
Ta’lim
sifatini oshirish bugungi kunda nafaqat pedagogik, balki tizimli
boshqaruv muammosi sifatida ham
ko‘rilmoqda.
Chunki zamonaviy
ta’lim
sifati
ko‘p
omillarga
bog‘liq:
o‘qituvchilarning
malakasi,
o‘quv
dasturlarining zamonaviyligi,
infratuzilma, monitoring va baholash tizimlari,
o‘quvchi
motivatsiyasi va boshqalar.
185
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Bu omillarning barqaror va kompleks boshqaruvi esa loyihalarni boshqarish tizimi
orqali samarali amalga oshirilishi mumkin [4].
Loyihalarni boshqarish tizimidan foydalanib
ta’lim
sifatini oshirishda
quyidagi asosiy mexanizmlarni ajratish mumkin:
1. Strategik rejalashtirish asosida sifatni nazorat qilish.
Loyihalarni boshqarish tizimi strategik rejalashtirishni asosiy bosqich sifatida
ko‘radi.
Bu bosqichda
ta’lim
sifatining hozirgi holati tahlil qilinadi, mavjud
muammolar aniqlanadi va aniq,
o‘lchovli
maqsadlar belgilanadi. Masalan, bir yilda 9-
sinf
o‘quvchilari
o‘rtasida
matematika fanidan
o‘zlashtirish
darajasini 15%ga oshirish
maqsad qilinadi. Bu natija loyiha yakunida baholanishi mumkin
bo‘lgan
mezonga
aylanadi [6].
2. Sifat indikatorlarini loyihalashtirish va monitoring.
Ta’lim
sifati loyihalari doirasida maxsus indikatorlar ishlab chiqiladi:
o‘quv
dasturi mazmunining yangiligi, darsliklar sifat darajasi,
o‘qituvchilarning
malaka
baholari,
o‘quvchilarning
test natijalari, ota-onalarning qoniqish darajasi kabi. Har bir
indikator uchun mezon, uslub va vaqt
oralig‘i
belgilanadi. Bu esa natijalarni nazorat
qilish imkonini beradi.
3. Loyiha jamoalari va rollarning aniqligi.
Sifatli loyiha jamoasi
–
natijadorlik garovidir.
Ta’lim
loyihalarida har bir
ishtirokchining roli aniqligi muhim: loyiha rahbari (masalan, maktab direktori),
mas’ul
ijrochilar (fan metodistlari, IT mutaxassislar), manfaatdor tomonlar (ota-
onalar, mahalliy hokimliklar) aniq belgilanadi. Bu rollarning boshqaruv zanjirida
aniqligi, ularning javobgarligini kuchaytiradi [5].
4. Sinov, tahlil va teskari aloqaga asoslangan yondashuv.
Loyiha yondashuvi doimiy tahlil, test, qayta ishlov va yangilash bosqichlariga
asoslanadi. Bu ayniqsa
ta’lim
sohasida muhim: biror
o‘quv
metodikasi joriy etilgach,
u sinfda sinovdan
o‘tkaziladi,
o‘quvchilar
va
o‘qituvchilar
fikrlari asosida tahlil
qilinadi va zarur
o‘zgarishlar
kiritiladi (Scrum va Agile metodologiyalaridagi
iteratsion yondashuvga muvofiq) [7].
5. Resurslarni maqbul boshqarish.
Ta’lim
sohasida byudjet, vaqt, kadrlar va texnologik resurslar yetarli emasligi
sababli ularni optimal taqsimlash nihoyatda muhim. Loyihalarni boshqarish tizimi bu
resurslarni ustuvorliklar asosida taqsimlash, ortiqcha sarflarning oldini olish va
natijaga
yo‘naltirilgan
boshqaruvni amalga oshirish imkonini beradi.
6. Innovatsiyalarni tizimli joriy qilish.
186
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Yangi texnologiyalar, raqamli vositalar, interaktiv usullar
–
bularning barchasi
loyihaviy asosda sinovdan
o‘tkazilib,
samarador
bo‘lsa,
umumiy tizimga joriy
qilinadi. Bu esa innovatsion
ta’limning
yo‘lga
qo‘yilishiga
xizmat qiladi.
Xulosa qilib aytganda,
ta’lim
sifatini oshirish jarayoni turli chora-tadbirlar orqali
emas, balki loyiha tamoyillariga asoslangan boshqaruv orqali kompleks tarzda
yuritilsa, barqaror va
o‘lchab
bo‘ladigan
natijalarga erishish mumkin. Bunda har bir
loyiha aniqligi,
o‘lchanishi,
erishuvchanligi va vaqti belgilangan SMART
mezonlariga asoslanishi kerak.
6. Xulosa va tavsiyalar.
Ta’lim
sifatini oshirishda loyihalarni boshqarish tizimini joriy etish bugungi
kunda juda dolzarb va samarali
yo‘nalishlardan
biri hisoblanadi. Ushbu maqolada
loyihalarni boshqarishning asosiy modellari tahlil qilindi,
O‘zbekistonning
ta’lim
tizimida ularni
qo‘llash
tajribasi
ko‘rib
chiqildi va
ta’lim
sifatini oshirish uchun
samarali mexanizmlar taklif etildi.
Ta’lim
tizimida loyihalarni boshqarish tizimini tatbiq etishning asosiy xulosalari
quyidagilardan iborat:
Loyihalarni boshqarish tamoyillari
ta’lim
tizimida sifatni kompleks va tizimli
nazorat qilish imkonini beradi, bu esa samarali rejalashtirish, resurslarni oqilona
taqsimlash va natijalarni monitoring qilish orqali
ta’lim
sifatining yaxshilanishiga
xizmat qiladi [4].
PMBOK, Agile, Scrum va PRINCE2 kabi loyihalarni boshqarish modellari
ta’lim
sohasida turli maqsadlar va shart-sharoitlarga moslashib
qo‘llanilishi
mumkin.
Ayniqsa, moslashuvchanlik va iterativlik tamoyillari
ta’lim
sifatini oshirishda katta
ahamiyatga ega.
O‘zbekiston
tajribasi
ko‘rsatadiki,
loyihalarni boshqarish tizimining joriy etilishi
davlat darajasida
qo‘llanilayotgan
milliy dasturlar va raqamlashtirish loyihalarida
muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda, ammo tizimli yondashuvni barcha darajalarda
kengaytirish talab qilinadi.
Ta’lim
sifatini oshirish mexanizmlarida strategik rejalashtirish, sifat indikatorlari
ishlab chiqish, loyiha jamoalari tarkibini aniqlash, doimiy tahlil va teskari aloqa,
shuningdek, resurslarni maqbul boshqarish muhim
o‘rin
tutadi.
Tavsiyalar:
O‘zbekiston
ta’lim
tizimida loyihalarni boshqarish tamoyillarini yanada kengroq
joriy etish uchun malakali kadrlar tayyorlash va ularni muntazam
o‘qitish
tizimini
yo‘lga
qo‘yish
zarur.
187
Issue 14(49), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.06.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
1.
Har bir
ta’lim
loyihasi uchun aniq SMART mezonlariga asoslangan
maqsad va indikatorlar ishlab chiqilishi lozim.
2.
Ta’lim
jarayonida loyihalarni boshqarish tizimining moslashuvchan
yondashuvlari
—
Agile va Scrum metodologiyalari
ko‘proq
tatbiq qilinishi kerak.
3.
Innovatsion texnologiyalarni joriy qilish loyihalarini davlat va nodavlat
tashkilotlar bilan hamkorlikda olib borish va natijalarini muntazam monitoring qilish
tavsiya etiladi.
4.
Loyihalarni boshqarish
bo‘yicha
o‘quv
dasturlari va metodikalar ishlab
chiqilib, barcha darajadagi
ta’lim
muassasalarida keng tatbiq etilishi kerak.
5.
Shu bilan,
ta’lim
sifatini oshirishda loyihalarni boshqarish tizimi
samaradorligini oshirish uchun tizimli, kompleks va doimiy ravishda
takomillashtirish zarurligi
ta’kidlandi.
Iqtiboslar /
Сноски
/ References:
1.
Ўзбекистон
Республикаси
Президенти
Шавкат
Мирзиёевнинг
Олий
Мажлисга
Мурожаатномаси.
24.01.2020
//
URL:
https://president.uz/uz/lists/view/3324
Mirziyoyev’s
Address to the Oliy Majlis.24.01.2020//URL: ttps://president.uz/en/lists/view/3324)
2.
Ўзбекистон
Республикаси
Ҳукумати
“2017–
2021
йилларга
мўлжалланган
Ҳаракатлар
стратегияси”
of Actions for 2017-2021 by the Government of Uzbekistan // URL:
https://strategy.gov.uz)
3.
Jahon banki va UNICEF bilan hamkorlikda
O‘zbekistonda
ta’limni
rivojlantirish
bo‘yicha
loyihalar
hisobotlari.
2022
//
URL:
https://worldbank.org/education/uzbekistan
4.
Project Management Institute. A Guide to the Project Management Body
of Knowledge (PMBOK Guide). 7th Edition, 2021.
5.
Agile Alliance. Agile Practice Guide. 2020.
6.
D. Kerzner. Project Management: A Systems Approach to Planning,
Scheduling, and Controlling. 12th Edition. Wiley, 2017.
7.
PRINCE2 Agile. AXELOS Global Best Practice. 2018.
