№ 13(48) (2025)
Статьи
BORLIQ HAQIDAGI QADIMGI VA O‘RTA ASR SHARQ MUTAFAKKIRLARINING QARASHLARI
Ushbu maqolada borliq tushunchasining qadimgi va o‘rta asr Sharq mutafakkirlari tomonidan qanday talqin qilingani chuqur tahlil qilinadi. Qadimgi Hind, Xitoy, va Eron falsafalarida borliqning ilohiy, mifologik va falsafiy asoslari, islom falsafasida esa aql va ilohiy mohiyat orqali izohlanishi o‘rganiladi. Al-Kindiy, Al-Forobiy, Ibn Sino, G‘azzoliy, Ibn Rushd kabi buyuk mutafakkirlarning borliq haqidagi fikrlari, ularning yunon falsafasi ta’sirida shakllangan qarashlari va islom tafakkuriga qo‘shgan hissasi keng tahlil qilinadi.
Bundan tashqari, maqolada tasavvuf ta’limotidagi borliq haqidagi qarashlar, xususan, Ibn al-Arabiy va Najmuddin Kubro kabi mutasavviflarning "vahdat al-vujud" nazariyasi ham muhokama qilinadi. Sharq mutafakkirlari borliqni turli nuqtai nazarlardan yondashgan bo‘lib, ba’zilar uni mutlaq haqiqat sifatida, boshqalar esa faqat ilohiy iroda va qudrat bilan bog‘liq hodisa sifatida talqin qilganlar.
Maqolaning asosiy maqsadi – Sharq falsafasida borliq tushunchasining shakllanishi, rivojlanishi va bugungi zamonaviy falsafiy tafakkurga ta’sirini yoritishdir. Ushbu ilmiy tahlil orqali borliq haqidagi Sharq mutafakkirlarining qarashlari nafaqat tarixiy, balki falsafiy va diniy jihatdan ham qanchalik muhim ekani ochib beriladi.
TRANSFORMATSIYANING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI: IJTIMOIY VA TEXNOLOGIK KONTEKST
Ushbu maqolada transformatsiya tushunchasi, uning nazariy asoslari va turli sohalardagi ahamiyati tahlil qilinadi. Transformatsiyaning ijtimoiy, madaniy, iqtisodiy va texnologik sohalardagi roli, shuningdek, uning o‘zgarishlarning kuchli vositasi sifatidagi o‘rni misollar bilan ko‘rsatib o‘tiladi. Maqola zamonaviy jamiyatdagi o‘zgarishlarni tushunish va boshqarishda transformatsiyaning muhimligini ta’kidlaydi.
ОПРЕДЕЛЕНИЕ ЗОН ПОКРЫТИЯ КАМЕР ВИДЕОНАБЛЮДЕНИЯ НА ОБЪЕКТАХ ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ
В статье рассмотрены особенности размещения и оценки зон обзора видеокамер, применяемых для обеспечения безопасности на железнодорожных переездах. Проанализированы параметры, влияющие на эффективность систем видеонаблюдения, включая высоту установки, угол обзора и разрешение камеры. Показано, что с увеличением высоты установки расширяется зона видимости, но возрастает и размер «мертвой зоны». Предложены решения по использованию радиоканалов и беспроводных технологий для повышения мобильности и гибкости таких систем. Представлены графические модели зон наблюдения с учетом различных параметров.
PIYOZ AGROBIOSENOZIDA UCHRAYDIGAN ZARARKUNANDALAR BIOEKOLOGIYASI VA ULARGA QARSHI MOSLASHTIRILGAN HIMOYA QILISH TIZIMI
THE CONTENT AND CHARACTERISTICS OF MILITARY ACTIVITY IN THE INTERPRETATION OF EASTERN THINKERS
The article presents the opinions of Eastern thinkers regarding the choice of profession, professional training, and the content and essence of military activity. Especially, the encyclopedic scholars of the East have thoroughly analyzed the issues of courage, willpower, courage, determination, and heroism characteristic of a person in military administration.
NEW WORDS AND NEOLOGISMS IN THE UZBEK LANGUAGE: FACTORS OF FORMATION
This article analyzes the factors behind the formation of new words and neologisms in the Uzbek language. Globalization, technological advancement, and socio-cultural changes contribute to the emergence of new lexical items. The study highlights borrowings, word formation methods, and the influence of mass media on language evolution.
PHRASES IN THE UZBEK LANGUAGE AND THEIR SEMANTIC FEATURES
This paper explores the semantic features of phrases in the Uzbek language. Special attention is given to phraseological units, which are notable for their figurative meanings, polysemy, and cultural connotations. The article analyzes the multiple layers of meaning within phrases, their function in context, and the shifts in meaning they undergo. It also examines how these expressions are used in contemporary Uzbek speech and writing.
LANGUAGE AND THOUGHT: A LINGUOCULTURAL ANALYSIS OF UZBEK FOLK PROVERBS
This study explores the intricate relationship between language and thought through the lens of Uzbek folk proverbs. Employing a linguocultural approach, the research analyzes how proverbs encapsulate and transmit collective cultural values, beliefs, and cognitive patterns of the Uzbek people. The work examines the semantic and metaphorical structures of proverbs, revealing their role as repositories of traditional wisdom and cultural identity. This analysis contributes to a deeper understanding of the interplay between linguistic expression and cultural cognition in Uzbek oral literature.
THE GENDER CHARACTERISTICS OF ASSOCIATIVE UNITS IN DIFFERENT SYSTEMIC LANGUAGES
This article explores the socio-role characteristics of associative units in typologically unrelated languages – Uzbek, Russian, and English. Based on experimental associative tasks, the study reveals the differences in worldviews, emotional responses, and logical reactions expressed through language by men and women. The research demonstrates how language and cognition are shaped by social roles and cultural experiences.
SUHBATLARDA KONVERSATSION IMPLIKATURALARNING QO‘LLANILISHI: GRAYS QOIDALARI ASOSIDA TAHLIL
Ushbu maqolada suhbatlarda yuzaga keladigan konversatsion implikatura fenomeni tahlil qilinadi. Tadqiqot H. P. Graysning Hamkorlik prinsipi va uning miqdor, sifat, munosabat hamda uslub qoidalari asosida olib borilgan. Konversatsion implikaturalar tilshunoslikda yashirin yoki bilvosita ma’noni ifodalash vositasi sifatida ahamiyatga ega bo‘lib, maqolada O‘zbek tilidagi misollar orqali ularning kommunikativ funksiyalari ko‘rsatildi. Natijalar pragmatik kompetensiyaning muhimligini ta’kidlaydi va keyingi tadqiqotlarda korpus lingvistikasi hamda sun’iy intellekt asosidagi yondashuvlarning zarurligini bildiradi.
BUGʻDOYNING ZANG KASALLIKLARI VA ULARGA QARSHI ZAMONAVIY FUNGITSITLARNI QOʻLLASH
QADRIYATLAR SHAKLLANISHIDA AXLOQIY TARBIYANING O‘RNI
Mazkur maqolada yosh avlodning axloqiy fazilatlarini shakllantirishda madaniy qadriyatlarning o‘rni va ahamiyati tahlil etilgan. Unda madaniyat, axloqiy qadriyatlar hamda tarbiya jarayoni o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ilmiy asosda yoritiladi. Yoshlarning milliy madaniy meros, urf-odat va an’analarni anglab yetishi, ularni zamonaviy ijtimoiy muhit bilan uyg‘unlashtira olishi axloqiy kamolotga erishishning muhim omili sifatida ko‘riladi. Tadqiqotda madaniy qadriyatlarning axloqiy tarbiya jarayoniga ta’siri, shuningdek, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan axloqiy tamoyillar orqali tarbiyani samarali tashkil etish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Adolat, halollik, mehr-oqibat kabi yuksak insoniy qadriyatlarni yoshlar ongiga chuqur singdirish orqali ularning ma’naviy-axloqiy rivojiga erishish yo‘llari asoslab beriladi.
FOTOSINTEZ JARAYONIDA YORUG‘LIK SPEKTRINING FIZIK TAHLILI
Fotosintez – bu tirik organizmlarning energiyaga bo‘lgan ehtiyojini qondiruvchi asosiy jarayon bo‘lib, uning yurishi ko‘p jihatdan yorug‘lik spektrining xususiyatlariga bog‘liq. Ushbu maqolada fotosintezga ta’sir qiluvchi yorug‘lik spektri komponentlari fizik jihatdan tahlil qilinadi. Hlorofill pigmentining yorug‘lik yutish qobiliyati, foton energiyasi va to‘lqin uzunligi o‘rtasidagi bog‘liqlik keltirilib, fizik qonunlar asosida izohlanadi. Shuningdek, turli yorug‘lik manbalarining (LED, quyosh nuri) fotosintez samaradorligiga ta’siri ham muhokama qilinadi. Grafik orqali yorug‘lik spektrining qaysi qismlari o‘simliklar tomonidan ko‘proq yutilishi aniq ko‘rsatiladi.
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILAR UCHUN RAQAMLI KOMPETENSIYALARNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida bo‘lajak o‘qituvchilar uchun raqamli kompetensiyalarning ahamiyati yoritib berilgan. Unda raqamli texnologiyalarni o‘qituvchilik faoliyatiga integratsiya qilish, pedagogik jarayonda zamonaviy vositalardan foydalanish, raqamli xavfsizlik va axborot madaniyatiga rioya qilish masalalari keng muhokama qilingan. Muallif raqamli kompetensiyalarni shakllantirishda pedagogik ta’lim muassasalarining roli, amaliy mashg‘ulotlar va onlayn platformalarning o‘rni haqida fikr bildiradi. Shuningdek, maqolada raqamli texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning motivatsiyasini kuchaytirish va pedagoglarning kasbiy o‘sishiga xizmat qiluvchi omillar yoritilgan. Maqola raqamli kompetensiyalarni rivojlantirishga oid tavsiyalar bilan yakunlanadi.
HISTORY OF ECONOMIC COOPERATION BETWEEN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN AND SOUTH KOREA
This article provides a detailed analysis of the history of economic cooperation between Uzbekistan and South Korea, its development stages, main directions, and future prospects. The study examines investments, trade relations, and interactions in the industrial and technological sectors between the two countries. It also discusses existing challenges in cooperation and ways to overcome them. The article is written in the IMRAD format and includes precise citations and references.
INGLIZ TILI FANINING O‘QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA VA METODIKALARNI AHAMIYATI
Ushbu maqolada ingliz tilini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar va metodikalarning ahamiyati ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan yoritilgan. Chet el tajribasi, zamonaviy metodlar va axborot-kommunikatsiya vositalarining o‘rni misollar asosida tahlil qilingan. Maqola ta’lim sifati va o‘quvchi motivatsiyasini oshirishga qaratilgan yondashuvlarni o‘z ichiga oladi.
ISPANIYANING MADANIY VA TARIXIY XUSUSIYATLARI MAMLAKATSHUNOSLIK KONTEKSTIDA
Mazkur ilmiy ishda Ispaniya davlati mamlakatshunoslik fanining turli aspektlari nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqiladi. Ispaniyaning tarixiy shakllanishi, madaniy boyligi, til va diniy xilma-xilligi, siyosiy tuzilmasi, iqtisodiy salohiyati hamda global maydondagi o‘rni keng tahlil qilinadi. Shuningdek, Ispaniyaning mintaqaviy madaniy o‘ziga xosliklari va zamonaviy jamiyatdagi ijtimoiy jarayonlar ham yoritiladi. Bu tahlillar orqali mamlakatshunoslik fanining nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyati ochib beriladi.
IX-XII ASRLARDA ILM-FAN VA MADANIYATNING YUKSALISHI
Ushbu maqolada Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy, Abul Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Kasir al-Farg‘oniy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Muhammad ibn Ahmad Beruniy, Abu Ali al-Husayn ibn Abdulloh ibn al-Hasan ibn Alilarning ilmiy merosi haqida ma’lumotlar beriladi.
SYNONYMS AND ANTONYMS
In this article discusses three important articles in linguistic –synonyms and antonyms. Synonyms are words that have similar meaning but different forms, while antonyms are words that have opposite meanings. the article discusses the role of this type of word in recording the richness of the language its importance in written and oral speech and its role in teaching students to express and enrich their speech correctly.
METHODOLOGY OF TEACHING ALGORITHMS AND PROGRAMMING IN HIGHER EDUCATION
This article analyzes modern methods and approaches to teaching algorithms and programming in higher education institutions. It discusses programming language selection, development of educational materials, organizing practical sessions, and assessment methods. The importance of interactive teaching methods and professional development of instructors is also highlighted. The study defines key factors necessary for effective teaching of algorithms and programming in higher education.
THE ROLE OF INNOVATIVE TECHNOLOGIES IN DEVELOPING LITERACY COMPETENCE BASED ON NEW GENERATION TEXTBOOKS
This article analyzes the role of literacy competence in the educational process, the importance of new generation textbooks, and the modern approaches applied within them. Literacy competence is closely linked not only to learning to read and write but also to developing independent thinking, analytical skills, and communication abilities in the learning process. The article explores the use and significance of innovative technologies in developing literacy competence among primary school students.
SHUKRULLO YUSUPOV HAYOTI VA IJODIY FAOLIYATIGA BIR NAZAR
Maqolada o‘zbek adabiyotining atoqli adibi Shukrullo Yusupov hayoti va ijodiy faoliyati, adabiy merosi, ko‘plab ziyolilar qatori o‘tgan asrdagi qatag‘on siyosatining qurboniga aylanganligi haqida ma’lumotlar berib o’tiladi.
FUQAROLIK HUQUQIDA KAFOLAT: NAZARIY ASOSLARI, HUQUQIY TABIATI VA O'ZIGA XOS JIHATLARI
Mazkur maqolada fuqarolik huquqida kafolat institutining nazariy asoslari, huquqiy tabiati hamda amaliyotdagi o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Kafolatning boshqa ta’minlovchi vositalardan farqli jihatlarini ochib beriladi, shuningdek, kafil, prinsipal va benefisiar o‘rtasidagi huquqiy munosabatlar O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligi va ayrim xorijiy davlatlar tajribasi asosida tahlil qilinadi. Maqolada kafolat institutining nazariy-huquqiy asoslari bilan bir qatorda, uning amaliy qo‘llanilishi hamda huquqiy muammolari muhokama etiladi.
THE COMPLEXITY OF HAMLET: AN EXAMINATION OF CHARACTER IN SHAKESPEARE’S TRAGEDY
William Shakespeare’s Hamlet presents one of the most psychologically complex characters in English literature. This article explores the character of Hamlet as a tragic hero, focusing on his introspective nature, moral ambiguity, intellectual depth, and internal conflict. Drawing on scholarly interpretations and textual evidence, this paper offers a nuanced examination of how Hamlet's personality shapes the dramatic structure of the play and reflects broader Renaissance concerns with identity, action, and reason.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING HUQUQIY ONGINI RIVOJLANTIRISHDA XORIJIY TAJRIBALAR TAHLILI
Maqolada xorijiy davlatlarning boshlang‘ich ta’lim bosqichida huquqiy ongni shakllantirish bo‘yicha ilg‘or tajribalari tahlil qilinib, milliy ta’lim tizimiga moslashtirish yo‘nalishlari ochib berilgan. Mamlakatlar misolida bolalarda huquqiy tafakkurni rivojlantirish usullari, ta’limga integratsiyalashgan yondashuvlar, zamonaviy vositalar yoritilgan va amaliy xulosalar berilgan.
FRANCIS FUKUYAMA AND THE SOCIO-POLITICAL SIGNIFICANCE OF HIS THESIS “THE END OF HISTORY”
The article analyzes the socio-political significance of Francis Fukuyama and his thesis "The End of History." Fukuyama's concept of liberalism and his view that "the dominance of liberalism is the end of the world," as well as his views on political and economic liberalism, were reviewed once again.
TEMIR YO‘L TRANSPORTI RADIOALOQA TIZIMLARINING MONITORINGINI TASHKIL ETISH MASALALARI
Ushbu maqola temir yo‘l transportida radioaloqa tizimlarining monitoringini tashkil etish masalalarini o‘rganadi. Poyezd harakati xavfsizligini ta’minlash uchun stansiya navbatchilari, mashinistlar va dispetcherlar o‘rtasidagi uzluksiz aloqa muhim ahamiyatga ega. Maqolada radiomonitoring texnik vositalari tahlil qilinib, avtomatlashtirilgan tizimlar (statsionar, ko‘chma va olib yuriluvchi stansiyalar) orqali chastota boshqaruvi, xatolarni aniqlash va tarmoq barqarorligini oshirish usullari ko‘rib chiqiladi. Turli o‘lchash asboblarini integratsiya qilish va yagona boshqaruv protokollaridan foydalanish orqali tizimning samaradorligi va xavfsizligi muhokama qilinadi. Natijada, radiomonitoringni takomillashtirish temir yo‘l transportida xavfsizlikni oshirishga hissa qo‘shishi ko‘rsatiladi.
IMPACT OF DOS ATTACKS ON RTRC IP-RADIO NETWORKS
in this article, a digital radio broadcast was organized on the same railway site, providing all railway stations in “Pop-Namangan-Andijan” railway station of Uzbekistan Railways JSC with DMR radio stations. Analysis of the factors affecting the RTRC (rapid technological radio communication) networks in the railway section “Pop-Namangan-Andijan” was carried out. Security is one of the main issues in the functioning of any information exchange system. In general, a set of potential threats to the communication network, as well as influence factors, are given recommendations for their occurrence and their elimination.
POYEZDLAR HARAKATINI ROSTLASH TIZIMIDA RADIOSTANSIYASINING KIRISHIDA SIGNAL DARAJASINI HISOBLASH
Ushbu maqolada poyezdlar harakatini rostlash tizimida radiostansiyaning qabul qilish qismida signal darajalarini hisoblash usuli keltirilgan bo‘lib, antennalar balandiligini hisobga olgan holda signaldagi susayishlari, quvvati qiymatlari hisoblangan, shuningdek signalning yo‘qotishlarsiz bog‘lanish ehtimoli keltirilgan. Olingan natijalardan kelib chiqib antennani o‘rnatish masofalari grafiklari hosil qilingan.
MODERN APPROACHES TO CREATING INDUCTIVE TRACK SENSORS FOR MONITORING RAILWAY INFRASTRUCTURE
This scientific article explores the use of inductive track sensors in modern axle counting technologies for monitoring railway sections within automation and telemechanics systems. It describes the method of integrating automation and telemechanics control devices on railway hump yards with the electric interlocking system. The study demonstrates that, based on these technologies, it is possible to monitor moving track sections at speeds of up to 250 km/h using an inductive track sensor designed for axle counting of wheelsets. Additionally, the article presents the circuit diagram of the inductive sensor and the amplifier circuit graph.
ENSURING ELECTROMAGNETIC COMPATIBILITY AND SAFETY IN MICROPROCESSOR-BASED RAILWAY CONTROL SYSTEMS
This scientific article examines the flexibility and safety features of automation and telemechanics systems in railway transport, focusing on control and management devices for track sections that utilize electromagnetic fields. The study investigates the interaction of microprocessor-based monitoring and control devices with track circuits under the influence of external interference. Key aspects analyzed include electromagnetic field adaptability, safety functions, the use of inductive sensors for axle counting, and inductive interactions. Special attention is given to the formation and effects of eddy (Foucault) currents.
TA’LIM SIFATINI OSHIRISHDA LOYIHALARNI BOSHQARISH TIZIMI
Mazkur maqolada ta’lim sifatini oshirishda loyihalarni boshqarish tizimi (LBT)ning ahamiyati yoritilgan. Ta’lim sohasidagi islohotlarning muvaffaqiyati ko‘p hollarda samarali loyihalashtirish va boshqaruvga bog‘liq. Shu sababli, maqolada LBTning asosiy tushunchalari, zamonaviy modellar (PMBOK, PRINCE2, Agile, Scrum) va ularning ta’lim jarayoniga integratsiyasi ko‘rib chiqiladi. Bundan tashqari, O‘zbekistonda ta’lim sohasidagi amaliy loyihalar misolida mavjud muammolar tahlil qilinib, ularga yechimlar taklif etiladi. Xalqaro tajriba asosida ilg‘or yondashuvlar tahlil qilinib, mahalliy sharoitga mos takliflar ishlab chiqilgan.
FARG‘ONA VODIYSIDA MASJIDLARNING DASTLABKI SHAKLLANISHI
Maqolada o‘quvchi Farg‘ona vodiysida masjidlarning dastlabki qurilishi, masjidlar nafaqat ibodat joylari, balki ilm-fan va ma’naviy tarbiya markazlari sifatida ham faoliyat ko‘rsatganligini chuqur anglashi muhim ahamiyatga egadir.
O'ZBEKISTON TARIXSHUNOSLIGIDA GENDER STEREOTIPLARINING AKS ETISHI
Ushbu maqola O'zbekiston tarixshunosligida gender stereotiplarining shakllanishi va ularning ijtimoiy rollarga ta'sirini o'rganadi. Tarixiy manbalarda ayollar va erkaklarning tasviri, ularning ijtimoiy va madaniy kontekstga ta'siri tahlil qilinadi. Tadqiqot O'zbekiston tarixiga oid muhim manbalar, masalan, "Zubdat ut-tavorix" va zamonaviy ilmiy ishlarga asoslanadi. Natijalar ayollarning asosan oilaviy rollarda tasvirlanishi va erkaklarning faol, yetakchi rollarga urg'u berilishi gender stereotiplarini mustahkamlashini ko‘rsatmoqda. Tadqiqot patriarxal tuzumning ushbu stereotiplarga ta'sirini va ularning zamonaviy tarixshunoslikda qayta ko'rib chiqilishi zarurligini ta'kidlaydi.
РОЛЬ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ УПРАВЛЕНИЯ ЭКОНОМИЧЕСКИМ ПОТЕНЦИАЛОМ СТРОИТЕЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ
В статье раскрыта значимость цифровых технологий как ключевого фактора повышения эффективности управления экономическим потенциалом строительных организаций в условиях рыночной трансформации Узбекистана. Проанализированы современные цифровые инструменты
(BIM, ERP, цифровые панели управления), их влияние на производственные и управленческие процессы, а также институциональные условия их внедрения. Особое внимание уделено нормативной базе, кадровому обеспечению
и инвестиционным механизмам цифровизации. На основе анализа актуальных статистических и нормативных данных выдвинуты предложения по формированию устойчивой цифровой экосистемы в строительной отрасли.
ВЛИЯНИЕ ЦИФРОВИЗАЦИИ НА ОБРАЗОВАНИЕ В УСЛОВИЯХ ТЕХНОЛОГИЧЕСКОЙ ЭВОЛЮЦИИ
В статье рассматривается влияние цифровизации на сферу образования в контексте стремительного технологического прогресса. Раскрывается понятие цифровизации образования, обозначаются ключевые факторы, способствующие её развитию, а также преимущества и вызовы, связанные с внедрением цифровых технологий в учебный процесс. Автор констатирует тот факт, что цифровизация образования становится следующим за информатизацией этапом в технологическом развитии образования.
ВИДЫ ОРГАНИЗАЦИОННЫХ ДОКУМЕНТОВ И ПРАКТИКА ИХ ОФОРМЛЕНИЯ
В данной статье рассматриваются понятие организационных документов, их виды и порядок оформления в практике. Особое внимание уделяется структуре и требованиям к таким основным документам, как приказы, распоряжения, положения, инструкции и протоколы. Анализируется юридическая сила документов, правильность их составления и роль в деятельности организации. Статья предназначена для практиков, сотрудников, работающих с документацией, а также студентов направления делопроизводства.
MA’NAVIY BARKAMOL YOSH MUTAXASSISLARNI TARBIYALASHGA TA’SIR ETADIGAN OMILLAR
Hozirgi vaqtda inson ma’naviyati, shaxs kamoloti, barkamol avlod tarbiyasi, mafkuraviy immunitetni shakllantirish, siyosiy-huquqiy, diniy bilimlar xamda ko‘nikma va malakalarini shakllantirish masalasi eng dolzarb vazifalar sifatida namoyon bo‘lmoqda.
POSTPARTUM PSYCHOSIS: A SERIOUS MENTAL DISORDER THREATENING THE HEALTH OF BOTH MOTHER AND CHILD
Postpartum psychosis is a severe psychiatric condition that arises during the perinatal period and is marked by acute disorientation, hallucinations, delusions, and significant behavioral disturbances. This article provides a comprehensive analysis of the clinical features, etiological factors, potential consequences, international practices, and the legislative approaches adopted in the Republic of Uzbekistan concerning postpartum psychosis.
КИНО ПРОТИВ КОРРУПЦИИ: КАК ФИЛЬМЫ МОГУТ СТАТЬ ОРУЖИЕМ В БОРЬБЕ ЗА ЧЕСТНОСТЬ
Коррупция – это не просто сухие цифры в отчетах и скучные статьи в газетах. Это явление, которое проникает во все сферы жизни, разрушает доверие к власти и тормозит развитие общества. В данной статье мы разбираемся как достучаться до сердец людей и заставить их задуматься о последствиях коррупции и поразмышлять о том, как кино поможет избавиться от коррупции.
ФАВОИД УЗ-ЗИЁИЯ АСАРИ – ИСЛОМИЙ ИЛМЛАРНИНГ КАЛИТИ СИФАТИДА
Ушбу мақолада Абдураҳмон Жомийнинг “Фавоид уз-Зиёия” асари исломий илмларни ўрганишдаги марказий ўрни ва араб тили грамматикасида тутган аҳамияти таҳлил қилинади. Асарнинг таълимий мақсади, грамматик тартиби, “Кофия”га ёзилган шарҳ сифатидаги услуби ҳамда талабалар учун қандай манфаатли қўлланма бўлгани батафсил ёритилади. Шунингдек, “Фавоид уз-Зиёия”нинг тафсир, ҳадис, фиқҳ, калом ва бошқа исломий фанларга асос бўлишдаги услубий жиҳатлари ҳамда унга ёзилган ҳошиялар анъанасидаги таъсири илмий таҳлил этилади. Мақолада қўлёзмаларга асосланган маълумотлар, замонавий тадқиқотлар натижалари ва таълим тарихидаги ўрнини исботловчи далиллар ҳам келтирилади.
ZULFIYA QUROLBOY QIZI HIKOYALARIDA OILAVIY MUNOSABATLAR VA JAMIYAT BOSIMI
Ushbu maqolada XXI asr adabiyotining taniqli vakilasi Zulfiya Qurolboy qizi hikoyalarida oilaviy munosabatlat va jamiyat bosimi masalasiga to‘xtalib o‘tiladi. Adiba hikoyalaridagi qahramonlar qiyofasi orqali ijtimoiy hayot ifodasining namoyishi tahlil qilingan. Zulfiya Qurolboy qizi hikoyalari o‘zbek adabiyotda yaratilgan asarlar orasida o‘zining qiziqarliligi, ta'sirchanligi, hayot haqiqati va insoniy xarakterlarni ishonarli gavdalantirganligi hamda turmushning murakkab muammolarini dadil ko‘tarib chiqilgani bilan ajralib turadi. Z.Qurolboy qizi asarlarining adabiyotda jiddiy hodisa darjasiga ko‘tarilganligi mazkur maqolaning dolzarbligini belgilaydi.
SPECIFIC FEATURES OF SENTENCE STRUCTURE IN UZBEK SYNTAX
This article examines the unique characteristics of sentence structure in Uzbek syntax, focusing on its typological features, word order, and functional elements such as subject, predicate, object, and modifiers. As an agglutinative language, Uzbek demonstrates a relatively free but pragmatically determined word order, with subject-object-verb (SOV) being the most typical. The paper explores various types of simple and complex sentences, the syntactic role of particles and conjunctions, and the influence of information structure and emphasis. The research highlights how sentence construction in Uzbek reflects both grammatical rules and communicative intent, distinguishing it from syntactic norms in Indo-European languages.
MAKTABGACHA TA‘LIM YO‘NALISHI TALABALARINI O‘QITISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim yo‘nalishi talabalarini o‘qitishda innovatsion texnologiyalarni qo‘llashning o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Zamonaviy ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning samaradorligi, interaktiv usullar va innovatsion texnologiyalar orqali talabalar bilimini shakllantirish masalalari tahlil qilinadi.
YANGI O‘ZBEKISTONDA DINIY EKSTREMIZM VA TERRORIZMGA QARSHI KURASHISH FAOLIYATIDA DINIY ONGNING AXLOQIY-HUQUQIY MUAMMOLARI
Ushbu maqolada,Yangi O‘zbekistonda diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish faoliyatida diniy ongning axloqiy-huquqiy muammolarini ochib beradi, ushbu yo‘nalishda olib boriladigan chora-tadbirlar strategiyasi, ushbu yo‘nalishda olib borilgan ishlar tarixiy ahamiyat haqida ma’lumotlar beriladi.
VAKOLATNING ZAMONAVIY TURLARI
ABDULLA ORIPOV – SHE’RIYAT VA TARJIMANING USTUNI
Ushbu maqolada taniqli o‘zbek shoiri Abdulla Oripovning tarjimonlik mahorati buyuk rus shoiri Aleksandr Pushkin she’rlari tarjimasi asosida ochib beriladi.
OʻZBEKISTONDA NOMODDIY MADANIY MEROS NAMUNALARINING MILLIY VA MAHALLIY ROʻYXATLARINI YURITISH MASALALARI
Ushbu maqolada Oʻzbekistonda nomoddiy madaniy meros namunalarining milliy va mahalliy roʻyxatlarini yuritish masalalari haqida bayon etilgan.
O'ZBEKISTON VA JANUBIY KOREYA O‘RTASIDA TA'LIM SOHASIDAGI HAMKORLIK
Ushbu maqola O‘zbekiston va Janubiy Koreya o‘rtasidagi ta’lim sohasidagi hamkorlikni tahlil qiladi. IMRAD uslubida yozilgan maqolada ikki davlat o‘rtasidagi ta’limiy aloqalarning rivojlanish yo‘nalishlari, erishilgan natijalar, mavjud muammolar va kelajak uchun tavsiyalar ko‘rib chiqiladi. Xususan, koreys oliy ta’lim muassasalarining O‘zbekistondagi faoliyati, grant dasturlari, madaniy almashinuv va ilmiy-innovatsion hamkorlikning ahamiyati yoritiladi.
O‘ZBEKISTONNING BARQAROR RIVOJLANISHIDA «YASHIL IQTISODIYOT»NING ROLI
Maqolada Markaziy Osiyoning boshqa davlatlari singari, O‘zbekiston ham iqlim o‘zgarishi ta’siriga qarshi himoyasiz ekanligi bayon etilib, ushbu tadqiqotning maqsadi "yashil" iqtisodiyot konsepsiyasiga bag‘ishlangan ishlarni tahlil qilish, konsepsiyaning rivojlanish evolyutsiyasining qisqacha sharhi, "yashil" iqtisodiyot, "yashil " o‘sish va barqaror rivojlanish tushunchalari o‘rtasidagi munosabatlarni aniqlash orqali rivojlanishni belgilaydi. O‘zbekistonda “yashil” iqtisodiyotga o‘tishning muhim vazifalari hamda uning samaradorligini oshirish va tabiiy resurslardan yanada oqilona foydalanish muhim masala sifatida qaraladi. Dunyoning turli hududlarida atrof-muhit haqida qayg‘urish natijasida bir nechta barqaror rivojlanish, yashil o‘sish kabi konsepsiyalar yuzaga kelmoqda. Bu jamiyatimizning ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy jihatlari o‘rtasidagi muvozanatni turli sohalar tomonidan turlicha talqin qilishni o‘z ichiga oladi.
OʻZBEK VA INGLIZ TILLARIDA TURIZM SOHASIGA OID OZIQ-OVQAT TERMINI
Ushbu maqolada turizm sohasida qo'llaniladigan pazandachilik terminologiyasi ko'rib chiqiladi. Mehmonxona va umumiy ovqatlanish sektori rivojlanib borar ekan, ushbu terminologiya xalqaro o'zaro aloqalar va tarjimalarga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Maqolada terminologiyaning ko'p turlari, ularning inglizcha o'xshashlari va tarjima jarayonida duch keladigan qiyinchiliklar ko'rib chiqiladi.
OʻQUVCHILARNING KASB-HUNARGA LAYOQATLILIGINI ANIQLASH MASALALARI
Mazkur maqolada oʻquvchilarning kasb-hunarga layoqatliligini aniqlash masalalari, bu borada psixologik-pedagogik yondashuvlar, test va suhbat uslublari, kasbiy yo‘naltirish ishlarining amaliy ahamiyati yoritilgan. Yoshlarda kasbiy layoqatni shakllantirishga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar tahlil qilingan.
O‘ZBEKISTON TARIXSHUNOSLIGIDA SPORT O‘YINLARINING AKS ETISHI
Ushbu maqola O‘zbekiston tarixshunosligida sport o‘yinlarining tasviri va ularning ijtimoiy-madaniy ahamiyatini o‘rganadi. Tarixiy manbalarda sport o‘yinlari, xususan, ot sporti, kurash va uloqning o‘rni tahlil qilinadi. Ularning ijtimoiy integratsiya, milliy identifikat va madaniy merosga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot “Boburnoma” va zamonaviy ilmiy ishlarga asoslanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, sport o‘yinlari nafaqat jismoniy faollik, balki xalqlar o‘rtasida birlashuv va madaniy an’analarni saqlashning muhim vositasi bo‘lgan.
O‘QUVCHILAR, O‘QITUVCHILAR, OTA-ONALARNING PSIXOLOGIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH
Maqolada zamonaviy ta’lim tizimida psixologik madaniyatning ahamiyati, uni o‘quvchilar, o‘qituvchilar va ota-onalarda shakllantirish zarurati tahlil qilinadi. Shuningdek, psixologik madaniyatni rivojlantirish usullari, pedagogik-psixologik yondashuvlar va o‘zaro hamkorlikning samarali shakllari bayon etilgan. Maqolada amaliy tavsiyalar ham ilgari surilgan.
SHAXSGA YOʻNALTIRILGAN TA’LIM TURLARI VA TEXNOLOGIYALARI
Maqolada shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning chuqurroq tahlili, uning nafaqat o‘quvchilar uchun, balki o‘qituvchilar va butun ta’lim tizimi uchun qanday o‘zgarishlarni talab etishini ko‘rsatadi. Bu ta’lim yondashuvi an'anaviy ta’lim metodlaridan farq qiladi, chunki uning asosiy maqsadi — o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini va qobiliyatlarini inobatga olishdir. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limda o‘quvchi ta’lim jarayonining markazida bo‘lib, uning shaxsiy rivojlanishi va o‘zgarishlarga moslashishiga imkon yaratish kerakligi haqida yoritilgan.
THE ROLE OF AFFIXES IN THE WORD FORMATION PROCESS
This paper explores the role of affixes in the process of word formation in the Uzbek language. It examines how different types of affixes—particularly suffixes and prefixes—contribute to creating new words, expanding vocabulary, and shaping grammatical categories. The study also analyzes the morphological structure of derived words and discusses the productivity of affixation in modern Uzbek. By identifying common affixation patterns, this research sheds light on the dynamic and systematic nature of the Uzbek lexicon.
BOSHLANGʻICH TAʼLIMDA OYBEKNING “ALISHERNING YOSHLIGI” ASARINI OʻRGATISH TEXNOLOGIYASI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim bosqichida Oybekning “Alisherning yoshligi” asarini o‘rgatishning samarali metodlari va pedagogik yondashuvlari yoritilgan. Asarni o‘rgatishda o‘quvchilarda badiiy-estetik tafakkurni rivojlantirish, milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash, shuningdek, Alisher Navoiy shaxsiyati va ijtimoiy faoliyatini yosh avlod qalbiga singdirish masalalari muhim o‘rin egallaydi. Maqolada zamonaviy dars texnologiyalaridan, interaktiv metodlardan foydalanish, muallif hayoti va ijodini o‘rgatishda integratsiyalashgan yondashuvlarning afzalliklari ko‘rsatib berilgan.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDA FAOLIYAT OLIB BORUVCHI TARBIYACHINING NUTQIY KOMPETENSIYASI
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotida faoliyat olib boruvchi tarbiyachining pedagogik faoliyati haqida so‘z boradi. Shuningdek, tarbiyachining bolalar bilan faoliyat olib borishdagi kasbiy kompetensiyasiga oid ma’lumotlar keltirilgan.
IJTIMOIY PEDAGOGIKADA TARBIYANING AHAMIYATI
Ushbu maqolada, maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda shakllanayotgan ijobiy xislatlar ularni rivojlantirishdagi sa’y-harakatlar, salbiy xislatlarning oldini olish profilaktikasi, tarbiyadagi yo‘l-yo‘riqlar haqida bilib olish mumkin. Bu borada boshlang‘ich saboqlarni bolalar ota-onalardan, maktabgacha ta’lim yosh davrida tarbiyachilardan katta mas’uliyat talab qiladi.
AMERICA LATINA. LOS CONQUISTADORES, DESCUBRIDORES, LIBERTADORES
Ushbu maqola Ispaniya va Lotin Amerikasi o‘rtasidagi boy tarixiy aloqalarni, mustamlakachilik davrini, til va madaniyatning tarqalishini hamda mustamlakachilikdan mustaqillikka o‘tish jarayonini tahlil qiladi. Ispaniya imperiyasi XVI asrdan boshlab Lotin Amerikada keng hududlarni egallab, u yerda o‘zining siyosiy, iqtisodiy va madaniy ta’sirini o‘rnatdi. Bu jarayonda ispan tili va katolik dini mintaqada asosiy madaniy elementlarga aylangan. Shu bilan birga, mahalliy xalqlarning madaniyati va tillari ko‘plab joylarda yo‘qolish xavfi ostida qoldi. XIX asrda Lotin Amerika xalqlari mustamlakachilikka qarshi kurash olib borib, Simon Bolivar, Migel Idalgo va Xose San Martin kabi liberatorlar yetakchiligida mustaqil davlatlar tashkil etdi. Ispaniya ta’sirining global tarixi nafaqat tarixiy, balki siyosiy va madaniy jihatdan ham muhim bo‘lib, bugungi kunda ham ispan tilining keng tarqalishi va madaniy meros orqali o‘z aksini topmoqda. Ushbu maqola chet ellik olimlarning ilmiy ishlariga, tarixiy manbalarga va zamonaviy tadqiqotlarga asoslangan.
ARABLARNING ISPANIYANI ISTILO QILISHI VA ISPAN TILIDA PAYDO BO‘LGAN ARABIZMLAR
Ushbu maqolada arablarning Ispaniyani istilo qilishi tarixiy jarayon sifatida yoritilib, bu istiloning ispan tiliga ta’siri, xususan, arabcha so‘zlarning kirib kelishi tahlil qilinadi. Maqolada arabizmlarning leksik tizimdagi o‘rni, ularning shakl va ma’no o‘zgarishlari hamda zamonaviy ispan tilidagi namunalari o‘rganiladi.
POMIR MINTAQASIDAGI INGLIZ EKSPEDITSIYALARINING AHAMIYATI. BUYUK O‘YIN DOIRASIDAGI HARAKATLAR
Ushbu maqolada XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Pomir mintaqasida olib borilgan ingliz ekspeditsiyalarining geosiyosiy ahamiyati tahlil qilinadi. Buyuk Britaniya va Rossiya imperiyalari o‘rtasidagi “Buyuk o‘yin” davrida Pomir strategik nuqta sifatida e’tiborga tushdi. Maqolada inglizlar tomonidan tashkil etilgan ekspeditsiyalarning maqsadlari, ularga rahbarlik qilgan Jorj Xeyvard, Tomas Gordon, Frensis Yangxazbend kabi shaxslarning faoliyati, shuningdek Qirollik Geografik Jamiyatining ilmiy va razvedkaviy roli atroflicha yoritiladi. Panditlar ishtirokidagi tadqiqotlar ham mintaqaning batafsil xaritalanishida muhim o‘rin egallagani ko‘rsatib o‘tiladi.
ISPANIYA VA O‘ZBEKISTON TA’LIM TIZIMLARINING SOLISHTIRILGAN TAHLILI: O‘QITISH METODLARI VA BOSHQARUV TIZIMI KONTEKSTIDA
Mazkur maqola Ispaniya va O‘zbekiston ta’lim tizimlarini o‘qitish metodlari hamda boshqaruv tizimi nuqtayi nazaridan solishtiradi, ikkala mamlakatdagi ta’lim tizimining tarixiy rivojlanishi, metodologik yondashuvlari, innovatsion texnologiyalarni qo‘llash darajasi va ta’limni boshqarish modellari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida har ikki mamlakat uchun samarali tajriba almashinuvi imkoniyatlari aniqlanadi. Maqola ta’lim sohasidagi islohotlarga ilmiy asoslangan yondashuvni rivojlantirishga xizmat qiladi.
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING MDH MAMLAKATLAR BILAN IQTISODIY ALOQALARI (2005–2016 YILLAR)
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasining Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi (MDH) mamlakatlari bilan 2005–2016 yillar oralig‘ida amalga oshirgan iqtisodiy hamkorligi tahlil qilingan. Ushba davrida O'zbekistonning MDH davlatlari bilan savdo, investitsiya, transport va energetika sohalarida o'zaro aloqalarini rivojlantirdi. Ushbu Maqolada MDH mamlakatlari bilan O'zbekiston savdo-sotiq ko‘rsatkichlari, yirik iqtisodiy bitimlar, hamkorlik dasturlari, investitsion va qo'shma ishlari bo'yicha amalga oshirilgan moliyaviy iqtisodiy aloqalar va integratsion jarayonlar ko‘rsatib o‘tilgan.
KEKSALIK DAVRIDA YOLG'IZLIK MUAOMMALARINING IJTIMOIY PSIXOLOGIK YECHIMLARI
Ushbu maqolada keksalik davrida paydo bo'ladigan yolg'izlik muammolari va ularning ijtimoiy psixologik yechimlari tahlil etiladi. Keksalarga oid yolg'izlik, uning sabablari va oqibatlari, shuningdek, ijtimoiy qo'llab-quvvatlash tizimlari va psixologik metodlar orqali qanday hal etilishi mumkinligi ko'rib chiqiladi. Maqola keksalarning ijtimoiy hayotga faol ishtirok etishlarini ta'minlash va psixologik farovonliklarini oshirishga qaratilgan takliflarni taklif etadi.