№ 14(49) (2025)

Мақолада Шарқ ренессанси давридаги экологик маънавий-ахлоқий қарашлар ва табиатни муҳофаза қилиш маданиятининг шаклланиши, шу жумладан, Беруний ва Ибн Сино каби буюк олимлар ҳамда ислом дини ва тасаввуф фалсафасининг мазкур соҳадаги аҳамияти таҳлил қилинади. Шунингдек, Алишер Навоий ижодидаги экологик ахлоқий ғоялар ва инсоннинг табиатга муносабатига оид бадиий-эстетик қарашлар ўрганилган. Мақолада тарихий даврларда “табиат-жамият-инсон” тизимидаги муносабатларни бошқаришда маънавий-ахлоқий нормаларнинг ролини, шунингдек, уларнинг жамият тараққиётига таъсирини ўрганиш муҳимлиги таъкидланади.

This article analyzes the structure, function, semantic features and application aspects of the means expressing the meaning of respect in the Uzbek language. The meaning of respect is a socio-positive subjective meaning with linguistic and speech means.

This article explores the main approaches to the study of the concept including its content, structure and classification. The study primarily focuses on the concept “fire” providing its both denotational and connotational meanings in English.  In this article, the interpretative field of the concept under study is structured by phraseological units, mythological elements, proverbs and quotations, each of which reveals its part. It further provides an overview of the conceptual metaphors regarding the concept “fire”.

This article analyzes the role of artificial intelligence technologies in the field of education, the main directions of their application, their advantages, and future prospects. The effectiveness of adaptive teaching, learning activity analysis, and automated assessment systems with the help of artificial intelligence is also discussed. The article is aimed at highlighting the strategic importance of artificial intelligence in the development of modern digital education.

This article explores the notion of the cultural concept, examining its various interpretations and classifications proposed by prominent scholars. It presents key insights into the three-level structure of a concept, encompassing notional, imagery, and axiological components. The study focuses specifically on the analysis of the concept “friendship”, offering illustrative examples for each of these constituent levels. The findings contribute to a deeper understanding of how cultural values are encoded and reflected in conceptual structures.

The English language, rich and diverse, has undergone significant transformation over centuries. Its vocabulary, in particular, has evolved through various stages influenced by a multitude of factors, from historical events to cultural exchanges, and even the technological advancements of the modern era. Understanding the origins and development of English vocabulary provides insight into how the language has adapted and continues to grow.

Ushbu maqolada Qashqadaryo dostonlarida ishlatilgan zoonimlar, xususan afsonaviy ot nomi — G‘irot, kabi timsollar lingvistik va madaniy (lingvomadaniy) jihatdan tahlil qilinadi. G‘irot obrazining dostonlardagi talqini orqali o‘zbek xalqining hayvonga bo‘lgan qadimiy e’tiqodi, otni do‘st va hamrohi sifatida ko‘rish an’analari ochib beriladi. Zoonimlar faqat hayvon nomi bo‘lib qolmay, xalq ruhiyati va tafakkurining ifodasi sifatida namoyon bo‘ladi.

Данное исследование направлено на анализ проблем студентов при решении математических олимпиадных задач. Учащиеся сталкиваются с наибольшими трудностями при решении олимпиадных задач, преимущественно по алгебре, комбинаторике, геометрии и теории чисел. Результаты показывают, что наиболее распространённые проблемы встречаются в задачах по комбинаторике и геометрии. Чтобы решить эту проблему, преподаватели должны демонстрировать различные примеры олимпиадных задач по комбинаторике и геометрии. В результате учащиеся становятся более гибкими в построении стратегии решения задач [3-5].

В статье рассматривается возможность проведения простого домашнего эксперимента по теме: «Интерференция света» с целью углублённого понимания темы. Описывается методика выполнения опыта с использованием подручных средств, анализируются полученные результаты, подчеркивается значение визуального восприятия явления интерференции для более глубокого усвоения материала.

Предлагаемый подход способствует развитию интереса к физике и формированию исследовательских навыков у обучающихся.

Ushbu maqolada issiqlik energiyasini saqlash va undan samarali foydalanishning asosiy usullari tahlil qilinadi. An’anaviy va zamonaviy texnologiyalar, jumladan, issiqlik, va issiqlik akkumulyatsiyasi kabi usullar ko‘rib chiqiladi. Issiqlik akkumulyatsiyasi energiya tejash, muqobil energiya manbalaridan foydalanuvchi tizimlar samaradorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada har bir usulning afzalliklari va qo‘llanilish sohasi tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada qoraqalpoq tilidagi pedagogik terminlarning rivojlanish jarayoni haqida qisqacha to‘xtalib o‘tdik. O‘qitish va tarbiyalash muammolarini o‘rganadigan pedagogik fanlar tizimi paydo bo‘lganligi, shunga muvofiq ravishda ona tilimizda ham maxsus pedagogik terminologiya shakllanganligi aytib o‘tildi. Ta’lim va tarbiya maxsus joylarda, muayyan shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. Bu ishlarning barchasi bilan pedagogikaning maktabshunoslik sohasi shug‘ullanadi, u ham o‘ziga xos terminlarga ega ekanligi aytib o‘tildi.

Mazkur maqolada ta’lim sifatini oshirishda loyihalarni boshqarish tizimi (LBT)ning ahamiyati yoritilgan. Ta’lim sohasidagi islohotlarning muvaffaqiyati ko‘p hollarda samarali loyihalashtirish va boshqaruvga bog‘liq. Shu sababli, maqolada LBTning asosiy tushunchalari, zamonaviy modellar (PMBOK, PRINCE2, Agile, Scrum) va ularning ta’lim jarayoniga integratsiyasi ko‘rib chiqiladi. Bundan tashqari, O‘zbekistonda ta’lim sohasidagi amaliy loyihalar misolida mavjud muammolar tahlil qilinib, ularga yechimlar taklif etiladi. Xalqaro tajriba asosida ilg‘or yondashuvlar tahlil qilinib, mahalliy sharoitga mos takliflar ishlab chiqilgan.

Ushbu tezisda chet tilini baholash jarayonida kommunikativ yondashuvning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. An’anaviy test uslublaridan farqli o‘laroq, kommunikativ yondashuv o‘quvchining tilni real hayotiy vaziyatlarda qanday qo‘llay olishini aniqlashga yo‘naltirilgan. Tezisda CEFR (Umumiy Yevropa til kompetensiyalari doirasi) hamda xalqaro baholash tizimlaridagi kommunikativ mezonlar yoritilib, baholashning interaktiv, kontekstual va funktsional jihatlariga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, zamonaviy baholash vositalarida (og‘zaki suhbat, yozma topshiriqlar, rolli o‘yinlar, portfoliolar) kommunikativ ko‘nikmalarni aniqlashdagi samaradorlik misollar bilan ko‘rsatib beriladi.

Mazkur maqolada bolalardagi emotsional muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etishda art-terapiya metodlarining ahamiyati yoritilgan. Art-terapiya usullari orqali bola o‗zini erkin ifoda etish, qo‗rquv, xavotir, tajovuz va boshqa salbiy his-tuyg‗ularni badiiy faoliyat orqali chiqara olish imkoniyatiga ega bo‗ladi. Tadqiqotda rasm chizish, loy bilan ishlash, ranglar bilan ekspressiya kabi amaliy mashg‗ulotlarning terapevtik samaradorligi asoslab berilgan.

Mazkur maqolada axborot xavfsizligi texnologiyalarini o‘rgatish jarayonida axloqiy qadriyatlarni integratsiya qilishning ahamiyati yoritiladi. Talabalarga nafaqat texnik bilimlar, balki axborotdan foydalanishdagi axloqiy yondashuv, mas’uliyat hissi va raqamli madaniyatni singdirish zarurligi asoslab beriladi. O‘qitish jarayonida axboriy axloq, shaxsiy ma’lumotlarga hurmat, raqamli etikaga oid pedagogik yondashuvlar misollar bilan ko‘rib chiqiladi.

В статье рассматриваются функции иноязычных заимствований в художественных произведениях. Анализируется роль иноязычных элементов в языке текста, их экспрессивно-стилистическая, характеристическая, символическая и интертекстуальная функции. Осуществляется исследование того, как заимствования используются для создания контраста, усиления выразительности, раскрытия характеристик персонажей и формирования культурных маркеров. Обсуждается также использование иноязычных заимствований для создания сатирического или пародийного эффекта, а также для установления связи с целевой аудиторией. Примеры из произведений российских и зарубежных авторов, таких как И.С. Тургенев, Ф.М. Достоевский, В.В. Набоков и В. Пелевин, иллюстрируют различные способы интеграции иноязычных элементов в художественную ткань текста.

Мазкур мақолада Ўзбекистонда лизинг хизматлари бозорининг ҳолати таҳлил қилинади ҳамда уни ривожлантиришда юзага келаётган асосий муаммолар ва чекловчи омиллар очиб берилади. Муаллиф бозор иштирокчилари тузилмаси, молиявий ресурсларга кириш имкониятлари, кадрлар салоҳияти, рақамли трансформация ва ахборот танқислигига оид масалаларни таҳлил қилади. Шунга асосан, институционал, технологик ва таълимий ечимларни ўз ичига олган аниқ таклифлар ишлаб чиқилади. Мақолада келтирилган хулосалар ва тавсиялар лизинг хизматларини самарали ривожлантириш ва унинг миллий иқтисодиётдаги ролини кучайтиришга қаратилган.

В статье рассматриваются функции трансформированных фразеологических единиц в художественном тексте и интернет-дискурсе. Анализируются классификации, предложенные различными учёными. Особое внимание уделяется прагматико-коммуникативному и экспрессивному потенциалу фразеологизмов, их роли в передаче культурных кодов, формировании эмоционального воздействия и стилистической индивидуальности текста. Описываются особенности функционирования фразеологических единиц в условиях цифровой коммуникации.

В статье рассматриваются функции трансформированных фразеологических единиц в художественном тексте и интернет-дискурсе. Анализируются классификации, предложенные различными учёными. Особое внимание уделяется прагматико-коммуникативному и экспрессивному потенциалу фразеологизмов, их роли в передаче культурных кодов, формировании эмоционального воздействия и стилистической индивидуальности текста. Описываются особенности функционирования фразеологических единиц в условиях цифровой коммуникации.

Maqolada O‘zbekistonda ekologik barqarorlikni ta’minlash borasida amalga oshirilayotgan ishlar, ularning natijalari va boshqa masalalarda fikr yuritiladi.

Статья посвящена лингводидактическим возможностям медиатекста при изучении и совершенствовании русского языка.

Ushbu maqolada tabiiy resurslardan, xususan yer osti boyliklaridan maxsus ruxsatnomalar asosida foydalanishda belgilangan shartlarning buzilishi holatlari va ular uchun belgilangan javobgarlik tahlil qilinadi. Amaldagi qonunchilik me’yorlari xalqaro huquqiy normalar bilan solishtirilib, zamonaviy talablar asosida javobgarlik tizimini takomillashtirish bo‘yicha takliflar bildirilgan.

This article examines parody as a discursive practice in contemporary English, focusing on its role in constructing identity, challenging power structures, and shaping audience reception. Drawing on key concepts from discourse theory, performativity, and digital media analysis, the discussion explores parody not simply as a comedic form but as a tool of ideological critique and cultural negotiation. Through close readings of both literary and digital examples including Margaret Atwood’s The Penelopiad, Pride and Prejudice and Zombies, TikTok’s “CEO of…” trend, Duolingo’s satirical branding, and the Bad Lip-Reading YouTube channel - the article highlights how parody functions across genres and platforms to destabilize norms, amplify marginalized voices, and engage affectively with diverse audiences.

This thesis is dedicated to exploring the impact of self-regulation and willpower on academic motivation among students learning a foreign language. It analyzes the levels of students’ willpower, their ability to exercise self-control in the educational process, and the relationship between these psychological factors and intrinsic motivation toward classroom learning. The results of the scientific study demonstrate that these variables play a crucial role in the successful acquisition of a foreign language.

Ushbu boshlang‘ich sinflarda lirik asarlar ustida ishlash va lirik asarlar haqida ma’lumot beriladi.

This article analyzes the role of literacy competence in the educational process, the importance of new generation textbooks, and the modern approaches applied within them. Literacy competence is closely linked not only to learning to read and write but also to developing independent thinking, analytical skills, and communication abilities in the learning process. The article explores the use and significance of innovative technologies in developing literacy competence among primary school students.

Mazkur maqolada bag‘rikenglik tushunchasining Islom dinidagi o‘rni va uning musulmon shaxsining axloqiy fazilatlaridan biri sifatida namoyon bo‘lishi yoritiladi. Shuningdek, Qur’on oyatlari va hadislarga asoslanib, bag‘rikenglikning jamiyat taraqqiyotiga qo‘shadigan hissasi tahlil qilinadi. Maqolada bag‘rikenglikning zamonaviy hayotda qo‘llanilishi va uning insonlar o‘rtasidagi munosabatlarni yaxshilashdagi o‘rni haqida so‘z boradi.

Maqolada Buxoro xonligining tashqi diplomatik siyosati va iqtisodiy aloqalarining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va ularning mintaqaviy ahamiyati tarixiy manbalar asosida tahlil qilingan. Xususan, Rossiya imperiyasi, Hindiston va Usmoniylar davlati bilan olib borilgan muzokaralar, elchilar almashinuvi va xalqaro shartnomalar tuzish tajribasi yoritilgan. Tashqi savdo aloqalari, karvon yo‘llari, savdo markazlari hamda eksport-import mahsulotlari tarkibi va ularning Buxoro iqtisodiy hayotiga ta’siri o‘rganilgan. Maqola natijasida Buxoro xonligi diplomatiyasi mintaqaviy barqarorlikni ta’minlash va xalqaro savdoni rivojlantirishda muhim omil bo‘lgani ilmiy asoslab berilgan.

Ushbu maqolada bioturlarning yo‘qolib borishiga olib kelayotgan asosiy omillar — yashash muhitining buzilishi, iqlim o‘zgarishi, ifloslanish, brakonerlik va invaziv turlar keltirib chiqarayotgan xavflar tahlil qilinadi. Shuningdek, bioturli xillikni saqlab qolishning dolzarbligi va global ekologik muvozanat uchun ahamiyati yoritiladi. Maqolada bioturlarni asrash bo‘yicha xalqaro konvensiyalar, milliy qonunchilik va amaliy chora-tadbirlar, jumladan, muhofaza etiladigan hududlar tashkil etish, ekologik monitoringni kuchaytirish va aholining ekologik savodxonligini oshirish kabi yo‘llar muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada muloqot masalasi ba’zi manbalar asosida nazariy izohlangan. Muloqot va uning o‘ziga xos xususiyatlari, muloqot madaniyati, muloqot vositalari va muloqot texnikasi xususida so‘z yuritilgan. Muloqotning nazariy tadqiqi masalalari ilmiy manbalar asosida yoritib berilgan. Shuningdek, muloqotning samarali kechishi uchun til vositalaridan unumli foydalanish kerakligi ta’kidlab o‘tilgan.

Ushbu maqolada atoqli adib, o‘ziga xos uslub egasi O‘tkir Hoshimovning o‘z asarlarida jumladan, “Bahor qaytmaydi”, “Dunyoning ishlari”, “Ikki karra ikki-besh” qissalarida chegaralangan qatlam birliklaridan foydalanish mahorati, badiiy didi, so‘z tanlash va mavjud vaziyat, mahalliylikni ochib berish xususiyatlari haqida so‘z boradi.

This article analyzes the significance and applications of comparison theory, one of the important branches of algebra and number theory, in modern science and technology. Although the section is theoretically deep and complex, its practical application is very wide. Behind today's technological developments lie the basic principles of this theory. Therefore, in-depth study of the topic is beneficial for students interested in any mathematical and technological field.

Ushbu tadqiqotda davlat budjeti xarajatlari hisobining o‘rni va ularni tahlil qilishning iqtisodiy samaradorlikni oshirishdagi roli o‘rganilgan. Hisob va tahlil jarayonlari orqali byudjet mablag‘larining maqsadli va oqilona sarflanishi ta'minlanishi, davlat moliyaviy boshqaruvining shaffofligi va samaradorligi ortishi ta'kidlangan. Shuningdek, O‘zbekiston va xorijiy davlatlar tajribasi tahlil qilingan. Tizimning samaradorligini oshirish uchun ilmiy va amaliy takliflar berilgan.

В статье рассматривается вопрос функционирования прецедентных имён литературного происхождения в новостных материалах российских СМИ. В статье раскрывается, как имена литературных персонажей, таких как Чичиков, Хлестаков и др., используются для привлечения внимания аудитории, передачи сложных идей и формирования культурного контекста.

This article discusses how to explain mathematics to elementary school students in an interesting way and how to interest them in this subject.

Ushbu maqolada axborot xavfsizligini ta’lim jarayoniga integratsiya qilishda axborot madaniyati va ijtimoiy mas’uliyat tushunchalarining roli va o‘rni yoritilgan. Ta’lim jarayonida axborot xavfsizligini o‘rgatish nafaqat texnik bilimlarni, balki axloqiy qadriyatlar, raqamli madaniyat va ijtimoiy mas’uliyatni shakllantirishga qaratilgan bo‘lishi zarurligi ta’kidlanadi. Axborot xavfsizligi va axborot madaniyati uyg‘unligi orqali mas’uliyatli foydalanuvchi shaxsini tarbiyalash imkoniyati tahlil qilinadi.

Zamonaviy ijtimoiy taraqqiyot bosqichida ijodkorlik inson kapitalining asosiy ko‘rsatkichlaridan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Ayniqsa, oliy ta’lim tizimida talabalarda yangicha tafakkur, mustaqil fikrlash va innovatsion qarashlarni shakllantirish dolzarb vazifalardan biri sanaladi. Ushbu maqolada oliy ta’limda ijodiy salohiyatni rivojlantirishning konseptual asoslari, xorijiy tajribalar va milliy ta’lim strategiyalari asosida tahlil qilinadi. Ijodkorlikni rag‘batlantiruvchi metodlar, zamonaviy pedagogik yondashuvlar, kreativ muhit yaratish omillari hamda o‘qituvchilarning bu boradagi roli chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, talabalarda yangi avlod tafakkurini shakllantirishda ta’lim jarayonining erkin, interaktiv va faoliyatga yo‘naltirilgan bo‘lishi zarurligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, oliy ta’limda ijodkorlikni rivojlantirish uchun tizimli yondashuv, metodik ta’minot va ijodiy tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlovchi muhit zarur ekani xulosa qilinadi.

This article provides students with the main components of modeling skills for practical and laboratory classes, methods of their development. Through the study of new methodologies and programs, innovative solutions corresponding to the areas studied by students, methods of applying new approaches in the processes of analysis and optimization are presented.

В данной работе изучается преимущества использования координатного метода при решении геометрических задач. С помощью этого метода можно разместить фигуры на плоскости или в пространстве в системе координат и решать задачи с использованием алгебраических методов.

Ushbu ishda algebraik tenglama va tengsizliklarni yechishda vektorlar nazariyasining qo‘llanilishi yoritilgan. Dastlab vektorlar, ularning xossalari, ustida bajariladigan amallar hamda koordinatalar orqali ifodalanishi haqida nazariy ma’lumotlar beriladi. So‘ngra vektorlar yordamida tenglama va tengsizliklarni geometrik va algebraik usullar bilan yechish metodikasi ko‘rib chiqiladi. Ishning amaliy qismida turli darajadagi tenglama va tengsizliklarga vektorlar vositasida yechim topish bo‘yicha mashqlar keltirilgan.

Ushbu maqolada axborot xavfsizligi texnologiyalarini talabalarga o‘qitish jarayonidagi ijtimoiy va axloqiy masalalar yoritilgan. Axborot madaniyati, axloqiy me'yorlar, kiberxavfsizlikka oid ong va mas'uliyatni shakllantirishning ahamiyati tahlil qilingan. Ta'lim jarayonida axborot texnologiyalarining xavfsiz va etik jihatdan to‘g‘ri qo‘llanilishi muhim ekani ta'kidlangan.

Mazkur maqola Qozog‘istonning poytaxti — Astana shahrida joylashgan opera teatri faoliyati va uning san’at sohasidagi o‘rniga bag‘ishlangan. Unda teatrning arxitekturaviy xususiyatlari, sahnalashtirilayotgan asarlar repertuari, Yevropa klassikasi namunalarining talqini, zamonaviy kompozitorlar ijodidan namunalar hamda xalqaro turnelardagi ishtiroki haqida ma’lumotlar beriladi. Xususan, milliy meros va qadriyatlarning zamonaviy san’at orqali ifodalanishi, ushbu jarayonning estetika va madaniy merosi nuqtai nazaridan o‘rganiladi. Maqola san’at sohasi bilan shug‘ullanuvchi talabalar, maktab o‘quvchilari hamda opera teatrlariga oid ilmiy izlanish olib borayotgan tadqiqotchilar uchun muhim manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Mamlakatimiz ta’lim tizimida o‘smirlarning ma’naviy kamolotini ta’minlashga katta e’tibor qaratilmoqda. Maktabdan tashqari ta’lim, ayniqsa, o‘smirlarning ma’naviy rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Bu faoliyatlar o‘quvchilarning bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish, ularning qiziqishlarini rivojlantirish va ijtimoiy faolliklarini oshirishga xizmat qiladi.

В данной статье показаны особенности и значение математических символов, используемых в математике и физике. С их помощью можно решать сложные задачи и развивать научное мышление. Это позволяет правильно понимать предметы и эффективно их использовать.

This article analyzes the importance and essence of methodological culture in the implementation of scientific research activities, the requirements for its components, and the indicators for developing methodological culture.

Maqolada o‘zbek adabiyotining atoqli adibi Shukrullo Yusupov hayoti va ijodiy faoliyati, adabiy merosi, ko‘plab ziyolilar qatori o‘tgan asrdagi qatag‘on siyosatining qurboniga aylanganligi haqida ma’lumotlar berib o‘tiladi.

Ushbu maqolada Buxoro xonligining iqtisodiy tizimi, savdo aloqalari, hunarmandchilik va dehqonchilikning rivojlanishi kabi muhim jihatlar o‘rganiladi. Xonlik davrida iqtisodiy munosabatlarning shakllanishi va ularning ijtimoiy- iqtisodiy taraqqiyotga ta’sirini tahlil qiladi. Shuningdek, ichki va tashqi savdo bozorlardagi raqobat va moliya tizimining asoslari haqida ham ma’lumot beriladi.