ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
18
CHET TILINI O‘RGANISHDA PSIXOLOGIYANING AHAMIYATI
Mamidova Shaxnoza Janiqul qizi
Samarqand davlat chet tillar instituti talabasi
Ilmiy rahbar:
Nilufar Zubaydova
https://doi.org/10.5281/zenodo.13917454
Annotatsiya:
Ushbu maqolada chet tilini o‘rganishda psixologiyaning qay darajada
ahamiyatga ega ekanligi ko‘rib chiqiladi. Muallif ularning o‘zaro uzviy bog‘liqligini hamda chet
tilini o‘rganishda motivatsiya muhim o‘rin egallashi ko‘rsatib o‘tiladi. Bundan tashqari chet
tilini endi o‘rganuvchi o‘quvchilar uchun ota-onalarning munosabatlari to‘g‘risida gap
yuritiladi.
Kalit so‘zlar
: Ingliz tili, motivatsiya, iroda kuchi, diqqat, o‘quv jarayoni, ko‘nikma, malaka.
Hammaga ma’lumki hozirgi kunda dunyo kundan kunga rivojlanib bormoqda. Har bir
mamlakatning rivojlanishida har tomonlama mukammal ya’ni nafaqat o‘z sohasini balki chet
tilida bemalol suhbatlasha oladigan kadrlar muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi kunda ingliz
tili dunyo tillaridan biri hisoblanganligi sababli uni biluvchilar uchun katta imkoniyatlar eshigi
ochilmoqda. Masalan: tobora rivojlanib borayotgan dunyoda mamlakatlar o‘rtasida iqtisodiy
aloqalar yo‘lga qo‘yilmoqda shu boisdan chet tilini biluvchilar uchun ko‘plab ish o‘rinlari
yaratilmoqda. Ba’zida bu muammo hisoblanadi chunki odamlar o‘zlariga mos ish topish uchun
yoki ta’lim olish uchun ba’zan boshqa davlatlarga ko‘chib o‘tishiga to‘g’ri keladi. Bu
odamlarning chet tilini va boshqa mamlakatlarning madaniyatini o‘rganishiga sabab bo‘ladi.
Insonlar qay bir tilni o‘rganishdan qat’i nazar unga psixologiyaning o‘rni juda katta ya’ni
psixologiya va til o‘zaro chambarchas. Adabiyotlarda ko‘rsatiladiki, ko‘plab mashhur olimlar
pedagogikaning psixologik tomoni bilan qiziqib ta’lim jarayonini samaraliroq qilishga harakat
qilganlar. Masalan: G.Maneska, H.G.Ollendorff, X.Svit, X.Palmer psixologik nazariyalarni til
o‘qitish tamoyillari va yondashuvlarida qo‘llashga harakat qilganlar.
Ingliz tilini o‘rganishning asosiy psixologik jihatlari orasiga quydagilar kiradi: til
o‘rganishga bo‘lgan motivatsiya va qiziqish, til o‘rganish qobilyati, o‘rganishda til va nutqning
nisbati.
Chet tilini o‘rganishda motivatsiya muhim omil hisoblanadi. Boqcha yoshidagi hamda
maktab yoshidagi bolalarda chet tilini o‘rganishda ota-onalarning, o‘qituvchilarning qo‘llab
quvvatlashi,ularning motivatsiyasi muhim ahamiyat kasb etadi. Chet tilini o‘qitishda bir nechta
samarali usullari mavjud. O‘qituvchilar o‘quvchilarning yoshiga mos ravishda materiallar
tanlashi,turli xil ko‘rgazmali qurollar tayyorlab ularning diqqatini jalb qilishi natijasida bilim
olish samarasini yanada oshiradi. Ammo,jamiyat kundan kunga rivojlanib boryotganligi sababli
bundanda foydali bo‘lgan metodlar va texnikadan rivojlanishi talab qilmoqda. Chet tilida
muloqat qilish darajasini mukkamal va o‘quvchilarga bilim berish uchun innvotsion usullar
kerak.
S.Hardjono materialni yetkazishda o‘qituvchi quyidagilarni bilishi va ulardan foydalanishi
kerak degan xulosaga kelgan:
1)
Umumiy psixologiya nazariyasi;
2)
Rivojlanayotgan yoshning psixologiyasi;
3)
Ko‘pgina psixologik rivojlanish darajalarning tipologiyasi;
4)
Individual xuxusiyat psixologiyasi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
19
Har bir o‘qituvchi ta’lim berishining asosiy maqsadi-o‘quvchining shaxsiyatini
rivojlantirish, o‘quvchining ko‘nikma va malakasini oshirishdir. O‘rganuvchi tomonidan tilning
eng yaxshi o‘zlashtirishning eng muhim omili-o‘rgatuvchi tomonidan materialning to‘g’ri
tanlanganligidir ya’ni material o‘rganuvchining iroda kuchini sarflab diqqaitni qarata olishi
kerak. O‘qituvchi o‘rganuvchilarning e’tiborini va qiziqishini yo‘qotmaslik uchun turli xil
mashqlar va treninglar o‘tkazishi maqsadga muvofiq. Masalan: Ushbu treningimizda
ishtirokchilar trener tomonidan juftliklarga bo‘linib chiqiladi va har bir jamoaga rasm
tushirilgan kartochkalar tarqatiladi. Har bir juftliklar gapirish uchun 2 minut tayyorlanadilar
va bu rasmni qolganlarga tasvirlab berishi kerak. Javob berishi uchun taxminan 10-15 minut
ajratiladi.
Ushbu treningni o‘tkazishdan asosiy maqsad o‘quvchilarning o‘z fikrlarini boshqalarga
ifoda qila olishi, talaffuzini oshirish, ijtimoiy munosabatlarda muvaffiqiyatli bo‘lish va boshqa
shaxsiy rivojlanishda yordam beradigan amaliy mashg‘ulotdir.
Xulosa
: Amalga oshirilayotgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki chet tilini o‘rganish nafaqat
ta’lim metodiga balki psixologiya bilan uzviy bog’liq va samaraliroqdir.
References:
1.
Yershova O.V.Universitet talabalarining o‘quv faoliyatini nazorat qilish samaradorligini
oshirish vositasi sifatida “motivatsiya” va “qiziqish”tushunchalari / O.V .Yershova.
2.
Xoliqulov Inoyat Bahromovich Chet tili o‘qitishning metodikasi va nazaryasi.
3.
Ikrambayevna, S. D. (2024). Classification of Functions of Communicative Strategy and
Tactics in Political Communication. Miasto Przyszłości, 50, 548-553.
4.
Sattarova, D. (2024). Siyosiy Muloqotning Pragmatik Aspektlari. Tamaddun Nuri Jurnali,
5(56), 380-383.
5.
Axmedova, D., & Zarmaskhonov, S. (2024, February). Exploring Global Perspectives In
Language Teaching And Learning. In Conference Proceedings: Fostering Your Research Spirit
(pp. 205-207).
6.
Suleymanova, N. M. (2020). On The Nominative Nature Of The Sentence. Theoretical &
Applied Science, (4), 307-309.
7.
Sattarova, D. (2024, January). Siyosiy Notiqlikning Milliy Mаdаniy Vа Lisoniy Tаhlili
(Oʼzbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Iа Karimov Nutqlari Asosida). In
Международная конференция академических наук (Vol. 3, No. 1, pp. 5-7).
8.
Сулейманова, Н. М. (2017). Номинативный аспект речевого процесса. In Humanities
and Social Sciences in Europe: Achievements and Perspectives (pp. 76-82).
9.
Sattarova, D. (2023). Komunikativ Diskursning Tadqiqot Ob’yekti. Молодые ученые,
1(22), 41-43.
10.
Sharifovna, R. S. (2022). Teaching Spoken English To Upper Class Pupils. Confrencea, 6(6),
87-89.
11.
Ikramboyevna, A. D., & Ikramboyevna, S. D. (2023). The Ways of Forming Secondary
Nomination in Uzbek Language and Its Impact on Linguistics.
12.
Suleymanova, N. M., & Idiyev, A. R. O. G. L. (2021). Gapning Nominativ Aspekti Va Uning
Kommunikativ Jarayoni Haqida. Academic research in educational sciences, 2(12), 805-809.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
20
13.
Shokhista, R. (2023). The Significance Of Emphasizing Communicative Competence As
The Foundation For Teaching Listening And Speaking Skills Rustamova Shokhista Sharifovna.
International Journal of Contemporary Scientific and Technical Research, 25-28.
14.
Rustamova, S. S. (2023, January). The Importance Of Speaking Activities In Teaching
English. In International Conferences (Vol. 1, No. 1, pp. 357-361).
15.
Sharifovna, R. S. (2022). Class Size And The Learning-Teaching Process In Upper Classes.
Journal of new century innovations, 14(1), 86-98
