Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Exhibition of Uzbek craftsmanship at world expositions
and measures for its enhancement
Oybek OSTONOV
1
Tashkent State Agrarian University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
15 February 2025
Accepted 15 March 2025
Available online
25 April 2025
This article explores the richness of Uzbek national
craftsmanship and provides information on handicraft
exhibitions organized on a global scale, along with various
details related to the craft industry. It discusses the stages of
organizing handicraft exhibitions, ways to improve them, and
the beneficial aspects of such events. The article also analyzes
exhibitions of handicraft art in different countries and examines
the challenges of cultural exchange in these settings.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss2-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
National handicraft,
embroidery,
carpet making,
pottery,
jewelry,
exhibit,
craftsman,
art and culture,
EXPO-2017.
O‘zbek hunarmandchiligining jahon ko‘rgazmalaridagi
namoyishi va takomillashtirish chora-tadbirlari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
milliy hunarmandchilik,
kashtachilik,
gilamdo‘zlik,
kulolchilik,
zargarlik,
eksponat,
hunarmand,
san’at va madaniyat,
EXPO-2017.
Ushbu maqolada, o‘zbek milliy hunarmandchiligining qay
darajada boy ekanligi, jahon miqyosida tashkillangan
hunarmandchilik ko‘rgazmalari, hunarmandchilikka oid bir
qator ma’lumotlar berilgan.
Shuningdek, hunarmandchilik
ko‘rgazmalarini tashkillashtirish bosqichlari va ularni
takomillashtirish, ko‘rgazmalarining foydali jihatlari to‘g‘risida
so‘z
yuritilgan.
Hunarmandchilik
san’atining
turli
mamlakatlardagi ko‘rgazmalari, u yerdagi o‘zaro madani
y
almashuv muammolari ham tahlil qilinadi.
1
Doctor of Historical Sciences, Associate Professor, Tashkent State Agrarian University. E-mail: o.ostonov@tdau.uz
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
39
Демонстрация
узбекского
ремесленничества
на
мировых выставках и меры по его совершенствованию
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Национальное ремесло,
вышивка,
ковроделие,
гончарное дело,
ювелирные изделия,
экспонат,
мастер,
искусство и культура,
ЭКСПО
-2017.
В данной статье представлена информация о богатом
наследии узбекского национального ремесла, а также о
ремесленных выставках, организуемых на международном
уровне. Рассматриваются отдельные аспекты ремесленного
дела, этапы организации выставок и возможные пути их
совершенствования. Особое внимание уделяется полезным
аспектам подобных мероприятий, их роли в популяризации
национальной культуры и ремесленного искусства. Также
проводится анализ выставок ремесел, проводимых в
различных странах, и поднимаются вопросы, связанные с
проблемами и перспективами взаимного культурного
обмена в данной сфере.
KIRISH
O‘zbekiston jahonda o‘zining mavqei va muhimligini
kundan-kunga mustahkamlab
bormoqda. Xalqaro ko‘rgazmalarda ishtirok etish, o‘zbek hunarlari va an’analarini
namoyish qilish faqat iqtisodiy jihatdan emas, balki madaniy aloqalarni kengaytirish va
hunarmandlarning ijodiy qobiliyatlarini jahonga tanitish imk
onini beradi. O‘zbek
hunarmandchilik mahsulotlari o‘zining biroz ziddiyatli to‘plamlarini, ya’ni “an’anaviy” va
“zamonaviy” ko‘rsatmalarga ajratish bilan, madaniy rivojlanishda muhim omil bo‘lib
xizmat qiladi.
O‘zbekistonda
mahalliy
sanoat
korxonalarining
birinchilar
qatori
xususiylashtirilishi natijasida mayda davlat korxonalari hunarmandlarning xususiy
korxonalariga aylantirildi, yangi hunarmandchilik korxonalari ochildi. Hunarmandchilik
faqat ichki bozorga emas, balki eksportga ham ishlay boshladi. Hunarmandchilikning
tashkiliy shakli ham o‘zgardi: kichik oilaviy korxona, yakka tartibdagi mehnat faoliyati
shaklida rivojlana bordi.
1995-yil 24
–
25-
oktabrda Toshkentda BMTning O‘zbekistondagi doimiy
vakolatxonasi bilan amaliy hamkorlikda O‘zbe
kiston xalq ustalari va hunarmandlari
1-
Respublika yarmarkasi o‘tkazildi. 1997
-
yilda respublika xalq amaliy san’ati va
hunarmandlari ustalarining “Usto” ijodiy ishlab chiqarish birlashmasi tashkil topdi.
Respublika Prezidentining 1997-yil 31-
martidagi “Xa
lq badiiy hunarmandchiligi va
amaliy san’atini yanada rivojlantirishni davlat yo‘li bilan qo‘llab
-quvvatlash chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni va boshqa tadbirlar O‘zbekistonda hunarmandchilikning
tiklanishi va yanada rivojlanishida, uning unutilgan
ba’zi turlarini qayta tiklashda muhim
ahamiyatga ega bo‘ldi. Hunarmandlar dastlab O‘zbekiston Tovar ishlab chiqaruvchilar
palatasiga, so‘ngra Savdo
-sanoat palatasiga kirdilar. Ular maxsus tashkilot
–
“Hunarmand” Respublika uyushmasiga birlashtirildi. Hunar
mandchilik subyektlari
O‘zbekistonda tadbirkorlar, hunarmandlar va fermer xo‘jaliklarining har yili
o‘tkaziladigan
“Tashabbus”
respublika
ko‘rik
-tanlovida
ishtirok
etadilar.
1996
–
2005-yillar mobaynida 10 nafar hunarmand xalq hunarmandchiligida erishgan
yu
tuqlari uchun “Tashabbus” tanlovining g‘olibi deb topildi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
40
O‘zbek milliy hunarmandchiligi xalqaro ko‘rgazmalarda o‘zbek madaniyati,
an’analari va tarixi boyligini namoyon etishi bilan katta ahamiyatga ega.
Bu hunarmandchilik o‘zbek hunarmandlarining mahor
ati, turli materiallar bilan ishlash,
noyob mahsulotlar yaratish mahoratini o‘zida aks ettiradi. Xalqaro ko‘rgazmalarda
o‘zbek milliy hunarmandchiligi o‘zining go‘zalligi, nafosat va yuksak sifati bilan tashrif
buyuruvchilar e’tiborini tortadi. Kashtachilik, gilamdo‘zlik, zardo‘zlik, kulolchilik, loydan
modellashtirish, yog‘och o‘ymakorligi kabi milliy hunarmandchilik dunyoning turli
burchaklaridan tashrif buyuruvchilarda hayrat va qiziqish uyg‘otadi. Xalqaro
ko‘rgazmalarda o‘zbek hunarmandlari ham an’anavi
y usul va uslublarni namoyish etib,
o‘z bilim va mahoratini kelajak avlodga yetkazadi. Bu noyob texnika va an’analarni
saqlashga yordam beradi, shuningdek, o‘zbek madaniyati va merosiga e’tiborni qaratadi.
O‘zbek milliy hunarmandchiligining xalqaro ko‘rgaz
malarda ishtirok etishi ham
O‘zbekiston turizmi va mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishga xizmat qiladi, chunki
ko‘plab tashrif buyuruvchilar ushbu noyob mahsulotlar va suvenirlarni xarid qilishga
qiziqish bildirishadi.
O‘zbek milliy hunarmandchiligining
xalqaro ko‘rgazmalarda ishtirok etishi
O‘zbekiston turizmi taraqqiyoti uchun muhim omillardan biri hisoblanadi.
Bu hunarmandchilik san’atini dunyoga tanitish, O‘zbekistonning boy madaniyat va
an’analarini namoyish qilish imkonini beradi. Bu mamlakatning
madaniy boyligini
dunyoga tanitishga yordam beradi, o‘zbek hunarmandlariga mahsulotlarini tashqi
bozorlarga eksport qilish imkonini yaratadi. Bu esa iqtisodiy rivojlanishga o‘z hissasini
qo‘sha oladi. Xalqaro ko‘rgazmalar va festivallar turizmni rivojlanti
rish uchun muhim
omillardan biri hisoblanadi. Xalq hunarmandchiligini ko‘rib, turistlar O‘zbekistonga safar
qilishga qiziqishlari mumkin, bundan tashqari milliy hunarmandchilikni rivojlantirish
yangi ish o‘rinlari va biznes imkoniyatlarini yaratishga yorda
m beradi. Bularning
barchasi O‘zbekiston turizmining yangi bosqichga ko‘tarilishiga va mamlakatning dunyo
miqyosidagi raqobatdoshligini oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbek milliy hunarmandchiligining xalqaro ko‘rgazmalardagi umumiy ahamiyati
ularning o‘zbek madaniyati va merosining o‘ziga xosligiga e’tiborni qaratish,
hunarmandlarga o‘z mahorat va iste’dodini namoyon etish imkoniyatini yaratishdadir.
Shuningdek, milliy hunarmandchilikni asrab-
avaylash va targ‘ib qilish, turizm va
mamlakat iqtisodiyotini rivojl
antirishga xizmat ko‘rsatadi.
Xuddi shunday, hunarmandchilikni o‘rganish ko‘pincha to‘qimachilik yoki
keramika kabi yagona materiallarga qaratilgan bo‘lsa
-
da, biz ko‘rgazmalar
“hunarmandchilik” bilan bog‘liq bo‘lgan keng ko‘lamli materiallar, amaliyotlar,
shakllar
va narsalarni birlashtirish usulini aks ettirishga harakat qildik. Bunday o‘rnatishlar
uydan studiyagacha, davlat tomonidan ruxsat etilgan sinfdan pedagogika va siyosiy
qarshilikning jamoat joylarigacha bo‘lgan turli kontekstlarni uyg‘otadi
[1].
J
ahon ko‘rgazmalarida o‘zbek hunarmandchiligi mavzusini o‘rganish juda qiziqarli
va ma’rifiy tajriba bo‘lishi mumkin. Bunday ko‘rgazmalar O‘zbekiston hududida amalga
oshirilayotgan turli xalq hunarmandchiligi bilan tanishish imkonini beradi
. O‘zbek
hunarman
dchiligiga kashtachilik, gilamdo‘zlik, kulolchilik, zargarlik, yog‘ochdan yasalgan
hunarmandchilik, tikuvchilik va boshqalar kiradi. Jahon ko‘rgazmalarida turli uslub va
an’analarda namoyish etilgan ushbu hunarmandchilik eksponatlarini ko‘rishingiz
mumkin.
Rangli naqshlar va qo‘lda ishlangan texnikalar butun dunyodan tashrif
buyuruvchilarning e’tiborini tortadigan noyob buyumlarni yaratadi. O‘zbekistonlik
hunarmandlar jahon ko‘rgazmalarida ishtirok etish orqali o‘z mahorat va iste’dodini
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
41
namoyon etish, xori
jiy hamkorlar bilan aloqa o‘rnatish, mahsulot eksportini rivojlantirish
imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Ko‘rgazmalar doirasida mahorat darslari va o‘zbek
hunarmandlari ijodi namoyishlari ham o‘tkazilib, bu tashrif buyuruvchilar uchun
an’anaviy hunarmandchilik usullarini o‘rganish, o‘zbek san’atining o‘ziga xos
xususiyatlarini tushunish imkonini yaratmoqda. “Jamiyat rivojlanishi va yangi g‘oyalar,
tushunchalar, bilimlar va texnologiyalarning to‘planishi bilan odamlar, mintaqalar va
mamlakatlar o‘rtasidagi o‘zaro
aloqalar tobora jadallashmoqda
” [2].
O‘zbek hunarmandchiligi bilan tanishish mumkin bo‘lgan mashhur jahon
ko‘rgazmalaridan biri bu O‘zbekistonda har yili o‘tkaziladigan O‘zbekiston tasviriy va
xalq amaliy san’ati ko‘rgazmasidir. Ushbu ko‘rgazmada mamlakat
imizning turli
hududlari, shuningdek, hunarmandchilik bilan shug‘ullanadigan boshqa mamlakatlardan
kelgan hunarmandlarning asarlari namoyish etilmoqda. Shuningdek ushbu ko‘rgazma
jahon sahnalariga ham olib chiqilmoqda. Shunday qilib, jahon ko‘rgazmalarida o‘zbek
hunarmandchiligi bilan tanishish bu xalqning go‘zalligi va mahoratini his qilish,
O‘zbekiston san’ati va madaniyati haqidagi bilimni kengaytirish imkonini beradi [3].
METODLAR
O‘zbek hunarmandchiligi jahon ko‘rgazmalarida o‘zining mahorati va go‘zal
ligi
bilan tez-
tez e’tiborni tortadi. Quyida ko‘rgazmalarda o‘zbek hunarmandchiligini
namoyish etishda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan ba’zi texnikalar keltirilgan:
–
Vizual taqdimot: o‘zbek hunarmandchiligining o‘ziga xosligini aks ettiruvchi
dizayn bilan jo
zibali stend yaratish. Bu an’anaviy o‘zbek dizaynlarining elementlari,
ishlab chiqarish jarayonining fotosuratlari va videolari, tayyor mahsulotlarning
fotosuratlarini o‘z ichiga olishi mumkin.
–
Ustalar ishining namoyishi: o‘zbek hunarmandchiligi ustalarini ko‘rgazma
maydoniga o‘z mahoratini namoyish etishga taklif qilish. Tashrif buyuruvchilar o‘zbek
mahsulotlarini jonli tarzda tayyorlash jarayonini ko‘rishlari va hunarmandga savollar
berishlari mumkin bo‘ladi.
–
O‘zbekiston mahsulotlarini sotish: tashrif buyuruvchilarga o‘zbek mahsulotlarini
to‘g‘ridan
-
to‘g‘ri ko‘rgazmada xarid qilish imkoniyatini berish. Bu nafaqat o‘zbek
hunarmandchiligining go‘zalligini namoyish etadi, balki ko‘rgazma doirasida tijorat
komponentini ham yaratadi.
–
Tarix va madaniyat haqida hikoya: o‘zbek xalq hunarmandchiligi, ularning tarixi,
texnikasi va materiallari haqida taqdimotlar, ma’ruzalar yoki seminarlar o‘tkazish. Bu
tashrif buyuruvchilarning hunarmandchilik haqidagi bilimlarini kengaytirishga yordam
beradi va mamlakat madaniyati va an’analari haqida ma’lumot beradi.
–
Interaktiv tadbirlar: tashrif buyuruvchilar o‘zlari o‘zbek mahsulotini yaratishga
harakat qilishlari mumkin bo‘lgan mahorat darslarini o‘tkazish. Bu ko‘rgazmaga interaktiv
element qo‘shib, tashrif buyuruvchilarni yanada o‘ziga tortuvchi qiziqarli bo‘ladi.
Bu texnikalarning barchasidan o‘zbek hunarmandchiligini jahon ko‘rgazmalarida
namoyish etishda foydalanish mumkin. Ular o‘zbek hunarmandchiligining go‘zalligi, o‘ziga
xosligi va mahora
tiga tashrif buyuruvchilar e’tiborini jalb qilishga yordam beradi
[4].
NATIJALAR
Milliy hunarmandchilikni xalqaro ko‘rgazmalarda namoyish qilishning muhim
ahamiyati shundaki, hunarmandchilik milliy madaniyatning ajralmas bir qismi bo‘lib, uni
xalqaro maydo
nda namoyish qilish orqali, mamlakatning boy madaniy merosi va ulug‘
tarixini dunyoning turli burchaklaridagi odamlarga tanishtirish mumkin. Bu o‘sha
mamlakatning madaniy o‘ziga xosligini o‘zgalarga tanitishda muhim vosita hisoblanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
42
Xalqaro ko‘rgazmalar
da ishtirok etish hunarmandlarga mahsulotlarini sotish va
eksport qilish imkonini beradi. Bu ularga yangi bozorlar va mijozlar topishga yordam beradi.
Shuningdek, turizm va iqtisodiy hamkorlikni rag‘batlantiradi va xalqaro ko‘rgazmalarda
qatnashish orqali hunarmandlar zamonaviy trendlar, yangi texnologiyalar va mahsulot
ishlab chiqarishdagi innovatsiyalardan xabardor bo‘lishlari mumkin. Bu ularning
mahsulotlarini yangilash va ularni bozorda raqobatbardosh qilish uchun imkoniyat yaratib,
o‘zaro madaniy almas
hinuvlarni rivojlantiradi. Hunarmandlar va dizaynerlar boshqa
davlatlar va xalqlar bilan hamkorlik qilib, yangi yutuqlar va ilhom olishlari mumkin. Milliy
h
unarmandchilik ko‘rgazmasi orasida, mahsulotlar yaxshilanishi va sifatning oshishiga ham
yordam beradi. Hunarmandlar uchun xalqaro miqyosda baholangan hamda yangi
imkoniyatlarni qo‘lga kiritish maqsadida raqobatlashish zarur bo‘ladi.
Xalqaro ko‘rgazmalarda milliy hunarmandchilikni namoyish qilish orqali,
hunarmandlar o‘z ijodiy mahsulotlarini keng ommaga ko‘rsatish va yangi imkoniyatlarga
erishish uchun muhim platformalarga ega bo‘lishadi.
Muzeylar va madaniy meros bo‘yicha tadqiqotlar asosan interaktiv ko‘rgazmalar
tashkil etuvchi menejerlarning dizayn jarayoni va amaliyotiga emas, balki tashrif
buyuruvchilarning interfaol ko‘rgazmalarga jalb etilishi va buni qanday qo‘llab
-
quvvatlash va takomillashtirishga qaratilgan
[5].
2024-yil 24-
yanvarda Pekinda o‘tkazilgan ko‘rgazmada o‘zbek milliy va xalq
san’atini go‘zal tarzda olib chiq
ilgan edi. Shuningdek xuddi shu kuni, Pekindagi Xitoy
milliy san’at va hunarmandchilik muzeyida O‘zbekiston xalqa amaliy san’ati ochildi
(1-
rasm). Xalq amaliy san’ati bo‘limida zamonaviy o‘zbek hunarmandlarining buyumlari
namoyish etilgan. Toshkentlik hun
armandlarning yog‘och o‘ymakorligi namunalari va
rasmlari, kashtachilik mahsulotlari, xususan, Toshkent, Samarqand va Buxoro
hunarmandlarining so‘zanalari, Marg‘ilondan qo‘lda to‘qilgan abr matolari, Rishton va
G‘ijduvonning naqshinkor buyumlar va miniatyu
ralari, kulolchilik buyumlari shular
jumlasidandir. Ko‘rgazmaga qo‘yilgan so‘nggi o‘n yillikda yaratilgan 50 ta kartina o‘zbek
rassomlarining keng ko‘lamli ijodiy intilishlarini, zamonaviy tasviriy san’atda ro‘y
berayotgan muttasil yangilanib borayotgan ij
odiy jarayonni aks ettirdi. Ko‘rgazmada
O‘zbekistonning zamonaviy rassomlari: Akmal Nur, Shaxnoz Abdullayeva, Fayzullo
Axmadaliyev, Ibragim Valixo‘jayev, Xurshid Ziyaxonov, Baxtiyar Maxkamov, Mirvohid
Mirsaidov, Timur Rahmetov, Umid Rajabov, Tatyana Fadeye
va, G‘anisher Xaydarova,
Alisher Xamdamovning rassomlik asarlari namoyish etildi [6].
1-rasm. 2024-
yil. Pekin. O‘zbek milliy hunarmandchilik ko‘rgazmasi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
43
Qozog‘istonning Ostona shahrida bo‘lib o‘tgan “Expo
-
2017” xalqaro ko‘rgazmasi
(2017-
yil): O‘zbekiston ko‘rgazmasida gilam, kashtachilik, ipak buyumlari, kulolchilik va
boshqalar kabi turli o‘zbek hunarmandchiligi namoyish etildi (2
-
rasm). Bu ko‘rgazma
o‘zbek hunarmandchiligining o‘ziga xosligi va go‘zalligiga e’tiborni qaratish maqs
adida
o‘tkazildi. Ular o‘zbek hunarmandlariga o‘z mahoratlarini namoyish etish va butun
dunyodan yangi mijozlar va xaridorlarni jalb qilish imkonini berdi. Shunga o‘xshash
mazkur ko‘rgazmalar o‘zbek xalqining an’anaviy hunarmandchiligini zamonaviy
sharoitda saqlash va rivojlantirishga ham xizmat qildi [7].
2-rasm. EXPO-
2017. Ostona. O‘zbek milliy hunarmandchilik ko‘rgazmasi.
Jahon ko‘rgazmalarida o‘zbek hunarmandchiligi mavzusida turli uslub va
tadqiqotlar olib borilgan bo‘lib, ularning
natijalari ushbu hunarmandchilikning qadr-
qimmati va o‘ziga xosligini yanada chuqurroq anglash va ko‘rsatish imkonini bermoqda.
Ulardan ba’zilari:
Har yili O‘zbek hunarmandchiligining kulolchilik, to‘qimachilik, yog‘ochga ishlov
berish va zargarlik kabi tu
rlari bo‘yicha tadqiqot va hujjatlashtirish ishlari olib boriladi.
Bu tadqiqotlar natijalari o‘zbek hunarmandchiligida qo‘llanilgan an’analar, texnika va
materiallar haqida to‘liq ma’lumot beradi. ”Obyektlar ko‘rgazmasi shaxsiy tarix va yasash
amaliyotini
qanday shakllantirishiga e’tibor qaratish obyektlar va mehnatning yanada
xilma-
xil tarixini ochib beradi” [8.167
-168.].
O‘zbek hunarmandlari va ustalari jahon
ko‘rgazmalarida o‘z mahoratlarini namoyish etishadi. Bu tomoshabinlarga ushbu noyob
mahsulotlarni
yaratish jarayonini ko‘rish, o‘zbek hunarmandlarining mahorati va
iste’dodini qadrlash imkonini beradi. O‘zbek hunarmandchiligi ko‘rgazmalarda namoyish
etiladi va hatto sotilishi ham mumkin. Ko‘rgazmalarga tashrif buyurganlar o‘zbek
hunarmandlari qo‘li bi
lan yaratilgan noyob buyumlarni xarid qilish, shuningdek,
an’anaviy uslublar va ushbu hunarmandchilik tarixi bilan yaqindan tanishish imkoniga
ega bo‘ldilar. Ko‘rgazmalarda o‘zbek hunarmandchiligini asrab
-
avaylash va targ‘ib
qilishga qaratilgan ta’lim dasturlari o‘tkaziladi. Bu yerda tomoshabinlar mahorat
darslarida qatnashishlari va O‘zbekistondagi hunarmandchilikning an’anaviy usullari
bilan tanishishlari mumkin bo‘ladi. O‘zbekistonlik hunarmandlar hunarmandchilik bilan
shug‘ullanuvchi boshqa davlatlarnin
g hunarmandlari va vakillari bilan uchrashish
imkoniga ega bo‘ladi. Bu tajriba va bilim almashish, hamkorlik va biznes aloqalarini
o‘rnatish uchun platforma yaratdi. Bu texnika va izlanishlarning barchasi o‘zbek
hunarmandchiligining boyligi va rang-barangl
igini ko‘rsatish bilan birga, ularning
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
44
xalqaro miqyosda keng targ‘ib qilinishiga xizmat qiladi. 2021
-yil dekabr oyida
Hunarmand Hunarmandlar uyushmasi, Human House galereyasi va Lester universiteti
hamkorligida tashkil etilgan Tashkent Craft Fair 2021 ko‘rgazmasida o‘z mahsulotlarini
namoyish qilish uchun Toshkentda o‘zbekistonlik yetmish nafar hunarmand yig‘ildi.
Tadbirda 6000 dan ortiq kishi ishtirok etdi. “Tashkent Craft Fair” loyihasi davomida
ishtirokchilar umumiy qiymati 70 000 AQSH dollari miqdoridagi milliy va xalqaro
buyurtmalarni oldilar [9.].
MUHOKAMALAR
O‘zbek hunarmandchiligini jahon ko‘rgazmalariga joriy etish chora
-tadbirlari
muhokamasi quyidagi jihatlarni o‘z ichiga olishi mumkin:
–
Mahsulot sifatini oshirish: Ishtirokchilar o‘zbek hunarmandc
hiligining jahon
andozalariga mos kelishi uchun sifatini oshirish zarurligini muhokama qiladilar, sifat va
raqobatbardoshlikni oshirish uchun standartlashtirish, sertifikatlashtirish va yangi
texnologiyalarni joriy etish masalalari muhokama qilinadi.
–
O‘z
bek hunarmandchiligini jahon bozorlarida ommalashtirish: Ishtirokchilar
xalqaro yarmarka va ko‘rgazmalarda ishtirok etish, o‘zbek hunarmandchiligi
mahsulotlarini sotish uchun onlayn platformalar yaratish, shuningdek, xorijiy
kompaniyalar bilan hamkorlik al
oqalarini o‘rnatish kabi jahon ko‘rgazmalarida o‘zbek
hunarmandchiligini targ‘ib qilishning turli strategiyalarini muhokama qilinadi.
–
Moliyaviy
qo‘llab
-
quvvatlash:
O‘zbekistonlik
hunarmandlarning
jahon
ko‘rgazmalarida ishtirok etishi uchun moddiy yordam ko‘rsatish masalasi muhokama
qilinadi. Ishtirokchilar o‘zbek hunarmandlari va tadbirkorlarini grantlar, subsidiyalar
yoki davlat tomonidan qo‘llab
-quvvatlashning boshqa shakllarini olish imkoniyatlarini
muhokama qilishlari mumkin.
–
Masterklass: Ishtirokch
ilar o‘zbek hunarmandlarini kasbiy mahorat, marketing
va reklama ko‘nikmalariga o‘rgatish zarurligini muhokama qiladi. To‘g‘ri ta’lim va
tayyorgarliksiz hunarmandlarning xalqaro maydonda raqobatlashishi qiyin bo‘ladi.
–
Mahalliy birlashmalarni qo‘llab
-quv
vatlash: O‘zbekistonlik hunarmandlarni
jahon ko‘rgazmalarida birgalikda qatnashish uchun birlashtira oladigan artel tuzilmalari
va kooperativlarini tashkil etish va qo‘llab
-quvvatlash masalasi muhokama qilinadi.
Bu o‘zbek hunarmandlarining jahon bozorida o‘z o‘rnini mustahkamlash va ko‘rinishini
oshirishga xizmat qilishi mumkin.
Ushbu mavzudagi munozaralarning umumiy maqsadlari o‘zbek hunarmandchiligi
sohasini mustahkamlash, uning jahon miqyosida raqobatbardoshligini oshirish,
O‘zbekistonning o‘ziga xos an’analari va madaniyatiga e’tiborni qaratishdan iborat.
XULOSA
O‘zbekistonning hunarmandchiligi va san’ati jahon ko‘rgazmalarda katta ahamiyatga
ega va bu o‘z navbatida milliy madaniyat va ijodkorlarning har tomonlama rivoj
lanishiga
hissa qo‘shadi. Jahon sahnasidan turib, O‘zbekiston o‘zbek hunarmandchiligining
shakllanishi va tarqalishini davom ettiradi. Madaniyat va hunarlar orqali xalqlar o‘rtasidagi
aloqalarni mustahkamlash, san’atning ahamiyatini birga so‘zlash va taraq
qiy ettirish,
kundalik hayotdagi ko‘p qirralilikni kengaytirish muhim ahamiyatga ega.
O‘zbek hunarmandchiligini jahon ko‘rgazmalariga olib chiqish orqali bir qancha
muhim maqsadlarga erishish mumkin. Bu, birinchidan, O‘zbekiston madaniy merosining
muhim qi
smi bo‘lgan noyob an’anaviy hunarmandchilik mahsulotlariga keng xalqaro
auditoriya e’tiborini jalb qiladi. Ikkinchidan, ko‘rgazmalarda qatnashish o‘zbek
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
6
№
2 (2025) / ISSN 2181-1415
45
hunarmandlarining turli xil hunarmandchilik texnikasi va san’atini namoyish etish,
ularning mahorati va ijodini namoyish etish imkonini beradi. Bundan tashqari, xalqaro
ko‘rgazmalarda ishtirok etish O‘zbekistonda hunarmandchilik sohasini rivojlantirishga
turtki bo‘lib, mahalliy hunarmand va ishlab chiqaruvchilar uchun yangi imkoniyatlar
yaratadi. Bu hunarma
ndchilik buyumlari ishlab chiqarish va eksportini ko‘paytirish,
yangi ish o‘rinlari yaratish imkonini beradi. Biroq, bunday tadbirlarda muvaffaqiyatli
ishtirok etish uchun mahsulotlarni tayyorlash va sifatiga yetarlicha e’tibor berish kerak.
Xaridorlarni j
alb qilish uchun ko‘rgazmada mahsulotlarni eng qulay nuqtayi nazardan
taqdim etish, jumladan, yuqori sifatli mahsulot taqdimoti, noyob dizayn va tashrif
buyuruvchilar bilan samarali muloqot qilish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, o‘zbek
hunarmandlarining
mahsulotlariga e’tibor va qiziqishni jalb qilishga qaratilgan samarali
marketing strategiyasini yaratishga ham e’tibor qaratish lozim. Bu turli master
-klasslar,
taqdimotlar va boshqa tadbirlarda ishtirok etish, shuningdek, mahsulotlarni reklama
qilish va p
otensial mijozlar bilan aloqalarni o‘rnatish uchun internet resurslari va ijtimoiy
tarmoqlardan faol foydalanishni o‘z ichiga olishi mumkin. Shunday qilib, jahon
ko‘rgazmalarida o‘zbek hunarmandchiligini namoyish etish tadbirlari hunarmandchilik
sohasiga e
’tiborni qaratish va O‘zbekistonda sanoatni rivojlantirish uchun yangi
imkoniyatlar yaratishda muhim vositadir. Biroq, muvaffaqiyatga erishish uchun puxta
tayyorgarlik ko‘rish va samarali marketing strategiyalarini ishlab chiqish kerak.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR R
O‘
YXATI:
1.
Imogen Hart, Claire Jones & Inês
Jorge (2022) Introduction: Disrupting
Boundaries: The Politics of Craft Exhibitions, The Journal of Modern Craft, 15:3, 235-239,
DOI: 10.1080/17496772.2022.2168837
2.
Jiajing Lin. Analysis of the Development and Direction of Contemporary
Exhibitions // Proceedings of the 4th International Conference on Educational
Innovation and Philosophical Inquiries. 240. DOI: 10.54254/2753-7064/9/20231191
3.
Ўзбекистон Республикаси. “Ҳунарманд” уюшмаси
. https://hunar.uz/
4.
Ҳунармандчилик
. https://uz.wikipedia.org/wiki/Hunarmandchilik
5.
Vanessa Cesário, João Freitas & Pedro Campos (2023) Empowering cultural
heritage professionals: designing interactive exhibitions with authoring tools, Museum
Management and Curatorship, DOI: 10.1080/09647775.2023.2209896
6.
Пекинда Ўзбекистон тасвирий ва халқ амалий санъати кўргазмаси бўлиб
ўтмоқда. https://www.gazeta.uz/oz/2024/01/24/exhibition/
7.
Expo 2017 Energy Exhibition launched in Astana, Kazakhstan //
https://abasayyoh.com/pages/283
8.
Jones, C. (2022). The Nineteenth-Century Industrial Worker as Exhibition
Visitor: Ways of Engaging with Making. The Journal of Modern Craft, 15(2), 167
–
180.
https://doi.org/10.1080/17496772.2022.2093027
9.
Craft Fair Tashkent //https://www.britishcouncil.uz/en/programmes/arts/
crafting-futures/craft-fair-tashkent
