T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_2-to’plam_Iyun-2025
342
ISSN:3030-3613
IQTIDORLI YOSHLAR - XALQ IFTIXORI
Tursunova Dilsoʻz Abrorovna
Annotatsiya
: Mazkur maqolada iqtidorli yoshlarning jamiyat rivojidagi o‘rni,
ularni aniqlash, qo‘llab-quvvatlash va har tomonlama rivojlantirish borasida olib
borilayotgan ishlar tahlil qilinadi. Iqtidorli yoshlar – har bir millatning bebaho boyligi,
kelajak taraqqiyotining tayanchi sifatida baholanadi. Shu nuqtai nazardan, ularga
e’tibor davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida ko‘rilmoqda.
Maqolada
iqtidorli
yoshlarning
yutuqlari,
ularning
xalqaro
miqyosdagi
muvaffaqiyatlari, shuningdek, ularni rag‘batlantirishning samarali mexanizmlari
haqida ham fikr yuritiladi. Tahlillar orqali yoshlarning faolligi, tashabbuskorligi va
vatanparvarlik tuyg‘ularining yuksalishiga xizmat qiluvchi omillar yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
Iqtidorli yoshlar, innovatsiya, milliy taraqqiyot, ta’lim, yutuq,
rag‘bat, yoshlar siyosati, xalq iftixori, imkoniyatlar, qo‘llab-quvvatlash.
Yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning markazida inson, ayniqsa, yosh
avlod turibdi. Zero, bugungi globallashuv davrida mamlakat taraqqiyoti, uning xalqaro
maydondagi nufuzi, ilm-fan, texnologiya va madaniyat sohasidagi yutuqlari bevosita
yoshlarning bilimiga, salohiyatiga va tashabbuskorligiga bog‘liq. Shu sababli, iqtidorli
yoshlarni aniqlash, ularga zarur shart-sharoitlar yaratish va ularning salohiyatini
ro‘yobga chiqarish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
"Iqtidorli yoshlar – xalq iftixori" degan tamoyil, bugun yurtimizda amalda o‘z
ifodasini topmoqda. Ta’lim muassasalarida o‘quvchilarning iqtidorini yuzaga
chiqarish, ularni fan, san’at, sport, texnika va boshqa sohalarga jalb etish bo‘yicha
tizimli ishlar yo‘lga qo‘yilgan. Prezident farmonlari, hukumat qarorlari, maxsus
dasturlar va tanlovlar orqali yoshlarning iste’dodi yuksak darajada e’tirof etilmoqda.
Ayni paytda, har bir ota-ona, ustoz, jamiyat a’zosi iqtidorli yoshlarni kamolga
yetkazishda mas’ul ekanini anglash zarur. Chunki bugungi yosh – ertangi ixtirochi,
olim, siyosatchi, arbob va xalq iftixoridir. Ularga e’tibor – kelajakka investitsiya bo‘lib
xizmat qiladi. Maqolada iqtidorli yoshlarning jamiyatdagi tutgan o‘rni, ularni
tarbiyalashda tutgan muhim jihatlar, davlat siyosatida tutgan o‘rni hamda istiqbolli
rejalar atroflicha yoritiladi.
Bugungi kunda iqtidorli yoshlar har qanday jamiyatning intellektual, ilmiy,
madaniy va texnologik taraqqiyotining bosh omili sifatida qaralmoqda. O‘zbekiston
Respublikasi ham bu borada mustahkam siyosiy asosga ega bo‘lib, iqtidorli yoshlarni
aniqlash, ularga sharoit yaratish, ta’lim berish va qo‘llab-quvvatlash borasida izchil va
tizimli islohotlarni amalga oshirmoqda. Davlatimiz rahbari ta’kidlaganidek, “Bugungi
yoshlar – ertangi taraqqiyotimiz kafolati” degan tamoyil asosida yoshlar masalasi
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_2-to’plam_Iyun-2025
343
ISSN:3030-3613
ustuvor vazifalardan biriga aylangan. Ayniqsa, iqtidorli va tashabbuskor yoshlarni
rag‘batlantirish, ularning ilm-fan, innovatsiya, texnologiya, san’at va sport
sohalaridagi salohiyatini to‘liq namoyon etishi uchun barcha zarur imkoniyatlar
yaratilmoqda.
Yurtimizda
yoshlar
bilan
ishlashning
mukammal
huquqiy
asoslari
shakllantirilgan. “Yoshlar siyosati to‘g‘risida”gi Qonun, “Yoshlar – kelajagimiz”
dasturi, “Ilm-fan – taraqqiyot omili” konsepsiyasi va boshqa davlat dasturlari orqali
yoshlar, ayniqsa iqtidorli avlod vakillarining salohiyatini to‘laqonli ro‘yobga chiqarish
uchun zamonaviy sharoitlar barpo etilmoqda. Bu borada Prezident maktablari, ijod va
ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari, “Temurbeklar maktabi”, “Ijod maktablari”, oliy
ta’lim dargohlarida tashkil etilgan ilmiy jamiyatlar, tadqiqot laboratoriyalari iqtidorli
yoshlarning qobiliyatlarini erta aniqlash va rivojlantirishda muhim omil bo‘lib xizmat
qilmoqda. Shu bilan birga, yoshlarning ilmiy faoliyatini rag‘batlantirish maqsadida
o‘tkazilayotgan fan olimpiadalari, ijodiy tanlovlar, grantlar va stipendiyalar tizimi ham
samarali yo‘lga qo‘yilgan.
Xususan, fizika, matematika, informatika, biologiya kabi fanlar bo‘yicha xalqaro
olimpiadalarda O‘zbekiston yoshlarining g‘oliblikni qo‘lga kiritayotgani ularning
bilim va salohiyati yuqoriligini tasdiqlaydi. Bunday natijalar zamirida esa ta’lim sifati,
o‘qituvchilarning malakasi, o‘quv dasturlarining zamonaviyligi va albatta, yoshlarning
tinimsiz mehnati mujassam. Bugungi iqtidorli yoshlar nafaqat bilimga, balki
innovatsion fikrlashga, zamonaviy texnologiyalarga, global muammolarni hal qilishga,
tadqiqot olib borishga intilmoqda. Bu esa ularni kelajakda mamlakat taraqqiyotining
yetakchi kuchiga aylantiradi.
Yoshlarning iqtidorini ro‘yobga chiqarishda OAV, ijtimoiy tarmoqlar, mentorlik
dasturlari va ota-onalarning ham roli beqiyosdir. Jumladan, ilmiy rahbarlar, ustoz-
shogird an’anasi, tarmoq bo‘yicha ustuvor sohalarga ixtisoslashuv orqali iqtidorli
yoshlarga ko‘mak berilmoqda. Shuningdek, Prezident tashabbusi bilan yo‘lga
qo‘yilgan “Yil talabasi”, “Zulfiya mukofoti”, “Nihol” va “Ilhom” kabi nufuzli
mukofotlar orqali yoshlarda mehnatga qiziqish, yutuqqa intilish, vatanparvarlik
tuyg‘usi va mas’uliyat hissi kuchaymoqda. Bunday mukofotlar iqtidorning nafaqat tan
olinishiga, balki jamiyatda qadrlanishiga olib keladi. Har bir yosh o‘z yurtida e’tibor
va ishonchga sazovor bo‘layotganini ko‘rsa, uning ichki imkoniyatlari ham o‘z-o‘zidan
ochiladi.
Iqtidorli yoshlarning muvaffaqiyati bu faqat ularning shaxsiy yutug‘i emas, balki
xalqning, millatning, davlatning faxru iftixoridir. Zero, bir nafar yoshning xalqaro
miqyosdagi g‘alabasi millionlab yurtdoshlar qalbida faxr, g‘urur va umid uyg‘otadi.
Shu sababli iqtidorni erta aniqlash, to‘g‘ri yo‘naltirish, uni jamiyat ehtiyojlariga
uyg‘unlashtirish bugungi kunning eng muhim masalalaridandir. Ta’lim muassasalari,
mahallalar, davlat tashkilotlari, nodavlat sektorlar va jamiyatning barcha bo‘g‘inlari
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_2-to’plam_Iyun-2025
344
ISSN:3030-3613
iqtidorli yoshlarni birdek qo‘llab-quvvatlashi lozim. Faqat shundagina “Iqtidorli
yoshlar – xalq iftixori” degan ezgu g‘oya amalda o‘z tasdig‘ini topadi.
Iqtidorli yoshlar – har qanday xalqning bebaho boyligi, yurt istiqbolining
poydevori, milliy rivojlanish va taraqqiyotning asosiy harakatlantiruvchi kuchidir.
Bugungi tez o‘zgaruvchan, raqobatbardosh dunyoda har bir davlat o‘z salohiyatini
ta’minlash, taraqqiyot sari dadil qadamlar tashlash uchun avvalo bilimli, izlanuvchan,
tashabbuskor, kreativ fikrlaydigan yosh avlodga tayanadi. Shunday sharoitda
O‘zbekistonning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy hayotida ham iqtidorli yoshlar
alohida o‘rin egallamoqda. Ularning ilm-fan, texnologiya, san’at, sport, adabiyot,
ijtimoiy faoliyat va boshqa jabhalarda erishayotgan yutuqlari nafaqat o‘zlari uchun,
balki butun jamiyat, xalq uchun faxr va g‘urur manbaiga aylangan.
Bugungi kunda mamlakatimizda iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash yo‘lida
amalga oshirilayotgan islohotlar, yaratilayotgan imkoniyatlar va sharoitlar shubhasiz,
kelajakda yurtimizda yangi-yangi ilmiy kashfiyotlar, innovatsion yutuqlar, madaniy-
ma’naviy taraqqiyot bosqichlariga erishish uchun zamin yaratadi. Prezident
maktablari, ijodiy va ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari, ilmiy markazlar, yoshlar
akademiyalari, turli tanlovlar va davlat mukofotlari orqali yoshlarning salohiyati
yuzaga chiqarilib, ular jamiyat hayotiga faol qo‘shilmoqda. Ayniqsa, yoshlar uchun
yaratilayotgan ochiq muhit, ishonch, erkin fikrlash, o‘z tashabbusini ilgari surish
imkoniyati ularda o‘ziga bo‘lgan ishonchni, ijtimoiy mas’uliyatni, Vatanga bo‘lgan
muhabbat va sadoqatni mustahkamlab borayotganini alohida ta’kidlash lozim.
Shuningdek, iqtidorli yoshlarni tarbiyalash va ularning rivojiga ko‘maklashish
nafaqat ta’lim tizimining, balki butun jamiyatning, jumladan, oila, mahalla, OAV,
nodavlat tashkilotlar va jamoatchilikning umumiy mas’uliyatiga aylanishi kerak.
Chunki iste’dod – bu tabiat bergan ne’mat, ammo uni ro‘yobga chiqarish, qo‘llab-
quvvatlash va yo‘naltirish – bu mehnat, mas’uliyat va fidoyilikni talab qiladigan
jarayondir. Har bir iqtidorli yoshning ortida fidoyi ustozlar, mehribon ota-onalar,
rag‘batlantiruvchi tizim va e’tiborli jamiyat turadi.
Xulosa qilib aytganda, iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash – bu bugunning
vazifasi emas, balki kelajak avlod uchun yaratilayotgan poydevor, milliy taraqqiyot
strategiyasining eng muhim yo‘nalishidir. Iqtidorli yoshlarga sarmoya kiritish – eng
barakali, eng uzoq muddatli, eng foydali investitsiyadir. Zero, bugungi iqtidorli bola –
ertangi olim, ixtirochi, shoir, san’atkor, davlat arbobi yoki millat yetakchisidir.
Shunday ekan, har bir yosh iste’dod egasining imkoniyatlarini ko‘rish, uni qo‘llab-
quvvatlash, rag‘batlantirish – har birimizning muqaddas burchimizdir. Faqat shunda
biz “Iqtidorli yoshlar – xalq iftixori” degan g‘oyani hayotga to‘liq tatbiq etgan
bo‘lamiz.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2023.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_2-to’plam_Iyun-2025
345
ISSN:3030-3613
2.
Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat yoshlar siyosati toʻgʻrisida”gi Qonuni. –
Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 2016-yil.
3.
“Yoshlar – kelajagimiz” Davlat dasturi. – www.lex.uz
4.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning yoshlarga
bagʻishlangan nutqlari va murojaatnomalari. – www.prezident.uz
5.
“2022–2026 yillarda Yangi Oʻzbekistonni rivojlantirish strategiyasi”. –
www.strategy.uz
6.
Toshpoʻlatov, A. Yoshlar siyosati: nazariya va amaliyot. – Toshkent: “Fan va
texnologiya”, 2020.
7.
Qosimova, Z. “Iqtidorli yoshlarni qoʻllab-quvvatlashda zamonaviy yondashuvlar”
// Pedagogika va psixologiya jurnali. – 2021. – №3. – B. 45–50.
8.
Toʻrayev, S. “Yoshlarning ijtimoiy faolligi va innovatsion salohiyati” // Ijtimoiy
fanlar jurnali. – 2022. – №2. – B. 21–28.
9.
Raximov, M. “Ta’lim tizimida iste’dodli yoshlarni aniqlash va rivojlantirish
muammolari” // Yosh olim ilmiy toʻplami. – 2023. – №1. – B. 33–38.
10.
Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi rasmiy sayti –
www.yoshlar.gov.uz
11.
Ta’lim muassasalarida iqtidorli yoshlar bilan ishlash metodikasi. – Toshkent:
TDPU nashriyoti, 2021.
12.
Karimova, N. “Yoshlar va innovatsiya: raqamli dunyoda oʻz oʻrnini topish” // Ilm
va taraqqiyot ilmiy-amaliy jurnali. – 2022. – №4. – B. 60–65.
13.
UNESCO Youth Development Indicators. – www.unesco.org
