Jild 64 № 2 (2025)
Maqolalar
О‘ZBEK TILIDА NEОLОGIZM TURLАRI VА ULАRNING YОNDОSH HОDISАLАRGА MUNОSАBАTI
Аnnоtаtsiyа: Ushbu mаqоlаdа milliy tаbiаtini sаqlаb qоlishgа intilаyоtgаn bir
dаvrdа leksik neоlоgizmlаrgа bо‘lgаn munоsаbаt, tilning ichki resursdа bоyishigа
хizmаt qiluvchi individuаl-uslubiy neоlоgizmlаrni tаdqiq etishgа bо‘lgаn qiziqish
аnchа оshdi, hаrаkаtlаr kо‘lаmi kengаydi. Pоetik nutqdа uslubiy-estetik vаzifа
bаjаrishdаgi imkоniyаtigа kо‘rа ijоdiy-shахsiy qо‘llаnishlаr, ijоdkоr individuаl
uslubini belgilоvchi nutqiy hоsilаlаr, bаdiiy niyаtni yuzаgа chiqаrish, ifоdа etish
mаqsаdi bilаn yuzаgа kelаdigаn muаllif neоlоgizmlаri ijоdkоr аsаrlаri tilining bir
bо‘lаgi sifаtidа, qоlаversа, tilning ichki imkоniyаtlаr bilаn bоyishi bоrаsidаgi
muаmmоlаr yechimidа hаm аhаmiyаtgа egа ekаnligi hаqidа sо‘z bоrаdi.
THE EVOLVING ROLE OF TEACHERS IN BLENDED LEARNING FROM INSTRUCTORS TO FACILITATORS
Abstract
The rapid integration of technology in education has transformed the traditional
role of teachers, particularly in blended learning environments. This article explores
the evolving role of teachers from instructors to facilitators in blended learning settings.
By examining key methodological aspects, this study highlights the importance of
adaptability, engagement, and collaborative learning. The findings indicate that as
teachers transition to facilitators, they enhance student autonomy and foster a more
interactive learning environment. This paper provides insights for educators and
institutions aiming to optimize blended learning experiences.
FERMER XOʻJALIGINING MAMLAKAT IQTISODIY OʻSISHNI TAʼMINLASHDAGI ROLI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqola fermer xoʻjaliklarining mamlakat iqtisodiy
oʻsishini taʼminlashdagi muhim roli va ahamiyatinichuqur tahlil qiladi. Maqolada agrar
sektorning yalpi ichki mahsulot (YaIM) ga qoʻshgan hissasi, oziq-ovqat xavfsizligini
taʼminlashdagi oʻrni, qishloq aholisi bandligini yaratish va eksport salohiyatini
oshirishdagi imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, fermer xoʻjaliklari faoliyatini
samarali boshqarish, ularni qoʻllab-quvvatlash mexanizmlari, sohadagi mavjud
muammolar va ularning yechimlari koʻrib chiqiladi. Maqola agrar soha mutaxassislari,
iqtisodchilar, talabalar va qishloq xoʻjaligi siyosati bilan qiziquvchi barcha uchun
moʻljallangan.
INVESTITSIYALARNI BOSHQARISHNING STRATEGIK JIHATLARI VA ULARNING IQTISODIY RIVOJLANISHGA TAʼSIRI
Annotatsiya: Ushbu maqola investitsiyalarni boshqarishning strategik jihatlari
va ularning iqtisodiy rivojlanishga taʼsirinichuqur tahlil qiladi. Unda investitsiya
siyosatini shakllantirish, investitsiya loyihalarini tanlash va ularni amalga oshirish
jarayonida strategik yondashuvlarning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, investitsiya
resurslarini maqsadli yoʻnaltirish, risklarni boshqarish, innovatsion va yuqori
texnologiyali loyihalarga investitsiyalarni jalb etish mexanizmlari hamda
investitsiyalarning uzoq muddatli iqtisodiy oʻsishga taʼsiri muhokama qilingan.
Maqola strategik rejalashtirish, investitsiya loyihalarini boshqarish va makroiqtisodiy
siyosat bilan shugʻullanuvchi mutaxassislar uchun qiziqarli boʻlishi mumkin.
MILLIY KURASH SPORT TURIDA MASHG’ULOT JARAYONINI TASHKIL ETISH METODIKASI
Annotatsiya: Kurash — sport turi, belgilangan qoidaga muvofiq ikki
sportchining yakkamayakka olishuvi. Ushbu maqolada milliy kurash mashg’ulotlarida
umumiy rivojlantiruvchi va maxsus mashqlarning ahamiyati tog’risida fikr yuritilgan.
ONA TILINI O‘QITISHDA INTERFAOL METODLARNING AHAMIYATI VA QO‘LLANILISHI
Annotatsiya: Ona tili har bir insonning eng muhim boyligi bo‘lib, uning to‘g‘ri
va samarali o‘rganilishi shaxsning madaniy, ma’naviy va aqliy rivojlanishida muhim
o‘rin tutadi. Ona tilini o‘qitishda an’anaviy usullar ko‘pincha o‘quvchilarni faol
ishtirok etishga undamaydi, bu esa o‘rganish jarayonining samaradorligini
kamaytiradi. Shu sababli, so‘nggi yillarda ta’lim jarayonida interfaol metodlarga katta
e’tibor qaratilmoqda. Interfaol metodlar o‘quvchilarning bilim olish jarayonida faol
ishtirokini ta’minlaydi, ularni mustaqil fikrlashga, muloqotga va hamkorlikka
o‘rgatadi.
SAPRONOZ KASALLIKLARNING UMUMIY TASNIFI: CHUQURLASHTIRILGAN TAHLIL
Annotatsiya: Ushbu maqola sapronoz kasalliklarning umumiy tasnifi, ularning etiologiyasi, patogenezi, epidemiologiyasi, diagnostikasi, davolash tamoyillari va oldini olish choralari haqida keng qamrovli ma’lumot beradi. Sapronoz kasalliklar ekologik tizimlar, xususan, tuproq, suv va boshqa tabiiy omillar bilan bogʻliq boʻlgan patogen mikroorganizmlar keltirib chiqaradigan kasalliklardir. Maqolada sapronoz infeksiyalarning turlari, ularning inson va hayvonlar salomatligiga taʼsiri hamda ularga qarshi kurashish choralari yoritilgan. Shuningdek, iqlim oʻzgarishlari va inson faoliyatining sapronozlar tarqalishiga taʼsiri ham tahlil qilinadi.
YUQUMLI KASALLIKLARNING EPIDEMIOLOGIK TASNIFI
Annotatsiya: Ushbu maqola yuqumli kasalliklarning epidemiologik tasnifini chuqur oʻrganadi. Maqolada kasalliklarning tarqalish mexanizmlari, manbalari, qoʻzgʻatuvchilari va ularga qarshi kurashish usullari epidemiologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Har bir tasnifning xususiyatlari, ahamiyati va jamoat salomatligini himoya qilishdagi roli yoritilgan. Shuningdek, epidemik jarayonning asosiy qonuniyatlari, kasallikning tarqalishiga taʼsir qiluvchi omillar va ularning oldini olishda profilaktika choralarining muhimligi batafsil koʻrib chiqiladi. Maqola tibbiyot mutaxassislari, talabalar va keng jamoatchilik uchun moʻljallangan boʻlib, yuqumli kasalliklar profilaktikasi va nazorati boʻyicha muhim maʼlumotlarni taqdim etadi.
FEKAL-ORAL MEXANIZM BILAN YUQADIGAN KASALLIKLARNING UMUMIY TASNIFI: CHUQURLASHTIRILGAN TAHLIL
Annotatsiya: Ushbu kengaytirilgan maqolada fekal-oral mexanizm orqali yuqadigan kasalliklarning har tomonlama tahlili keltirilgan. Unda ushbu infeksiyalarning epidemiologiyasi, patogenezi, klinik belgilari, diagnostikasi, davolash usullari va oldini olish strategiyalari batafsil yoritilgan. Maqola tibbiyot sohasi mutaxassislari, talabalar, jamoat salomatligi xodimlari va keng jamoatchilik uchun moʻljallangan boʻlib, fekal-oral infeksiyalarga qarshi kurashishda chuqur bilim va amaliy yondashuvlarni taqdim etadi.
IMOM TERMIZIYNING “SUNAN” NOMLI ASARINING OʻZIGA XOS JIHATLARI.
Annotasiya: Maqolada imom Termiziyning qisqacha tarjima holi, ta'lim olgan
ustoz va safar qilgan yurtlari, yozgan asarlari, asarlari ichidan “Sunan” asarining
boshqa sunan asarlardan uslubi, hadislarni keltirish tartibi, ahkomlar boyon qilinish
jihatidan oʻziga xos jihatlari.
ISHBLAB CHIQARISH KORXONALARINI RIVOJLANISHIDA BANK KREDITLARINING ROLI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqola ishlab chiqarish korxonalarini
rivojlantirishda bank kreditlarining ahamiyati va rolini chuqur tahlil qiladi. Maqolada
bank kreditlarining korxonalarning investitsion faoliyatini ragʻbatlantirish, aylanma
mablagʻlarini toʻldirish, yangi texnologiyalarni joriy etish va ishlab chiqarish
quvvatlarini kengaytirishdagi oʻrni yoritilgan. Shuningdek, Oʻzbekiston va xalqaro
tajriba misolida bank kreditlaridan foydalanishning samaradorligi, mavjud muammolar
va ularning yechimlari koʻrib chiqiladi. Maqola ishlab chiqarish sohasida faoliyat
yurituvchi tadbirkorlar, iqtisodchilar va talabalar uchun qiziqarli boʻlishi mumkin.
O’SIMLIK URUG’LARIDA SUVNING BO’KISH TEZLIGI LOVIYA (PHASEOLUS) , SHOLI(ORYZASATIVA) , QOVOQ(CUCURBITA)
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada moyli , dukkakli , donli o’simliklar
urug’ining suvning bo’kishi o’rganildi. Navoiy Innovatsiyalar Universiteti laboratoriya
xonasida olib borgan ish tajriba davomida Loviya (Phaseolus) ,Sholi (Oryzasativa) ,
Qovoq (Cucurbita) urug’larining suvning bo’kish ko’rsatgichi baholandi
MAKTABDAGI BAHOLASH TIZIMINING YUQORI SINF O‘QUVCHILARIGA PSIXOLOGIK TA’SIRI
Annotatsiya
Ushbu maqola maktabdagi baholash tizimining yuqori sinf o‘quvchilari
psixologik holatiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Bugungi kunda o‘quvchilarning
ruhiy holati, o‘ziga bo‘lgan ishonchi, motivatsiyasi va stress darajasi ko‘pincha
ularning baholanish tizimiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Maktab baholari nafaqat bilim
darajasini ko‘rsatadi, balki ko‘p hollarda o‘quvchining o‘zini qanday his qilishiga, ota-
onalar va o‘qituvchilar bilan munosabatlariga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu
tadqiqot Andijon viloyatining o‘rta maktablarida o‘tkazilgan amaliy kuzatuvlarga
asoslangan bo‘lib, baholash tizimining o‘quvchilarga ijobiy va salbiy ta’sirlarini
aniqlashga qaratilgan.
PROFILAKTIKA INSPEKTORLARINING HUQUQBUZARLIKLARNI BARVAQT OLDINI OLISH FAOLIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida profilaktika
inspektorlarining jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olishdagi o‘rni,
ularning vazifalari, amaliy faoliyat yo‘nalishlari va duch kelinayotgan muammolari
yoritilgan. Maqolada mavjud muammolarni hal etish bo‘yicha takliflar ham berilgan.
YOSHLARNING ADDIKTIV XULQ-ATVORGA QARAMLILIK DARAJASINI ANIQLASH HAMDA KORREKSIYA QILISH
Annotatsiya: Addiktiv xulq-atvor profilaktikasi zamonaviy jamiyatning dolzarb
vazifalaridan biri hisoblanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, profilaktika ishlarining
samaradorligi birgina ma’rifiy tadbirlar o‘tkazish bilan cheklanmasdan, balki
shaxsning psixologik himoya mexanizmlarini kuchaytirish, oilani mustahkamlash va
sog‘lom ijtimoiy muhitni yaratishga qaratilgan kompleks yondashuvni talab etadi.
КОММОДИФИКАЦИЯ ПЕРСОНАЛЬНЫХ ДАННЫХ В ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКЕ: ГРАЖДАНСКО-ПРАВОВЫЕ АСПЕКТЫ И ПРОБЛЕМЫ РЕГУЛИРОВАНИЯ
В статье рассматриваются правовые последствия коммодификации
персональных данных в рамках гражданского права Республики Узбекистан,
анализируется трансформация персональных данных в экономический актив,
подлежащий коммерческому обмену. Исследование изучает теоретическую
концептуализацию процессов коммодификации в правовой науке, рассматривает
отличительные характеристики персональных данных как объекта гражданских
прав и анализирует их растущую экономическую значимость в современных
цифровых экономиках. Исследование оценивает текущую законодательную базу
Республики Узбекистан относительно ее адекватности для решения
коммерческих аспектов обработки персональных данных, рассматривая
механизмы согласия как квази-договорные конструкции и анализируя различные
модели сделок, включающих персональную информацию. В статье
определяются критические проблемы, включая коллизии между частными и
публичными интересами, ограничения в механизмах защиты субъектов данных
и юрисдикционные сложности в контекстах трансграничной коммерциализации.
Отмечается, что текущие регуляторные рамки остаются преимущественно
ориентированными на защиту конфиденциальности, при этом недостаточно
решая экономические аспекты использования данных, создавая значительные
пробелы относительно законных параметров коммерциализации, справедливого
распределения ценности и защиты от эксплуатационных практик.
KOMPOZITORLIK VA BASTAKORLIK IJODIGA BIR NAZAR
Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘zbek zamonaviy musiqasi, O‘zbekistonga
kompozitorlik va bastakorlik ijodining kirib kelishi hamda o‘zbek kompozitor va
bastakorlari ijodi haqidagi malumotlar fikr mulohazalar yoritilib berilgan
OILADA TARBIYA VA MAKTAB BILAN HAMKORLIK: ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Annotatsiya: Ushbu maqola oilada tarbiya jarayoni va maktab bilan
hamkorlikning ahamiyati, shuningdek, zamonaviy yondashuvlar haqida so‘z yuritadi.
Bolalarning barkamol va ijtimoiy moslashgan shaxs bo‘lib voyaga yetishi uchun ota-
ona va ta’lim muassasalari o‘rtasidagi doimiy va samarali hamkorlik zarurligi
ta’kidlanadi. Zamonaviy texnologiyalar, innovatsion pedagogik metodlar va
psixologik yondashuvlarning oilaviy va maktab tarbiyasida qo‘llanilishi ham ko‘rib
chiqiladi. Shuningdek, hamkorlikda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar va
ularni bartaraf etish yo‘llari haqida fikrlar beriladi.
YAHUDIYLIK DINIY MANBALARIDA AYOLLAR HUQUQLARI
Annotatsiya: Yahudiylikda ayollarning huquqlari va ularning jamiyatdagi o‘rni
haqida o‘ziga xos qarashlarga ega. Ushbu maqolada yahudiylik diniy manbalarida
ayollarning huquqlari qanday belgilanganligi tahlil qilinadi. Tavrot va Talmud
asosida ayollarning oilaviy, iqtisodiy va ijtimoiy maqomi hamda ularning meros, nikoh
va taloq borasidagi huquqlari yoritiladi.
DIPLOMATIK TERMINLARNI TADQIQ QILISHNING USLUBIY ASOSLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Annotatsiya. Mazkur maqolada diplomatik terminologiyaning mazmun-mohiyati, lingvistik xususiyatlari hamda ularni tadqiq etishning uslubiy asoslari tahlil qilingan. Muallif semantik, pragmatik, tarjimaviy va korpush asosidagi yondashuvlar orqali diplomatik atamalarning chuqur tahlilini beradi. Diplomatik terminlar evolyutsiyasi, yangi siyosiy vaziyatlarda paydo bo‘layotgan iboralar va ularni o‘rganishdagi zamonaviy texnologiyalar roli yoritilgan. Shuningdek, maqolada diplomatik terminologiyani tadqiq qilishning istiqbollari, xususan sun’iy intellekt, madaniyatlararo kommunikatsiya va standartlashtirish bilan bog‘liq yo‘nalishlar ko‘rsatilgan.
HAMID OLIMJON- BAXT VA SHODLIK KUYCHISI
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyoti
tarixida alohida o‘rin egallagan yirik shoir Hamid Olimjon ijodining g‘oyaviy-badiiy
xususiyatlari, xususan, uning she’riyati orqali baxt, shodlik, hayotga muhabbat,
go‘zallik va insoniy ezgulikni tarannum etish mahorati tahlil qilinadi. Shoirning
poeziyasi ijtimoiy-falsafiy mazmun, g‘azalona lirika va xalqona obrazlar uyg‘unligi
asosida milliy adabiyotimizning ruhiy-ma’naviy boyligiga aylangani asoslab beriladi.
Hamid Olimjon o‘zining hayotbaxsh, ruhiy ko‘tarinkilik bag‘ishlovchi she’rlari bilan
o‘zbek xalqining orzu-umidlarini ifodalagan ijodkor sifatida ko‘rsatiladi. Uning
asarlarida shaxsiy baxt bilan jamoaviy baxt orasidagi uyg‘unlik, tabiat va inson,
mehnat va muhabbat singari tushunchalarning badiiy talqini yoritiladi.
IQTIDORLI YOSHLAR - XALQ IFTIXORI
Annotatsiya: Mazkur maqolada iqtidorli yoshlarning jamiyat rivojidagi o‘rni,
ularni aniqlash, qo‘llab-quvvatlash va har tomonlama rivojlantirish borasida olib
borilayotgan ishlar tahlil qilinadi. Iqtidorli yoshlar – har bir millatning bebaho boyligi,
kelajak taraqqiyotining tayanchi sifatida baholanadi. Shu nuqtai nazardan, ularga
e’tibor davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida ko‘rilmoqda.
Maqolada iqtidorli yoshlarning yutuqlari, ularning xalqaro miqyosdagi
muvaffaqiyatlari, shuningdek, ularni rag‘batlantirishning samarali mexanizmlari
haqida ham fikr yuritiladi. Tahlillar orqali yoshlarning faolligi, tashabbuskorligi va
vatanparvarlik tuyg‘ularining yuksalishiga xizmat qiluvchi omillar yoritiladi.
INFEKSIYA TURLARI YUQISH YO’LLARI VA DAVOLASH DIAGNOSTIKASI
Infeksiya (lotincha: inficio, infeci, infectum – yuqtirmoq, buzmoq,
zaharlamoq) –patogen mikrob (yoki virus) ning odam yoki hayvon organizmiga
kirishi, koʻpayishi va ayni vaqtda mikrob bilan organizm oʻrtasida oʻzaro murakkab
munosabat vujudga kelishi. “Infeksiya” termini baʼzan boshqa maʼnoda – kasallik
yuqqan paytni, infeksion kasallikni, uning mikrobini ifodalash uchun ishlatiladi.
Infeksiya kasallik shaklida, shuningdek, bakteriya tashuvchilik shaklida
namoyon boʻladi. Mikroblarning bir turi qoʻzgʻatgan kasallik oddiy infeksiya, ikki
yoki bir necha turi qoʻzgʻatgan kasallik aralash infeksiya, yuqumli kasallik bilan ogʻrib
oʻtgan ki-shiga takror Infeksiya yuqishi reinfeksiya, mikroblarning muayyan turi za-
rar yetkazgan organizmga takror Infeksiya yuqishi superinfeksiya deb ataladi. Baʼzi
mikroblar organizmda inaktiv holatda boʻladi, ammo muayyan sharoitda (kishi oʻta
charchaganda, sovqotganda va b.) patogen xossalarini namoyon qila oladi
(autoinfeksiya), shuning natijasida kasallik roʻy beradi.
SECRETS OF LONG LIFE
The bold letters in the heading on the email in my inbox read, “Harvard research
suggests meaningful relationships are a prescription for better emotional, mental, and
physical health and possibly more critical to longevity than exercise or diet.”
TIBBIYOT SOHASIDA IJTIMOIY AHAMIYATGA EGA BO'LGAN LOYIHALARNI BOSHQARISH
Annotatsiya. Mazkur maqolada tibbiyot sohasida ijtimoiy ahamiyatga ega
bo‘lgan loyihalarni boshqarish jarayonining nazariy va amaliy jihatlari keng yoritilgan.
Tibbiy loyihalarni samarali yuritish uchun zarur bo‘lgan resurslar rejalashtiruvi,
ehtiyojlar monitoringi, kommunikatsion strategiya, monitoring va baholash tizimlari
tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribalar misolida sog‘liqni saqlash sohasida
amalga oshirilgan ijtimoiy loyihalarning muvaffaqiyat omillari tahlil etilgan. Maqola
sog‘liqni saqlash tizimi menejmenti, davlat siyosati va tibbiy xizmatlarning sifatini
oshirishga oid tadqiqotlar uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
HUQUQBUZARLIKLARNI BARVAQT OLDINI OLISH FAOLIYATI
Annotatsiya
Mazkur maqolada huquqbuzarliklarni barvaqt oldini olish faoliyatining
mazmun-mohiyati, uning asosiy yo‘nalishlari, tashkiliy-huquqiy asoslari va
samaradorligini oshirish usullari yoritilgan. Xususan, jinoyatchilikning ijtimoiy
sabablari, profilaktik ishlar samaradorligini oshirish yo‘llari hamda turli sohalar bilan
hamkorlikning ahamiyati tahlil qilingan. Maqolada mavjud qonunchilik bazasiga
tayanilgan holda amaliy tavsiyalar ham berilgan.
IXTISOSLASHTIRILGAN SAN’AT MAKTABLARIDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR VA INTERFAOL USULLARDA GARMONIYA FANINI O‘QITISHNING DIDAKTIK ASOSLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada ixtisoslashtirilgan san’at maktablarida garmoniya fanini zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interfaol usullar asosida o‘qitish masalalari yoritilgan. Garmoniya fanining nazariy asoslarini o‘quvchilarga samarali yetkazish, ularning musiqiy tafakkurini rivojlantirish hamda ijodiy salohiyatini kengaytirishda raqamli texnologiyalar va interfaol metodlarning o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada didaktik vositalar, vizual platformalar, mobil ilovalar, multimediya va musiqiy dasturlarning ta'lim sifatiga ta’siri amaliy misollar asosida bayon etilgan.
O‘ZBEK VA ISPAN DIPLOMATIK MATNLARINING USLUBIY O‘RGANILISHI
Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘zbek va ispan diplomatik matnlarining uslubiy xususiyatlari, ularning o‘ziga xosligi, rasmiy muloqotda tutgan o‘rni hamda lingvistik va pragmatik vositalar asosida tashkil etilishi tahlil qilinadi. Matnlar qiyosiy tahlil asosida o‘rganilib, har ikki tilga xos diplomatik ifoda vositalari, muomala ohangi, e’tiborli konstruksiyalar hamda milliy-madaniy komponentlar taqqoslanadi. Maqolada diplomatik matnlarning tarjima va kommunikativ jihatlari ham yoritilgan.
“BOBURNOMA” ASARIDAGI TARIXIY SHAXSLAR.
Annotatsiya: Ushbu maqolada uyg'onish davri hukmdorining haqiqiy namunasi
Zahiriddin Muhammad Bobur qalamiga mansub necha asrlardan buyon muhtasham
tarixiy va adabiy meros sifatida dunyo olimlarini hayratda qoldirib kelayotgan
“Boburnoma” asaridagi o`z davrining har sohada yetuk bo`lgan tarixiy shaxslari tavsif
etiladi.
INKLYUZIV TA’LIMDAN-INKLYUZIV JAMIYATGA
Annotatsiya: Imkoniyati cheklangan bolalarni tarbiyalash masalasi bugungi
kunda eng dolzarb masalalardan biriga aylanib bormoqda. Hozirgi kunda
Respublikamizda alohida yordamga muhtoj bolalarning rivojlanish darajasi,
imkoniyatlari, xususiyatlari va qobiliyatlariga ko'ra maxsus yoki umumiy ta'lim
tizimida ta'limni amalga oshirish maqsadida inklyuziv ta'lim tizimi amalga
oshirilmoqda.
LINGUOPRAGMATIC CHARACTERISTICS OF ONOMATOPOEIC UNITS IN ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES
Abstract
This article provides a comparative analysis of the linguopragmatic properties of
onomatopoeia in English and Uzbek. The study examines the phonetic, morphological,
and semantic aspects of imitative words in the two languages, as well as their use in
sociocultural contexts. The results of the study, conducted using corpus linguistics and
sociolinguistic methods, showed that onomatopoeia in English are more common in
short and isolated forms ("pop", "bang"), while those in Uzbek are more common in
repetitive and rhythmic forms ("gʻir-gʻir", "shov-shov"). In addition, it was found that
onomatopoeia in English is used mainly in the media and advertising, and in Uzbek in
folklore and everyday speech. The results of the study are of practical importance in
improving language teaching methods, translation theory, and intercultural
communication. The article analyzes the role of onomatopoeia in language culture and
the mechanisms for expressing national worldviews through them. It is recommended
to conduct research in this area from the perspective of cognitive linguistics in the
future.
ВЛИЯНИЕ РЕПЕРТУАРА НА РАЗВИТИЕ МУЗЫКАЛЬНЫХ СПОСОБНОСТЕЙ ДЕТЕЙ
Аннотация: В данной статье рассматриваются такие вопросы, как
правильный подбор вокальных песен и формирование возможностей для
исполнения в соответствии с детским голосом. В качестве альтернативы были
приведены советы и рекомендации по улучшению навыков пения у детей.
ALISHER NAVOIY -G‘AZAL MULKINING SULTONI
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotining ulug‘ siymosi,
shoir, mutafakkir va davlat arbobi Alisher Navoiyning g‘azalchilik borasidagi beqiyos
xizmatlari yoritiladi. Shoirning g‘azal janridagi ijodi turli badiiy uslub, ma'naviy-
axloqiy g‘oyalar, ramziy obrazlar va tasviriy vositalarning serqirraligi bilan ajralib
turadi. Navoiy g‘azallarida ifoda etilgan muhabbat, komil inson, sabr-qanoat, ilohiy
ishq kabi mavzular orqali u nafaqat o‘z davrining, balki butun turkiy adabiyot
tarixining g‘azal mulkida sulton maqomiga ko‘tarilgan. Maqolada shoir g‘azallarining
poetik xususiyatlari, ularning uslubiy boyligi, lug‘aviy rang-barangligi, xalqona
obrazlar bilan uyg‘unligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, Navoiy
g‘azallarining turkiy tilda yozilgan adabiyot taraqqiyotiga ta’siri, u yaratgan
maktabning keyingi avlod shoirlariga ko‘rsatgan ta’siri haqida ham fikr yuritiladi.
JAMOAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA MAFKURAVIY TAHDIDLARGA QARSHI KURASHISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya: Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekistonda jamoat xavfsizligini
ta’minlashda mafkuraviy tahdidlarga qarshi kurashish, jamoat xavfsizligiga ta’sir
etuvchi asosiy omillar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari keng tahlil
etilgan. Mafkuraviy tahdidlarga qarshi kurashish sohasining rivoji, ayniqsa,
fuqarolarning huquqiy va axloqiy ongi, ijtimoiy faolligini oshirish orqali xavfsizlikni
mustahkamlash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.
O‘SMIRLIK DAVRIDA SHAXSNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Anottatsiya: Ushbu maqolada o‘smirlik yoshidagi bolalarning psixologik
xususiyatlari, xulq atvordagi o‘zgarishlarni o‘smir psixikasiga ta’sirini o‘rganish, bu
davrda o‘smir bilan qanday muloqot qilish, bu davrda kelib chiqadigan krizislarni
yoritish va bu krizisga qanday yechim topish haqida ma’lumot beriladi. Yoshlarni bu
davrdagi vaziyatini to‘gri baholash, ularni tushunish bu davrda gormonal fon
organizmda hukmronligi, yoshlarni bu davrdagi emotsional barqarorligi, yoshlarda
bo‘ladigan to‘liqsizlik kompleksi, xulq atvor meyorlari shakillanishi, dunyoqarash
shakllanishi bu davrdagi o‘smirlarni xarakter xususiyatlari haqidagi olimlar fikrlari
keltirib o‘tilgan.
KICHIK MAKTAB YOSHI DAVRINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarni harakter
xususiyatlarini, shu davrda kechadigan o‘zgarishlarni, bu davrda bola bilan qanday
munosabat qilish, kichik maktab yoshidagi bolalar bilan qanday munosabat o‘rnatish,
bu davrda bolada yetakchi faoliyat nima ekanligi, To‘liqsizlik kompleksi nima va bu
bolada qanday kechadi, bolada to‘liqsizlik ko‘mpleksi bo‘lmasligi uchun nima qilish
lozim. Kichik maktab yoshi davrida bolada mustaqillik poydevori yuzaga kelishi,
aynan shu davrdan boshlab bola o‘zini mustaqil his qila boshlashi, chunki bu davrda
bola maktabga qadam qo‘yishi, Separatsiya tushunchasi, bolada xulq-atvor me’yorlari
shakillanishi, kichik maktab yoshi davrida bilish jarayonlari rivojlanishi,va olimlarni
fikrlari keltirib o‘tilgan.
KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNING IQTISODIY O'SISHDAGI ROLI
Annotatsiya: Ushbu maqola kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning
mamlakat iqtisodiy oʻsishidagi ahamiyatini atroflicha tahlil qiladi. Unda kichik
biznesning ish oʻrinlarini yaratish, innovatsiyalarni ragʻbatlantirish, raqobatni
kuchaytirish va yalpi ichki mahsulotga (YaIM) qoʻshgan hissasi koʻrib
chiqiladi. Shuningdek, kichik biznes subyektlari duch keladigan asosiy muammolar va
ularni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar ilgari suriladi.
O’ZBEKISTON IQTISODIYOTINING YUQORI O’SISH SUR’ATLARINI TA’MINLASH JARAYONLARI
ANNOTATION
Ushbu maqolada O’zbekiston iqtisodiyotining yuqori o’sish sur’atlarini
ta’minlash jarayonlari tahlil qilinadi. Unda makroiqtisodiy barqarorlikni saqlab qolish,
investitsiyalarni jalb qilish, sanoat va qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilish, eksport
salohiyatini oshirish, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash kabi
yo‘nalishlarga e’tibor qaratilgan. Shuningdek, iqtisodiy islohotlarning natijalari va
ularning mamlakatning barqaror taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi yoritiladi.
QUDUQLARNING ISHLAB CHIQARISH XUSUSIYATLARINI TADQIQOT QILISH USULLARI
АNNOTATSIYA
Ushbu maqolada gaz va gazkondensat kolarnini ishlatishnig so‘ngi bosqichida
ishlatish quduqlarini suv bosishi sababli qazib chiqarish ko‘rsatkichga salbiy ta’sir
ko‘rsatishning texnologik va geologik omillarini kelib chiqish haqida qisqacha
ma’lumot berilgan.
CURRENT CONCEPTS IN CYSTITIS: EPIDEMIOLOGY, PATHOGENESIS, AND CONTEMPORARY MANAGEMENT
Abstract. Cystitis—the inflammation of the urinary bladder—remains one of
the most common bacterial infections worldwide. Acute uncomplicated cystitis is
usually caused by Escherichia coli, whereas complicated and recurrent forms involve
a broader range of uropathogens and host factors. Recent guideline updates emphasise
rising antimicrobial resistance, the need for antibiotic-sparing strategies, and
individualised prevention. This three-page review synthesises the latest evidence on
epidemiology, pathophysiology, clinical presentation, diagnostic criteria, and
evidence-based treatment options, drawing on the 2024 European Association of
Urology (EAU) and 2024 Infectious Diseases Society of America (IDSA)
recommendations. Early recognition, appropriate antimicrobial stewardship, and
patient-centred preventive measures are critical to reducing morbidity and healthcare
costs associated with cystitis.
ACUTE UNCOMPLICATED CYSTITIS IN WOMEN: EPIDEMIOLOGY, DIAGNOSIS, AND EVIDENCE-BASED TREATMENT APPROACHES
Abstract. Acute uncomplicated cystitis is one of the most encountered
infections among women, affecting millions annually. It is characterized by dysuria,
urinary frequency, and suprapubic discomfort without systemic signs of infection. A
substantial burden on public health systems has been attributed to this condition due to
its prevalence and recurrent nature. In this review, the epidemiological patterns,
diagnostic approaches, and evidence-based treatment options are outlined. Current
guidelines have been reviewed, and emerging therapies have been discussed. The
importance of antimicrobial stewardship has been emphasized in the context of rising
antibiotic resistance.
CLINICAL COURSE CHARACTERISTICS AND THERAPEUTIC APPROACHES OF COXARTHROSIS.
Abstract. Coxarthrosis, commonly referred to as hip osteoarthritis, has been
recognized as a progressive joint disorder that predominantly affects older adults. Over
time, the deterioration of cartilage and surrounding structures has led to pain, stiffness,
and significant limitations in daily activities. This condition, though gradual in onset,
has been shown to exert a heavy burden on individuals’ quality of life. In this paper,
its clinical characteristics, diagnostic process, and treatment strategies are reviewed
through an evidence-based lens. Conservative and surgical options have been outlined,
with recent developments and patient-centered approaches considered essential for
optimal care.
KLASTERLI MUHITDA DASTURLASH TILLARINI O'QITISH METODIKASI
Annotatsiya
Klasterli muhitda dasturlash tillarini o‘qitish – zamonaviy yuqori unumli
hisoblash (HPC) va katta maʼlumotlar tahlili sohalariga mutaxassislar tayyorlashning
asosiy omilidir. Ushbu maqolada klaster arxitekturasi (bosh tugun, hisoblash tugunlari,
SLURM, MPI) asosida dasturlashni o‘qitishning metodik jihatlari tahlil qilinadi.
Parallel dasturlash tillari (MPI, OpenMP, Python kutubxonalari) va ularni
o‘zlashtirishda qo‘llaniladigan bosqichma-bosqich yondashuv korsatilgan: klaster
tuzilishini tushunishdan tortib, algoritmlarni parallelashtirishgacha. Maqolada amaliy
misollar orqali:
1. MPI yordamida massiv yig‘indisini hisoblash (C),
2. OpenMP bilan matritsalarni ko‘paytirish (C),
3. mpi4py va Monte-Karlo usuli orqali π hisoblash (Python)
kabi real vazifalar batafsil yoritiladi. Taʼlim jarayonini tashkil etishda laboratoriya
mashgʻulotlari, modulli loyihalar, virtual muhitlarning ahamiyati vurg‘ulanadi.
Qiyinchiliklar (debugging, resurslar boshqaruvi) va ularning yechimlari keltirilgan,
shuningdek, klasterli muhit boshqa platformalar (oddiy PC, bulut xizmatlar)
bilan taqqoslanadi. Xulosada, ushbu metodikaning HPC mutaxassislarini
tayyorlashdagi strategik roli taʼkidlangan.
KOMPYUTER ARXITEKTURASINI O'RGANISHNI TAKOMILLASHTIRISHDA MOBIL O’YINLI METOD DASTURLARIDAN FOYDALANISH
Annotatsiya
Ko'pgina tadqiqotlarda ma'lum bir fanni o'qitish uchun o'quv o’yinli metodlaridan
foydalanish samaradorligi qayd etilgan. Mobil texnologiyalarning jadal rivojlanishi
bilan mobil qurilmalar juda mashhur bo'lib, juda yuqori tarqalishga erishdi. Bu ta'lim
sohasidagi mobil o’yinli metodlarga tadqiqotchilar va amaliyotchilarning e'tiborini
oshirishga imkon berdi. Shu bilan birga, ko'plab o'quvchilar kompyuter arxitekturasini
sinflarda an'anaviy usuldan foydalangan holda o'rganishni quruq va qiyin deb bilishadi.
Ushbu maqola kompyuter arxitekturasi fanini interaktiv, motivatsion va mobil
o'rganish tajribasini taqdim etish uchun mobil ta'lim o’yinli metodini taqdim etadi.
Yigirma yetti nafar bakalavriat talabalari o’yinli metodni baholashda uchta asbob, ya'ni
texnologiyani qabul qilish modeli so'rovnomasi, 5 yulduzli reyting usuli va intervyular
yordamida ishtirok etdilar. Olingan eksperimental natijalar shuni ko'rsatdiki, ushbu
o'quvchilar ushbu mo'ljallangan o'quv o’yinli metodidan foydalangan holda kompyuter
arxitekturasini o'rganishdan juda mamnun va undaydilar. Bundan tashqari, ular
kelajakda yana foydalanishga tayyor ekanliklarini ma'lum qilishdi.
PEDAGOGIK MAHORATNI OSHIRISHDA SUN'IY INTELLEKTNI TEXNOLOGIYLARINI QO'LLASH ORQALI TA'LIM JARAYONINI TAKOMILLASHTIRADIGAN PLATFORMA ISHLAB CHIQISH
Annotatsiya: Ta'lim talablarining o'zgarishi o'quv jarayonida yangilik va
ijodkorlikni talab qiladi. Ta'lim sohasida sun'iy intellekt (SI) rivojlanishi bilan
kundalik faoliyatni, shu jumladan o'qitish va o'rganishni qayta ishlashga yordam
beradi. Ushbu tadqiqotning maqsadi ta'limda, ayniqsa o'qitish va o'qitish jarayonida
sun'iy intellektni (SI) o'rganishdir. Ushbu tadqiqot kutubxona tadqiqotidan
foydalanadi. Natijalar tahlili shuni ko'rsatadiki, AI 1) Virtual Mentor, 2) Voice
Assistant, masalan, Google Assistant (Google), Siri (Apple) va Cortana (Microsoft)
kabi turli ta'lim texnologiyalari platformalarida keng qo'llanilgan. 3) Smart kontent,
4) Taqdimot tarjimoni. 5) Global kurslar, masalan, MOOCs, Udemy, Google AI,
Alison, Khan Academy, edX, Udacity, Coursera va boshqalar. 6) Avtomatik baholash,
7) Ruangguru misollari uchun shaxsiylashtirilgan taʼlim va h.k. Sun'iy intellekt (SI) -
bu inson tafakkurini modellashtirish va o'zini odamlar kabi tutishi uchun mashinani
loyihalash jarayoni. Kelajakda fan-texnika taraqqiyotida o‘qituvchilarning tuzatish,
o‘quvchilar davomati, kundalik test va imtihonlar berish, bilimlarni tushuntirish,
ma’muriy hisobotlar tuzish va boshqa tizimli ishlarni texnologik qurilmalar orqali
bajarish uchun topshirilishi mumkin. O'qituvchilar ko'proq energiya tejashlari va
robotlar buni qila olmaydigan tabiiy aqlga ega, ko'proq xarakter va sifatga ega oltin
avlodni yaratish uchun tizimsiz ishlarga ko'proq e'tibor berishlari mumkin.
Texnologiya faqat tizimli ishlaydi va inson buyruqlari asosida avtomatlashtiriladi,
inson ongi, ayniqsa o'qituvchilar yangi bilimlarni etkazib beradi. Shunday ekan,
o‘qituvchining aql-zakovati tengsiz bo‘ladi. Sanoat inqilobi sifatida paydo bo'lgan
sun'iy intellekt ham insonning tabiiy aqlining ijodiy ongining natijasidir. Shunday
qilib, solishtirganda, ikkalasi o'rtasida hech qachon teng pozitsiya bo'lmaydi.
NAJMIDDIN KUBRO VA TASAVVUFIY TAFAKKUR RIVOJIGA QO‘SHGAN HISSASI
Annotatsiya (O‘zbekcha)
Mazkur maqolada tasavvuf tafakkurining yirik namoyandalaridan biri —
Najmiddin Kubroning hayoti, asarlari va Kubraviya tariqati orqali tasavvufiy merosga
qo‘shgan hissasi tahlil qilinadi. Uning “Tavilot an-Najmiya” asaridagi ramziy tafsir
uslubi va inson qalbining yuksalishiga oid qarashlari bugungi zamon uchun ham
dolzarbdir.
VOYAGA YETMAGANLARNI MUSTAQIL HAYOTGA TAYYORLASH VA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH
Mustahkam oilalarni shakllantirishning eng muhim shartlaridan biri bu voyaga
yetmagan yoshlarni, xususan, qizlarni oila qurish, mustaqil oilaviy hayotni tashkil
etish, oilada sog‘lom ruhiy muhitni qaror toptirish, farzandlar tarbiyasini samarali
tashkil etish jarayoniga muvaffaqiyatli tayyorlashdir. Mazkur jarayonning moxiyati
quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
birinchidan, yoshlarda nikoh hamda oilaviy hayot, shuningdek, ikki jins
o‘rtasidagi munosabatlar moxiyati borasida to‘g‘ri tushunchalar hosil bo‘ladi;
ikkinchidan, ularni nikox hamda oilaviy hayotni tashkil etish jarayoniga ruxiy
jihatdan tayyorlaydi;
uchinchidan, yoshlarda nikohga kirishish hamda oilaviy hayotni
tashkil etish (oila a’zolari o‘rtasida ijtimoiy munosabatlarni tashkil etish, oila a’zolari
(qaynota, qaynona, qaynsingil va qaynog‘alar) bilan muloqotni yo‘lga qo‘yish, oila
xo‘jaligini boshqarish, pazandalik hamda bichish - tikish ishlarini yuritish, farzandlar
tarbiyasini olib borish va xokazo jarayonlarni tashkil etish borasida amaliy ko‘nikma
hamda malakalarni shakllantiradi.
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA ELEKTRON HUKUMAT JORIY ETISHDA JANUBIY KOREYA TAJRIBASI
Anotatsiya
Elektron hukumat davlat boshqaruvini raqamlashtirish, shaffoflikni oshirish va
fuqarolarga xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshilashda muhim vosita hisoblanadi. Ushbu
maqola O‘zbekiston Respublikasida elektron hukumat tizimini joriy etish jarayonini
va unda Janubiy Koreya tajribasidan foydalanish imkoniyatlarini tahlil qiladi. Janubiy
Koreya elektron hukumatni rivojlantirishda dunyoda yetakchi davlat sifatida tan
olingan bo‘lib, uning tajribasi O‘zbekiston uchun foydali model sifatida xizmat qilishi
mumkin. Maqola Janubiy Koreyaning elektron hukumat tizimining rivojlanish
bosqichlari, asosiy yutuqlari, O‘zbekistondagi joriy holat va ikki mamlakat tajribasini
taqqoslashni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida Janubiy Koreya
tajribasini qo‘llashda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan cheklovlar va takliflar
muhokama qilinadi.
STEAM YONDASHUVI ORQALI BOSHLANG'ICH TA'LIMDA KREATIV FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya
Ushbu maqolada STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts,
Mathematics) yondashuvi orqali boshlang‘ich ta’limda kreativ fikrlashni shakllantirish
masalasi yoritilgan. Zamonaviy ta’lim tizimi o‘quvchilarda nafaqat nazariy bilimlarni,
balki amaliy ko‘nikmalarni, mustaqil fikrlashni, muammolarni hal qilishni hamda
kreativ yondashuvni shakllantirishga yo‘naltirilgan. STEAM yondashuvi aynan shu
maqsadga xizmat qiladi. Boshlang‘ich ta’limda bu metodika o‘quvchilarning yosh
xususiyatlariga mos holda joriy etilganda, ularning ijtimoiy-madaniy, texnologik va
ilmiy jarayonlarga integratsiyalashuvini kuchaytiradi. Maqolada STEAM
yondashuvining mazmuni, asosiy komponentlari, uni dars jarayoniga tatbiq etish
usullari va bu orqali kreativ fikrlashni rivojlantirish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi.
АVTOMATLASHTIRILGAN KONSTRUKSIYALASH YORDAMIDA ERKAKLAR YELKA KIYIMINI ISHLAB CHIQISH USLUBI
Annotatsiya: Muayyan ishlab chiqarish xususiyatiga ko‘ra kirlanish hududlari
aniqlangan maxsus kiyim yangi modellarini loyihalashda tipaviy va unifikatsiyalangan
detallar yordamida loyihalanayotgan modelda eng yaxshi konstruktiv-dekorativ
yechimga ega bo‘lgan zarur detallarni qidirish jarayonini optimallashtirishga erishish
lozim. Buning uchun aniqlangan himoya zonalarining optimal o‘lchamiga muvofiq
mumkin bo‘lgan detallar kombinatsiyalar majmuasini tashkil qilish vazifasini yechish
kerak
OʻSMIR YOSHDAGI BOLALARDA OILAVIY KELISHMOVCHILIKLARGA NISBATAN PSIXOLOGIK BARQARORLIK TUSHUNCHASINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya: Shaxsning oilaviy nizolar tog’risidagi bilishlari, uning shaxsiy
tajribasi bilan bevosita bog’liq bo’lib ,tasavvurlar tuzilishining shakllanishiga o’z
ta’sirini o’tkazadi. U yoki bu obyekt yoxud hodisa haqida bilishning yo’qligi
tasavvurning ham yo’qligidan darak beradi. Shaxsgacha yetib kelayotgan
ma’lumotlar va ular asosida shakillanayotgan bilishlar aniq yoki noaniq,to’g’ri yoki
notog’ri bo’lib, biror narsa va hodisalar vositasida shakllanadi hamda bevosita ta’sir
bo’lgani uchun ham tasavvurlar ana shunga muvofiq tegishli zaylda paydo bo’ladi.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI SIYOSIY PARTIYALARI FAOLIYATIDA PRAGMATIZMNI SHAKLLANTIRISHDA JAHON TAJRIBASIDAN FOYDALANISH ZARURATI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi siyosiy partiyalari faoliyatida
pragmatizmni shakllantirishning dolzarbligi va uning jahon tajribasi asosida
rivojlantirish zarurati atroflicha tahlil qilingan. Mamlakatning shiddatli ijtimoiy-
siyosiy va iqtisodiy islohotlar davrida partiyalarning nazariy-g‘oyaviy
yondashuvlardan amaliy natijadorlikka o‘tishi muhim ahamiyat kasb etadi. Jahonning
rivojlangan demokratik davlatlari siyosiy partiyalarining pragmatik faoliyat modellari,
ularning siyosiy jarayonlardagi roli, saylovchilar bilan aloqalarni mustahkamlashdagi
usullari ko‘rib chiqiladi. Xususan, Germaniya, Buyuk Britaniya, AQSh va Yaponiya
kabi davlatlardagi partiyalarning siyosiy dasturlarini shakllantirish, qaror qabul qilish
mexanizmlari va amalga oshirish jarayonlarida pragmatik yondashuvlarning
ustuvorligi o‘rganilgan. Maqolada O‘zbekiston sharoitlarida ushbu ilg‘or tajribalarni
tatbiq etishning o‘ziga xos jihatlari, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari
bo‘yicha takliflar ilgari surilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston siyosiy tizimining
samaradorligini oshirish, partiyalarning jamiyatdagi nufuzini mustahkamlash va milliy
manfaatlarga xizmat qiluvchi amaliy siyosatni shakllantirishda yordam beradi.
PEDAGOGLAR VA OʻQUVCHILAR OʻRTASIDAGI MULOQOT KOʻNIKMALARINI SHAKLLANISHINING PSIXOLOGIK MASALALARI
Annotatsiya:Odamlarning mehr-oqibati, bir-birlariga nisbatan o’zaro hurmat
e’tiborda bo’lishlari muloqot jarayonida namoyon bo’ladi. Xalqimizda azaldan
muloqot salomlashish madaniyatidan boshlanadi. Salomlashish turli xalqlarda har xil
amalga oshiriladi. Xalqimizda salomlashish axloqlilikning yuksak namunasi sifatida
e’tirof etilib, uning negizida umuminsoniy qadriyatlarning ustuvorligi, shu millatning
ruhiy xususiyatlari, o’zaro munosabatlarining ma’naviy asoslari, bo’lajak muloqotning
xarakteri, o’zaro hamkorligi aks etadi. “Qur’oni karim”da salomlashish odobi
musulmon ahlining qat’iy majburiy burchi tarzida bayon etiladi: “Ey mo’minlar, o’z
uylaringizdan boshqa uylarga to izn so’ramaguningizcha va egalariga salom
bermaguningizcha kirmangiz. Mana shu sizlar uchun yaxshiroqdir. Shoyad ushbu
eslatmadan ibrat olsangizlar”.
KIBERJINOYATCHILIKKA QARSHI KURASHISHNING ZAMONAVIY USULLARI
Аnnоtаtsiyа. Maqola kiberjinoyatchilikka qarshi kurashishning zamonaviy
usullarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Unda kiberjinoyatchilikning asosiy shakllari,
axborot xavfsizligiga bo‘lgan tahdidlar va sun’iy intellekt, blockchain texnologiyasi
kabi ilg‘or texnologiyalarning qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada
huquqiy yondashuvlar va xalqaro hamkorlikning ahamiyati tahlil qilinib, amaliy
tavsiyalar berilgan.
RAQAMLI PEDAGOGIK IMKONIYATLAR, MUAMMOLAR VA ISTIQBOLLAR
Anotatsiya
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim tizimining raqamlashtirilishi natijasida yuzaga
kelayotgan raqamli pedagogika konsepsiyasini chuqur tahlil qilishga bag‘ishlangan.
Raqamli pedagogika – bu raqamli texnologiyalar yordamida o‘quv jarayonini tashkil
qilish, boshqarish va individuallashtirishga qaratilgan yangi avlod pedagogik
yondashuvlar majmuidir. Maqolada ushbu sohaning ilmiy-nazariy asoslari, uning
boshqa ta’lim shakllaridan farqli jihatlari, texnologik tendensiyalar asosida
shakllanayotgan pedagogik transformatsiyalar yoritilgan.
Tadqiqot davomida sun’iy intellekt, o‘rganish tahlili (learning analytics), virtual
haqiqat (VR), kengaytirilgan haqiqat (AR), shuningdek, gamifikatsiya kabi ilg‘or
texnologiyalarning ta’lim jarayonidagi qo‘llanilishi hamda ularning o‘quvchi
psixologiyasi va motivatsiyasiga ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada
ilg‘or xorijiy tajribalar (Estoniya, Finlyandiya, Janubiy Koreya) bilan bir qatorda
O‘zbekiston ta’lim muassasalarida olib borilayotgan raqamli islohotlar ham
solishtiruvchi-tahliliy yondashuv asosida baholanadi.
Maqolada raqamli pedagogikaning asosiy muammolari – raqamli tafovut,
o‘qituvchilarning raqamli savodxonlik darajasi, pedagogik texnologiyalarni
tanlashdagi metodik xatoliklar, shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligi masalalari atroflicha
ko‘rib chiqilgan. Muallif ushbu muammolarga zamonaviy yechimlarni taklif etar ekan,
2030 yilgacha O‘zbekistonda raqamli ta’limni rivojlantirish istiqbollari bo‘yicha
prognoz va strategik qarashlarni ham ilgari suradi.
Maqola nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, ta’lim siyosatida
qaror qabul qiluvchilar, o‘qituvchilar, IT mutaxassislar va pedagogika tadqiqotchilari
uchun foydali tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. Ushbu ish O‘zbekiston ta’lim tizimining
global raqamli muhitga integratsiyalashuvi yo‘lida muhim ilmiy-huquqiy asos bo‘la
oladi.
HYBRID ERGONYMS AND YOUTH BRANDING PRACTICES IN UZBEKISTAN’S ONLINE
Abstract
This study explores the ergonomic aspects of ergonyms (brand names) used by
Uzbek youth on digital platforms, particularly focusing on their phonetic simplicity
and visual appeal. The research examines how brand names are crafted to be catchy,
memorable, and modern, often incorporating English or hybrid elements. By analyzing
a selection of popular ergonyms on Instagram and Telegram, this paper identifies
common ergonomic features and discusses how these contribute to the success of
digital branding in Uzbekistan.
O’QUVCHILARNI VATANPARVARLIK RUHIDA TARBIYALASHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Anotatsiya
Mazkur maqolada o‘quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning
pedagogik asoslari har tomonlama yoritilgan. Vatanparvarlik tarbiyasi — bu yosh
avlod qalbida ona-Vatanga muhabbat, uning taqdiri uchun mas’uliyat hissini
shakllantirish, milliy qadriyatlar, tarix, til, madaniyatga hurmatni oshirish orqali
amalga oshiriladi. Ushbu maqolada aynan ushbu maqsadlarga erishishda ta’lim
muassasalarining, ayniqsa o‘qituvchining roli, dars jarayonida va darsdan tashqari
mashg‘ulotlarda qanday metodik yondashuvlar samara berishi xususida fikr yuritiladi.
Shuningdek, maqolada vatanparvarlik tarbiyasining zamonaviy pedagogik
tamoyillari, unga oid nazariy qarashlar, tarbiyaviy faoliyatdagi an’anaviy va
innovatsion yondashuvlar tahlil qilinadi. Milliy va umuminsoniy qadriyatlar
uyg‘unligi, yoshlar ongida fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish va ijtimoiy faollikni
oshirishda maktab ta’limining o‘rni alohida ko‘rsatib berilgan. O‘quvchilarda
vatanparvarlik fazilatlarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi o‘yinlar, loyihalar, tadbirlar
va boshqa pedagogik vositalar misollar asosida tahlil qilinadi.
Xulosa qismida esa muallif vatanparvarlik ruhini yuksaltirishda
o‘qituvchilarning kasbiy kompetensiyasini oshirish, ota-onalar bilan hamkorlikda
ishlash hamda ijtimoiy institutlar bilan uzviy hamkorlikni kuchaytirish zarurligini
ta’kidlaydi.
YURAK INFARKTI VA MIYA INSULTI - ZAMONAVIY TIBBIYOTNING ASOSIY MUAMMOLARI
Annotatsiya
Ushbu maqolada yurak xuruji (miokard infarkti) va insult kabi yurak-qon tomir
tizimi kasalliklarining umumiy va farqli jihatlari, kelib chiqish sabablari,
patofiziologiyasi hamda ularning oqibatlari tahlil qilingan. Miokard infarkti yurak
mushagining ishemik shikastlanishi orqali rivojlansa, insult bosh miyada qon
aylanishining to‘satdan buzilishi natijasida yuzaga keladi. Har ikkala holatda ham erta
tashxis qo‘yish, tezkor va samarali davolash choralari ko‘rilishi bemor hayotini saqlab
qolish va og‘ir asoratlarning oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada,
shuningdek, profilaktika usullari, zamonaviy diagnostika va reabilitatsiya
yondashuvlari ham yoritilgan.
YO‘L HARAKATI QOIDALARINI SAMARALI O‘QITISH METODLARI
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada yo‘l harakati qoidalarini o‘qitish jarayonini
samarali tashkil etish metodlari tahlil qilinadi. Yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashda
yosh avlodning ushbu qoidalarni to‘liq va amaliy egallashi muhim ahamiyat kasb etadi.
Maqolada faol o‘qitish metodlari, interaktiv texnologiyalar, differensial yondashuv va
kasbiy yo‘naltirish asosidagi ta’lim usullari ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy pedagogik
texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning nazariy
bilimlarini amaliy ko‘nikmalar bilan mustahkamlash, shuningdek, ularning mustaqil
fikrlash va o‘z-o‘zini baholash qobiliyatlarini rivojlantirish yo‘llari tavsiya etiladi.
Tadqiqotlar yo‘l harakati qoidalarini o‘qitishdagi innovatsion yondashuvlarning
samaradorligini ko‘rsatib, yo‘l-transport hodisalarini kamaytirishda ta’limning o‘rni va
ahamiyatini ta’kidlaydi.
FARZAND TARBIYASIDA OILANING PSIXOLOGIK OʻRNI VA MUHIM VAZIFALARI
ANNOTATSIYA
Farzandga yaxshi tarbiya berish ota-onaning asosiy mas’uliyatli vazifalaridan
biridir. Bu borada ular har qadamda mas’uliyat bilan yondashmog‘i lozim.
Kelajakdagi yo‘li ravon bo‘lishini istagan har bir ota-onalar sarflaydigan vaqtini va
harakatini ertaning buyuk insonlari bo‘lgan farzandlarini ulg‘aytirish uchun
sarflashlari lozim. Farzand kamoloti uchun sarflangan har bir daqiqa ertangi farovon
hayot uchun tamal toshi bo‘ladi desak hech mubolag‘a bo‘lmaydi
MAKTAB O‘QUVCHILARINI KASB-HUNARGA QIZIQISHLARINI OSHIRISHNING ZAMON TALABLARIGA MOS VA MUHIM PSIXOLOGIK SIFATLARI
Annotatsiya: O`quvchilarda kasbga qiziqish shakllanishiga yosh davrining ham
ta`siri katta. Xususan, psixologiya sohasidagi olimlardan I.S.Kon o`z tadqiqotlarida
o`smir yoshidagi o`quvchilarda ta`lim motivlari ancha o`zgarib, ijtimoiy rollarning
o`zgarishi faollashadi – faoliyat jarayonida ko`proq mustaqillik va o`ziga ishonch
namoyon bo`la boshlaydi, deb ta`kidlaydi. O`smirlik yoshidagi o`quvchilar o`z
taqdiriga taalluqli qaror qabul qilishda bo`layotgan voqealarning passiv
tomoshabinidan faol ishtirokchisiga aylanadilar.
OʻQUVCHILARNI BAND QILISH HAMDA ULARDA BOʻSH VAQTLARIDAN UNUMLI FOYDALANISH KOʻNIKMASINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK USULLARI
Annotasiya. Yoshlarimizning har bir o’tkazayotgan vaqtlariga kattalar befarq
bo’lmasalar, ular o’z to’g’ri yo’llaridan adashmaydilar. Unutmaylik, qaysi jamiyatda
yoshlar kattalarning e’tiborida bo’lib, yoshligini ilmu-hunar o’rganishga sarflasa bu
jamiyat yuksaladi, aksincha, biron jamiyatda befarqlik va loqaydlik avj olsa o’sha
jamiyat tanazzulga yuz tutadi.
OILANING JAMIYATDAGI OʻRNI VA AHAMIYATI HAMDA BOLALARNING PSIXOLOGIK RIVOJLANISHIGA IJOBIY TA’SIRI
Annotatsiya. Oila shaxs tarbiyasida boshqa ijtimoiy institutlar bilan
taqqoslaganda eng muhim vazifalarni bajaradi. Chunki, aynan oilada individual
qobiliyatlar, shaxsiy, kasbiy qiziqishlar, axloqiy normalar shakllanadi. Oila omili
insonga butun umr davomida ta’sir etadi. Ijtimoiy jihatdan oila inson turli ijtimoiy
maqomlarni egallaydigan jamoa hisoblanadi. Oila insonning o’z - o’zini belgilab
olishiga, uning ijtimoiy-ijodiy faolligini oshirishiga yordam beradi.
PEDAGOGLARNING PSIXOLOGIK SHAKLLANISHI HAMDA ULARNING RUHIYATINI OʻRGANISH MASALALARI
Annotatsiya: Yоsh о‘qituvсhilаr, shuningdеk, tа’lim muаssаsаsidа bir nесhа
уillik mеhnаt stаjigа еgа bо‘lgаn о‘qituvсhilаrning pеdаgоgik mаhоrаtgа еgа
bо‘lishlаri о‘zlаrini kаsbiу jihatdan tаkоmillаshtirib bоrish уо‘lidа bir qаtоr
shаrtlаrgа аmаl qilishi hisоbigа rivоjlаnib bоrаdi.
ARAB VA O‘ZBEK TILLARIDAGI FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING TARJIMASI: MUAMMOLAR, USULLAR VA MADANIY TAFOVUTLAR
ANNOTATSIYA Mustaqillikka erishilgach, yurtimizda islomshunoslik,
dinshunoslik sohalariga, shuningdek, arab tili va boshqa sharq tillari, sharq xalqlari
madaniyatini o‘rganishga bo‘lgan e’tibor yanada kuchayib, ushbu yo‘nalishlarda bir
qancha tadqiqot ishlari olib borildi. Bu yo‘nalishda olib borilayotgan ishlarning
jadallashuvi va takomillashuviga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan
chiqarilgan farmon va qarorlar ham turtki bo‘ldi. Bu sohada qator qonun hujjatlari va
hukumat qarorlarini qabul qilinganligi fikrimizning yaqqol isbotidir. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti SH.M.Mirziyayevning 2020-yil 16-apreldagi “Sharqshunoslik
sohasida kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish va ilmiy salohiyatini
oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi (PQ-4680) qarorini qabul qilganlari
yurtimizdagi sharq tillariga bo‘lgan e’tiborni yanada kuchaytirdi. 1
INSON HUQUQLARINING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada inson huquqlarining tarixiy rivojlanishi, hozirgi
holati va kelajak istiqbollari haqida batafsil ma'lumot berilgan. Inson huquqlari qadim
davrlardan boshlab jamiyat taraqqiyotining muhim qismiga aylangan bo‘lib,bugungi
kunda global darajada katta ahamiyatga ega. O‘tmishda e'lon qilingan muhim huquqiy
hujjatlar va bugungi kundagi qiyinchiliklar hamda texnologik taraqqiyot va ekologik
masalalarning kelajakdagi ahamiyati yoritilgan. Maqolada inson huquqlarini,himoya
qilishda xalqaro hamkorlik va uzluksiz rivojlanish zarurligi ta’kidlanadi.
KAMBAG'ALLIKNI QISQARTIRISH VA AHOLINI IJTIMOIY HIMOYA QILISH SOHASIDAGI QONUNCHILIKKA RIOYA ETILISHI VA UNING IJROSI USTIDAN NAZORATNI KUCHAYTIRISH CHORA-TADBIRLARI
Annotatsiya: Ushbu maqola kambag'allikni qisqartirish va aholini ijtimoiy
himoya qilish sohasidagi qonunchilikka rioya etilishi va uning ijrosi ustidan nazoratni
kuchaytirish masalalarini ko'rib chiqadi. O'zbekiston Respublikasida amalga
oshirilayotgan ijtimoiy himoya dasturlari, kambag'allikni qisqartirishga qaratilgan
qonunlar va ularning samaradorligi tahlil qilinadi. Nazorat mexanizmlarining
ahamiyati, monitoring va baholash jarayonlari, shuningdek, aholi bilan aloqa
o'rnatish usullari muhokama qilinadi. Maqola, shuningdek, davlat va jamoatchilik
o'rtasidagi hamkorlikni ta'minlash orqali ijtimoiy himoya sohasida barqarorlikni
oshirish uchun zarur bo'lgan chora-tadbirlarni taqdim etadi.
ELEKTRON HUKUMAT TUSHUNCHASINING KONSEPTUAL TAHLILI
ANNOTATSIYA
Mazkur maqolada elektron hukumat tushunchasining konseptual tahlili yoritib
berilgan. Elektron hukumatning asosiy tamoyillari bosqichma bosqich asoslab berilgan
va maqolada A.Yusupovning tadqiqot ishlarida davlat boshqaruv samaradorligini
baholashda uning tashkiliy-institutsional, ochiqlik, zamonaviy axborot-
kommunkatsiyalarning roliga e’tibor qaratilgan.Maqola ko’plab mutaxassislar va
mustaqil izlanuvchi tadqiqotchilar uchun foydali bo’lishi mumkin.
HARBIY OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA TARBIYAVIY MAFKURAVIY ISHLARNI TO‘G‘RI TASHKIL ETISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada harbiy oliy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy
mafkuraviy ishlarni tashkil etishning ahamiyati, asosiy tamoyillari va samarali
usullari tahlil qilinadi. Tarbiyaviy mafkuraviy ishlar orqali yosh harbiy
xizmatchilarning vatanparvarlik, ma’naviy-axloqiy va madaniy qadriyatlarini
shakllantirish, ularning professional va shaxs sifatida rivojlanishini ta’minlash
muhimligi ta’kidlanadi. Shuningdek, rahbarlarning mas’uliyati, zamonaviy pedagogik
texnologiyalarni qo‘llash va tarbiyaviy jarayonlarni samarali boshqarish masalalari
yoritilgan. Maqola davomida duch kelinadigan muammolar va ularni bartaraf etish
yo‘llari ham ko‘rib chiqiladi.
O‘ZBEKISTONDA KORRUPSIYAGA QARSHI KURASHNING HUQUQIY ASOSLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida korrupsiyaga
qarshi kurashishning huquqiy asoslari tizimli tarzda tahlil qilinadi. Korrupsiya –
ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy hayotda salbiy oqibatlarga olib keluvchi murakkab hodisa
bo‘lib, unga qarshi kurashish jamiyatning huquqiy, ma’naviy va institutsional
tayyorgarligiga bog‘liqdir. Maqolada O‘zbekiston Respublikasining korrupsiyaga
qarshi kurashish bo‘yicha qabul qilgan asosiy qonuniy hujjatlari, Prezident farmonlari,
davlat siyosatining yo‘nalishlari, korrupsiyaga qarshi agentliklar faoliyati va xalqaro
hamkorlik doirasidagi islohotlar keng qamrovda yoritiladi. Shuningdek, mamlakatda
korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlash, ularni bartaraf etish bo‘yicha olib borilayotgan
chora-tadbirlarning samaradorligi, mavjud muammolar va istiqbolli yondashuvlar
tahlil qilinadi.
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI O’QUVCHILARDA XOTIRANI MUSTAHKAMLASHNING PSIXOLOGIK USULLARI
Annotatsiya: Biz faoliyatimiz davomida o‘quvchilarning psixologik rivojlanishi
yosh xususiyatlari bilan chambarchas bog‘liqligini kuzatamiz. Ruhiy jarayonlar va
bola ruhiyatidagi o‘zgarishlar, chunonchi, diqqat va xotira darajasi, tafakkur
xususiyatlari so‘z boyligi hamda nutqning rivojlanganlik darajasi va boshqalar ruhiy
psixologik rivojlanishga ta’luqlidir.
INSON QADRI VA MEHNAT: FALSAFIY VA HUQUQIY UYG‘UN
Anotatsiya
Ushbu maqolada inson qadri va mehnat tushunchalarining falsafiy va huquqiy
jihatdan uyg‘unlikdagi mohiyati tahlil qilinadi. Mehnat inson qadrining amaliy ifodasi
sifatida qaraladi, huquqiy munosabatlar esa ushbu qadriyatni muhofaza qilish va
ta’minlash uchun xizmat qiladi. Maqolada mehnat huquqlarining falsafiy asoslari,
xalqaro va milliy huquqda aks etishi hamda O‘zbekiston sharoitidagi holati ilmiy tahlil
etiladi.
MEHNAT HUQUQI VA FUQAROLIK JAMIYATI: FALSAFIY TAHLIL
Mazkur maqolada ijtimoiy falsafa nuqtai nazaridan mehnat huquqi va fuqarolik
jamiyatining o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Mehnat huquqi inson hayotining
ajralmas qismi bo‘lib, uning shaxsiy va ijtimoiy qadrini belgilaydi. Fuqarolik jamiyati
esa ushbu huquqlarni amalga oshirish va himoya qilishning asosiy mexanizmi sifatida
namoyon bo‘ladi. Maqolada xalqaro va milliy tajriba asosida O‘zbekistondagi mavjud
holat va muammolar tahlil etiladi hamda falsafiy xulosalar asosida takliflar ilgari
suriladi.