https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
379
TUT BARGINING DORIVOR XUSUSIYATLARI
Sovetov K.T.
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti
Samar qand,O’zbekiston
Annatatsiya: Jigar biyokimyosi — bu jigarning biologik funksiyalari bilan bog'liq
kimyoviy jarayonlarning umumiy majmuasidir. Jigar tanada juda muhim metabolik,
detoksifikatsiya va tartibga solish funksiyalarini bajaradi. Bu jarayonlar davomida
ko'plab biyokimyoviy jarayonlar amalga oshadi. Quyida jigar biyokimyosining ba'zi
asosiy jihatlari keltirilgan:
Kalit so‘zlar: Glukoneogenez:,Glikogen Sintesi va Parchalash: Glikoliz, Yog'
kislotalari sintesi, Xolesterol Metabolizmi, Lipoliz va Lipogenez, Aminokislotalar
Metabolizmi.
Karbonhidrat Metabolizmi
•
Glukoneogenez: Jigar, ochlik holatida, laktat, aminokislotalar va
gliceroldan yangi glukozani sintetik qiladi.
•
Glikogen Sintesi va Parchalash: Jigar, ortiqcha glukozani glikogen shaklida
saqlaydi va zarurat bo'lganda bu glikogeni glukoza molekulalariga aylantirib, qon
orqali chiqaradi (glikogenoliz).
•
Glikoliz: Hujayralar energiya olish uchun glukozani parchalaydi. Jigar ham
bu jarayon orqali energiya ishlab chiqaradi.
Lipidlarga oid Metabolizm
•
Yog' kislotalari sintesi: Jigar, ortiqcha karbonhidratlarni yog' kislotalariga
aylantirib saqlaydi.
•
Xolesterol Metabolizmi: Jigar, tanadagi xolesterinning ko'p qismini sintetik
qiladi va uni safra kislotalariga aylantiradi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
380
•
Lipoliz va Lipogenez: Yog' hujayralaridan yog' kislotalarini ajratib,
energiya olish jarayoni amalga oshiriladi, shuningdek, jigar yog'ning to'planishini
tartibga soladi.
Protein Metabolizmi
•
Aminokislotalar Metabolizmi: Jigar, aminokislotalarni deaminatsiyaga olib
keladi va ularning asosida ureani sintetik qiladi, shuningdek, oqsil sintezi uchun
zarur bo'lgan komponentlarni ishlab chiqaradi.
•
Ammiak, organizm uchun zararli modda bo'lib, jigar uni ureaga aylantiradi
va bu ureaning buyraklarga chiqarilishi ta'minlanadi.
Detoksifikatsiya
•
Dorilar va Toksinlarning Metabolizmi: Jigar, qon aylanishida bo'lgan
zararli moddalarga (alkogol, dorilar, atrof-muhit toksinlari) ta'sir qiladi va ularni
suvda eruvchan holatga keltiradi, shunda ular organizmdan chiqarilishi mumkin.
•
Safra Ajratilishi: Jigar, yog'larni hazm qilish uchun zarur bo'lgan safra
ishlab chiqaradi va uni safra pufagiga yuboradi.
Vitaminlar va Minerallar Metabolizmi
•
Vitaminlar saqlanishi: Jigar, yog'da eruvchan vitaminlarni (A, D, E, K) va
ba'zi suvda eruvchan vitaminlarni saqlaydi.
•
Minerallar Metabolizmi: Temir va mis kabi minerallarni saqlash va tashish
jarayonlari jigar tomonidan amalga oshiriladi.
Biyokimyoviy Yo'llar
•
Krebs Tsikli va Oksidativ Fosforilizatsiya: Jigar hujayralarida energiya
ishlab chiqarish jarayoni, kislorodli nafas olish orqali amalga oshiriladi.
•
Pentoz Fosfat Yo'li: Jigar, bu yo'l orqali riboz-5-fosfat ishlab chiqaradi va
nuklein kislotalarining sintetik jarayonlarida ishtirok etadi.
Bu biyokimyoviy jarayonlar jigarni tanadagi metabolik muvozanatni saqlash va
organlarning normal ishlashini tartibga solish uchun juda muhim rol o'ynaydi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
381
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Kenjayevich, B. A., Tashanovich, S. K., Uzokovich, D. M., &
Sayfiyevna, Y. S. (2022). Changes of basic intermediates in blood in myocardial
infarction.
Journal of Positive School Psychology
, 1775-1781.
2.
Советов, К. Т., & Байкулов, А. К. (2023). Динамика ИБС с
корркекцией ЛДГ.
Modern Scientific Research International Scientific
Journal
,
1
(9), 47-55.
3.
Azim, B., Mustafo, D., Dusmurat, E., Saodat, Y., Oksana, K., &
Kаrоkul, S. (2021). The state of free-radical oxidation of lipids in experimental
myocardial infarction in rats.
European Journal of Molecular & Clinical
Medicine
,
8
(3), 816-820.
4.
Дониёрова, С. О., Байкулов, A. K., Саветов, К. Т., & Ташанов, O.
С. (2023). ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЕ ОБОСНОВАНИЕ СОСТАВА
ГРАНУЛ
НА
ОСНОВЕ
СУХОГО
ЭКСТРАКТА
СОЛОДКИ.
PEDAGOGS
,
46
(1), 140-142.
5.
Ташанов, O. С., & Саветов, К. Т. (2023). ЛЕКАРСТВЕННЫЕ
РАСТЕНИЯ, ИСПОЛЬЗУЕМЫЕ В КАЧЕСТВЕ СРЕДСТВ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ
СЛИЗИСТОЙ ОБОЛОЧКИ РТА.
Research and Publications
,
1
(1), 42-45.
6.
Kenjayevich, B. A., Tashanovich, S. K., & Hydoyatovna, I. F.
(2022). Investigation of the skin-resorptive effect of manufactured
chitosan.
european journal of modern medicine and practice
,
2
(5), 102-106.
7.
Байкулов, А. К., Саветов, К. Т., & Халиков, К. М. (2020).
РЕПАРАТИВНАЯ
РЕГЕНЕРАЦИЯ
КОЖИ
ПРИ
ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ
ТЕРМИЧЕСКОМ
ОЖОГЕ
С
ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ХИТОЗАНА. In
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ
БИОМЕДИЦИНЫ-2020
(pp. 291-292).
8.
Sovetov, K. T., & Abdujabborova, S. Z. (2024). Change in Kinetic
Parameters A-and Β-Adrenoresceptors of Lymphocytes and Platelets in Patients
with Acute Myocardial Infarction.
JOURNAL OF SCIENCE, RESEARCH AND
TEACHING
,
3
(2), 4-6.
9.
Tashanovich, S. Q., & Zulfiya, Q. (2024). Onkogenez
biokimyosi.
SALOMATLIK VA HAYOT-FANI TADQIQOTLARI JURNALI
,
3
,
57-60.
10.
Нурбаев, Х. И., Советов, К. Т., Рузиев, Э. А., & Ураков, Д. М.
УДК547. 854. РЕАКЦИЯ АЛКИЛИРОВАНИЯ 2-Х ЗАМЕЩЕННЫХ
ПИРИМИДИНОНОВ-4.
ILMIY AXBOROTNOMA
, 51.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
382
11.
Savetov, K. T., & Varfolomeev, S. D. (1997). Influence of ionizing
radiation
on
α-and
β-adrenoceptors
of
lymphocytes
and
thrombocytes.
Uzbekiston Biologiya Zhurnali
,
2
, 72-76.
12.
Savetov, K. T., & Varfolomeev, S. D. (1997). Influence of ionizing
radiation on
{alpha}-and
{beta}-adrenoceptors
of lymphocytes and
thrombocytes; Osobennosti vliyaniya ioniziruyushchego izlucheniya na {alpha}-
i {beta}-adrenoretseptory limfotcitov i trombotsitov.
Uzbekskij Biologicheskij
Zhurnal
,
2
.
13.
Salohiddin o’g’li, M. M., Sovetov, K. T., & Tashanov, O. S. (2024).
DORIVOR
O'SIMLIKLARDAN
OLINADIGAN
DORILARDAN
TABOBATDA
FOYDALANISH.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
44
(1), 210-212.
14.
Safarovich, T. O. (2024, April). DORI VOSITALARINI TAHLIL
QILISHNING ZAMONAVIY USULLARI. In
Proceedings of International
Conference on Educational Discoveries and Humanities
(Vol. 3, No. 5, pp. 25-
28).
15.
Nematov, S. S., & Tashanov, O. S. (2024). ZAHARLI MЕTALL
KATIONLARINI
MINЕRALIZATDAN
ANIQLASH.
BARIY
BIRIKMALARINI CHO’KMADAN ANIQLASH.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(4), 14-16.
16.
MAMIRZAYEV, M., & TUYCHIEV, S. (2023). VERIFYING THE
FUNCTIONALITY LAWS OF MESOPOROUS CARBON.
Uzbek Chemical
Journal/O'Zbekiston Kimyo Jurnali
, (6).
17.
Файзуллаев, Н. И., Мамирзаев, М. А., & Асроров, Д. А. (2023).
ИССЛЕДОВАНИЕ
ПРОЦЕССА
ОБРАЗОВАНИЯ
ДЕФЕКТОВ,
ОБРАЗУЮЩИХСЯ В МЕЗОПОРИСТОМ УГЛЕ.
Universum: химия и
биология
, (5-3 (107)), 10-19.
18.
Mamadiyeva, M. I., Ruziyev, E. A., & Mamirzayev, M. A. (2018).
Analitik kimyoni o’qitishda mustaqil ta’limni tashkil etish.
O'zbekistonning
iqtisodiy rivojlanishida kimyoning o'rni" mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy
anjumani materiallari, III qism.-SamDU
,
124
.
a
