https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
336
TUT BARGINING DORIVOR XUSUSIYATLARI
Sovetov K.T.
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti
Samarqand,O’zbekiston
Annatatsiya: Tut barglarining dorivor xususiyatlari va foydalanish usullari quyida
batafsil keltirilgan.
Kalit so‘zlar: Morus, flavonoid, Stressni kamaytirish
Tut daraxti (
Morus
) asosan meva va barglari bilan mashhur bo'lib, qadimdan
tibbiyotda ishlatilgan. Tut bargining dorivor xususiyatlari ko'plab sog'liqni saqlash
foydalari bilan ajralib turadi. Ushbu barglar, vitaminlar, minerallar, flavonoidlar,
alkaloidlar va boshqa biologik faol moddalarga boy bo'lib, ular organizmga turli foydali
ta'sirlar ko'rsatadi. Tut barglarining dorivor xususiyatlari va foydalanish usullari quyida
batafsil keltirilgan.
1. Qon shakarini nazorat qilish
Tut barglari shakar metabolizmini yaxshilashda yordam beradi va shuning uchun
diabetga qarshi samarali vosita sifatida ishlatiladi. Ular qon shakarini pasaytirishga
yordam beruvchi moddalarni o'z ichiga oladi. Xususan, tut barglaridagi 1-
deoksinojirimitsin deb nomlanuvchi birikma, insulinning ta'sirini kuchaytiradi va qon
shakarini pasaytiradi. Shuning uchun, tut barglari turli tadqiqotlarda diabetni davolashda
qo'llanilishi tavsiya etilgan.
2. Yallig'lanishga qarshi ta'sir
Tut barglari yallig'lanishga qarshi kuchli ta'sir ko'rsatadi. Ular antioksidantlar va
flavonoidlar bilan boy bo'lib, organizmdagi yallig'lanish jarayonlarini kamaytirishga
yordam beradi. Bu xususiyatlari tufayli tut barglari artrit va boshqa yallig'lanish
kasalliklarini davolashda foydalidir.
3. Immun tizimini mustahkamlash
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
337
Tut barglari tarkibida mavjud bo'lgan vitaminlar (ayniqsa, vitamin C) va minerallar
(masalan, kalsiy, temir) immun tizimini mustahkamlashda yordam beradi. Ular
organizmni turli infeksiyalarga qarshi himoya qilishda, shuningdek, organizmning to'liq
qayta tiklanishida muhim ahamiyatga ega.
4. Yurak va qon tomir tizimini qo'llab-quvvatlash
Tut barglari, ayniqsa, xolesterin darajasini pasaytirish va qon tomirlarni
mustahkamlashda foydali hisoblanadi. Ular qon aylanishini yaxshilash, qon bosimini
pasaytirish va yurak kasalliklarining rivojlanishini oldini olishda yordam beradi. Tut
barglarida mavjud bo'lgan flavonoidlar, xususan, antosiyaninlar va quercetinlar, yurak
va qon tomir tizimini qo'llab-quvvatlashda samarali.
5. Antioksidant xususiyatlari
Tut barglari antioksidantlar bilan boy bo'lib, ular organizmni erkin radikallardan
himoya qiladi. Bu erkin radikallar hujayralarga zarar etkazishi, erkaklarning va
ayollarning saraton kasalligiga chalinish ehtimolini oshirishi mumkin. Antioksidantlar
esa bu jarayonni sekinlashtiradi va hujayralarning sog'lom bo'lishini ta'minlaydi.
6. Stressni kamaytirish va asab tizimini qo'llab-quvvatlash
Tut barglari tinchlantiruvchi ta'sirga ega bo'lib, asab tizimini yaxshilashda yordam
beradi. Ular insonning stressga qarshi turishiga yordam beradi va umumiy ruhiy holatni
yaxshilaydi. Tut barglarining asab tizimiga ta'siri ularni uyqusizlikni davolashda va
xavotirni kamaytirishda samarali qiladi.
7. Terini himoya qilish
Tut barglarining antioksidant va yallig'lanishga qarshi xususiyatlari terini sog'lom
saqlashda yordam beradi. Ular terining yoshartirilishiga, uning elastikligini saqlashga,
kuyishlar va boshqa teri muammolarini tezda tuzatishga yordam beradi. Shuningdek, tut
barglarining foydali moddalaridan foydalanib, terini quruqlikdan va yallig'lanishlardan
saqlash mumkin.
8. Xolesterin va yog'larni kamaytirish
Tut barglari, ayniqsa, xolesterin va yog'larni kamaytirish uchun ishlatiladi. Ular
organizmdagi "yomon" xolesterin
(LDL) miqdorini kamaytirish va
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
338
"yaxshi" xolesterin (HDL) miqdorini oshirishga yordam beradi, bu esa yurak kasalliklari
va qon tomirlarining sog'lig'ini yaxshilaydi.
9. Hazm tizimini qo'llab-quvvatlash
Tut barglari hazm tizimini tartibga solishda yordam beradi. Ular ichak faoliyatini
yaxshilaydi, oshqozon-ichak tizimini normallashtiradi va hazm qilishni yengillashtiradi.
Shuningdek, ular ichakdagi foydali bakteriyalarni qo'llab-quvvatlaydi va ich qotishining
oldini oladi.
Foydalanish Usullari
Tut barglaridan foydalangan holda turli dorivor preparatlar tayyorlanadi. Ularni
qaynatma, infuziya, yoki ekstrakt shaklida ichish mumkin. Tut barglari bilan
tayyorlangan choylar odatda qon shakarini pasaytirish, yurak va qon tomir tizimini
mustahkamlash, shuningdek, umumiy salomatlikni yaxshilash uchun tavsiya etiladi.
Xulosa
Tut bargining dorivor xususiyatlari juda keng va ularning har biri sog'likni
saqlashda muhim ahamiyatga ega. Ular qon shakarini nazorat qilish, yurak va qon tomir
tizimini qo'llab-quvvatlash, yallig'lanishlarga qarshi kurashish va stressni kamaytirishda
yordam beradi. Shu bilan birga, tut barglari terining sog'lig'ini yaxshilash, antioksidant
sifatida erkin radikallardan himoya qilish va hazm tizimini normallashtirishda ham
foydalidir. Shuning uchun, tut barglari an'anaviy va zamonaviy tibbiyotda keng
qo'llaniladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Kenjayevich, B. A., Tashanovich, S. K., Uzokovich, D. M., & Sayfiyevna,
Y. S. (2022). Changes of basic intermediates in blood in myocardial
infarction.
Journal of Positive School Psychology
, 1775-1781.
2.
Советов, К. Т., & Байкулов, А. К. (2023). Динамика ИБС с
корркекцией ЛДГ.
Modern Scientific Research International Scientific Journal
,
1
(9),
47-55.
3.
Azim, B., Mustafo, D., Dusmurat, E., Saodat, Y., Oksana, K., & Kаrоkul,
S. (2021). The state of free-radical
oxidation of lipids in experimental
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
339
myocardial infarction in rats.
European Journal of Molecular & Clinical
Medicine
,
8
(3), 816-820.
4.
Дониёрова, С. О., Байкулов, A. K., Саветов, К. Т., & Ташанов, O. С.
(2023). ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЕ ОБОСНОВАНИЕ СОСТАВА ГРАНУЛ НА
ОСНОВЕ СУХОГО ЭКСТРАКТА СОЛОДКИ.
PEDAGOGS
,
46
(1), 140-142.
5.
Ташанов, O. С., & Саветов, К. Т. (2023). ЛЕКАРСТВЕННЫЕ
РАСТЕНИЯ, ИСПОЛЬЗУЕМЫЕ В КАЧЕСТВЕ СРЕДСТВ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ
СЛИЗИСТОЙ ОБОЛОЧКИ РТА.
Research and Publications
,
1
(1), 42-45.
6.
Kenjayevich, B. A., Tashanovich, S. K., & Hydoyatovna, I. F. (2022).
Investigation of the skin-resorptive effect of manufactured chitosan.
european journal
of modern medicine and practice
,
2
(5), 102-106.
7.
Байкулов, А. К., Саветов, К. Т., & Халиков, К. М. (2020).
РЕПАРАТИВНАЯ РЕГЕНЕРАЦИЯ КОЖИ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ
ТЕРМИЧЕСКОМ ОЖОГЕ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ХИТОЗАНА.
In
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ БИОМЕДИЦИНЫ-2020
(pp. 291-292).
8.
Sovetov, K. T., & Abdujabborova, S. Z. (2024). Change in Kinetic
Parameters A-and Β-Adrenoresceptors of Lymphocytes and Platelets in Patients with
Acute Myocardial Infarction.
JOURNAL OF SCIENCE, RESEARCH AND
TEACHING
,
3
(2), 4-6.
9.
Tashanovich, S. Q., & Zulfiya, Q. (2024). Onkogenez
biokimyosi.
SALOMATLIK VA HAYOT-FANI TADQIQOTLARI JURNALI
,
3
, 57-60.
10.
Нурбаев, Х. И., Советов, К. Т., Рузиев, Э. А., & Ураков, Д. М.
УДК547. 854. РЕАКЦИЯ АЛКИЛИРОВАНИЯ 2-Х ЗАМЕЩЕННЫХ
ПИРИМИДИНОНОВ-4.
ILMIY AXBOROTNOMA
, 51.
11.
Savetov, K. T., & Varfolomeev, S. D. (1997). Influence of ionizing
radiation on α-and β-adrenoceptors of lymphocytes and thrombocytes.
Uzbekiston
Biologiya Zhurnali
,
2
, 72-76.
12.
Savetov, K. T., & Varfolomeev, S. D. (1997). Influence of ionizing
radiation on {alpha}-and {beta}-
adrenoceptors of lymphocytes and
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-1_ Февраль-2025
340
thrombocytes; Osobennosti vliyaniya ioniziruyushchego izlucheniya na {alpha}-i
{beta}-adrenoretseptory limfotcitov i trombotsitov.
Uzbekskij Biologicheskij
Zhurnal
,
2
.
13.
Salohiddin o’g’li, M. M., Sovetov, K. T., & Tashanov, O. S. (2024).
DORIVOR O'SIMLIKLARDAN OLINADIGAN DORILARDAN TABOBATDA
FOYDALANISH.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
44
(1), 210-212.
14.
Safarovich, T. O. (2024, April). DORI VOSITALARINI TAHLIL
QILISHNING ZAMONAVIY USULLARI. In
Proceedings of International
Conference on Educational Discoveries and Humanities
(Vol. 3, No. 5, pp. 25-28).
15.
Nematov, S. S., & Tashanov, O. S. (2024). ZAHARLI MЕTALL
KATIONLARINI MINЕRALIZATDAN ANIQLASH. BARIY BIRIKMALARINI
CHO’KMADAN ANIQLASH.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(4), 14-16.
16.
MAMIRZAYEV, M., & TUYCHIEV, S. (2023). VERIFYING THE
FUNCTIONALITY LAWS OF MESOPOROUS CARBON.
Uzbek Chemical
Journal/O'Zbekiston Kimyo Jurnali
, (6).
17.
Файзуллаев, Н. И., Мамирзаев, М. А., & Асроров, Д. А. (2023).
ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОЦЕССА ОБРАЗОВАНИЯ ДЕФЕКТОВ,
ОБРАЗУЮЩИХСЯ В МЕЗОПОРИСТОМ УГЛЕ.
Universum: химия и биология
,
(5-3 (107)), 10-19.
18.
Mamadiyeva, M. I., Ruziyev, E. A., & Mamirzayev, M. A. (2018).
Analitik kimyoni o’qitishda mustaqil ta’limni tashkil etish.
O'zbekistonning iqtisodiy
rivojlanishida kimyoning o'rni" mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
materiallari, III qism.-SamDU
,
124
.
