Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_1-to’plam_Iyul -2025
67
ISSN:3030-3621
KO‘NGIL TILIDA YOZILGAN IJOD: ALEKSANDR FAYNBERG
SHE’RIYATI HAQIDA TADQIQ
Erkinboyeva Aziza Ruslonovna
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti
Xorijiy til va adabiyoti ingliz tili 1- fakulteti
Ilmiy rahbar:
Mohinbonu Mardonova Shuhrat qizi,
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti,
Ingliz tilini oʻqitish metodikasi No 1 kafedrasi
ANNOTATSIYA:
Mazkur maqolada o‘zbek she’riyatining o‘ziga xos ovoz egalari safidan joy
olgan Aleksandr Faynberg ijodiga baho beriladi. Asosan “Yurakdagi ohang” she’riy
to‘plami asosida shoirning lirik qahramoni, badiiy tafakkuri, obrazlar tizimi, til va
tuyg‘u uyg‘unligi, hamda “ko‘ngil tili” orqali yaratgan poetik olami tahlil etiladi.
Maqola o‘zbek lirikasida samimiyat va badiiy minimalizm orqali chuqur ma’no
berishning yorqin namunasi sifatida Faynberg ijodini o‘rganishga qaratilgan
.
Kalit so‘zlar:
yurakdagi ohang, o‘zbek she’riyati, lirika, tuyg‘u, ramz, ruhiyat,
til obrazlari, poetik tafakkur.
ABSTRACT:
In this article, the work of Aleksandr Faynberg — one of the unique voices in
Uzbek poetry — is analyzed. Based on his poetry collection “The Melody in the Heart”,
the article explores the poet's lyrical hero, artistic thinking, system of imagery, the
harmony of language and emotion, and the poetic world he constructs through the
“language of the heart.” The study focuses on Faynberg’s poetry as a vivid example
of how sincerity and artistic minimalism can convey profound meaning in Uzbek lyrical
tradition.
Keywords:
The Melody in the Heart, Uzbek poetry, lyricism, emotion,
symbolism, spirituality, language imagery, poetic thinking.
АННОТАЦИЯ:
В данной статье рассматривается творчество Александра Файнберга —
одного из самобытных голосов узбекской поэзии. На основе его поэтического
сборника «Мелодия в сердце» анализируются лирический герой поэта,
художественное мышление, система образов, гармония языка и чувств, а
также поэтический мир, созданный им через «язык сердца». Статья посвящена
изучению поэзии Файнберга как яркого примера того, как искренность и
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_1-to’plam_Iyul -2025
68
ISSN:3030-3621
художественный минимализм могут передавать глубокие смыслы в узбекской
лирике.
Ключевые слова:
Мелодия в сердце, узбекская поэзия, лирика, чувства,
символ, духовность, языковые образы, поэтическое мышление.
Zamonaviy o‘zbek she’riyatida inson qalbining eng nozik qatlamlarini badiiy
ifodalashga muvaffaq bo‘lgan shoirlardan biri — Aleksandr Faynberg. Uning ijodida
jamiyat, shaxs, ona tiliga mehr, Vatanga muhabbat, yolg‘izlik, iztirob va quvonch bir
butun holatda, samimiy, hayotga yaqin shaklda ifoda topadi. Faynberg she’riyatining
eng yorqin ko‘rinishlaridan biri — “Yurakdagi ohang” to‘plami bo‘lib, unda shoir
tuyg‘ularning bevosita tili — ko‘ngil tilini yarata olgan.
“To‘plam yurakdagi ohang” deb nomlangan bo‘lsa-da, unda har bir she’r aslida
ichki bir monolog, jimjit hayqiriq, botin dunyosining tovushsiz musiqasidir. Shoir bu
she’rlarida ruhiy sokinlikda tug‘ilgan, ammo fikr va tuyg‘u bilan kuchli rezonansga
kiruvchi satrlar bilan o‘quvchining yuragiga yo‘l topadi.
Ko‘nglimdagi ohanglarni yozishga,
So‘zlar ojiz, sukutamdan o‘rgan.
Bu misralarda shoir oddiy so‘z bilan chuqur falsafani bildiradi — ya’ni, ba’zan
yurakdagi tuyg‘ularni hech qanday so‘z ifodalay olmaydi, faqat sezim, sukut va ruhiy
holat yetarli bo‘ladi.
“Yurakdagi ohang” to‘plamida eng ko‘p uchraydigan obrazlardan biri — ona
tili. Faynbergning ijodida til — bu aloqa vositasi emas, balki ruhiy asos, o‘zlikning
ajralmas qismi. Shoir o‘z asarlarida rus tilida ijod qilgan bo‘lsa-da, o‘zbek madaniyati,
ruhi va tarixini chuqur anglab, tilni badiiy anglashda universal shaklga aylantiradi.
Ona tilim... uni kech kashf etdim,
Ammo so‘nggi lahzamda u — yuragim.
Bu yerda shoir ona tilini kech taniganini e’tirof etsa-da, bu tanishuvning naqadar
ta’sirli va chin yurakdan ekanini ifodalaydi.
Faynberg she’rlarida yolg‘izlik — bu tushkunlik emas, balki o‘zini anglash,
ichki ovozni tinglash imkoni. “Yurakdagi ohang” to‘plamida bu mavzu markaziy
o‘rinda turadi. Lirik qahramon doimiy izlanishda, o‘zini tushunishga urinayotgan,
o‘tmish bilan hozir, orzu bilan haqiqat o‘rtasida kezinayotgan obrazdir.
Ko‘chalar jim, yuragimda harf,
Men ketaman — menga o‘zim ham begona.
Shoir yolg‘izlikni qo‘rquv emas, balki ruhiy sayohat deb tasvirlaydi. Bu sayohat
o‘quvchiga ham tegishli: o‘qirkan, o‘quvchi ham o‘z qalbiga nazar soladi.
Faynberg she’rlarida ramzlar haddan tashqari murakkab emas — ular sodda,
ammo kuchli. U har bir obrazni o‘ylab, chuqur ma’no bilan joylashtiradi. Yurak,
ohang, ko‘cha, oy, sukut, ko‘z kabi obrazlar orqali poetik tafakkur yaratiladi. Shoir
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_1-to’plam_Iyul -2025
69
ISSN:3030-3621
“kam so‘z — ko‘p ma’no” tamoyiliga amal qiladi. Bu esa estetik minimalizmni
anglatadi.
Aleksandr Faynbergning “Yurakdagi ohang” to‘plami o‘zbek she’riyatida ruhiy
tafakkur, samimiylik va badiiy soddalik uyg‘unligining yorqin namunasi hisoblanadi.
Bu to‘plamda har bir satr yurakdan chiqqan, har bir so‘z orqasida hayotiy iztirob va
iliqlik yashiringan. Shoir o‘z she’rlari orqali o‘quvchini nafaqat o‘ylashga, balki his
qilishga chorlaydi. Uning “ko‘ngil tili”da yozilgan ijodi yosh avlodni badiiy
tafakkurga, ichki dunyosini tinglashga undaydi. Shu jihatdan Faynbergning ijodi
nafaqat adabiy, balki pedagogik va ruhiy-ma’naviy ahamiyatga ham ega.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Adabiyotshunoslik asoslari. Darslik. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
2.
Faynberg A. Yurakdagi ohang. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va
san’at nashriyoti, 2001.
3.
Karimov I. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
4.
Mamarasulov A. O‘zbek lirik she’riyatida obraz va ramzlar // O‘zbek tili va
adabiyoti. – 2022, №3. – B. 44–49.
5.
Qo‘chqorova G. Zamonaviy o‘zbek she’riyati: poetik tafakkur va badiiy obrazlar.
– Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2015.
