Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
67
ISSN:3030-3621
GIPERURIKEMIYALI YURAK KASALLIKLARI FONIDA BUYRAK
YETISHMOVCHILIGINI DORI ALMASHINUVI ORQALI BOSHQARISH:
FEBUKSOSTAT VA TOPIROKSOSTAT TAQQOSIY TAHLILI
Bekmurodova Malika Ruzimurod qizi
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, 2-son
Davolash ishi fakultetining 5-bosqich talabasi
G’aniyev Asadbek Ulugʻbekovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, 2-son
Davolash ishi fakultetining 4-bosqich talabasi
Adxamov Asror Adxam oʻgʻli
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, 2-son
Davolash ishi fakultetining 4-bosqich talabasi
Ilmiy rahbar :
Toirov Doston Rustamovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Ichki
kasalliklar propedivtikasi kafedrasi dotsenti, PhD
ANNOTATSIYA:
Giperurikemiya
surunkali buyrak
yetishmovchiligi
rivojlanishida muhim xavf omillaridan biri bo‘lib, uning kechishini og‘irlashtiradi.
Ushbu subanalitik TROFEO surunkali buyrak yetishmovchiligini tekshirish
tadqiqotida yurak-qon tomir jarrohlik amaliyoti o‘tkazgan giperuremik bemorlar
orasidan hisoblangan buyrak filtrlash tezligi 60 ml/min/1.73 m² dan past bo‘lgan
bemorlar ajratilib, ksantin oksidaza fermentini bloklovchi ikki dori – febuksostat va
topiroksostat – ta’siri solishtirildi. 42 nafar bemor febuksostat, 39 nafar bemor esa
topiroksostat bilan davolangan. Tadqiqotning asosiy ko‘rsatkichi sifatida qon
zardobidagi siydik kislotasi darajasi baholangan bo‘lib, febuksostat uni klinik jihatdan
muhim bo‘lgan 6,0 mg/dL darajadan oshirmasdan ushlab turgan.
Ikkinchi darajadagi
ko‘rsatkichlar — kreatinin, buyrak filtrlash tezligi, sistatin-C va oksidlangan
lipoproteinlar — febuksostat foydasiga ijobiy o‘zgarishlarni namoyon etdi. Urin
albumin va lipid profili parametrlarida esa sezilarli farqlar aniqlanmadi. Ushbu
natijalar asosida febuksostat surunkali buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda
siydik kislotasi almashinuvini barqaror nazorat qilishda va buyrak faoliyatini saqlab
qolishda ustun terapevtik vosita sifatida baholanadi.
KALIT SO‘ZLAR:
TROFEO tadqiqoti, giperurikemiya, surunkali buyrak
yetishmovchiligi, Ksantin oksidaza-reduktaza ingibitorlari, febuksostat, topiroksostat,
siydik kislotasi
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
68
ISSN:3030-3621
KIRISH:
Giperurikemiya yangi boshlanuvchi buyrak kasalligi va surunkali
buyrak kasalligiga olib kelish xavfi mavjud metabolik kasallik. Ksantin oksidaza-
reduktaza ingibitorlari butun dunyo miqyosida giperuurikemiyani davolashda
qo‘llaniladi. So‘nggi yillarda ushbu dori guruhining yangi vakillari — febuksostat va
topiroksostatning samaradorligi haqida ilmiy natijalar e’lon qilingan.
Avvalgi
kuzatuvlarda febuksostatning zardobdagi siydik kislotasi darajasini allopurinolga
nisbatan tezroq kamaytirishi, kuchliroq buyrakni himoya qiluvchi xususiyatlarga
egaligi, shuningdek, antioksidant va yallig‘lanishga qarshi ta’siri ustun ekani
aniqlangan. Bu holatlar allopurinol va febuksostat o‘rtasidagi bevosita taqqoslovchi
NU-FLASH nomli tadqiqotda ko‘rsatilgan.
Shuningdek, febuksostat va topiroksostatni
o‘zaro taqqoslashga qaratilgan TROFEO(trial of febuxostat and topiroxostat for
hyperuricemia with cardiovascular disease) nomli tadqiqot yurak-qon tomir
jarrohligidan o‘tgan va giperyurikemiya bilan asoratlangan 55 nafar bemor ishtirokida
o‘tkazilgan. Tadqiqot prospektiv kross-over shaklida rejalashtirilgan. Asosiy baholash
mezoni sifatida zardobdagi siydik kislotasi darajasi belgilangan. Ikkinchi darajali
ko‘rsatkichlar quyidagilarni o‘z ichiga olgan: zardobdagi kreatinin, taxminiy buyrak
filtratsiyasi tezligi, siydikdagi albumin miqdori, sistatin C darajasi, oksidlangan past
zichlikdagi lipoprotein, eikosapentaenoik kislota va araxidon kislota nisbati, umumiy
xolesterin, triglitseridlar, past zichlikdagi lipoprotein, yuqori zichlikdagi lipoprotein,
qoldiqga o‘xshash zarralar tarkibidagi xolesterin, yuqori sezuvchanlikka ega C-reaktiv
oqsil, B tipdagi natriyuretik peptid, shuningdek, dori vositalariga bog‘liq nojo‘ya
reaksiyalar.
Ushbu tadqiqot natijalari febuksostatning siydik kislotasi darajasini
topiroksostatga nisbatan tezroq va samaraliroq kamaytirganini, shuningdek,
antioksidant xususiyatlarining ustun ekanini ko‘rsatgan. Biroq bu tadqiqotda ikkala
dori vositasi surunkali buyrak kasalligiga ega bo‘lgan bemorlar orasida
taqqoslanmagan. Shu sababli ushbu maqolada TROFEO tadqiqotida qatnashgan va
yurak-qon tomir jarrohligidan o‘tgan bemorlar orasidan surunkali buyrak kasalligi
bo‘lgan guruhda o‘tkazilgan sub-tahlil — TROFEO surunkali buyrak kasalligi
tadqiqoti bayon etilgan. Yurak-qon tomir jarrohligidan o‘tgan bemorlar orasida
surunkali buyrak kasalligiga ega bo‘lganlar yuqori xavfli guruhga kiradi va aynan
shunday yuqori xavfli bemorlarda tadqiqot o‘tkazilgan.
MATERIALLAR VA USULLAR:
Mazkur maqola surunkali buyrak kasalligi
tadqiqotida TROFEO tadqiqotida ishtirok etgan bemorlar orasidan taxminiy buyrak
filtratsiyasi tezligi 60 millilitr daqiqa boshiga 1,73 kvadrat metr yoki undan past
bo‘lgan bemorlar ustida sub-tahlil o‘tkazilgan. TROFEO tadqiqoti yurak-qon tomir
kasalliklari va giperurikemiya bilan og‘rigan ambulator bemorlarda olib borilgan
bo‘lib, ularda allopurinol yoki febuksostat bilan davolash orqali zardobdagi siydik
kislotasi darajasi 6 milligramm/detsilitr yoki undan past darajada nazorat
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
69
ISSN:3030-3621
qilingan.Tadqiqotda bemorlar konvert usuli bilan tasodifiy tarzda guruhlarga
ajratilgan: birinchi guruh 6 oy davomida febuksostat, ikkinchi guruh esa topiroksostat
qabul qilgan. 6 oydan so‘ng dori vositalari almashtirilgan va navbatdagi 6 oy davomida
ikkinchi preparat bilan davolash davom ettirilgan. Boshlang‘ich ma’lumotlar dori
almashtirishdan oldin yig‘ilgan va kuzatuv almashtirishdan keyingi 6 oy davomida
davom ettirilgan. Asosiy baholovchi ko‘rsatkich — davolashdan keyingi zardobdagi
siydik kislotasi darajasi bo‘lgan. Ikkinchi darajali ko‘rsatkichlar quyidagilarni o‘z
ichiga olgan: zardobdagi kreatinin, taxminiy buyrak filtratsiyasi tezligi, siydikdagi
albumin, sistatin C, oksidlangan past zichlikdagi lipoprotein, eikosapentaenoik kislota
va araxidon kislota nisbati, umumiy xolesterin, triglitseridlar, past zichlikdagi
lipoprotein, yuqori zichlikdagi lipoprotein, qoldiqga o‘xshash zarralardagi xolesterin,
yuqori sezuvchanlikka ega C-reaktiv oqsil, B tipdagi natriyuretik peptid va dori
vositalariga bog‘liq nojo‘ya ta’sirlar. Zardobdagi siydik kislotasi, kreatinin, taxminiy
buyrak filtratsiyasi tezligi, umumiy xolesterin, triglitseridlar, past zichlikdagi va yuqori
zichlikdagi lipoprotein hamda ularning nisbati davolashdan oldin va har oyda qayta
o‘lchangan. Siydikdagi albumin, sistatin C, oksidlangan past zichlikdagi lipoprotein,
eikosapentaenoik kislota va araxidon kislota nisbati hamda B tipdagi natriyuretik
peptid esa davolashdan oldin, 3 va 6 oylarda baholangan.
O‘lchov natijalari o‘rtacha qiymat va uning standart xatoligi shaklida ifodalangan.
Guruhlar o‘rtasidagi parametrlar taqqoslashda ikki yo‘nalishli dispersiya tahlili
qo‘llanilgan. P qiymat 0,05 dan kam bo‘lsa, statistik jihatdan ahamiyatli deb
baholangan.
NATIJALAR:
TROFEO tadqiqotida jami 55 nafar bemor ishtirok etgan.
Shundan TROFEO CKD sub-tahlilida 42 nafar bemor febuksostat guruhi, 39 nafar
bemor esa topiroksostat guruhi tarkibida baholangan.
Bemorlarning xususiyatlari
Febuxostat
Toxpiroxostat
Bemorlar soni
42
39
Yosh (yillar)
70.0 ± 8.0
70.8 ± 7.3
Jins (erkak: ayol)
31:11
28:11
Asosiy kasallik
Yurak ishemik kasalligi
17 (41%)
17 (44%)
Klapn kasalliklari
15 (36%)
12 (31%)
Aorta kasalliklari
9 (21%)
9 (23%)
Boshqalar
1 (2%)
1 (2%)
Xavf omillari
Qandli diabet
15 (36%)
15 (38%)
Gipertenziya
35 (83%)
32 (82%)
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
70
ISSN:3030-3621
Dislipidemiya
29 (69%)
26 (67%)
Serebrovaskulyar kasalliklar
3 (7%)
3 (8%)
Semizlik
5 (12%)
5 (13%)
Chekish
13 (31%)
13 (33%)
Surunkali buyrak kasalligi bosqichi
G3a
11
15
G3b
22
19
G4
9
5
Dori
ARA
24 (57%)
21 (54%)
APF ingibitori
4 (10%)
4 (10%)
Renin ingibitori
4 (10%)
4 (10%)
Aldosteron ingibitori
23 (55%)
20 (51%)
Kalsiy antagonisti
17 (41%)
17 (44%)
Beta-bloker
30 (71%)
28 (72%)
Statinlar
29 (69%)
26 (67%)
Furosemid
21 (50%)
21 (54%)
Febuxostat
16 (38%)
38 (97%)
Toxpiroxostat
25 (60%)
0 (0%)
Allopurinol
1 (2%)
1 (3%)
Asosiy natija:
Davolashdan oldin ham, keyin ham ikki guruh o‘rtasida
zardobdagi siydik kislotasi (SK) darajasi bo‘yicha sezilarli farq aniqlanmagan. Biroq,
febuksostat guruhida davolash davomida SK darajasi 6.0 mg/dL dan oshmagan,
topiroksostat guruhida esa 7 nafar bemorda bu ko‘rsatkich oshgani aniqlangan. Ushbu
holat topiroksostat guruhi uchun statistik jihatdan sezilarli darajada yuqoriligi bilan
ajralib turgan (p = 0.004). Dastlabki davolashda febuksostatning o‘rtacha dozasi 17.3
± 10.5 mg bo‘lgan, va bu doza 6 oy davomida o‘zgartirilmagan. Topiroksostat esa
davolash boshida 63.1 ± 37.4 mg bo‘lgan bo‘lsa, u 6 oylik kuzatuv davomida
bosqichma-bosqich ko‘paytirilib, 74.4 ± 43.3 mg gacha yetkazilgan.
Ikkinchi darajali natijalar: Buyrak faoliyatiga oid ko‘rsatkichlar:
Davolashdan oldin zardob kreatinini (ZK) va baholangan buyrak filtratsiyasi (eGFR)
bo‘yicha sezilarli farq aniqlanmagan. Biroq 6 oydan so‘ng, febuksostat qabul qilgan
bemorlarda ZK darajasi pastroq (p = 0.043) va eGFR esa yuqoriroq (p = 0.041) bo‘lgan.
Siydikdagi albumin darajasi ikki guruhda ham davolashdan oldin va 3 hamda 6 oy
davomida sezilarli farq ko‘rsatmagan (3 oy: p = 0.354, 6 oy: p = 0.313). Sistatin-C
darajasi davolashgacha teng bo‘lgan, ammo 6 oydan so‘ng febuksostat guruhida ancha
past ekani kuzatilgan (p = 0.011).
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
71
ISSN:3030-3621
Oksidlovchi stress belgisi (oksidlangan past zichlikdagi lipoprotein – Ox-
LDL):
Davolashgacha farq bo‘lmagan. Ammo 3 va 6 oydan so‘ng febuksostat guruhida
Ox-LDL darajasi topiroksostat guruhiga nisbatan pastroq bo‘lgan (3 oy: p = 0.038, 6
oy: p = 0.048).
Yog‘lar va yog‘ kislotalariga oid ko‘rsatkichlar:
Tarkibida umumiy xolesterin
, triglitserid (TG), past zichlikdagi lipoprotein (LDL), yuqori zichlikdagi lipoprotein
(HDL),
ularning
nisbati
(L/H),
qoldiq
zarrachalar
xolesterini
va
eikosapentanoik/araxidon kislotasi (EPA/AA) nisbati ikki guruh o‘rtasida davolashdan
oldin va keyin farq ko‘rsatmagan.
Yallig‘lanish belgisi (yuqori sezuvchan C-reaktiv oqsil – hs-CRP):
Davolash
oldi va keyin ikki guruhda farq aniqlanmagan.
BNP (B-tipdagi natriyuretik peptid):
Davolashdan oldin ham, so‘ng ham BNP
darajasida sezilarli farq qayd etilmagan.
Ushbu tadqiqotda olingan ma’lumotlarga ko‘ra, zardob kreatinini (ZK),
baholangan buyrak filtratsiya tezligi (eGFR), sistatin-C va oksidlangan past zichlikdagi
lipoprotein (Ox-LDL) ko‘rsatkichlari asosida febuksostat topiroksostatga nisbatan
kuchliroq renoprotektiv va antioksidant ta’sirga ega ekanligi aniqlangan. Ksantin
oksidaza reduktaza ingibitorlari (XOR-I) (allopurinol, febuksostat, topiroksostat)ning
buyrak faoliyatini himoya qiluvchi xususiyatlari surunkali buyrak yetishmovchiligi
bo‘lgan bemorlarda ilgari ham qayd etilgan.
Pisano va hammualliflar tomonidan o‘tkazilgan meta-analizda XOR-I
preparatlari surunkali buyrak yetishmovchiligi rivojlanishini sekinlashtiruvchi vosita
sifatida baholangan. Shibagaki tomonidan olib borilgan tadqiqotda esa febuksostat
bilan davolash natijasida eGFR oshishi va proteinuriya kamayishi kuzatilgan (3b–5
bosqichli buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda). Vhelton tomonidan olib
borilgan 5 yillik kuzatuvda febuksostat bilan davolash eGFRning siydik kislotasi
darajasiga teskari bog‘liqlikda yaxshilanishini ko‘rsatgan: har 1 mg/dL s-UA
kamayishi bilan eGFR 1 mL/min ga yaxshilanishi bashorat qilingan. Sistatin-C buyrak
faoliyatining sezgir biomarkeri bo‘lib, ovqatlanish, mushak massasi yoki jismoniy
faoliyatdan ta’sirlanmaydi. XOR-I preparatlari bilan davolangan giperyurikemiyali
surunkali buyrak kasalligi mavjud bemorlarida siydik kislotasi darajasini o‘rganishga
qaratilgan boshqa tadqiqotlar mavjud emas, ammo 6 oylik kuzatuv natijalari asosida
febuksostatning siydik kislotasi darajasini topiroksostatga nisbatan samaraliroq
pasaytirishi, shuningdek, zardob kreatinini va eGFR ko‘rsatkichlari bo‘yicha afzalligi
qayd etilgan. Siydikdagi albumin miqdorida esa guruhlar o‘rtasida sezilarli farq
aniqlanmagan, biroq febuksostat guruhi uchun pastroq ko‘rsatkichlar kuzatilgan.
Surunkali buyrak yetishmovchiligining 3-bosqichi bo‘lgan bemorlarda allopurinol
qabul qiluvchilarning bir qismi febuksostatga o‘tkazilgan. Bu yerda 3 oydan so‘ng
febuksostat guruhi siydik kislotasi darajasini sezilarli kamaytirgan bo‘lsa-da, ikki
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
72
ISSN:3030-3621
guruh o‘rtasida umumiy farq aniqlanmagan. Shuningdek, sichqonlarda o‘tkazilgan
eksperimentda febuksostat tsisplatin bilan chaqirilgan o‘tkir buyrak shikastlanishi
modelida siydikdagi oqsil va oksidlovchi stress ko‘rsatkichlarini doza bog‘liqlikda
pasaytirgan.
Hosoya tomonidan olib borilgan tadqiqotda topiroksostat bilan davolash
siydikdagi albuminni sezilarli kamaytirgani qayd etilgan. ETUDE tadqiqotida esa
qandli nefropatiyaga chalingan bemorlarda yuqori dozadagi (160 mg/kun)
topiroksostat siydikdagi albuminni past doza (40 mg/kun) bilan solishtirganda sezilarli
kamaytirgan. Nakamura tomonidan olib borilgan tajribada sichqonlarda topiroksostat
siydikdagi albumin va plazmadagi XOR miqdorini doza bog‘liqlikda pasaytirgan,
febuksostatda esa bunday doza bog‘liqligi kuzatilmagan.
Shuningdek, bir klinik tadqiqotda 13 nafar surunkali buyrak yetishmovchiligi
bemori febuksostatdan topiroksostatga o‘tkazilgach, siydikdagi oqsil darajasi sezilarli
kamaygan. Mazkur tadqiqotdan tashqari, febuksostat va topiroksostatni bevosita
taqqoslagan boshqa klinik tadqiqotlar mavjud emas, shuning uchun aynan qaysi dori
kuchliroq renoprotektiv ta’sir ko‘rsatishi to‘g‘risida aniq xulosa chiqarish hozircha
murakkab. Biroq XOR-I vositalarining buyrak faoliyatini himoya qiluvchi
xususiyatlari ko‘plab tadqiqotlarda tasdiqlangan.
XULOSA:
TROFEO surunkali buyrak yetishmovchiligi bo’yicha qo‘shimcha
tadqiqoti natijalariga ko‘ra, ksantin oksidaza fermentini bloklovchi dori vositalari
orasida febuksostat topiroksostatga nisbatan kuchliroq buyrakni asrovchi va
antioksidant ta’sir ko‘rsatdi. Ayniqsa, surunkali buyrak yetishmovchiligi bilan birga
yurak-qon tomir kasalliklariga chalingan va giperurikemiya aniqlangan bemorlar
orasida bu dori vositasi ustunlik ko‘rsatdi. Tadqiqot davomida febuksostat qabul qilgan
bemorlarning
qonidagi
siydik
kislotasi
darajasi
doimiy
ravishda
6,0
milligramm/dekalitr miqdordan past bo‘lib turgan, topiroksostat qabul qilgan
bemorlarning esa yetti nafarida bu ko‘rsatkich ortib ketgani aniqlangan. Bu esa
febuksostatning qon zardobidagi siydik kislotasini nazorat qilishdagi samaradorligini
tasdiqlaydi.
Buyrak faoliyatini baholovchi laborator ko‘rsatkichlar – qon zardobidagi kreatinin
miqdori, hisoblangan buyrak filtrlash tezligi va sistatin-C miqdori – febuksostat qabul
qilgan bemorlarda sezilarli darajada yaxshilangan. Sistatin-C darajasining pasayishi
buyrak funksiyasining sezgir va barqaror yaxshilanishidan dalolat beradi. Shuningdek,
oksidlangan past zichlikdagi lipoprotein darajasining kamaygani febuksostatning
organizmdagi oksidlovchi stressga qarshi ta’sirini ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, siydikdagi oqsil miqdori, yallig‘lanish ko‘rsatkichlari yoki yog‘
almashinuvi bilan bog‘liq parametrlar (umumiy xolesterin, triglitseridlar, yuqori va
past zichlikdagi lipoproteinlar) bo‘yicha sezilarli farqlar kuzatilmadi. Bu esa ikkala
dorining ayrim metabolik xususiyatlari o‘xshashligini bildiradi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
73
ISSN:3030-3621
Tahlil asosida, mualliflik yondashuvi sifatida, surunkali buyrak yetishmovchiligi bilan
og‘rigan, ayniqsa yurak-qon tomir kasalliklari bilan murakkablashgan giperyurikemik
bemorlarda febuksostat uzoq muddatli davolash uchun ustun dori vositasi sifatida
tavsiya etilishi mumkin. Shu bilan birga, topiroksostatning yuqori dozada qo‘llanilishi
va boshqa kasallik holatlarida qanday natija berishi haqida yanada kengroq va uzoq
muddatli klinik tadqiqotlar o‘tkazilishi maqsadga muvofiq.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Richette P., Bardin T. Gout // Lancet. — 2010. — Vol. 375. — P. 318–328.
2.
Vitart V., Rudan I., Hayward C., Gray N.K., Floyd J., Palmer C.N., et al. SLC2A9
is a newly identified urate transporter influencing serum urate concentration, urate
excretion and gout // Nature Genetics. — 2008. — Vol. 40. — P. 437–442.
3.
Eggebeen A.T. Gout: an update // American Family Physician. — 2007. — Vol. 76.
— P. 801–808.
4.
Drapkina O.M., Mazurov V.I., Martynov A.I., Gaidukova I.Z., Duplyakov D.V.,
Nevzorova V.A. i dr. «В фокусе гиперурикемия». Резолюция Совета экспертов
//
Кардиоваскулярная
терапия
и
профилактика.
2023;22(4):3564.
doi:10.15829/1728-8800-2023-3564
5.
Hille R. Molybdenum-containing hydroxylases // Archives of Biochemistry and
Biophysics. — 2005. — Vol. 433. — P. 107–116.
6.
Harrison R. Structure and function of xanthine oxidoreductase: where are we now?
// Free Radical Biology and Medicine. — 2002. — Vol. 33. — P. 774–797.
7.
Gray C.L., Walters-Smith N.E. Febuxostat for treatment of chronic gout //
American Journal of Health-System Pharmacy. — 2011. — Vol. 68. — P. 389–398.
8.
Love B.L., Barrons R., Veverka A., Snider K.M. Urate-lowering therapy for gout:
focus on febuxostat // Pharmacotherapy. — 2010. — Vol. 30. — P. 594–608.
9.
Рамеев В.В., Елисеев М.С., Моисеев С.В. «Концепция аутовоспаления в
генезе подагры и гиперурикемии» // Клиническая фармакология и терапия.
2019;2019(2):28–33. doi:10.32756/0869-5490-2019-2-28-33
10.
Chao J., Terkeltaub R. A critical reappraisal of allopurinol dosing, safety, and
efficacy for hyperuricemia in gout // Current Rheumatology Reports. — 2009. —
Vol. 11, No. 2. — P. 135–140.
11.
Dubchak N., Falasca G.F. New and improved strategies for the treatment of gout //
International Journal of Nephrology and Renovascular Disease. — 2010. — Vol. 3.
— P. 145–166.
12.
Eliseev M.S., Zhelyabina O.V., Cheremushkina E.V. «Сравнение частоты и
количества употребления в пищу мясных продуктов у пациентов с подагрой
и асимптоматической гиперурикемией (предварительные данные пилотного
исследования)» // Вестник ревматологии. 2022–2023.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
74
ISSN:3030-3621
13.
Khanna D., Khanna P.P., Fitzgerald J.D., Singh M.K., Bae S., Neogi T., Pillinger
M.H., et al. American College of Rheumatology guidelines for management of
gout. Part 2: therapy and anti-inflammatory prophylaxis of acute gouty arthritis //
Arthritis Care & Research. — 2012. — Vol. 64, No. 10. — P. 1447–1461.
14.
Köttgen A., Albrecht E., Teumer A., Vitart V., Krumsiek J., Hundertmark C., et al.
Genome-wide association analyses identify 18 new loci associated with serum urate
concentrations // Nature Genetics. — 2013. — Vol. 45, No. 2. — P. 145–154.
15.
Молекулярно-генетические предикторы развития подагры: обзор тяжести и
клинического течения заболевания // Научный журнал NA-Journal, 2024.
