Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
214
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARI VA MAKTAB
DASTURLARIDAGI IZCHILLIK
Nizomiy nomidagi TDPU, Maktabgacha ta’lim fakulteti.
Mualliflar:
N.M.Kayumova, D. Elmurodova, H.Qurbonova
Annotatsiya:
Maktabgacha ta'lim tizimi va umumiy o‘rta ta’lim dasturlarining
uzluksizligi bolalarning bilim olish jarayonini yanada samarali qilishga xizmat qiladi.
Ushbu maqolada maktabgacha ta'lim tashkilotlari va maktab dasturlari o‘rtasidagi
izchillikni ta’minlash masalalari, metodologik yondashuvlar va xorijiy tajribalar tahlil
qilinadi.
Kalit so‘zlar:
maktabgacha ta’lim, maktab dasturi, izchillik, metodologik
yondashuvlar, uzluksiz ta’lim.
Kirish:
Maktabgacha ta’lim va maktab dasturlarining izchilligi bolalarning
bilim olish jarayonida uzluksizlikni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Boshlang‘ich maktabga o‘tish jarayonida bolalar duch keladigan qiyinchiliklarni
kamaytirish uchun ta’lim dasturlarini uyg‘unlashtirish talab etiladi. Bu nafaqat
pedagoglar, balki ota-onalar uchun ham muhimdir.
Maktabgacha ta’lim va maktab dasturlarining izchilligini ta’minlash usullari
1.
O‘quv dasturlarining uyg‘unligi
– maktabgacha ta’lim va boshlang‘ich sinf
dasturlaridagi mavzularni bir-biriga moslashtirish.
2.
Pedagoglar va ota-onalar o‘rtasidagi hamkorlik
– bolaning o‘quv jarayoniga
moslashishini yengillashtirish uchun tarbiyachilar va boshlang‘ich sinf
o‘qituvchilari o‘rtasida tajriba almashish.
3.
Boshlang‘ich tayyorgarlik tizimini takomillashtirish
– maktabga tayyorgarlik
guruhlarida maktab dasturiga mos keladigan ko‘nikmalarni rivojlantirish.
4.
Innovatsion ta’lim metodlarini qo‘llash
– bolalarning yangi bilimlarni tez
o‘zlashtirishini ta’minlash uchun interfaol va o‘yinli yondashuvlardan
foydalanish.
Samarali metodlar
Maktabgacha ta’limda kompetensiyaviy yondashuv
– bolaning shaxsiy,
ijtimoiy va akademik rivojlanishiga e’tibor qaratish.
Integratsiyalashgan o‘quv dasturlari
– turli fanlarni o‘z ichiga oluvchi darslar
orqali izchillikni saqlash.
O‘yin metodikasidan foydalanish
– bolalar uchun murakkab mavzularni
osonlashtirish va o‘zlashtirishga yordam berish.
Xalqaro tajriba
Dunyoning ilg‘or mamlakatlarida maktabgacha ta’lim va
boshlang‘ich maktab dasturlarini uyg‘unlashtirish bo‘yicha samarali tizimlar ishlab
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
215
chiqilgan. Masalan, Germaniya va Singapurda maktabgacha ta’lim muassasalari va
boshlang‘ich maktablar o‘rtasida o‘zaro hamkorlik kuchaytirilgan bo‘lib, bu
bolalarning maktabga moslashish jarayonini ancha osonlashtiradi.
Xulosa va tavsiyalar
Maktabgacha ta’lim va maktab dasturlarining izchilligini
ta’minlash bolalarning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun
pedagoglar, ota-onalar va ta’lim muassasalari hamkorlikda ish olib borishlari zarur.
Shuningdek, ta’lim tizimini yanada samarali qilish uchun zamonaviy metodlardan
foydalanish tavsiya etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Kayumova, N. M. (2022, noyabr). Maktabgacha ta’lim muassasasi direktori
faoliyatining funksional mas’uliyatlari. “Ilmiy taraqqiyot davri” xalqaro ilmiy-
amaliy konferensiyasi materiallari, 1(3), 102-107-betlar.
2.
Kayumova, N. M., & Roziyeva, M. M. Oilaning milliy merosdagi xalq
pedagogikasidagi axloqiy va ma’naviy ta’limdagi roli. “Uchinchi Renessans
davrida maktabgacha ta’lim va tarbiyaning roli” ilmiy-amaliy konferensiyasi
materiallari, 102-104-betlar.
3.
Kayumova, N. M., & Bazarbayeva, Z. O. (2023, oktabr). Bolalar nutqi psixologik
va pedagogik muammo sifatida. “Fan, amaliyot va ta’limdagi innovatsion
tendensiyalar” xalqaro ilmiy konferensiyasi materiallari, 2(8), 68-73-betlar.
5.
Kayumova, N. M. (2023). Maktabgacha ta’lim muassasalari va oilada milliy
qadriyatlar ruhida bolalarni tarbiyalash. Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar xalqaro ilmiy
jurnali, 1(6), 33-38-betlar.
6.
Kayumova, N. M., & Turg‘unova, M. R. (2023, yanvar). “Birinchi qadam” davlat
ta’lim dasturi maktabgacha ta’lim muassasalarida ta’limiy jarayonlarni tashkil
etishda. Xalqaro konferensiyalar, 1(2), 609-612-betlar.
7.
Kayumova, N. M., & Turg‘unova, M. R. (2023, yanvar). Pedagoglarning malaka va
mahorati orqali maktabgacha ta’lim sifatini oshirish. Xalqaro konferensiyalar, 1(2),
605-608-betlar.
8.
Kayumova, N. M., & Murodxo‘jaeva, Z. M. (2023, yanvar). Pedagoglarning ijodiy
faoliyatini tashkil etishda kreativ yondashuvlar. Xalqaro konferensiyalar, 1(2), 601-
604-betlar.
9.
Kayumova, N. M., & Yakubova, Z. Z. (2021). Maktabgacha ta’lim – bilimli va
madaniyatli shaxsni shakllantirish vositasi sifatida. “XXI asrda fan, madaniyat va
IT konteksti” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari, 92-95-betlar.
10.
Kayumova, N. M. (2019). ESP sinflarida ingliz tilini o‘qitish xususiyatlari.
Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar, 128-bet.
11.
Kayumova, N. M., & Pirmuxamedova, M. E. (2019). Maktabgacha ta’lim
muassasasi rahbari va uning funksional majburiyatlari. “Zamonaviy ta’lim
muammolari: tajriba va innovatsiyalar” jurnali, 42-bet.
