Mualliflar

  • Ёдгоров Жасурбек Жўраевич

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tinnint.95417

Kalit so‘zlar:

Калит сўзлар: фармакорезистент эпилепсия биокимёвий кўрсаткичлар оксидловчи стресс антиоксидант ферментлар яллиғланиш маркерлари.

Annotasiya

Аннотация  Ушбу  мақолада  эпилепсиянинг  дори-дармонга  чидамли 
(фармакорезистент)  тури  билан  хасталанган  беморларда  биокимёвий 
ўзгаришларни  ўрганишга  бағишланган  илмий  тадқиқот  натижалари  тақдим 
этилади.  Асосий  эътибор  антиоксидант  тизими,  нейротрансмиттерлар 
мувозанати  ва  қон  суюқлигидаги  айрим  биомаркерларни  таҳлил  қилишга 
қаратилди.  Ушбу  тадқиқот  фармакорезистент  эпилепсиянинг  патогенезини 
яхшироқ  англаш  ва  янги  даволаш  ёндашувларини  ишлаб  чиқишда  муҳим 
аҳамият касб этади. 


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

193

ДОРИ-ДАРМОНГА БОҒЛИҚ ВА ЧИДАМЛИ ЭПИЛЕПТИК

(ФАРМАКОРЕЗИСТЕНТ) ХУРУЖЛАР БИЛАН ХАСТАЛАНГАН

БЕМОРЛАРНИНГ АЙРИМ БИОКИМЁВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИНИ

ЎРГАНИШ

Ёдгоров Жасурбек Жўраевич

Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти. Бухоро,

Ўзбекистон. e-mail:

yodgorov.jasurbek@bsmi.uz

Аннотация

Ушбу мақолада эпилепсиянинг дори-дармонга чидамли

(фармакорезистент) тури билан хасталанган беморларда биокимёвий
ўзгаришларни ўрганишга бағишланган илмий тадқиқот натижалари тақдим
этилади. Асосий эътибор антиоксидант тизими, нейротрансмиттерлар
мувозанати ва қон суюқлигидаги айрим биомаркерларни таҳлил қилишга
қаратилди. Ушбу тадқиқот фармакорезистент эпилепсиянинг патогенезини
яхшироқ англаш ва янги даволаш ёндашувларини ишлаб чиқишда муҳим
аҳамият касб этади.

Калит сўзлар:

фармакорезистент эпилепсия, биокимёвий кўрсаткичлар,

оксидловчи стресс, антиоксидант ферментлар, яллиғланиш маркерлари.

АНАЛИЗ ФАРМАКОРЕЗИСТЕНТНОЙ ФОРМЫ ЭПИЛЕПСИИ ПО

БИОХИМИЧЕСКИМ ИССЛЕДОВАНИЯМ

Ёдгоров Жасурбек Жўраевич

Бухарский государственный медицинский институт имени Абу Али ибн

Сино. Бухара, Узбекистан. e-mail:

yodgorov.jasurbek@bsmi.uz

Аннотация

В данной статье представлены результаты научного

исследования, посвященного изучению биохимических изменений у пациентов
с лекарственно-резистентным (фармакорезистентным) типом эпилепсии.
Основное внимание было уделено анализу антиоксидантной системы, баланса
нейромедиаторов и некоторых биомаркеров в крови. Данное исследование имеет
важное значение для лучшего понимания патогенеза фармакорезистентной
эпилепсии и разработки новых подходов к лечению.

Ключевые слова:

фармакорезистентная эпилепсия, биохимические

показатели, окислительный стресс, антиоксидантные ферменты, воспалительные
маркеры.


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

194

ANALYSIS OF THE PHARMACORESISTENT FORM OF EPILEPSIA

BASED ON BIOCHEMICAL STUDIES

Yodgorov Jasurbek Jo’rayevich

Bukhara State Medical Institute named after Abu Ali ibn Sino. Bukhara,

Uzbekistan. e-mail:

yodgorov.jasurbek@bsmi.uz

Annotation

This article presents the results of a scientific study devoted to the

study of biochemical changes in patients with the drug-resistant (pharmacoresistant)
type of epilepsy. The main attention was paid to the analysis of the antioxidant system,
the balance of neurotransmitters, and some biomarkers in blood serum. This study is
important for a better understanding of the pathogenesis of pharmacoresistant epilepsy
and the development of new treatment approaches.

Keywords:

pharmacoresistant epilepsy, biochemical parameters, oxidative

stress, antioxidant enzymes, inflammatory markers.


Эпилепсия — марказий нерв тизимининг сурункали неврологик касаллиги

бўлиб, унинг патогенезида миядаги электр фаолиятининг нормадан четга
чиқиши асосий ўрин тутади. Айрим ҳолатларда анъанавий антиэпилептик
препаратлар (АЭП) терапевтик самара бермаслиги кузатилади ва бу ҳолат
фармакорезистент эпилепсия сифатида таърифланади. Бундай турдаги
эпилепсиянинг ривожланишида бир қатор биокимёвий ўзгаришлар —
антиоксидант тизим фаолиятининг етарли эмаслиги, нейромедиаторлар
мувозанатининг бузилиши ҳамда митохондриал дисфункция каби омиллар
муҳим патогенетик аҳамиятга эга.

Тадқиқотга фармакорезистент эпилепсия ташхиси қўйилган 30 нафар

бемор ва назорат гуруҳи сифатида 30 нафар соғлом инсон жалб этилди. Қон
суюқлигида қуйидаги кўрсаткичлар аниқланди:

Супероксид дисмутаза (СОД), каталаза, глутатион пероксидаза

фаоллиги;

Малондиалдегид (МДА) миқдори – липидлар переоксидланиши

кўрсаткичи;

Глутамат ва ГАМК (гамма-аминомасляная кислота) миқдори;

Лактат ва пируват миқдори – митохондриал функция кўрсаткичлари.

Фармакорезистент эпилепсия билан хасталанган беморларда СОД ва

каталаза фаоллиги сезиларли даражада пасайганлиги кузатилди (р<0.01), бу эса
эркин радикаллардан ҳимоя тизимидаги камчиликлардан далолат беради. МДА
миқдори эса назорат гуруҳига нисбатан 2-3 баробар юқори эканлиги аниқланди,
бу мия ҳужайраларида оксидловчи стресс юқори даражада эканини кўрсатади.


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

195

Глутамат миқдори фармакорезистент гуруҳда юқори, ГАМК миқдори эса

паст бўлиб, эксцитатор ва ингибитор таъсирлар мувозанатининг бузилиши қайд
этилди. Бу нейронал гиперэксцитабилликнинг биохимик асоси сифатида
қаралиши мумкин.

Лактат ва пируват миқдорининг ошгани, шунингдек, лактат/пируват

нисбати юқори эканлиги митохондриал функциянинг бузилганини кўрсатади.
Энергия алмашинувидаги бу муаммолар миянинг электр фаолиятига салбий
таъсир кўрсатиши мумкин.

Олинган натижалар фармакорезистент эпилепсияда антиоксидант ҳимоя

тизими камайганлиги, яллиғланишнинг кучайгани ва оксидловчи стресснинг
ортиши ҳақида тасаввур беради. Бу ўзгаришлар беморлардаги клиник
кўринишларни янада оғирлаштириши мумкин. Биокимёвий маркерларнинг
таҳлили, шубҳасиз, фармакорезистент ҳолатларни эрта аниқлаш ва индивидуал
терапия танлашда муҳим аҳамият касб этади.

Олинган натижаларга асосланган ҳолда қуйидаги таклифларни амалга

ошириш мумкин. Бунда биомаркерлар асосида индивидуал терапевтик
ёндашувларни шакллантириш имкониятларини ўрганиш. Бу йўналиш доирасида
беморларнинг генетик, метаболик ва молекуляр биомаркерларини таҳлил қилиш
орқали шахсийлаштирилган даволаш стратегияларини ишлаб чиқиш мақсад
қилинади. Шу қаторда антиоксидант терапиядан ёрдамчи даволаш усули
сифатида фойдаланиш имкониятларини комплекс ўрганиш. Оксидловчи стресс
билан боғлиқ патологияларда антиоксидант моддаларнинг самарадорлигини
баҳолаш ва уларни мавжуд терапевтик протоколларга интеграция қилиш бўйича
тадқиқотлар олиб бориш таклиф этилади. Яна бир таклиф сифатида
митохондриал функцияни оптималлаштирувчи доривор воситаларнинг клиник
тадқиқотларини амалга оширишни айтиш мумкин. Бу тадқиқотлар
митохондриал дисфункция билан боғлиқ касалликларни даволашда янги
терапевтик усулларни ишлаб чиқишга хизмат қилади.

ХУЛОСА

Ўрганилган маълумотлар фармакорезистент эпилепсия билан хасталанган

беморларда

антиоксидант

ҳимоя

тизимидаги

жиддий

камчиликлар

мавжудлигини кўрсатади. СОД ва каталаза фаоллигининг сезиларли даражада
пасайиши (p<0.01) ҳамда МДА миқдорининг 2–3 баробарга ошгани мия
тўқималарида кучли оксидловчи стресс мавжудлигини тасдиқлайди. Шу билан
бирга, глутамат миқдорининг ошиб, ГАМК миқдорининг камайиши
нейротрансмиттерлар

мувозанатининг

бузилишига,

яъни

нейронал

гиперэксцитабилликка олиб келади. Лактат ва пируват миқдорининг ошиши ва
улар нисбатининг юқори бўлиши митохондриал функциянинг бузилганидан
далолат беради. Бу ўзгаришлар миядаги энергия алмашинуви ва электр


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

196

фаолиятига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Умуман олганда, ушбу биохимик
ўзгаришлар фармакорезистент эпилепсия патогенезида муҳим роль ўйнаши
мумкин.

ФОЙДAЛAНИЛГAН AДAБИЁТЛAР РЎЙХAТИ

1.

Семенова Е. В., Кириллов Н. А. Этиология женского бесплодия
//Современные проблемы медицины и естественных наук. – 2018. – С. 79-83.

2.

Ernaeva G. X., Sattarov T. F., Maxamatjanova N. M. DIAGNOSTIC
SIGNIFICANCE

OF

PSYCHODIAGNOSTIC

EXAMINATIONS

OF

TAEKWONDO PLAYERS //Frontline Medical Sciences and Pharmaceutical
Journal. – 2023. – Т. 3. – №. 06. – С. 19-27.

3.

Мухаметзянова Р. О., Шагиева Э. И., Николаева Н. В. Депрессия–главная
болезнь XXI века //Сборник научных трудов молодых ученых и
специалистов. – 2022. – С. 395-39.

4.

Хаятов Р. Б., Велиляева А. С. Особенности развития и течения аффективных
расстройств при сахарном диабете //Достижения науки и образования. – 2020.
– №. 5 (59). – С. 62-64.

5.

Lustman P. J. Anxiety disorders in adults with diabetes mellitus //Psychiatric
Clinics of North America. – 1988. – Т. 11. – №. 2. – С. 419-432.

6.

Maxamatjanova N. Principles of medical and psychological care of patients with
the acquired immune deficiency syndrome //Journal of the Neurological Sciences.
– 2019. – Т. 405. – С. 128.

7.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Study and evaluation of the possibilities of
cognitive behavioral therapy in psychosexual disorders //Центрально-азиатский
журнал образования и инноваций. – 2023. – Т. 2. – С. 4.

8.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Modern methods of treatment of sexual disorders
//Инновационные исследования в современном мире: теория и практика. –
2023. – Т. 2. – №. 15. – С. 73-74.

9.

Maxamatjanova N. M., Mirxaydarova F. S., Mirxaydarova S. M. Xavotir sindromi
rivojlanishida qandli diabetning ahamiyati //Прикладные науки в современном
мире: проблемы и решения. – 2023. – Т. 2. – С. 2.

10.

Maxamatjanova N., Ibodullayev Z. Therapy of post-stroke dementia on the example
of memantine //EUROPEAN JOURNAL OF NEUROLOGY. – 111 RIVER ST,
HOBOKEN 07030-5774, NJ USA: WILEY, 2020. – Т. 27. – С. 1063-1063.

11.

Surayyo, Yusuphodjayeva, and Gafurova Sabohat. "DEPRESSIVE-ANXIETY
DISORDERS IN PATIENTS WITH RHEUMATOID ARTHRITIS AND
METHODS OF THEIR PSYCHOCORRECTION." Interpretation and researches
2.3 (2023): 9-16.

12.

Гафурова С., Юсупхаджаева С. ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
НЕВРОТИЧЕСКИХ РАССТРОЙСТВ ПРИ СИНДРОМЕ РАЗДРАЖЕННОГО


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

197

КИШЕЧНИКА

И

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ

МЕДИКО-

ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОДДЕРЖКИ ПРИ НИХ //Talqin va tadqiqotlar. –
2023. – Т. 1. – С. 19.

13.

Ibodullayev Z. R. et al. EFFECTIVE PSYCHOPHARMACOLOGICAL
THERAPY IN ANXIETY-DEPRESSIVE DISORDERS //Open Access
Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 3. – С. 241-246.

14.

Sh G. S. Ichак ta'sirlanish sindromidagi psixoemotsional buzilishlar va unda
psixoterapevtik yordam ko'rsatish //SOLUTIONS SOLUTIONS. – 2020.

15.

Gafurova S., Yusuphodjayeva S. DIFFERENTIAL ANALYSIS OF NEUROTIC
DISORDERS IN IRRITABLE BOWEL SYNDROME AND IMPROVEMENT
OF MEDICAL PSYCHOLOGICAL SUPPORT IN THEM //Science and
innovation. – 2023. – Т. 2. – №. D2. – С. 177-181.

16.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. Identification of anxiety-phobic disorders
in irritable bowel syndrome and improvement of medical psychological support in
them. – 2024.

17.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. ТРЕВОЖНО-ФОБИЧЕСКИЕ
РАССТРОЙСТВА ПРИ СИНДРОМЕ РАЗДРАЖЕННОГО КИШЕЧНИКА И
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПСИХОТЕРАПИИ И ПСИХОФАРМАКОТЕРАПИИ
ПРИ НИХ. – 2024.

Bibliografik manbalar

ФОЙДAЛAНИЛГAН AДAБИЁТЛAР РЎЙХAТИ

Семенова Е. В., Кириллов Н. А. Этиология женского бесплодия

//Современные проблемы медицины и естественных наук. – 2018. – С. 79-83.

Ernaeva G. X., Sattarov T. F., Maxamatjanova N. M. DIAGNOSTIC

SIGNIFICANCE OF PSYCHODIAGNOSTIC EXAMINATIONS OF

TAEKWONDO PLAYERS //Frontline Medical Sciences and Pharmaceutical

Journal. – 2023. – Т. 3. – №. 06. – С. 19-27.

Мухаметзянова Р. О., Шагиева Э. И., Николаева Н. В. Депрессия–главная

болезнь XXI века //Сборник научных трудов молодых ученых и

специалистов. – 2022. – С. 395-39.

Хаятов Р. Б., Велиляева А. С. Особенности развития и течения аффективных

расстройств при сахарном диабете //Достижения науки и образования. – 2020.

– №. 5 (59). – С. 62-64.

Lustman P. J. Anxiety disorders in adults with diabetes mellitus //Psychiatric

Clinics of North America. – 1988. – Т. 11. – №. 2. – С. 419-432.

Maxamatjanova N. Principles of medical and psychological care of patients with

the acquired immune deficiency syndrome //Journal of the Neurological Sciences.

– 2019. – Т. 405. – С. 128.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Study and evaluation of the possibilities of

cognitive behavioral therapy in psychosexual disorders //Центрально-азиатский

журнал образования и инноваций. – 2023. – Т. 2. – С. 4.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Modern methods of treatment of sexual disorders

//Инновационные исследования в современном мире: теория и практика. –

– Т. 2. – №. 15. – С. 73-74.

Maxamatjanova N. M., Mirxaydarova F. S., Mirxaydarova S. M. Xavotir sindromi

rivojlanishida qandli diabetning ahamiyati //Прикладные науки в современном

мире: проблемы и решения. – 2023. – Т. 2. – С. 2.

Maxamatjanova N., Ibodullayev Z. Therapy of post-stroke dementia on the example

of memantine //EUROPEAN JOURNAL OF NEUROLOGY. – 111 RIVER ST,

HOBOKEN 07030-5774, NJ USA: WILEY, 2020. – Т. 27. – С. 1063-1063.

Surayyo, Yusuphodjayeva, and Gafurova Sabohat. "DEPRESSIVE-ANXIETY

DISORDERS IN PATIENTS WITH RHEUMATOID ARTHRITIS AND

METHODS OF THEIR PSYCHOCORRECTION." Interpretation and researches

3 (2023): 9-16.

Гафурова С., Юсупхаджаева С. ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ

НЕВРОТИЧЕСКИХ РАССТРОЙСТВ ПРИ СИНДРОМЕ РАЗДРАЖЕННОГО КИШЕЧНИКА И СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕДИКО-

ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОДДЕРЖКИ ПРИ НИХ //Talqin va tadqiqotlar. –

– Т. 1. – С. 19.

Ibodullayev Z. R. et al. EFFECTIVE PSYCHOPHARMACOLOGICAL

THERAPY IN ANXIETY-DEPRESSIVE DISORDERS //Open Access

Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 3. – С. 241-246.

Sh G. S. Ichак ta'sirlanish sindromidagi psixoemotsional buzilishlar va unda

psixoterapevtik yordam ko'rsatish //SOLUTIONS SOLUTIONS. – 2020.

Gafurova S., Yusuphodjayeva S. DIFFERENTIAL ANALYSIS OF NEUROTIC

DISORDERS IN IRRITABLE BOWEL SYNDROME AND IMPROVEMENT

OF MEDICAL PSYCHOLOGICAL SUPPORT IN THEM //Science and

innovation. – 2023. – Т. 2. – №. D2. – С. 177-181.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. Identification of anxiety-phobic disorders

in irritable bowel syndrome and improvement of medical psychological support in

them. – 2024.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. ТРЕВОЖНО-ФОБИЧЕСКИЕ

РАССТРОЙСТВА ПРИ СИНДРОМЕ РАЗДРАЖЕННОГО КИШЕЧНИКА И

ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПСИХОТЕРАПИИ И ПСИХОФАРМАКОТЕРАПИИ

ПРИ НИХ. – 2024.