YURAK RITMI BUZULISHLARI (ARITMIYALAR) ANTIARITMIK TERPIYA TANLOVI

“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI

INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING

MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”

244

YURAK RITMI BUZULISHLARI (ARITMIYALAR) ANTIARITMIK TERPIYA

TANLOVI

Xayrullayeva Ruhshona

Termiz iqtisodiyot va servis universiteti tibbiyot fakulteti Davolash ishi yo‘nalishi I kurs talabasi

Boyqobilov Soatmurod Shuxrat o’g’li

Termiz iqtisodiyot va servis universiteti tibbiyot fakulteti tabiiy fanlar kafedrasi o’qituvchisi

Elektron pochta:

soatmurod_boyqobilov@tues.uz

Annotatsiya.

Ushbu maqolada yurak aritmiyalari turlari, ularning kelib chiqish sabablari va

antiaritmitik davo yondashuvlari tahlil etilgan. Har bir sinfga oid dori vositalarining
farmakodinamikasi, klinik qo’llanilishi, xavf-xatarlari va zamonaviy tavsiyalr chuqur tahlil qilingan.
Ayni paytda aritmiyalarga qarshi terapiyada individual yondashuvning ahamiyati va elektrofiziologik
texnlogiyalarning roli ham yoritilgan.

Kalit so’zlar:

Aritmiya, yurak ritm buzulishi, antiaritmik vositalar, Vaughan-Williams

tasnifi, radiochastotali ablatsiya, beta-blokatorlar, sinovial tugun, atriyal fibrilatsiya.

Абстрактный.

В статье рассматриваются типы сердечных аритмий, их причины и

подходы к антиаритмическому лечению. Подробно рассматриваются фармакодинамика,
клиническое применение, риски и текущие рекомендации каждого класса препаратов. Также
подчеркивается важность индивидуального подхода и роль электрофизиологии в
антиаритмической терапии.

Ключевые слова:

Аритмия, сердечная аритмия, антиаритмические средства,

классификация Вогана-Вильямса, радиочастотная абляция, бета-блокаторы, синовиальный
узел, мерцательная аритмия.

Abstract.

This article reviews the types of cardiac arrhythmias, their causes, and

antiarrhythmic treatment approaches. The pharmacodynamics, clinical use, risks, and current
recommendations of each class of drugs are reviewed in depth. The importance of an individualized
approach and the role of electrophysiology in antiarrhythmic therap.

Keywords:

Arrhythmia, cardiac arrhythmia, antiarrhythmic agents, Vaughan-Williams

classification, radiofrequency ablation, beta-blockers, synovial node, atrial fibrillation.

1-rasm. Yurak.

Aritmiyalarning umumiy ta’rifi va tasnifi.

Aritmiyalar – bu yurakning elektr faolligi va

ritmida yuzga keladigan buzulishlardir. Ular yurak urish tezligini (brdikardiya yoki taxikardiya) yoki
yurakning tartibsiz urushini (masalan, fibrilatsiya) o’z ichiga oladi. Aritmiyalar quyidagi asosiy
turlarga ajratildi:

❖

Sinovial ritm buzilishlar; sinus brdikardiyasi, sinus taxikardiyasi, sinus arrest

❖

Supraventikulyar aritmiyalar; arterial fibrilyatsiya, arteriyal flutter, AV tugun reentri

taxikardiyasi.

❖

Ventrikulyar aritmiyalar; ventrikulyar ekstrasistoliy, ventirikulyar taxikardiya,

fibrilyatsiya

“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI

INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING

MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”

245

❖

Blokadalar; AV –blok (I-III daraja), oyoqcha blokadalar

Yurak ritm buzulishlari etialogiyasi va patgenezi.

Aritmiyalar ko’p hollarda quyidagi

sabablar tufayli rivojlanadi.

❖

Ishemik yurak kasalliklari (IYKK)

❖

Elektrolyt disblansi (gipokalemiya, gipomagnezemiya)

❖

Yurak mushagining shikastlanishi (miokardit, infarkt)

❖

Endokrin buzulishlar (giperteroz)

❖

Dori vositalarining (digoksin, simpato-mimetiklar)

Aritmiyalarni klinik ko’rishlari va diagnostikasi.

Aritmiyalar quyidagicha namoyon

bo’lishi mumkin:

❖

Yurak urushini sezish (palpatsiya)

❖

To’satdan hushdan ketish (sinkopa)

❖

Ko’krak og’rig’i, nafas qisilishi

❖

Asosiy diagnostik vositlar: EKG, Holter monitoring, elektrofizilogik tekshiruvlar

Antiaritmitik terapiya; dori vositalari tasnifi (Vaughan –Williams)

Vaughan-Williams tasnifi eng keng qo’llaniladigan tizim bo’lib, antiaritmiklar 5 sinfga

bo’lindi.

❖

I- sinf

__Na+ kanallar blokatorlari

I a: prokainamid, kilidin
I b: lidokin, mexiletin
I c: flekainid, propfenon

❖

II – sinf __

Beta-blokatorlar

Metoprolol, atenolol, esmolol

❖

III – sinf

__K+ kanallar blokatori

Amiodaron, sotalol, dofetilid

❖

IV- sinf

__Ca+ Kanallar blokatori

Verapamil, diltiazem

❖

V- sinf

__Boshqa (adenozin, digoksin, ivabradim)

Zamonaviy noinvzin va invazin davolash yondashuvlari

❖

Elektrokardioverttsiya –

Av va ventrikulyar flutterda samarli

❖

Radiochastotali ablatsiya

– Av tugun reentri yoki WPW sindromida

❖

Implantatsiya qilinadigan defibrillytorlar

– hayot uchun xavfli ventrikulyar

aritmiyalar

❖

Kateter ablatsiyasi

– reentri aritmiyalar arterial fibrilyatsiya

❖

Yangi texnalogiyalar

– krioablatsiya, 3D elektrofizialogik xaritalash, gen terapiya

(eksperimental)

2-rasm. Ekg.

Xulosa

. Aritmiyalar yurak kaslliklarining jiddiy klinik ko’rinishlaridan biridir. Terapiyada

to’g’ri tashxis, mexanizmga moslashgan asoslangan davo va individual yondashuv zarur. Zamonviy

“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI

INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING

MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”

246

intervension texnologiyalar, elektroanatomik xaritalash va farmakogenetik tahlillar orqali antiaritmik
terapiya yanada aniq va xavfsiz bo’lmoqda.

Aritmiyalar bo‘yicha statistika

.

Dunyo miqyosida:

❖

Artrial fibrilytsiya (AF)

❖

Jahonda 2024 yil ma’lumotiga ko’ra Artirial fibrilytsiya bilan kasallanganlar soni 59
milliondan oshgan

❖

2050 yilga borib bu ko’rsatkich esa 120 millionga yetishi ma’lum qilinmoqda

❖

Har yili Artrial fibrilyatsiya tufayli 4-5 milliondn ortiq insult holatlari qayd etilmoqda.

❖

Ventrikulyar aritmiyalar va to’satdan yurak o’limi

:

1.

Har yili to’satdan yurak o’limi bilan million kishi vafot etdi

2.

Bunday o’limlar soni rivojlangan mamlakatlarda 50 % dan ortig’ini yurak kasallilarini tashkil
qiladi.

❖

Yoshga bog’liq statistikalar:

•

60-65 yoshdan oshgan shaxslarda Af bn 4%, 80 yoshdan keyin esa 10 % gacha ko’tariladi.

•

Yurak aritmiylri erkaklrd yollarga nisabttan 1.3-1.4 baravar ko’p uchraydi.

3-rasm. Yurak.

Surxondaryo viloyati misolida.

Viloyat kardilogiya markzida 2023 yilda o’tkazilgan

tahlillarga ko’ra:

•

3000 dan ortiq bemorlarda EKG sosida aritmiyalar aniqlangan

•

750 nafar bemorga doimiy yoki vaqtinchlik antiaritmik terpiya tavsiya etilgan.

•

130 nfar bemorga radiochastotali ablatsiyaga yuborilgan (Toshkent yoki Nukus shaharlaridagi
maxsus markazlariga)

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

1.

Yoʻldoshev A.A., Tursunov S.J. Kardiologiya asoslari. – Toshkent: Tibbiyot, 2018. –

432 b.

2.

Rasulov R.X. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari: darslik. – Toshkent: O‘qituvchi,

2020. – 368 b.

3.

Zipes D.P., Jalife J. Cardiac Electrophysiology: From Cell to Bedside. – 7th ed. –

Philadelphia: Elsevier, 2017. – 1360 p.

4.

Camm A.J., Lüscher T.F., Serruys P.W. The ESC Textbook of Cardiovascular

Medicine. – 3rd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2018. – 1504 p.

5.

Chugh S.S., Havmoeller R., Narayanan K. et al. Worldwide Epidemiology of Atrial

Fibrillation: A Global Burden of Disease 2010 Study. // Circulation. – 2014. – Vol. 129(8). – P. 837–
847.

6.

January C.T., Wann L.S., Alpert J.S. et al. 2014 AHA/ACC/HRS guideline for the

management of patients with atrial fibrillation. // Journal of the American College of Cardiology. –
2014. – Vol. 64(21). – P. e1–e76.

7.

Интернет-ресурс: World Health Organization – Cardiovascular diseases.

[

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cardiovascular-diseases-(cvds)

]

(murojaat

qilingan sana: 2025-yil 17-iyun).