Universal International Scientific Journal
271
Mamadaliyeva Dilorom Mamarasul qizi
Yangi Asr Universiteti Ta’limda axborot texnologiyalari 1-bosqich magistranti
Uzbekistan
Dilorom_mamadaliyeva@gmail.com
Annotatsiya.
Mazkur maqolada zamonaviy o‘quv jarayonida infografik dasturlardan
foydalanishning ahamiyati, samarali metodikasi va amaliy qo‘llanilishi haqida so‘z yuritiladi. Infografika
yordamida murakkab ma’lumotlarni sodda va tushunarli tarzda ifodalash, o‘quvchilarda vizual idrok va
tahliliy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish usullari yoritilgan. Shuningdek, eng ommabop infografik
dasturlar, ularning afzalliklari va ta’limda qo‘llash strategiyalari misollar bilan bayon etilgan. Maqola
ta’limni innovatsion yondashuvlar asosida tashkil qilishga qaratilgan.
Kalit so‘zlar:
infografika, ta’lim, vizual axborot, interaktiv metod, o‘quv jarayoni.
Аннотация:
В данной статье рассматривается важность, эффективная методика и
практическое применение использования инфографических программ в современном
образовательном процессе. Освещены методы представления сложной информации простым и
понятным способом с помощью инфографики, а также развитие навыков визуального восприятия и
аналитического мышления у учащихся. Также с примерами описаны наиболее популярные
инфографические программы, их преимущества и стратегии использования в образовании. Статья
направлена на организацию образования на основе инновационных подходов.
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
INFOGRAFIK DASTURLAR VA ULARDAN O'QUV JARAYONIDA FOYDALANISHNI
TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 5
Published: 31.05.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
27
2
Ключевые слова:
Ключевые слова: инфографика, образование, визуальная информация,
интерактивный метод, образовательный процесс.
Abstract:
This article discusses the importance, effective methodology and practical use of the use
of infographic programs in the modern educational process. With the help of infographic information, a
simple and understandable view of complex information is covered by ways of developing visual perception
and analytical thinking skills. It is also indicated in the examples of the most popular infographic programs,
their advantages and strategies in the field of education. The article is aimed at organizing education based
on innovative approaches.
Keywords:
Infographics, education, visual information, interactive method, study process.
Language:
Uzbek
Citation:
Mamadaliyeva , D. (2025). INFOGRAPHIC PROGRAMS AND METHODOLOGY FOR
IMPROVING THEIR USE IN THE LEARNING PROCESS. Universal International Scientific Journal,
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2266
Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under
the
Creative
Commons
Attribution
International
License
(CC
BY
4.0).
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Bugungi kunda ta’lim jarayonlarini
yanada samarali va qiziqarli qilish uchun turli
innovatsion metodlar keng qo‘llanilmoqda.
Shulardan
biri
— infografik dasturlar
yordamida o‘quv materiallarini vizual tarzda
taqdim etish. Infografika — bu ma’lumotlarni
grafik elementlar, diagramma, rasmlar va
boshqa vizual vositalar orqali ifodalash usuli
bo‘lib,
murakkab
tushunchalarni
soddalashtirishda juda samaralidir. Ta’limda
infografik dasturlarni qo‘llash o‘quvchilarning
diqqatini jalb qilish, ma’lumotni yaxshiroq
qabul qilish va uzoqroq eslab qolishni
ta’minlaydi.
Infografik
dasturlar
va
ularning
afzalliklari
Infografik dasturlar o‘quv jarayonida
ma’lumotlarni
vizual
tarzda
ifodalash
imkonini beradi. Bu dasturlar yordamida
murakkab ma’lumotlar chiroyli va tushunarli
ko‘rinishda
taqdim
etiladi,
bu
esa
o‘quvchilarning mavzuga bo‘lgan qiziqishini
oshiradi. Eng mashhur infografik dasturlar
qatoriga Canva, Piktochart, Visme, va
Infogram
kiradi.
Ularning
afzalliklari
quyidagilardan iborat:
• Foydalanishning qulayligi va ko‘p
sonli shablonlar mavjudligi;
• Vizual va interaktiv elementlar
yordamida ta’lim jarayonini jonlantirish;
• Onlayn hamda oflayn rejimda ishlash
imkoniyati;
• Ma’lumotlarni tahlil qilish va taqdim
etishda samaradorlikni oshirish.
O‘quv jarayonida infografik dasturlardan
samarali foydalanish uchun quyidagi metodik
tavsiyalarni hisobga olish zarur:
Mavzuni
aniqlik
bilan
belgilash:
Infografikani yaratishdan oldin o‘quvchilarga
yetkazilishi kerak bo‘lgan asosiy ma’lumotlar
va g‘oyalarni aniqlash lozim.
Soddalik va tushunarlilik: Infografika
murakkab bo‘lmasligi, asosiy nuqtalarni
Universal International Scientific Journal
27
3
yoritib berishi kerak. Ortiqcha ma’lumotlardan
qochish muhim.
Vizual unsurlarni to‘g‘ri tanlash:
Ranglar, diagrammalar, piktogrammalar va
rasmlarni mazmun bilan uyg‘un tanlash
o‘quvchilar uchun yanada tushunarli bo‘ladi.
Interaktivlikni ta’minlash: Imkon qadar
infografikani interaktiv qilish (masalan,
havolalar qo‘shish, animatsiyalar) o‘quv
jarayonini qiziqarli qiladi.
O‘quvchilarni jalb qilish: Infografikani
tayyorlash jarayoniga o‘quvchilarni ham jalb
qilish ularning ijodiy va tanqidiy fikrlash
ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Infografik dasturlar yordamida ta’lim
jarayonini takomillashtirish
Infografik dasturlar o‘quv jarayonida
foydalanilganda nafaqat ma’lumotni yanada
samarali yetkazishga, balki o‘quvchilarning
qiziqishini oshirishga ham xizmat qiladi.
Infografika yordamida o‘quv materiallari
tushunarli, esda qolarli va diqqatni tortuvchi
bo‘ladi. Bu esa ta’lim sifatini yaxshilashda
muhim omil hisoblanadi.
Shuningdek,
infografikalarni
loyiha
ishlarida, guruhli faoliyatlarda va mustaqil
o‘rganishda qo‘llash o‘quvchilarning mustaqil
fikrlash
va
ijodiy
yondashuvlarini
rivojlantirishga yordam beradi. O‘qituvchilar
uchun esa infografik dasturlar o‘quv
jarayonini diversifikatsiyalash, innovatsion
metodlarni
joriy
etishda
qulay
vosita
hisoblanadi.
Infografik dasturlarni tanlash mezonlari
Infografik dasturlarni tanlashda quyidagi
mezonlarga e’tibor qaratish lozim:
Foydalanish qulayligi: Dastur oson
o‘rganilishi va tezkor ishlatilishi kerak.
Shablon va dizayn imkoniyatlari: Ko‘p
va
turli
xil
shablonlarning
mavjudligi
foydalidir.
Integratsiya va eksport funksiyalari:
Tayyor infografikalarni turli formatlarda
saqlash va ulash imkoniyati.
Interaktivlik imkoniyati: Animatsiyalar
va havolalar qo‘shish imkoniyati.
Narxi va litsenziya: O‘quv muassasasi
yoki o‘qituvchi uchun maqbul bo‘lishi muhim.
To‘g‘ri
dastur
tanlanishi
o‘quv
jarayonining samaradorligini sezilarli darajada
oshiradi.
Infografik
dasturlarning
turlari
va
ularning xususiyatlari
Infografik dasturlar turli xil vazifalar va
foydalanuvchilarning
ehtiyojlariga
mos
ravishda turkumlanadi. Quyidagi asosiy turlari
mavjud:
Statik
infografik
dasturlar:
Canva,
Piktochart kabi dasturlar yordamida doimiy
grafikalar yaratiladi. Ular oson sozlanadi,
ko‘plab shablonlari mavjud va tezkor natija
beradi.
Dinamik
(animatsion)
infografik
dasturlar: Visme, Animaker kabi platformalar
animatsiyalar
va
interaktiv
elementlar
qo‘shishga imkon beradi. Bu esa ta’lim
jarayonini yanada jonlantiradi.
Ma’lumotlarni
tahlil
qilishga
mo‘ljallangan dasturlar: Tableau, Infogram
kabi dasturlar ma’lumotlarni vizual tahlil
qilish va interaktiv grafikalar yaratishda kuchli
imkoniyatlar beradi.
Har bir dastur o‘zining afzalliklari va
kamchiliklariga ega bo‘lib, tanlovda o‘quv
jarayonining maqsadlari va o‘quvchilarning
yoshi hisobga olinadi.
Infografika
yaratishda
amaliy
maslahatlar
Infografika yaratishda quyidagi amaliy
maslahatlar samaradorlikni oshiradi:
Maqsadni aniq belgilash: Infografikada
nimani yetkazmoqchi ekanligingizni oldindan
Universal International Scientific Journal
27
4
aniqlang. Bu ma’lumotlarning tartibli va
lo‘nda bo‘lishiga yordam beradi.
Soddalik va ixchamlik: Ma’lumotlarni
ortiqcha
ko‘p
va
chalkash
qilib
joylashtirmang. Har bir element o‘z o‘rnida va
maqsadga muvofiq bo‘lishi kerak.
Ranglardan oqilona foydalanish: Ranglar
kontrastli va ko‘zga yoqimli bo‘lishi,
ma’lumotni ajratib ko‘rsatishda yordam
berishi zarur.
Shakllar
va
piktogrammalardan
foydalanish: Grafik elementlar ma’lumotni
yanada tushunarli qiladi va diqqatni tortadi.
Foydalanuvchi
uchun
qulaylik:
Infografika oson o‘qilishi, skanerlanishi va
tushunilishi kerak.
Test
va
takomillashtirish:
Tayyor
infografikani sinovdan o‘tkazing, fikr-
mulohazalar asosida yaxshilang.
Ta’limda infografikadan foydalanishga
oid misollar va tajribalar
Infografik
dasturlardan
ta’limda
foydalanish bo‘yicha turli maktab va
universitetlarda qiziqarli tajribalar mavjud.
Masalan:
Matematika
darslarida:
Murakkab
formulalar va statistik ma’lumotlar infografika
orqali sodda va vizual ravishda tushuntiriladi.
Bu o‘quvchilarning mavzuni yaxshiroq
tushunishiga yordam beradi.
Tarix darslarida: Tarixiy voqealar va
jarayonlarni vaqt jadvali shaklida taqdim etish
o‘quvchilarga
voqealar
ketma-ketligini
yaxshiroq qabul qilish imkonini beradi.
Til
o‘rganishda:
Lug‘at
so‘zlari,
grammatik qoidalar va talaffuz qoidalarini
infografika yordamida yodlash samaradorligi
oshadi.
Fan fanlarida: Biologiya yoki geografiya
mavzularida diagramma va rasmlar bilan
boyitilgan infografikalar fan tushunchalarini
yanada yaqqol qiladi.
Bu kabi tajribalar infografik dasturlar
ta’lim sifatini oshirishda samarali ekanligini
ko‘rsatmoqda.
Infografika yordamida o‘quvchilarning
faoliyatini baholash usullari
Infografikalarni
ta’lim
jarayonida
nafaqat ma’lumot yetkazish uchun, balki
o‘quvchilarning bilimini baholashda ham
qo‘llash mumkin. Quyidagi usullar samarali
hisoblanadi:
Loyiha ishlarida baholash: O‘quvchilar
o‘zlari yaratgan infografikalar orqali mavzuni
qanday tushunganliklarini namoyish etadi.
Test
va
viktorinalar:
Infografik
elementlardan foydalanilgan testlar orqali
o‘quvchilarning bilim darajasi o‘lchanadi.
Tahliliy
baholash:
Infografikada
ko‘rsatilgan ma’lumotlarni tahlil qilish va
sharhlash orqali o‘quvchilarning tanqidiy
fikrlash qobiliyati baholanadi.
Guruhli
baholash:
Guruhlar
infografikalarni
tayyorlash
jarayonida
hamkorlikda ishlaydi va baholashda ham
o‘zaro fikr almashadi.
Bunday baholash usullari o‘quvchilarni
faol ishtirok etishga undaydi va ta’lim
jarayonini yanada samarali qiladi.
Xulosa
Infografik dasturlar ta’lim jarayonida
innovatsion va samarali vosita sifatida muhim
ahamiyatga ega. Ular murakkab ma’lumotlarni
sodda
va
vizual
tarzda
yetkazish,
o‘quvchilarning qiziqishini oshirish hamda
ta’lim sifatini yaxshilashga yordam beradi.
Samarali metodika asosida foydalanilganda,
infografik dasturlar o‘quv jarayonini yanada
interaktiv, qiziqarli va tushunarli qiladi.
O‘qituvchilar infografikalarni darslarda
keng qo‘llash bilan birga, o‘quvchilarni ham
Universal International Scientific Journal
27
5
yaratishga jalb etishi kerak. Bu jarayon
tanqidiy fikrlash va ijodkorlik ko‘nikmalarini
rivojlantirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga,
dasturlarni tanlashda foydalanish qulayligi,
dizayn imkoniyatlari va narx masalalariga
e’tibor berish muhimdir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
1.
Qodirov N. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2021.
2.
Hasanov A., Karimova M. Pedagogik innovatsiyalar. – Samarqand, 2020.
3.
Musurmonova O. Interaktiv o‘qitish metodlari. – Toshkent: TDPU nashriyoti, 2022.
4.
www.canva.com – Infografik dizaynlar yaratish platformasi.
5.
www.piktochart.com – Onlayn infografik dastur.
6.
www.uzedu.uz – O‘zbekiston ta’lim yangiliklari va metodikasi.
