Mualliflar

  • Odinaxon Ismanova
    NAMANGAN DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.120372

Kalit so‘zlar:

oliy ta’lim texnologiya kreativlik mutaxassis ta’lim talaba fizika loyiha informatsion pedagogik sharoit tadqiqot fikr masala.

Annotasiya

Maqolada oliy ta’limning fizika yo’nalishi talabalarida kreativlik xususiyatlarini rivojlantirishda loyihalash faoliyatinining ahamiyati ko’rsatib berilgan. Loyihalash faoliyatining kreativlikni rivojlanishida samaradorlik yuqori bo’lishi uchun yaratilishi kerak bo’lgan pedagogik-psixologik shart sharoitlar va omillar asoslangan. Bundan tashqari qanday loyihalash turidan foydalanilsa fizika yo’nalishi talabalarini kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirish samarali natijalar berishi asoslab berilgan. Fizikadan amaliy mashg’ulotlarda, ya’ni masala ishlash darslarida fizikaviy topshiriq va baholashga oid masalalardan foydalanilsa talabada loyiha tuzish ko’nikmasi shakllanishi to’g’risida fikrlar yuritilgan.


background image

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

867

NI KREATIV FIKRLASHLARINI

RIVOJLANTIRISH USULLARI

Namangan davlat universiteti dotsenti

ismanovaodina79@gmail.com

Annotatsiya:

xususiyatlarini rivojlantirishda loyihalash faoliyatinining a

-psixologik shart sharoitlar va omillar asoslangan.

Bundan tashqari qanday loyihalash turidan foydalanil
kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirish samarali natijalar berishi asoslab berilgan.

baholashga oid masalalardan foydalanilsa talab

loyiha, informatsion, pedagogik sharoit, tadqiqot, fikr, masala.

ushbu bilimlar asosan mustaxkamlanganligi uchun talabalarda asosan formal bilim qaror
topadi.

Shuning uchun bunday

turtki bermagan. Pedagogik-psixologik nuqtai nazardan talabaning kreativligini
rivojlanishi individual hisoblanadi, ammo kreativlik maxsus tashkil qilingan muhitda tez
rivojlanib mustaxkam as
ijtimoiy-

olib borilgan pedagogik ilmiy tadqiqotlarda asosan am
foydalaniladigan masalalarni turli usullar bilan yoki nostandart masalalar ishlash, turli

qaratilgan va albatta buning natijasida bir qator ijobiy natijalarga erishilgan [2,3]. Ammo

nazorat ishlari, kirish yoki bitiruv imtixonlari va olimpiadalarda talabalarga taklif qilingan


background image

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

868

ammo kreativ fikrlash kunlik extiyojga deyarli aylanmaydi. Bunday holda talaba

muommoni xal etishi uchun turli usullardan foydalanadi va olingan natijani tahlil qiladi,

kuzatishi, uning ichidagi muammo yoki qarama- qarshilikni tez seza olishi, ushbu asosda

borilayotgan mash
masala, fizik topshiriq yoki laboratoriya ishlaridan foydalaniladi. Yuqorida

shakllantirmaydi.

-pedagogik

shart-

talaba

vishda

olib borilsa kreativlik kundalik ehtiyojga aylanadi. Oliy talimda hozirgi paytda auditoriya

talabalarni mustaqil izlanishiga qaratish lozim, chunki ushbu holatda talaba muammoni

javob beradi.

Bundan tashqari loyihalash faoliyatini yan

maqbul sharoit yaratiladi.


background image

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

869

Bundan tashqari talabalarda loyihalash faoliyatlari orqali ularning kreativligini

-

qilingan us

qandaydir shart-
talabalarda kreativlikni yanada rivojlantirish uchun yaratiladigan zaruriy yetarli
psixologik-pedagogik shart-

-pedagogik shart sharoitlarni aniqlab olishda

loyihalash nima, fizika
hisoblanadi degan savolga atroflicha asoslangan javob ahtarish zarur deb hisoblaymiz.

Loyihalash faoliyatining asosiy tushunchalari va turlari. Adabiyotlarda

keltirilishicha, loyihalash-bu tav

- grafiklar, hisoblashlarni asoslash va

amaliy yoki nazariy natijalar olish imkoniyatini yaratishdir. Talabalarni loyiha bajarish

ijodiy jarayonlardan biridir.

a foydalanishni

maqsad uchun mutaxassis tayyorlanayotganini hisobga olish lozim.

-

chunki fizikada shakllangan qonun-
shaxsiy qarashini aniq mantiqiy ketma-ketlikda asoslash qobiliyatini rivojlantiradi.

h,

isbotlaydi.

faoliyat olib

borishlari maqsadga muvofiq hisoblanadi.

1. Informatsion loyiha-

loyihadir.

2. Tadqiqotchilik loyihasi

atib berishga va mohiyatini ochib berishga qaratilgan loyiha


background image

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

870

Talabalarda loyihalash va loyihani bajarish kabi faoliyat turlarini shakllantirishda

yuqori samaradorlikka erishish uchun loyihalar mazmunidan kelib chiqib avval

borishlari tavsiya qilinadi. Buning asosiy sabablaridan biri har qanday tadqiqotchilik

tadqiqotlar olib boriladi.

ushbu mavzuga oid tu

hisoblanadi. Ma
bajariladi, shuning uchun loyiha bajarish uchun guruhlar tashkil etilganda albatta har bir
guruhga fanni yaxshi biladigan va divergent fikrlaydigan bir-ikki nafar talabalar
biriktirilishi zarur, chunki bunday talabalarda muammoni yoki masalani bir necha usulda

Talabalarni samarali loyihaviy faoliyat olib borishlari va ushbu jarayon davomida

ladigan zaruriy va yetarli

pedagogik shart - sharoitlar yaratilishi zarur, ushbu shart sharoitlarni yaratishda fizikadan

-

ijtimoiy loyihalardan farqli ravishda fizikadan informatsion yoki tadqiqotchilik

biror bir muammoni va uni yechimini ilmiy tilda mantiqiy ketma-ketlikda bayon qilish,
murakkab matematik apparatdan foydalangan xolda hisob-kitob ishlarini olib borish

quyidagi ishlarni olib borish lozim.

matematik modelini
hisoblash formulalaridan va funktsiyalarni qatorlarga yoyilmasidan foydalanish

hunki bunday amallarni

tizimli ravishda bajarish

A.Chertov tahriri ostida n


background image

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

871

ammo bu

iq va baholashga

foydalanilganda talaba avval masala tuzadi, masala tuzish davomida esa qaysidir fizik

masalani boshqa bir usul bilan ishlab olingan kattaliklarni taqqoslaydi yoki internetdan

Hozirgi paytda ilmiy tadqiqot ishlarida, shuningdek loyiha bajarishda yuqori

samaradorlikka erishish uchun IT texnologiyalardan foydalanish katta ahamiyatga ega.

vaqt momentidagi yoki biror bir fizik kattalikni cheklangan sondagi qiymatini topish talab

lgan fizik hodisa

b keladi, ammo biror

-

qanday loyiha bajarilganda yozma shaklida hisobot topshiriladi,

-ketlikda bayon qilish

ishi shaklida talabalarga topshiriq berish va taqdimot shaklida qabul qilib olishga katta

uchun kurs ishi yoki referat uchun tanlangan biror bir mavzuni 2 yoki 3 guruhga bir vaqtda
topshiriq sifatida beriladi va talabalar berilgan topshiriqni bajarishda turli adabiyotlardan
foydalanishlari talab qilinadi. Buning natijasida guruh talabalari taqdimot paytida ilmiy

Fizi

muasasalariga fizikadan bajariladigan laboratoriya ishlari uchun tayyor algoritm beriladi,
ammo biror bir loyihani amalga oshirishga esa talaba eksprement bajarish tartibini, kerakli


background image

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

872

uskuna va hisob-
SHun

iha uchun 3-4 nafar talabadan iborat

guruxlar tashkil etiladi va loyihani qandaydir muddat ichida bajarishni talab etiladi. Bu

rish va rivojlantirishga loyihalash

tomonidan bir necha loyihalarni amalga oshirish jarayonida mehnat va vaqt taqsimoti

bilan xal qilishga kreativlikni rivojlantirishi uchun zaruriy shartlar sifatida qarash
mumkin, ammo ularni yetarliligini amalga oshiriladigan pedagogik eksprement natijasi
tasdiqlashini keyingi maqolalarda taqdim etamiz.

Adabiyotlar:

1.

-

-

-

- 2009.

2.

-22

3.

107.

4.

.

5.

2003 -

6.

-

-

124-

Bibliografik manbalar

Ступницкая, М.А. Новые педагогические технологии: организация и содержание проектной деятельности учащихся: лекции/ М.А. Ступницкая. - М.: Изд-во Моск. пед. ун-та. - 2009. – 132с.

Канн, С. Ю. Изучение взаимосвязи креативности общения и креативности мышления студентов Текст. / С. Ю. Канн. Рязань: РГПУ, 1997. -22 с.

Рубинштейн С. Л. Принцип творческой самодеятельности // Вопросы психологии. 1986 № 4 С. 101–107.

А.Г. Чертов, А. А. Воробьев. Физикадан масалалар тўплами. Тошкент. “Ўзбекистон”. 1997 й.

Болотов, В.А. Компетентностная модель: от идеи к образовательной программе. В.А.Болотов , В.В. Сериков// Педагогика. – 2003 - № 10.

Дубровина, О. С. Использование проектных технологий в формировании общих и профессиональных компетенций обучающихся. Проблемы и перспективы развития образования (ИИ): материалы междунар. заоч. науч. конф. (г. Пермь, май 2012 г.)/О. С. Дубровина - Пермь: Меркурий, 2012. - 124-126с.