Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
224
QITUVCHINING KASBIY MAHORATINI OSHIRISHDA
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING
RNI
Pedagogika fanlari doktori, professor
Tajiboyeva Odinaxon Rustamjon qizi
ADPI Pedogogika va psixologiya
y nalishi 1 - bosqich magistri
Annotatsiya
. Har qanday jamiyatda barkamol avlodni tarbiyalash, voyaga tkazish
va uni m lum bir kasbga y naltirish o ir va mashaqqatli mehnat evaziga amalga
oshiriladi. Bu mashaqqatli mehnat uzluksiz t lim va tarbiyaviy faoliyatning mahsulidir.
Ushbu
maqolada
qituvchining
kasbiy
mahoratini
oshirishda
pedagogik
texnologiyalarning
rni va ahamiyati yoritib berilgan.
Abstract.
In any society, it is not easy to educate the mature generation, bring them
to adulthood or direct them to a certain profession. This is the result of continuous
education and training. This article highlights the role and importance of educational
technologies in improving the teacher's professional skills.
Kalit s zlar
: pedagog, mahorat, texnologiya, kasbiy mahorat, t lim, tarbiya.
T lim-tarbiya hamisha jamiyat taraqqiyotining asosi b lgan. Chunki, inson
jamiyatdagi barcha munosabatlar, aloqalarning markazida turadi. Kelajakda buyuk
maqsadlarga
tishish uchun eng avvalo yuqori malakali, xalqaro talablarga javob
beradigan mutaxassis kadrlar tayyorlashimiz kerak. Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyevning
lim muassasalarida t lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga
oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini t minlash b yicha q shimcha
chora tadbirlar t
-yil 5-iyundagi PQ-3775-son qarori aynan shu masalaga
qaratilgandir.
T lim tizimini takomillashtirish, uning sifat darajasi va samaradorligini oshirish bir
qator omillar bilan chambarchas bo liq. Dars jarayonini t
ri tashkil etish,
quvchilarni
bilim olishga b lgan qiziqishining uy onishiga turtki berish zamonaviy pedagoglardan
pedagogik-psixologik hamda uning texnologiyalarini bilishni talab etadi.
XX asrning 20-yillarida "t lim texnologiyasi" termini birinchi bor pedagogika
b yicha adabiyotlarda tilga olingan. Shu vaqtning
zida yana bir boshqa - "pedagogik
texnika" termini ham tarqaldi. U pedagogik ensiklopediyada 30-yillarda
quv
mash ulotlarini aniq va samarali tashkil etishga qaratilgan uslublar va vositalar sifatida
- bu, ta`lim shakllarini optimallashtirish maqsadida
texnik vositalar, inson salohiyatini hamda ularning o`zaro ta`sirini inobatga olib, o`qitish
va bilish, o`zlashtirishning obarcha jarayonlarini aniqlash, yaratish va qo`llashning tizimli
metodidir. (YUNESKO) Bu ta`rifda pedagogik texnologiyaning ko`p jihatlari ochib
berilgan bo`lib, asosan ta`lim-tarbiya jarayoniga yakka xolda emas, balki tizimli
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
225
yondashish asos qilib olingan. Ushbu ta`rifga mazmun va mohiyat nuqtai nazaridan yaqin
ta`rifni fikrimizcha yapon pedagogi, olim T. Sakamoto izohlagan. Uning fikricha -
-bu majmuali fikr yuritish metodini pedagogikaga singdirish,
so`zlar bo`lib, ta`riflardagi boshqa barcha so`zlar tizim sifatida pedagogik texnologiya
mohiyatini tavsiflaydi. Pedagogik texnologiyalarga
quv va laboratoriya uskunalari bilan
ishlash, k rgazmali q llanmalardan foydalanishlar mahoratlari ham kiritilgan.
Respublikamiz mustaqillikka erishgandan s ng hamma sohalarda chuqur
zgarishlar
amalga oshirildi. Shu jumladan t lim tizimida ham. Bu
zgarishlar butun t lim
mazmunini qayta tashkil etishni, t lim muassasalari faoliyatini, maqsad va vazifalarini
hamda ularni boshqarishni
zgartirishni talab etdi. Chunki bu t lim jarayoni
qitish
texnologiyasining yadrosini tashkil etadi. Mutaxassisga b lgan har tomonlama talabni
tezlikda moslangan psixologik-pedagogik shart- sharoitlarni amalga oshirishga
y naltiradi. Respublikamizda ta`lim tizimining yangilanganligi, o`qitish mazmunini
yangilashga, u esa, o`z navbatida ta`lim mazmunini va uni belgilovchi hujjatlar (o`quv
rejasi, o`quv dasturi, darsliklar)ning yangilanishiga olib keldi. Bu yangilanishlar o`z
navbatida, tabiiyki o`qitish jarayonini rejalashtirish, dars mashg`ulotini loyihalashtirishga
yangicha yondashishni, o`quv-tarbiya jarayonini yangicha tashkil qilishni taqazo qildi. Bu
-texnikaviy tadqiqotlarning samaradorligini oshirish, yangi
.Shundan kelib chiqqan holda pedagogik texnologiyalar ishlab chiqiladi. Pedagogik
qitish texnologiyalari fan va ishlab chiqarish hamda
quv-pedagogik jarayon orali idan
rin oladi. Il or va innovator pedagoglarning ish tajribalarini kuzatish , il or tajriba
maktablari faoliyatini
rganish shundan dalolat bermoqdaki, pedagogik texnikani t liq
egallash, uning malakalarini
zida shakllantirish t lim
tarbiya samaradorligini
oshirishga,
quvchi-yoshlar tarbiyalanganligini yuksaltirishga va shu asosda pedagogik
mahorat pillapoyalari sari k tarilishga sabab b ladi.
qituvchining pedagogik faoliyat madaniyati tizimida pedagogik mahoratning
tarkibiy qismlari pedagogik texnika, pedagogik odob, pedagogik muloqot madaniyatining
jihatdan ilmiy-nazariy, uslubiy-tashkiliy hamda amaliy jihatdan tadqiq qilgan
YU.P.Gonobolin,
N.V.Kuzmina,
A.N.Sherbakov,
V.A.Selastenin,
L.I.Ruvinskiy,
V.N.Kuxarev, I.A.Zyazyun N.N. Tarasevich, M.G.Davletshin, K.Zaripov S.Rajabova,
B.X jaev va boshqalar
qituvchining kasbiy tayyorgarligida pedagogik texnikaning
jahon pedagogikasining taniqli asoschisi Ya.A.Komenskiy
qituvchining asosiy maqsadi:
rnak b lishga chorlovchi shaxsiy yuksak axloqi, odamlarga
muhabbati, bilimi, mehnatsevarlik va boshqa fazilatlarni namoyish qila oladigan,
insonparvarlik asosida tarbiyaviy ishlarni olib boradigan,
z kasbining tuk mutaxassisi
b
- deb t
tayyorlashda birdek ahamiyatlidir.
qituvchining kasbiy mahortini oshirishda pedagogik
texnologiyaning maqsadi
mm viy t
r itid t
r yonining z ruriy
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
226
s m r d rligini t
sh v t l b l r t m nid n
qishning k zl ng n n tij l rig
erishish k f l tid n ib r tdir.
qituvchining kasbiy mahortini oshirishda pedagogik
texnologiyaning vazifasi omm viy t
r itid
d g gl rg
qitishning
y t rli s m r sig erishishni t
vchi,
quv j r yonini yar tish his bl n di.
Har bir pedagog kasbiy mahoratini oshirishda pedogogik texnologiyalardan
foydalanishi bugungi kunning, yangi davrning muhim talablaridan biridir.
qituvchining
kasbiy zaruriy fazilatlari bilimdonlik, kreativlik, tanqidiy fikrlash, yangilikka chanqoqlik,
chidamlilik va
zini tuta bilishi, boshqaruvchiligi kabi fazilatlar ham pedogogik texnikani
rganish jarayonida sayqallanib boradi. Pedagogik texnikaning ajralmas elementi
qituvchining
qituvchining
kasbiy mahortini oshirishda pedagogik texnologiyaning
rni benihoya kattadir. Yosh
avlodni ruhan, jismonan, aqlan va barkamol shaxs qilib tarbiyalashda pedagoglarning
-
Foydalanilgan adabiyotlar r yxati.
1.
zbekiston Respubl
lim
muassasalarida t lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda oshirilayotgan keng
qamrovli islohotlarda faol ishtirok etishini t minlash b yicha q shimcha chora-tadbirlar
t
-3775-sonli Qarori //http://lex.uz.
2.
M.Azimjanova,
T.Muradova,
M.Pazilova.
Informatika
va
axborot
texnologiyalari.
quv q
: 2013
3.
. Tolipov, M. Usmonboeva. Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot. - T.:
Fan, 2005
4.www. tdpu. uz
