MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
311
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMOLAR VA ISTIQBOLLI
YECHIMLAR
Andijon davlat pedagogika instituti
Maktabgacha ta’lim yo’nalishi
203-guruh talabasi
Madaminova Dilxazina Farxodjon qizi
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15233103
Annotatsiya:
ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tizimining rivojlanish
bosqichlari, hozirgi holati, duch kelayotgan muammolar va ularni hal etish yo’llari tahlil qilingan.
Maktabgacha ta’limning bolalar intelektual, jismoniy va axloqiy rivojlanishidagi o’rni yoritilib,
tizimni yanada takomillashtirish istiqbollari ko’rib chiqilgan. Shuningdek, davlat siyosati
doirasida amalgam oshirilayotgan islohotlar, innovatsion metodlar hamda xususiy sektorni
rivojlantirish muhimligi haqida so’z yuritiladi.
Kalit so’zlar:
Maktabgacha ta’lim, ta’lim islohoti, maktabgacha ta’lim muassasalari,
bog‘cha, pedagogika, innovatsion ta’lim, ta’lim sifati, davlat-xususiy sheriklik, maktabgacha
tarbiya, bolalar rivojlanishi, pedagog kadrlar, ta’lim dasturlari, O‘zbekiston ta’lim tizimi,
maktabgacha ta’lim qonunchiligi, zamonaviy metodlar, ta’lim strategiyasi.
Maktabgacha ta’lim bolalarning intellektual, jismoniy va axloqiy shakllanishi uchun eng
muhim bosqichlardan biridir. Bu davrda bola tafakkuri, ijodiy qobiliyati va jamiyatga moslashish
qobiliyati shakllanadi. Shu bois dunyo miqyosida maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirishga
katta e’tibor qaratilmoqda. O‘zbekiston ham bu yo‘nalishda islohotlarni jadallashtirib, yangi
dasturlarni amalga oshirmoqda.
Maktabgacha Ta’limning Taraqqiyoti
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimida quyidagi muhim yutuqlarga
erishildi:
1. Qamrov darajasi oshdi – Davlat va xususiy bog‘chalar soni ortib, bolalarni maktabgacha
ta’lim bilan qamrab olish ko‘rsatkichi sezilarli darajada yaxshilandi.
2. Yangi pedagogik texnologiyalar joriy qilinmoqda – Ta’lim jarayonida innovatsion
yondashuvlar, STEAM-ta’lim va interfaol metodlardan keng foydalanilmoqda.
3. Xususiy sektorni rivojlantirish – Davlat-xususiy sheriklik asosida ko‘plab yangi nodavlat
bog‘chalar tashkil qilinib, tanlov muhiti kuchaymoqda.
4. 2016-yil 29-dekabr – Prezidentning "2017-2021-yillarda maktabgacha ta’lim tizimini
yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-2707-sonli qarori qabul qilindi. Ushbu
hujjat maktabgacha ta’lim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, tarmoqni
kengaytirish va malakali pedagog kadrlar bilan ta’minlashni nazarda tutgan.
Kadrlar tayyorlash sifati oshmoqda – Maktabgacha ta’lim muassasalari uchun malakali
pedagoglarni tayyorlash bo‘yicha maxsus dasturlar ishlab chiqildi.
Mavjud Muammolar
Shunga qaramay, tizimda hal etilishi lozim bo‘lgan ayrim muammolar ham mavjud:
1. 2017-yil 30-sentabr – Prezident farmoniga muvofiq, Maktabgacha ta’lim vazirligi tashkil
etildi. Bu qaror bog‘chalar qurish va ta’mirlash, ilg‘or tarbiya uslublari va metodikalarini joriy
etish bo‘yicha ishlarni jadallashtirishga xizmat qildi.
Bog‘chalar yetishmovchiligi – Ba’zi hududlarda bog‘chalarning yetarli emasligi sababli
bolalar qamrovi pastligicha qolmoqda.
2. Kadrlar yetishmovchiligi va malaka muammosi – Tajribali pedagoglarning
yetishmovchiligi hamda mavjud kadrlarning malakasi yetarli darajada bo‘lmasligi muammo
tug‘dirmoqda.
3. Ta’lim sifati va dasturlar mosligi – Ayrim bog‘chalarda ta’lim dasturlari bolalarning
yoshiga mos kelmaydi yoki eskirgan metodlarga asoslangan.
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
312
4. Oilalar bilan hamkorlik sustligi – Ba’zan ota-onalar bolalarni tarbiyalash
jarayonida bog‘chalar bilan yetarli darajada hamkorlik qilmaydi.
Muammolarni Hal etish Yo‘llari
Maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashtirish uchun quyidagi chora-tadbirlarni
amalga oshirish muhim:
1. 2018-yil 9-sentabr – "Maktabgacha ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida"gi Prezident qarori imzolandi. Bu hujjat maktabgacha ta’limni
boshqarishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish, tarbiya va o‘quv jarayonini
takomillashtirish hamda davlat-xususiy sheriklik asosida yangi bog‘chalar tashkil etishni ko‘zda
tutdi.
2019-yil 8-may – Prezident "O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida"gi qarorni imzoladi. Ushbu
konsepsiya maktabgacha ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish,
bolalarning sifatli ta’lim bilan qamrovini oshirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etishni
nazarda tutadi.
Yangi bog‘chalar ochish va mavjudlarini modernizatsiya qilish – Davlat va xususiy sektor
sherikligini yanada kuchaytirish orqali maktabgacha ta’lim muassasalarini ko‘paytirish lozim.
2. 2019-yil 16-dekabr – "Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida"gi qonun qabul qilindi.
Bu qonun maktabgacha ta’lim va tarbiya sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari hamda
bolalarning ta’lim olishga doir davlat kafolatlarini belgilab berdi.
Pedagoglar malakasini oshirish – Zamonaviy pedagogik metodlarni o‘rgatish bo‘yicha
malaka oshirish kurslarini kengaytirish va innovatsion yondashuvlarni joriy qilish kerak.
3. Raqamli texnologiyalarni qo‘llash – Bog‘chalarda elektron o‘qitish vositalari va
multimedia resurslaridan samarali foydalanish ta’lim sifatini oshiradi.
4. Ota-onalar bilan hamkorlikni kuchaytirish – Oilalarni ta’lim jarayoniga faol jalb qilish
uchun maxsus dasturlar ishlab chiqish lozim.
2023-yil 16-may – Prezident Shavkat Mirziyoyev maktabgacha ta’lim tizimini
takomillashtirish bo‘yicha takliflar taqdimoti bilan tanishdi. Taqdimotda maktabgacha ta’lim
qamrovini oshirish, yangi davlat bog‘chalari qurish va xususiy sektorni kengaytirish masalalari
muhokama qilindi.
Insoniyat jamiyatining hozirgi zamon rivojlanish darajasi mustaqil
respublikamiz ijtimoiy hayotining barcha sohalarida amalga oshirilayotgan tub
o‘zgarishlarda o‘z aksini topmoqda. Bunday o‘zgarishlar shak- shubhasiz,
barkamol shaxsni tarkib toptirish bilan chambarchas bog‘liqdir. Biz
foydalanadigan ta’lim texnologiyalari shaxsni rivojlanishiga, mustaqil ishlashga
o‘rgatishi zarur. Rivojlangan mamlakatlar tajribalarini o‘rganib, ularni
sharoitimizga moslab tatbiq qilish kerak.
Ushbu qaror va farmonlar O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirish,
bolalarni sifatli ta’lim bilan qamrab olish va sohaga innovatsion yondashuvlarni joriy etishda
muhim ahamiyat kasb etadi.
Maktabgacha ta’lim, ta’lim islohoti, maktabgacha ta’lim muassasalari, bog‘cha, pedagogika,
innovatsion ta’lim, ta’lim sifati, davlat-xususiy sheriklik, maktabgacha tarbiya, bolalar
rivojlanishi, pedagog kadrlar, ta’lim dasturlari, O‘zbekiston ta’lim tizimi, maktabgacha ta’lim
qonunchiligi, zamonaviy metodlar, ta’lim strategiyasi.
Hulosa qilib shuni aytish mumkinki,
Maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirish
jamiyatning kelajagi uchun strategik ahamiyatga ega. Sifatli ta’lim va tarbiya olgan bolalar
keyinchalik maktab va jamiyatga tez moslashadi hamda kelajakda muvaffaqiyatli shaxs sifatida
shakllanadi. Shu sababli, bu sohada izchil islohotlarni davom ettirish va mavjud muammolarni
zamonaviy yechimlar bilan bartaraf etish zarur.
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
313
O‘zbekistonni ta’lim tizimiga xorij pedagogikasidagi ilg‘or jixatlarni
o‘zlashtirish, yangi - yangi samarali o‘quv
predmetlarini ta’lim tarkibiga kiritish bilan jahon davlat standartlari darajasiga olib
chiqish osonlashadi. Buning uchun esa biz rivojlangan xorijiy mamlakatlardagi
quyidagi ilg‘or tajribalarni ta’lim tizimimizda qo‘llay bilishimiz maqsadga
muvofiqdir.
Maktabgacha ta’limni rivojlantirish orqali biz kelajak avlodning taqdirini belgilaymiz!
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning maktabgacha ta’lim
tizimini rivojlantirishga oid qaror va farmonlari.
2. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligining rasmiy hujjatlari va statistik
ma’lumotlari.
3. UNESCO (2023). Early Childhood Education: Global Perspectives and Challenges.
4. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological
Processes. Harvard University Press.
5. Piaget, J. (1952). The Origins of Intelligence in Children. Norton & Company.
6. O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim sohasiga oid milliy dasturlar va metodik
qo‘llanmalar.
7. Internet manbalari: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligining rasmiy
sayti (www.mpe.uz), xalqaro tashkilotlarning rasmiy sahifalari.
