SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
144
BO'LAJAK TARBIYACHILARNI TASVIRIY FAOLIYATGA O'RGATISH
METODIKASI BO'YICHA KASBIY TAYYORGARLIK SIFATINI OSHIRISHDA SUN’IY
INTELLEKT IMKONIYATLARIDAN FOYDALANISH
Tadjibayev Salimjon Sabirjanovich
Andijon davlat pedagogika instituti
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15352303
dotsenti
Annotatsiya. Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim tizimida dolzarb hisoblangan sun’iy
intellektdan maktabgacha ta’lim yo‘nalishining “Tasviriy faoliyatga o‘rgatish metodikasi” fani
jarayonida qo‘llash haqida so‘z boradi.
Kalit so‘zlar: sun’iy intellet, talaba, ta’lim, integratsiya, virtual reallik.
Аннотация
.
В
данной
статье
речь
пойдет
о
применении
искусственного
интеллекта
который
актуально
считается
в
современной
системе
образования
в
процессе
дисциплины
“
Методика
обучения
изобразительной
деятельности
”
в
направлении
дошкольного
образования
.
Ключевые
слова
:
искусственный
интеллект
,
студент
,
образование
,
интеграция
,
виртуальная
реальность
.
Annotation. This article will focus on the use of artificial intelligence, which is considered
relevant in the modern education system in the process of the discipline “Methods of teaching visual
activities” in the direction of preschool education.
Keywords: artificial intelligence, student, education, integration, virtual reality
Tarixdan ma’lumki, Beruniy, al Xorazmiy, ibn Sino, al Farg’oniy, Mirzo Ulug’bek kabi
yurtdoshlarimiz o‘z aqliy qobiliyati va aqliy salohiyatlari bilan dunyoni lol qoldirganlar.
Hozirgi vaqtda ham O
ʻ
zbekiston fan, ishlab chiqarsh, madaniyat, sport kabi barcha sohalarda
ulkan imkoniyatlar mamlakati ekanligi hozirgi vaqtda dunyo hamjamiyatida e’tirof etilmoqda.
Bunga misol tariqasida kelajagimiz bo‘lgan yoshlarimizning fanlar miqyosidagi jahon
olimpiadalari, “Aql gimnastikasi” deb tan olingan shaxmat turnirlarida g’olib bo‘layotganini
keltirishimiz mumkin.
So‘nggi yillarda O
ʻ
zbekiston ta'lim tizimida sun'iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanish
dolzarb mavzulardan biriga aylandi. Bu texnologiyalar ta'lim jarayonini samarali tashkil etish,
individual yondashuvni ta'minlash va ma'muriy vazifalarni avtomatlashtirishda muhim ahamiyat kasb
etmoqda.[1]
Agar oddiy so‘zlar bilan aytadigan bo‘lsak,
sun’iy intellekt (ingl. Artificial intellegence) –
kompyuter tizimlarining shu vaqtgacha insonlarga xos bo‘lgan ijodkorlik va intellektual
faoliyatni bajarish qobiliyatidir.
U
neyron tarmoqlar, mashinani o‘qitish (machine learning),
tabiiy tilni qayta ishlash, kognitiv (ongli) hisob-kitoblar, kompyuterning tasvirni ko‘rishi
singari
fanning o‘ta murakkab yangi yo‘nalishlarini o‘zida birlashtiradi.
2022/2023 o‘quv yilidan boshlab, O‘zbekistonda "Sun'iy intellekt" yo‘nalishida kadrlar
tayyorlash uchun 6 ta oliy ta'lim muassasasida jami 245 ta kvota ajratildi. Shuningdek, "Raqamli
texnologiyalar va sun'iy intellekt" doktorantura yo‘nalishi tashkil etildi. [2]
Xususan, sun’iy intellekt texnologiyalarini Oliy ta'lim muassasalarida qo‘llash orqali quyidagi
natijalarga erishish mumkin:
·
Individual ta'lim
: SI talabalarning bilim darajasi va qobiliyatlariga mos ravishda o‘quv
dasturlarini moslashtirish imkonini beradi.
·
Ma'muriy vazifalarni avtomatlashtirish
: SI yordamida baholash, rejalashtirish va
hujjatlarni yuritish kabi jarayonlar avtomatlashtirilib, o‘qituvchilarning ish yukini kamaytirish va
samaradorlikni oshirish mumkin.
Mazkur natijalarga erishish uchun esa quyidagi muammolarni hal etish uchun quyidagi chora-
tadbirlarni amalga oshirish zarur:
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
145
·
Kadrlar tayyorlashni kengaytirish
: SI yo‘nalishida ta'lim dasturlarini ko‘paytirish va
mutaxassislar tayyorlashni jadallashtirish.
·
Moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
: SI texnologiyalarini joriy etish uchun davlat va xususiy
sektor investitsiyalarini jalb qilish.
·
Huquqiy bazani shakllantirish
: SI sohasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi qonun va
me'yoriy hujjatlarni ishlab chiqish.
Ta’lim tizimining boshlang’ich bo‘g’ini hisoblangan maktabgacha ta’limda faoliyat yurituvchi
bo‘lajak tarbiyachilarni tasviriy faoliyatga o'rgatish metodikasini takomillashtirish va kasbiy
tayyorgarlik sifatini oshirishda sun'iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanish zamonaviy ta'lim
jarayonida muhim ahamiyat kasb etmoqda. SI texnologiyalari ta'lim jarayonini yanada interaktiv,
moslashtirilgan va samarali qilish imkonini beradi.
Sun’iy intellekt texnologiyalari pedagogik faoliyatda quyidagi imkoniyatlarni taqdim etadi:
·
Moslashtirilgan o'quv tizimlari:
Sun’iy intellekt asosida ishlab chiqilgan tizimlar har bir
talabaning individual ehtiyojlari va qobiliyatlariga mos ravishda o'quv materiallarini taqdim etadi, bu
esa talabalarning mustaqil ta'lim olish jarayonini qo'llab-quvvatlaydi.
·
Avtomatlashtirilgan baholash tizimlari:
Sun’iy intellekt yordamida talabalarning uyga
vazifalari va topshiriqlari avtomatik ravishda baholanadi, bu esa o‘qituvchilarning ish yukini
kamaytiradi va baholash jarayonining shaffofligini ta'minlaydi.
·
Virtual repetitorlar:
Sun’iy intellekt asosidagi virtual yordamchilar talabalarga mustaqil
ravishda bilim olishda ko'maklashadi, ularga qo'shimcha tushuntirishlar va mashqlar taqdim etadi.
Bo‘lajak tarbiyachilarni tasviriy faoliyatga o'rgatishda sun’iy intellekt texnologiyalaridan
foydalanish quyidagi afzalliklarni beradi:
·
Interaktiv o'quv materiallari:
Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan interaktiv darsliklar va
ilovalar o'quvchilarga tasviriy san'atning asosiy tamoyillarini vizual va amaliy tarzda o'rganish
imkonini beradi.
·
Ijodiy jarayonni qo'llab-quvvatlash:
Sun’iy intellekt dasturlari o'quvchilarning chizmalari
va dizaynlarini tahlil qilib, ularga takomillashtirish bo'yicha tavsiyalar beradi, bu esa ijodiy fikrlashni
rivojlantiradi.
·
Virtual haqiqat (VR) va kengaytirilgan haqiqat (AR):
Sun’iy intellekt bilan
integratsiyalashgan VR va AR texnologiyalari talabalarga tasviriy san'at asarlarini uch o'lchamli
formatda yaratish va tahlil qilish imkonini beradi, bu esa ularning fazoviy tafakkurini rivojlantiradi.
Sun’iy intellekt texnologiyalarini ta'lim jarayoniga integratsiya qilish orqali bo'lajak
tarbiyachilarning kasbiy tayyorgarlik sifati quyidagi yo'llar bilan oshiriladi:
·
Shaxsiylashtirilgan o'quv dasturlari:
SI asosida tuzilgan dasturlar har bir talabaning bilim
darajasi va o'rganish sur'atiga mos ravishda o'quv rejalarini tuzadi.
·
Real vaqtda tahlil va fikr-mulohazalar:
SI tizimlari talabalarning faoliyatini doimiy
ravishda kuzatib boradi va ularga o'z vaqtida tahlil va tavsiyalar beradi, bu esa o'quv jarayonining
samaradorligini oshiradi.
·
Innovatsion pedagogik yondashuvlar:
SI texnologiyalari yangi pedagogik metodlarni joriy
etish imkonini beradi, bu esa talabalarning motivatsiyasini oshiradi va ta'lim jarayonini yanada
qiziqarli qiladi.[3]
Yuqorida bildirilgan fikrlardan kelib chiqqan holda xulosa qiladigan bo‘lsak, bo'lajak
tarbiyachilarni tasviriy faoliyatga o'rgatish metodikasini takomillashtirishda sun'iy intellekt
texnologiyalaridan foydalanish ta'lim jarayonining sifatini oshirish, talabalarning ijodiy va tanqidiy
fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish hamda ularning kasbiy kompetensiyalarini mustahkamlashda
muhim rol o'ynaydi. Shu sababli, ta'lim muassasalari sun’iy intellekt texnologiyalarini o'quv
jarayoniga integratsiya qilishga alohida e'tibor qaratishlari lozim.
Foydalanilgan manbalar:
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
146
1.Oliy ta’lim muassasalarida sun’iy intellekt – uning ijobiy va salbiy jihatlari nimada?
incop.org+2Uza.uz+2
КиберЛенинка
+2
КиберЛенинка
+1Uza.uz+1
2.
B.G'ofurov. O‘zbekistonda sun’iy intellektning kelajagi qanday? Uza.uz+2Kun.uz+2Spot –
Деловые
новости
Узбекистана
+2
3. N. Nursaidov. Pedagogik tadqiqotlarda sun'iy intellektning o
ʻ
rni: uyga vazifalarni baholash
tizimining ishlab chiqilishi va tatbiqi. Best Publication+4ijournal.uz+4ijournal.uz+4
