https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
295
PSIXIATRIYA SOHASIDA QO'LLANILAYOTGAN ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYALAR
Yo’ldosheva Mohinur Umedovna
Buxoro Innovatsion ta’lim va tibbiyot universiteti
Klinik va klinik oldi fanlar kafedrasi assistenti
Rasulova Nazokat Shavqiddinovna
Buxoro Innovatsion ta’lim va tibbiyot universiteti
Klinik va klinik oldi fanlar kafedrasi assistenti
Annotatsiya
So‘nggi yillarda psixiatriya sohasida zamonaviy
texnologiyalarning joriy etilishi ruhiy salomatlikni saqlash va davolash
uslublarida sezilarli o‘zgarishlar keltirib chiqarmoqda. Bu texnologiyalar
bemorlarga individual yondashuv, erta diagnostika, samarali davolash va
kasallikning qaytalanishini oldini olish imkoniyatini yaratmoqda.
Kalit so'zlar
: Sun’iy intellekt, Telepsixiatriya, Genomika, Farmakogenetika,
EEG, Biosensor
Asosiy qism:
1. Sun’iy intellekt va Mashinaviy o‘rganish:
-
Diagnostik jarayonni avtomatlashtirish.
-
Bemorlarda relaps xavfini bashorat qilish.
Sun’iy
intellect
klinik
ma’lumotlarini(nutq,yuz
ifodasi,harakatlar,kayfiyatdagi
o’zgarishlar)tahlil
qilib,depressiya,bipolyar
buzilishlar,shizofreniya kabi kasalliklarni erta aniqlashga yordam beradi.Bundan
tashqari.NLP yordamida bemorning yozgan so’zlari orqali ularning ruhiy holatini
baholash mumkin.Bu metod yordamida oldin olgan muolajalari haqida,davplanish
tarixini yoritib beradi.
2. Mobil ilovalar va Telepsixiatriya:
-
Masofaviy maslahatlar va psixoterapiya.
-
Stress, xavotir va depressiyani kuzatuvchi ilovalar.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
296
-
Buning afzalligi davolanish muassasalaridan uzoq bo’lgan va jismoniy
imkoniyati chegaralangan bemorlar uchun qulay imkoniyat beradi.Doimiy va
tezkor psixologik yordam tufayli uzluksiz davolash imkoniyati paydo bo’ladi
3. Genomika va farmakogenetika:
-
Shaxsiylashtirilgan davo usullari.
-
Dori vositalarining individual samaradorligini aniqlash
Ruhiy kasalliklar ko’pincha genetik bo’lganligi sababli, ayniqsa,
shizofreniya, bipolyar buzilishlar,depressiya kabilar irsiy omillarga bog’liq.
Genetik testlar yordamida kasallikni erta tashxislash ham muhim ahamiyatga ega.
4. Miya tasvirlash texnologiyalari (fMRI, EEG):
-
Miya faoliyatining vizual tahlili.
-
Kasallikni aniqroq tushunish imkoniyati.
5. Virtual haqiqat va biosensorlar:
-
Fobiya va PTSD uchun terapiya vositasi.
-
Uyqu, yurak urishi va harakatlarni kuzatuvchi qurilmalar orqali psixik
holatni baholash.
Biosenssorlarning bemorning stress darajasini,yurak urish tezligi,nafas olish
ritmi,teri o’tkazuvchanligi kabi ko’rsatkichlarni kuzatib boradi.Masalan,aqlli
soatlar (Apple watch,Fibit) yurak urish o’zgaruvchanligini o’lchab,stress yoki
xavotir darajasini baholashga yordam beradi.Hattoki ba’zi biosensorlar uyqu
sifati,harakatlar faolligi,jismoniy faollikni kuzatib,depressiya yoki xavotir
buzilishlarini erta aniqlashga o’z hissasini qo’shadi.
Xulosa:
Psixiatriyada zamonaviy texnologiyalarning qo‘llanilishi nafaqat tashxis va
davolash sifati yaxshilanishiga, balki bemorning hayot sifatini oshirishga xizmat
qilmoqda. Kelajakda bu texnologiyalar yanada rivojlanib, psixiatriya amaliyotida
muhim o‘rin egallashi kutilmoqda.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
297
Adabiyotlar ro’yxati:
1.Sadock,B.J.,Sadock,V.A.,Ruiz P.(2017) Kaplan and Sadock’s Synopsis of
psychiatry:Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry.11 th Edition.Wolters Kluwer
2.Torous,J.,Vaidyam,A(2019)”Digital psychiatry:Improving access to mental
health care through technology”.Harvard Review of Psychiatry,27(3),156-165
3.Insel,T.R (2020).”Digital phenotyping:A new approach tu understanding
mental health”
4.Miller,D.D.,Brown,E.S.(2018) “Artificial intelligence in psychiatry:A new
era in mental health diagnosis and treatment” Psychiatric Clinics of North
America.
5.Jalilov Jahongir Abduroziqovich “Comorbid Pathologic characteristic
associated with congenital septal heart abnormalities”/European journal of
modern medicine and practice.
