https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
261
YADRO TIBBIYOTINING KELAJAGI: PET/CT VA SPECT
DIAGNOSTIKASI – MUAMMOLAR VA INNOVATSION YECHIMLAR
1
Q.O. Raxmonov,
2
O.Q. Kodirjonova,
1
Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy Universiteti
1
Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot
markazi injener-fizik.
1
quvonchbekrahmonov270798@mail.ru
2
Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Farmatsiya, Menejment, Biotibbiyot
muhandisligi,
Tibbiy biologiya va Oliy ma’lumotli hamshira Fakulteti 3-kurs talabasi.
2
ozodaxonkodirjonova@gmail.com
Annotatsiya.
PET/CT va SPECT apparatlari onkologiyada juda muhim
diagnostik vositalar bo‘lib, ular saraton kasalligini erta bosqichlarda aniqlash,
tarqalish darajasini baholash va davolash samaradorligini kuzatishda ishlatiladi.
Biroq, ushbu texnologiyalar qo‘llanilishida bir qator texnologik, iqtisodiy,
radiatsion va klinik muammolar mavjud.
Kalit so’zlar:
PET/CT va SPECT skanerlari, radiofarmatsevtik, radioaktiv
izotoplar, onkologiya, radiologiya
1.
Yuqori xarajatlar.
PET/CT va SPECT skanerlari qimmatbaho texnologiyalar bo‘lib, ularni xarid
qilish, ishlatish va texnik xizmat ko‘rsatish katta mablag‘ talab qiladi.
Radioaktiv izotoplarni ishlab chiqarish va tashish xarajatlari ham yuqori.
Yechim.
Davlat va xususiy sektor hamkorligini kuchaytirish, tibbiyot va texnologiyalar
uchun investitsiyalar jalb qilish yoki bojxona va soliq imtiyozlari berish.
Mahalliy radiofarmatsevtik ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish orqali xarajatlarni
kamaytirish.
Klinik muassasalar uchun subsidiyalar yoki soliq imtiyozlarini joriy etish.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
262
Yadro tibbiyotida PET/CT va SPECT apparatlariga murajaat qiluvchi qo‘shni
davlatlardan keladigan bemorlar sonini oshirish va qulayliklar yaratish.
2.
Radioaktiv moddalar bilan bog‘liq xavflar.
Radiofarmatsevtik moddalarning qisqa yarim yemirilish davri, ishlab chiqarish
va yetkazb berish vaqti.
Radiatsion ta’sir xavfi bemorlar va tibbiyot xodimlari uchun muammo
tug‘diradi.
Radioaktiv moddalar bilan ishlash uchun qat’iy litsenziyalar va maxsus
laboratoriyalar kerak.
Radiatsion xavfsizlikka doir qat’iy talablar apparatlarning qo‘llanilishini
cheklashi mumkin.
Yechim.
Yaqin atrofdagi tibbiyot markazlarida kichik siklotronlar o‘rnatish orqali
mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish.
Radiofarmatsevtik moddalarning muqobil variantlarini ishlab chiqarish va
transport tizimini takomillashtirish hamda maxsus yetkazib berish xizmatlarini
tashkil etish.
Radiatsiya bilan ishlash bo‘yicha zamonaviy xavfsizlik protokollarini ishlab
chiqish va qat’iy rioya qilish.
Radiologik himoya vositalaridan (qo‘rg‘oshin to‘siqlar, maxsus kiyimlar)
samarali foydalanish.
Tibbiy xodimlar uchun radiatsion xavfsizlik bo‘yicha treninglar o‘tkazish.
3.
Kadrlar yetishmovchiligi.
PET/CT va SPECT texnologiyalari uchun yuqori malakali radiologlar, yadro
tibbiyoti shifokorlari, tibbiyot fiziklari, radioximiklar, texniklar va laborantlar
yetishmasligi.
Radiofarmatsevtika, yadro tibbiyoti va tasviriy diagnostika bo‘yicha treninglar
yetarli emas.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
263
Yechim.
Yadro tibbiyoti bo‘yicha o‘quv kurslarini kengaytirish, xorijiy markazlarda
malaka oshirish va xalqaro hamkorlik o‘rnatish.
Xalqaro konferensiyalar, seminarlar, vebinarlar, onlayn trening va tajriba
almashish dasturlarini yo‘lga qo‘yish.
Chetdan mutaxassislarni jalb qilish va mahalliy mutaxassislarni tayyorlash.
Tibbiyot universitetlarida yadro tibbiyoti bo‘yicha maxsus o‘quv dasturlarini
yaratish, kengaytirish, yadro tibbiyoti laboratoriyalarini tashkil etish va PET/CT
va SPECT apparatlari bilan ishlash bo‘yicha amaliyot dasturlarini yo‘lga
qo‘yish.
Umumiy xulosalar:
PET/CT va SPECT apparatlari zamonaviy yadro
tibbiyotining eng ilg‘or diagnostika usullari bo‘lib, ularning qo‘llanilishi
onkologiya, nevrologiya kardiologiya va boshqa ko‘plab sohalarda katta ahamiyat
kasb etadi. Ushbu texnologiyalar organizmdagi metabolik va funksional
o‘zgarishlarni aniqlash orqali kasalliklarni erta bosqichlarda aniqlash va davolash
strategiyasini tuzishda muhim rol o‘ynaydi.
Respublika Ixtisoslashtirilgan Onkologiya va Radiologiya ilmiy-amaliy
tibbiyot markaziga katta miqdorda va yuqori aktivlikka ega bo‘lgan
radiofarmatsevtik preparatlar ishlab chiqara oladigan yuqori quvvatli siklotron
(masalan, TR-30, 24/7 ishlay oladi) o‘rnatish hamda radioaktiv preparatlarni
viloyatlarga yetkazib berish orqali saraton kasaliklarini viloyatlarda ham erta
bosqichlarda aniqlash mumkin. 1 ta katta quvvatli siklotron ishlab chiqaradigan
radiofarmatsevtik preparat 24 dona PET/CT ni taminlay oladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Nuclear Medicine and PET/CT Technology and techniques. Paul E. Christian,
BS FSNMTS, PET. Kristen M. Waterstram-Rich . Copyright 2012 (seven edition)
2.
Cyclotron produced
radionuclides:
guidelines for setting up
a facility. Technical
reports series no. 471. International atomic energy agency
vienna, 2009. 229 page.
3.
O‘zbekiston Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Saratonning erta diagnostikasi bo‘yicha
tavsiyalar”. Toshkent 2023.
