https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
229
MONOREZISTENT TUBERKULYOZDA PROKALSITONIN
DARAJASINING AHAMIYATI
Kamolov Hamidjon Umidjonovich
Buxoro innovatsion ta’lim va tibbiyot universiteti
klinik va klinik oldi kafedrasi assistenti
kamolovhamidjon@gmail.com
Annotatsiya:
tadqiqotda monorezistent tuberkulyoz bilan kasallangan
bemorlarda prokalsitonin darajasining o‘zgarishi va uning kasallikning og‘irligi
bilan bog‘liqligi tahlil qilindi. Monorezistent tuberkulyoz guruhida prokalsitonin
darajasi 1,9±0,4 ng/ml bo‘lib, nazorat guruhiga nisbatan sezilarli yuqori ekani
aniqlandi (p<0,01). Prokalsitonin darajasi 2,0 ng/ml dan yuqori bo‘lgan
bemorlarda infiltrativ o‘zgarishlar, kazeoz nekroz va qon ivish tizimidagi
buzilishlar (D-dimer: 0,75±0,1 mkg/ml, fibrinogen: 4,5±0,6 g/l; p<0,05) ko‘proq
qayd etildi. Ushbu natijalar prokalsitonin monitoringining diagnostik ahamiyatini
tasdiqlaydi.
Kalit so‘zlar:
monorezistent tuberkulyoz, prokalsitonin, qon ivish tizimi, D-
dimer, fibrinogen, yallig‘lanish, diagnostika.
Dolzarbligi:
Monorezistent tuberkulyoz – Mycobacterium tuberculosis
shtammlarining
faqat
bitta
antibakterial
doriga
rezistentligi
bilan
xarakterlanadigan shakli bo‘lib, uning tashxisi va davolashi muhim
muammolardan biri hisoblanadi. Bunday bemorlarda yallig‘lanish jarayonining
og‘ir kechishi va davolash samaradorligiga ta’sir qiluvchi faktorlarni aniqlash
muhim ahamiyat kasb etadi. Prokalsitonin yallig‘lanishning biomarkeri sifatida
kasallikning og‘ir kechishi va asoratlar xavfini baholash imkonini beradi. Shu
sababli, monorezistent tuberkulyozda prokalsitonin darajasini o‘rganish kasallik
kechishi va prognozini baholashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Tadqiqot maqsadi:
Monorezistent tuberkulyoz bilan og‘rigan bemorlarda
qon tarkibidagi prokalsitonin miqdoriy o‘zgarishlarini tahlil qilish va ularning
kasallikning og‘irligi bilan bog‘liqligini aniqlash.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
230
Material va uslublar:
2023 yil davomida Buxoro viloyat ftiziatriya va
pulmonologiya markazida davolangan 40 nafar bemor tahlil qilindi. Ular ikki
guruhga ajratildi:
Asosiy guruh
– monorezistent tuberkulyoz bilan og‘rigan 25 nafar bemor
Nazorat guruhi
– doriga sezgir destruktiv tuberkulyoz bilan og‘rigan 15
nafar bemor
Barcha bemorlarda prokalsitonin darajasi immunferment tahlil (IFA) usulida
o‘lchandi. Statistik tahlilda p<0,05 ahamiyatli deb qabul qilindi.
Natijalar va taxlillar:
Monorezistent tuberkulyoz bilan og‘rigan bemorlarda
qonda prokalsitonin darajasi 1,9±0,4 ng/ml ni tashkil etdi, bu esa nazorat
guruhidagi 1,2±0,3 ng/ml ko‘rsatkichdan sezilarli darajada yuqori ekanligi
aniqlandi (p<0,01).
Prokalsitonin darajasi yuqori bo‘lgan bemorlarda KT (kompyuter
tomografiya) tekshiruvi natijalari bo‘yicha o‘pka to‘qimasida keng tarqalgan
infiltrativ o‘zgarishlar va kazeoz nekroz o‘choqlari ko‘proq qayd etildi. Bunday
bemorlarda, shuningdek, qon ivish tizimida o‘zgarishlar, jumladan, D-dimer
darajasining oshishi (0,75±0,1 mkg/ml) va fibrinogen konsentratsiyasining o‘sishi
(4,5±0,6 g/l) kuzatildi (p<0,05). Asosiy guruhdagi bemorlarning 36%ida
prokalsitonin darajasi 2,0 ng/mldan yuqori bo‘lib, bu kasallikning og‘ir kechishi
va asoratlar xavfining ortishi bilan bog‘liq ekani tasdiqlandi.
Xulosa:
Monorezistent tuberkulyozda qon tarkibidagi prokalsitonin darajasi
yuqori bo‘lishi yallig‘lanish jarayonining og‘ir kechayotganini va patologik
o‘zgarishlarning kuchayganini ko‘rsatadi. Prokalsitonin darajasi 2,0 ng/mldan
yuqori bo‘lgan bemorlarda kasallik og‘ir kechadi va asoratlar xavfi ortishi
mumkin. Shu sababli, prokalsitonin monitoringi monorezistent tuberkulyozli
bemorlarning holatini baholash va ularga individual yondashuvni ta’minlash
uchun muhim diagnostik vosita bo‘lishi mumkin.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
231
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.Ulugbekovich A. M., Haydarovich U. I. The study of the prognostic value
of procalcitonin and changes in the blood coagulation system in the course of
pulmonary tuberculosis //Journal of Survey in Fisheries Sciences. – 2023. –
T. 10. – №. 1S. – S. 3217-3247.
2.Abdukarimov M. U., Usmonov I. Kh., Quantitative Changes in
Procalcitonin Levels in Pulmonary Tuberculosis, American Journal of
Medicine and Medical Sciences, Vol. 14 No. 10, 2024, pp. 2557-2559.
doi:10.5923/j.ajmms.20241410.24.
3.Abdukarimov M.U., Usmanov I.Kh. - Destruktiv o‘pka tuberkulyozi bilan
kasallangan bemorlardagi sub’ektiv tekshiruv natijalari va komorbid xolatlar
// Vestnik assotsiatsii pulmonologov sentralnoy Azii № 2 2024 – c.100-105
4.Abdukarimov M. U., Usmonov I. Kh., (2024). Changes in the blood
coagulation system in destructive tuberculosis.
Central Asian Journal of
Medicine
, (2), 111-117.
