Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
373
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ZAMONAVIY ARXITEKTURA: SHAHARSOZLIK VA BARQAROR
TARAQQIYOTDAGI O‘RNI
Davlatov Diyor Dilshodovich
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti
Arxitektura (turlari bo’yicha) 3-kurs talabasi
Sultonova Xilolaxon Orifjon qizi
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti
Arxitektura (turlari bo’yicha) 2-kurs talabasi
Anotatsiya:
Arxitektura – bu nafaqat inshootlar qurilishi, balki insoniyat
madaniyatining, ijtimoiy munosabatlarining va atrof-muhit bilan uyg‘un yashashining
ifodasidir. Bugungi kunda arxitektura nafaqat estetik go‘zallikni, balki funksionallik,
barqarorlik va ekologik muvozanatni ham o‘z ichiga oladigan murakkab fan va san’at
sohasi hisoblanadi.
Kalit so’z: Zamonaviy, inshootlar, madaniy, estetik, ekologik
Zamonaviy arxitektura so‘nggi o‘n yilliklarda jiddiy o‘zgarishlarga uchradi.
Shaharlar aholisining ortib borishi, ekologik muammolarning keskinlashuvi va
texnologik rivojlanish arxitektlarni yangi yondashuvlarga undamoqda. Ayniqsa,
"yashil" arxitektura konsepsiyasi jahon miqyosida keng tarqalmoqda. Bu yo‘nalishda
binolar qurilishida qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish, issiqlik
izolatsiyasi, suv tejovchi tizimlar va ekologik toza qurilish materiallarining
qo‘llanilishi asosiy mezon bo‘lib qolmoqda.
Barqaror shaharsozlik tamoyillari asosida loyihalangan binolar nafaqat energiyani
tejaydi, balki insonlar salomatligi va qulay yashash muhitini ta’minlaydi. Bu esa
arxitekturaning ijtimoiy funksiyasini yana bir bor ta’kidlaydi.
Arxitektura rivojida madaniy merosni asrash ham muhim o‘rin tutadi. Tarixiy
binolarni zamonaviy ehtiyojlarga mos tarzda restavratsiya qilish – bu bir vaqtning
o‘zida ham o‘tmishga hurmat, ham kelajakka intilishdir. Shu jihatdan, arxitektura
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
374
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
madaniyatlararo muloqotning ko‘prigi bo‘lib xizmat qiladi. Zamonaviy Arxitektura:
Shaharsozlik va Barqaror Taraqqiyotdagi O‘rni
Zamonaviy arxitektura va shaharsozlik sohalari bugungi kunda insoniyatning
hayot tarziga katta ta'sir ko‘rsatmoqda. Shaharlar tobora kattalashib, urbanizatsiya
jarayoni yanada kuchaymoqda, shu bilan birga barqaror taraqqiyotni ta'minlash uchun
arxitektura va shaharsozlikda yangi yondashuvlar zaruriyatga aylanmoqda. Barqaror
taraqqiyot, atrof-muhitni asrab-avaylash, iqtisodiy samaradorlik va ijtimoiy tenglikni
birlashtirishni maqsad qiladi, va zamonaviy arxitektura bu maqsadlarni amalga
oshirishda muhim rol o‘ynaydi.
Arxitektura va barqarorlik: Yangi yo‘nalishlar
Zamonaviy arxitektura ekologik barqarorlikni ta'minlashga qaratilgan bir qancha
innovatsion yondashuvlarni o‘z ichiga oladi. Masalan, energiya samaradorligini
oshirish uchun energiya tejovchi materiallar, quyosh panellari, shamol energiyasidan
foydalanish kabi texnologiyalar arxitektura loyihalarida keng qo‘llanilmoqda.
Binolarni rejalashtirishda, tabiiy resurslar va energiya manbalarini tejashga
yo‘naltirilgan tizimlar asosiy o‘rin tutadi. Bu esa nafaqat atrof-muhitga ta'sirni
kamaytiradi, balki iqtisodiy jihatdan ham samarali bo‘ladi, chunki energiya va suv
resurslaridan tejash, uzoq muddatda xarajatlarni pasaytiradi.
Shaharsozlik va Ekologik Barqarorlik
Shaharsozlikda barqarorlikni ta'minlash uchun shaharlarda yashash va ish
joylarining joylashuvi, transport tizimlarining samaradorligi, yashil zonalar va atrof-
muhitni muhofaza qilish muhim o‘rin tutadi. Shaharlar dizaynida ekologik jihatlarni
hisobga olish, ya'ni energiya tejash, chiqindilarni
Xulosa
qilib aytganda, arxitektura bugungi kunda faqatgina binolar dizayni emas,
balki inson va atrof-muhit o‘rtasidagi uyg‘unlikni ta’minlovchi, barqaror rivojlanishga
xizmat qiluvchi muhim soha sifatida qaralmoqda. Kelajak arxitektorlari nafaqat
chiroyli, balki zamonaviy, ekologik va ijtimoiy jihatdan mas’uliyatli loyihalarni
amalga oshirishlari zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov A.A. Me’morchilik tarixi. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi,
2019.
2. Hasanov H. Qadimgi dunyo arxitekturasi. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2017.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
375
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
3. Kostof, Spiro. A History of Architecture: Settings and Rituals. – Oxford University
Press, 1995.
Nomozov, A. K. U., Kholboyeva, M., Smanova, Z., Madatov, U., Raximov, S.,
Orzikulov, B. T., & Uralova, M. R. (2025). Determination of Fe (III) ion with a novel,
highly efficient immobilized nitrosa R-salt in a polymer matrix.
Chemical Review and
Letters
.
Shamaev, B. E., Nomozov, A. K., & Eshkoraev, S. S. (2025, March). Antioxidants
Based on Gossypol and Epichlorohydrin and Their Application Polyethylene.
In
INTERNATIONAL CONFERENCE ON INTERDISCIPLINARY SCIENCE
(Vol. 2,
No. 3, pp. 50-56).
Shamaev, B. E., Nomozov, A. K., & Eshkoraev, S. S. (2025). STUDYING THE
SYNTHESIS
OF
ANTIOXIDANTS
BASED
ON
GOSSYPOL
AND
EPICHLOROHYDRIN.
Multidisciplinary Journal of Science and Technology
,
5
(3),
354-359.
Shaymardanova, M. A., Toshmamatov, O. A., Khodjamkulov, S. Z., & Nomozov, A.
K. (2025). THE CURRENT STATUS OF RESEARCH ON THE METHODS USED
TO OBTAIN MONOPOTASSIUM AND MONOCALCIUM PHOSPHATE.
Journal
of universal science research
,
3
(2), 271-278.
Shaymardanova, M. A., Toshmamatov, O. A., Khodjamkulov, S. Z., & Nomozov, A.
K. (2025). STATE OF STUDY OF THE PROCESSES OF OBTAINING
MONOCALCIUM AND MONOPOTASIUM PHOSPHATE.
Medicine, pedagogy
and technology: theory and practice
,
3
(1), 595-605.
Kholmurodova, S., Turaev, K., Alikulov, R., Beknazarov, K., Nomozov, A., &
Eshmurodov, K. (2025). Obtaining an organic-inorganic sorbent based on vermiculite
modified with urotropin and hydrolyzed polyacrylonitrile.
Chemical Review and
Letters
, 267-279.
Eshankulov, K. N., Turaev, K. K., Geldiev, Y. A., Nomozov, A. K., Eshankulov, S. S.,
Musaev, C. A., & Yuldasheva, S. G. (2025). STUDYING OF METAL CONTAINING
ACRYLIC COPOLYMERS AND SULFUR MODIFIED BITUMEN BH
90/30.
Kimya Problemleri
,
23
(2), 202-213.
Durdubaeva, R., Beknazarov, K., Nomozov, A., Demir, M., Berdimurodov, E.,
Xojametova, B., ... & Berdimuradov, K. (2025). Exploring protective mechanisms with
triazine ring and hydroxyethyl groups: Experimental and theoretical insights.
Kuwait
Journal of Science
,
52
(1), 100341.
Ахатов, A. A., Тураев, Х. Х., Ашуров, Ж. М., Умбаров, И. А., Тиллаев, Х. Р.,
Номозов, A. K., ... & Эшдавлатов, Е. А. (2024). [Cd (OPD) 3SO4]• H2O Synthesis,
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
376
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
structure and Hirshfeld surface analysis of the complex compound based on Cd (II) salt
and O-phenylenediamine.
Вестник. Серия Физическая (ВКФ)
,
91
(4), 77-85.
Mukimov, A. S., Turaev, K. K., Tojiev, P. J., Nabiev, D. A., & Nomozov, A. K. (2024).
Modern approach to the addition of organomineral additives to increase cement brand.
A review.
Chemical Review and Letters
,
7
(5), 804-815.
Ahatov, A. A., Kha, T. K., Toshkulov, A. K., Ashurov, J. M., Ra, T. K., & Nomozov,
A. K. (2024). Synthesis, crystal structure and properties of tris (benzene-1.2-diamine-
N, N′)-cadmium naphthalene-1, 5-disulfonate trihydrate complex compound.
Indian
Journal of Chemistry
,
63
, 1036-1043.
Nomozov, A. K., Ch, E. S., Jumaeva, Z. E., Todjiev, J. N., Eshkoraev, S. S., &
Umirqulova, F. A. (2024). Experimental and Theoretical Studies of Salsola
oppositifolia Extract as a Novel Eco-Friendly Corrosion Inhibitor for Carbon Steel in
3% NaCl.
International Journal of Engineering Trends and Technology
,
72
(9), 312-
320.
Nomozov, A., Beknazarov, K., Khodjamkulov, S., Misirov, Z., & Yuldashova, S.
(2024). Synthesis of Corrosion Inhibitors Based on (Thio) Urea, Orthophosphoric Acid
and Formaldehyde and Their Inhibition Efficiency.
Baghdad Science Journal
.
Rahimova, I. (2016). THE CONCEPT «FRIENDSHIP» AND ITS REFLECTION IN
THE ENGLISH, RUSSIAN AND UZBEK PROVERBS.
PHILOLOGY,
LITERATURES AND LINGUISTICS
, 88.
Rahimova, I. (2016). THE CONCEPT" FRIENDSHIP" AND ITS REFLECTION IN
THE ENGLISH, RUSSIAN AND UZBEK PROVERBS. In
PHILOLOGY,
LITERATURES AND LINGUISTICS
(pp. 88-91).
Iroda, R., Boboxon, T., & Sobit, T. (2022). PSYCHOCORRECTIVE ANALYSIS OF
CONFLICT SITUATIONS DURING ADOLESCENCE IN INTERPERSONAL
RELATIONS.
International Journal of Early Childhood Special Education
,
14
(6).
Obidova, G., & Tursunova, M. (2023). Pedagogical conditions for the development of
ecological thinking and culture in the process of learning english by students of natural
sciences. In
E3S Web of Conferences
(Vol. 452, p. 07027). EDP Sciences.
Tursunova, M. I. (2019). APPROACHES TO TEACHING WRITING IN ESL
CLASSES. In
МОЛОДОЙ ИССЛЕДОВАТЕЛЬ: ВЫЗОВЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ
(pp.
218-220).
Tursunova, M. I. (2023). Information and Communication Technologies in the
Educational Process.
Tursunova, M. I. (2022). Specific Features Of Reading And Its Role In Teaching A
Foreign Language.
Indonesian Journal of Innovation Studies
,
18
.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
377
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Пўлатхўжаева, М. Р. (2024). КЎП ТАРМОҚЛИ МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ
ТАШКИЛОТИНИНГ ЭШИТИШДА НУҚСОНИ БЎЛГАН БОЛАЛАР ОИЛАСИ
БИЛАН ХАМКОРЛИГИ.
INTELLECTUAL EDUCATION TECHNOLOGICAL
SOLUTIONS AND INNOVATIVE DIGITAL TOOLS
,
3
(28), 84-87.
Пўлатхўжаева, М. Р. (2024). ЭШИТИШДА НУҚСОНИ БЎЛГАН БОЛАЛАР
ЭШИТИШНИ ТИКЛАШДАГИ ИННАВАЦИОН СИСТЕМА.
Science and
innovation
,
3
(Special Issue 16), 477-480.
Rustamovna,
P.
M.
(2024).
BEMOR
BOLALARNING
HAYOTGA
MOSLASHUVIDA
OTA-ONA
VA
YAQIN
QARINDOSHLAR
MUNOSABATLARNING OʻRNI.
European Journal of Interdisciplinary Research
and Development
,
25
, 57-59.
Pulatkhodjaeva, M. R. (2023). COOPERATION OF A MULTI-NETWORK
SCHOOL EDUCATIONAL ORGANIZATION WITH FAMILIES OF CHILDREN
WITH HEARING IMPAIRMENT.
American Journal Of Social Sciences And
Humanity Research
,
3
(10), 55-59.
Rustamovna, P. M. (2022, September). Infectious Diseases of the Nervous System In
Children And Its Complications. In
International Scientific and Current Research
Conferences
(pp. 128-132).
Po‘Latkhodjaeva, M. R. (2022). Effective Ways of Rehabilitation Work with Children
with Cochlear Implants.
Spectrum Journal of Innovation, Reforms and
Development
,
9
, 479-481.
Пўлатхўжаева, М. Р. (2021). БОЛАЛИК ДАВРИДА УЧРАЙДИГАН БОШ МИЯ
ЖАРОҲАТЛАРИ ВА УНИНГ АСОРАТЛАРИ.
Academic research in educational
sciences
,
2
(10), 1124-1128.
Po‘latxo‘jayeva, M. R. (2013). Defektologiyaning klinik asoslari.
O ‘quv qo ‘llanma.
T., TDPU–2013
.
