ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
45
O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY QURILISH TIZIMINI YARATISH
ASOSLARI
M.Siddiqov
Jizzax politexnika instituti dotsenti
U.Xolmurzayev
Jizzax politexnika instituti talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16015517
Annotatsiya.
Mazkur maqolada O‘zbekistonda zamonaviy qurilish tizimini
yaratishning asosiy omillari, mavjud holati, islohotlar va ilg‘or xorijiy tajribalarni
joriy etish zarurati yoritilgan. Qurilish sohasida innovatsiyalar, raqamli
texnologiyalar, ekologik talablar, standartlashtirish va zamonaviy loyiha
boshqaruvi tizimlarini joriy etish orqali barqaror rivojlanish ta’minlanishi
asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar:
qurilish tizimi, innovatsiya, raqamli texnologiya,
standartlashtirish, barqaror rivojlanish, loyiha boshqaruvi, qurilish islohotlari.
Annotation.
This article explores the key foundations for establishing a
modern construction system in Uzbekistan. It analyzes the current situation,
necessary reforms, and the importance of integrating international best
practices. The article highlights how innovations, digital technologies, ecological
standards, and modern project management can ensure sustainable
development in the construction sector.
Key words:
construction system, innovation, digital technology,
standardization, sustainable development, project management, construction
reforms.
O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda urbanizatsiya jarayonlari,
infratuzilmaviy rivojlanish va aholining uy-joyga bo‘lgan ehtiyoji ortib
borayotgani zamonaviy qurilish tizimini shakllantirish zaruratini keltirib
chiqarmoqda.
Mamlakatimizda
qurilish
sohasini
liberallashtirish,
samaradorligini oshirish va xalqaro standartlarga moslashtirish borasida keng
ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda.
Bunda asosiy maqsad — yuqori sifatli, xavfsiz, tejamkor va ekologik toza
inshootlarni barpo etish bilan birga, loyiha-smeta hujjatlarining aniq va shaffof
yuritilishini ta’minlashdir.
Zamonaviy qurilish tizimining mohiyati
Zamonaviy qurilish tizimi — bu texnologik, me’yoriy-huquqiy, iqtisodiy va
tashkiliy jihatdan kompleks tarzda rivojlangan, ilg‘or texnologiyalar va
boshqaruv usullariga asoslangan qurilish tizimidir. Bunday tizim:
Qurilish jarayonining barcha bosqichlarini raqamlashtiradi;
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
46
Atrof-muhitga kam zarar yetkazadi;
Resurslardan tejamli foydalanadi;
Mehnat unumdorligini oshiradi;
Innovatsion materiallar va uskunalardan foydalanishni talab etadi.
O‘zbekistonda qurilish sohasining hozirgi holati
Hozirda quyidagi ijobiy o‘zgarishlar kuzatilmoqda:
Qurilish sohasini tartibga soluvchi yangi qonunlar va normativ hujjatlar
qabul qilinmoqda;
Davlat xaridlari va tenderlar ochiq tarzda e’lon qilinmoqda;
Yirik infratuzilma loyihalari – yo‘llar, ko‘priklar, ijtimoiy obyektlar
qurilishi amalga oshirilmoqda;
Qurilish materiallari sanoatining rivojlanishi ta’minlanmoqda;
Yashil qurilish texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha dastlabki bosqichlar
boshlangan.
Biroq, tizimda quyidagi kamchiliklar mavjud:
Qurilishda ilg‘or texnologiyalarning cheklangan qo‘llanilishi;
Loyihalashtirishda
raqamli
texnologiyalarning
yetarlicha
tatbiq
qilinmasligi;
Kadrlar malakasining pastligi;
Qurilish ishlari sifatini nazorat qilishda muammolar.
Zamonaviy qurilish tizimini yaratishning asosiy yo‘nalishlari:
1. Raqamlashtirish va BIM texnologiyalari
BIM (Building Information Modeling) texnologiyasini joriy qilish orqali
quyidagilar ta’minlanadi:
Loyihalash va qurilish bosqichlari o‘zaro uyg‘unlashadi;
Qurilishning har bir bosqichida aniqlik va shaffoflik ta’minlanadi;
Resurslar va xarajatlar to‘g‘ri hisoblanadi;
Qurilish jarayoni tezlashadi.
2. Qurilish materiallari sanoatini rivojlantirish
Mahalliy materiallar ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash, ekologik
toza va energiya tejovchi mahsulotlar ishlab chiqarishni rag‘batlantirish zarur.
Bu esa qurilish tannarxini pasaytiradi va importga qaramlikni kamaytiradi.
3. Kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash
Zamonaviy qurilish texnologiyalarini tushunadigan va ulardan foydalana
oladigan mutaxassislar tayyorlash lozim. Bu borada:
Qurilish oliygohlarida amaliyotga yo‘naltirilgan ta’lim berilishi;
Xorijiy tajriba asosida sertifikatlash tizimining joriy qilinishi;
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
47
Quruvchilar uchun doimiy malaka oshirish kurslari tashkil qilinishi
muhim.
4. Yashil qurilish va ekologik talablar
Atrof-muhitga ta’sirni kamaytirish maqsadida:
Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish;
Isitish va sovitish tizimlarida energiyani tejovchi texnologiyalarni joriy
qilish;
Qurilish chiqindilarini qayta ishlash tizimini yo‘lga qo‘yish kerak.
5. Qurilish sohasida standartlashtirish va nazorat
Milliy va xalqaro standartlarga asoslangan nazorat tizimining mavjudligi:
Qurilish sifatini oshiradi;
Ishlab chiqaruvchi va buyurtmachi o‘rtasidagi shaffoflikni ta’minlaydi;
Qurilishning xavfsizlik talablariga javob berishini kafolatlaydi.
Xulosa.
O‘zbekistonda zamonaviy qurilish tizimini shakllantirish
iqtisodiyotning muhim strategik yo‘nalishlaridan biridir. Bu tizim orqali nafaqat
qurilish sifati va tezligi, balki ekologik xavfsizlik, resurslardan tejamli
foydalanish, moliyaviy shaffoflik va kadrlar salohiyati kabi mezonlar ham
rivojlanadi. Mavjud salohiyatdan to‘g‘ri foydalanish, zamonaviy texnologiyalarni
joriy etish, ilg‘or xorijiy tajribani mahalliy sharoitga moslashtirish orqali
mamlakatda barqaror, samarali va raqobatbardosh qurilish tizimini yaratish
mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Qurilish sohasini tubdan isloh
qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–3856-son qarori, 2018-yil.
2.
Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi rasmiy sayti —
www.qurilish.uz
3.
Karimov M. “Qurilish iqtisodiyoti asoslari”, Toshkent, 2021.
4.
BIM texnologiyalari bo‘yicha xalqaro amaliyot – www.autodesk.com
5.
UN-Habitat. “Sustainable Construction and Urban Development”, 2022.
6.
ISO 21930: Sustainable construction standards.
7.
World Bank Group. “Modern Construction Systems in Emerging
Economies”, 2023.
