ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
5
BO‘LAJAK PEDAGOGNING METODIK TAYYORGARLIGI USTIDA
ISHLASH
O.T.Maxmudova
FarDU katta o‘qituvchisi (PhD)
https://doi.org/10.5281/zenodo.15125119
Annotatsiya:
Innovatsion rivojlanish jarayonining markazida yuqori ijodiy
salohiyat va kasbiy mahoratga ega bo‘lgan inson turadi. Innovatsion
rivojlanishning sur’ati va muvaffaqiyati uning tayyorgarlik darajasiga, ijodiy
qobiliyatlarining rivojlanishiga, ichki zaxiralarini safarbar qilishga tayyorligiga,
o‘zgaruvchan hayot sharoitlarida moslashuvchan bo‘lishiga hal qiluvchi darajada
bog‘liq. Bu borada innovatsion rivojlanishni tezlashtirishning muhim omili
sifatida ta’lim alohida ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar:
kompetensiyaviy yondashuv, hamkorlik pedagogikasi, kasbiy
faoliyat, innovatsion maktab, ta’lim sifatini oshirish.
Ta’limni modernizatsiya qilishning asosiy maqsadlari, bir tomondan,
bo‘lajak o‘qituvchining kasbiy tayyorgarligi mazmunini yangilash (ko‘p bosqichli
tizimga o‘tish, innovatsion rivojlanish sharoitida kasbiy faoliyat modelini
o‘zgartirish, uzluksiz "chegaralararo" ta’lim, kompetensiyaviy yondashuvni joriy
etish, innovatsion faoliyatga tayyorgarlikni shakllantirish), boshqa tomondan
esa, shaxsni rivojlantirish, uning ijodiy qobiliyatlari, mustaqilligi va o‘z-o‘zini
o‘qitishga bo‘lgan ehtiyojini shakllantirish bilan bog‘liq.
Zamonaviy ta’lim uning barcha bosqichlarida (bog‘chadan oliy o‘quv
yurtigacha) innovatsionlik bilan bog‘liq bo‘lib, bu ta’lim amaliyotidagi alohida
(mahalliy) innovatsiyalardan innovatsion faoliyatga o‘tishni anglatadi [1].
Ta’limdagi yo‘nalishlarning o‘zgarishi ta’limni inson mavjudligining makoni
sifatida (V.I.Slobodchikov), innovatsiyalarni esa "inson tashabbusi bilan amalga
oshiriladigan va uning ta’limda shaxsiy ishtirokini ta’minlaydigan o‘rin va
shakllarni yaratishga qaratilgan harakat" (G.N.Prozumentova) sifatida
tushunishdagi e’tiborning o‘zgarishi natijasida yuz berdi. Ta’lim mohiyatini
"insonning turli ma’no maydonlarida yashash, ma’no maydonlarini qurish
qobiliyatini rivojlantirish" va ta’limdagi innovatsiyalar sifatida yangicha
tushunish tadqiq qilish va boshqarishga gumanitar yondashuvda o‘z aksini topdi
[2].
Ushbu yondashuvda ta’lim kattalar va bolalarning hamkorlikdagi faoliyati
sifatida aniqlanadi; pedagogning faoliyati esa hamkorlikdagi faoliyat
ishtirokchisi va tashkilotchisi rolini bajarish sifatida taqdim etiladi. Ta’limga
gumanitar yondashuv ta’lim ishtirokchisining o‘zini uning rivojlanishi va
ta’limiga "qodir" va "ta’sir ko‘rsatuvchi" subyekt sifatida birinchi o‘ringa qo‘yadi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
6
Pedagogning kasbiy tayyorgarligi "tayyorgarlikda tadqiqot tarkibiy qismini
kuchaytirish,"
"global
ta’lim
innovatsiyalarini
tezkor
o‘zlashtirish"
yo‘nalishlarida o‘zgara boshlaydi.
Hamkorlikdagi faoliyatni ta’limning maxsus predmeti va mazmuni sifatida
ajratish pedagogikada yangi yo‘nalish – hamkorlik pedagogikasining paydo
bo‘lishiga turtki bo‘ldi. Pedagog va o‘quvchining (o‘qituvchi va talabaning)
hamkorlikdagi harakatini umumiy va kasbiy ta’lim mazmunining alohida birligi
sifatida tushunish; faoliyat ishtirokchilarini birgalikda tashkil etish modellarini
(avtoritar, yetakchilik, sheriklik) farqlash, hamkorlikdagi faoliyat mazmunining
pedagog pozitsiyasiga bog‘liqligini asoslash ushbu yo‘nalish uchun asos bo‘ladi.
Hamkorlik pedagogikasi vakillarining ilmiy tadqiqotlarida pedagogik
faoliyatning dialogik mazmunini rivojlantirish shart-sharoitlari ishlab chiqilgan
(Y.N.Kovalevskaya), innovatsion maktabda hamkorlikdagi faoliyat me’yorlarini
shakllantirish mexanizmlari ochib berilgan (L.A.Sorokova), boshlang‘ich
maktabda kattalar va bolaning ochiq hamkorlikdagi harakatining o‘quvchilar
ta’limi sifatiga ta’siri va xususiyatlari ko‘rib chiqilgan (S.I.Pozdeeva),
hamkorlikdagi
faoliyat
ishtirokchilarining
subyektiv
pozitsiyasini
shakllantirishga ta’limni loyihalashtirishning mohiyati va ta’siri ochib berilgan
(I.Y.Malkova), hamkorlikdagi faoliyatda pedagogning subyektiv pozitsiyasi
shakllanishi bilan ta’lim sifatining o‘zgarishi asoslangan (O.N.Kalachikova).
Kasbiy ta’lim nazariyasi va metodikasi uchun ushbu tadqiqotlar bo‘lajak
o‘qituvchini tayyorlash mazmunini o‘zgartirish, uni tashkil etish usullarini
tanlash, kasbiy tayyorgarlik sifatini baholashda yangi yondashuvlarni yaratish
nuqtayi nazaridan muhim ahamiyatga ega.
Zamonaviy ta’limda paradigmal siljish xususiyatiga ega bo‘lgan jadal
o‘zgarishlar kuzatilmoqda – bu bilim paradigmasidan shaxsga yo‘naltirilgan,
kompetensiyaviy paradigmaga o‘tishdir. Ta’lim paradigmasi bilimlilik ideali
sifatida ko‘p bilimlilikka yo‘naltirilgan kognitiv-axborot konsepsiyasi
pozitsiyasidan ta’limni shaxsiy ma’no ijodkorligi sifatida tushunishga
yo‘naltirilgan konsepsiya bilan almashadi [3, 4, 5].
Ta’limning innovatsion rivojlanishi quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
- agar dastlab ta’limdagi innovatsiyalar yangilik maqomiga ega bo‘lib,
mavjud me’yordan tashqariga chiqqan (g‘ayrioddiy, hammada bo‘lmagan), shu
bilan birga har doim ham qo‘llab-quvvatlanmagan va ta’lim amaliyotida
mustahkamlangan bo‘lsa, hozirda innovatsion ta’lim amaliyoti va innovatsion
ta’lim haqida gapirishmoqda, ya’ni ta’lim amaliyotida tizimli o‘zgarishlar sodir
bo‘la boshladi;
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
7
- innovatsiyalar "o‘z hayotini" akademik kabinetlarda boshlamaydi (olimlar
ularni ishlab chiqadilar, keyin esa amaliyotda foydalanishni taklif qiladilar),
balki ta’lim amaliyotida tug‘iladi va pedagoglarning turli kasbiy tanlovlarda
ishtirok etishi, konferensiyalardagi chiqishlari, ilmiy-pedagogik jurnallardagi
nashrlari
tufayli
o‘z
hayotini
boshlaydi.
Innovatsiyalar
ta’limni
modernizatsiyalash resursiga aylanadi;
- innovatsiyalar qo‘shma xususiyatga ega, chunki ular Alan Berkerning
ta’rifiga ko‘ra, "jamiyat ichida o‘z ifodasini topadi va uning paydo bo‘lishi uchun
qo‘shma faoliyat zarur" [6]. Bu shuni anglatadiki, "pedagoglar nima
qilayotganliklari, nimaga erishayotganliklari va erishmayotganliklari (nima
uchun), har bir kishining innovatsion faoliyatga qo‘shgan hissasi haqida doimiy
ravishda muhokama qilish imkoniyatiga ega" [7];
- innovatsiyalarning paydo bo‘lishi va joriy etilishi pedagoglarning ta’lim
amaliyotini tashkil etish usullariga e’tiborini kuchaytiradi, bu esa nafaqat loyiha
va tadqiqot faoliyati, guruh o‘zaro ta’siri, munozara va boshqalar kabi yangi
ta’lim texnologiyalariga bo‘lgan talabni, balki ta’limning protsessual tomoniga
ham e’tibor qaratishni anglatadi, bunda pedagog nafaqat o‘z faoliyatiga, balki
bolalar, talabalar faoliyatiga - hamkorlikdagi faoliyatni tashkil etishga ham
qiziqish bildira boshlaydi.
Shu munosabat bilan kasbiy tayyorgarlikda ham ta’limdagi innovatsion
o‘zgarishlarni farqlash, innovatsiyalarni joriy etishning amaliy faoliyatini
egallash, kasbiy faoliyatni o‘zgartirish va qayta formatlashga tayyor bo‘lgan
pedagogga e’tibor qaratish zarurati yuzaga keladi.
Faoliyatni tashkil etishning innovatsion shakli, P.G. Shedrovitskiyning
ta’biri bilan aytganda, "bu akupunktura tamoyilidan foydalanadigan rivojlanish
shakllaridan biridir: biz bir nuqtaga harakat qilamiz, harakat ta’siri iplar va
aloqalar bo‘ylab qamrovchi tizimlarga tarqaladi deb hisoblaymiz" [8].
Surdopedagogning
innovatsion
faoliyati
predmeti
o‘quvchilar bilan
hamkorlikdagi ta’lim faoliyatini tashkil etishdan iborat. Hamkorlik faoliyat sifati
sifatida pedagog tomonidan faoliyatda yuzaga keladigan muammolarni
o‘rganishga, ushbu faoliyatni metodik usullar, usullar, sxemalar yordamida
izlash va o‘zgartirishga qaratilgan tadqiqot harakatlaridan foydalanishni
nazarda tutadi. Surdopedagog "ta’lim maqsadini qurishda faoliyat subyekti
sifatida o‘zining qiziqishi va o‘quvchilarning qiziqishini o‘zaro bog‘lay
boshlaydi," ularning "ta’lim resurslari va yetishmovchiliklarini" o‘rganadi,
bolalarni o‘z ta’limini tadqiq etishga jalb qiladi, buning uchun metodik
vositalardan foydalanadi [9].
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
8
Paradigmal yondashuvlarning o‘zgarishi ta’limning innovatsion xususiyati,
uning metodologiyasi va texnologiyasining o‘zgarishi va bilimli ("ko‘p bilimli"),
xabardor mutaxassisni tayyorlashga qaratilgan kasbiy (metodik) tayyorgarlikni
tashkil etishdagi inersiya o‘rtasidagi nomuvofiqlikni ochib berdi. Bugungi kunda
pedagogik, metodik tayyorgarlik olayotgan talabalar voqelikka, tashkil etish
asoslari aniq bo‘lmagan, doimo o‘zgarib turadigan voqelikka yo‘naltirilishi kerak.
Shu munosabat bilan bo‘lajak o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligiga
qo‘yiladigan talablar o‘zgarmoqda. Shunday qilib, oliy pedagogik ta’limning
asosiy maqsadi sifatida "talabalarni shunday tayyorlash kerakki, ular pedagogik
faoliyat usullari va vositalarini mustaqil tanlash hamda mustaqil pedagogik
qarorlar qabul qilish qobiliyatini ta’minlasin" [10]. Demak, barcha
metodikalarni, mumkin bo‘lgan texnologiyalarni o‘zlashtirish emas, balki
metodik tayyorgarlik jarayonida bo‘lajak o‘qituvchilarni turli texnologiyalarni
o‘zlashtirishga o‘rgatish, buning uchun esa tegishli metodik vositalarni egallash
muhimdir.
Bo‘lajak pedagogning metodik tayyorgarligi mazmuni va tashkil etilishining
shakllanishi kasbiy tayyorgarlikda metodikani maxsus o‘rganish predmeti
sifatida ajratish va rasmiylashtirish bilan bog‘liq. Metodik tayyorgarlik
mazmunini rivojlantirishda bir nechta bosqichlarni ajratib ko‘rsatish mumkin,
ular metodikaning amaliyotga yo‘naltirilgan fan sifatida shakllanishi va
rasmiylashtirilishi hamda bo‘lajak o‘qituvchini tayyorlashni tashkil etish bilan
bog‘liq.
Metodikaning predmeti muayyan o‘quv predmeti vositasida yangi avlodni
rivojlantirish va boyitish qonuniyatlari va usullarini o‘rganishdan iborat bo‘ladi.
M.R.Lvovning ta’kidlashicha [11], bu bosqichda metodikaning vazifasi ham
rasmiylashtiriladi: o‘qitish uchun materiallar tayyorlash; o‘qituvchi ishining
metod va usullarini ishlab chiqish; o‘quvchilarning materialni o‘zlashtirish
faoliyatini o‘rganish. Demak, metodik tayyorgarlik o‘qituvchining muayyan fan
materialini o‘rganishga qaratilgan ish usullarini o‘zlashtirishi sifatida
tushunilgan.
Metodikaning mazmunini farqlash (20-asrning 30-50-yillari). Bu bosqichda
metodikani umumiy va maxsus (xususiy), ilmiy va amaliy metodikalarga ajrata
boshlaydilar. Umumiy metodika o‘qitish tavsiya etilgan qoidalar, tamoyillarni
qamrab olgan bo‘lsa, maxsus metodika turli fanlarni o‘qitishda ularning
qo‘llanilishini ko‘rib chiqqan va xususiy (predmetli) didaktika hisoblangan.
Amaliy metodika deganda muayyan fanni o‘qitish usullari to‘g‘risidagi
retseptura xarakteridagi ko‘rsatmalar tushunilgan, ilmiy metodika esa "o‘qitish
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
9
san’ati nazariyasi"ni, o‘qitishning tamoyillari va "ilmiy asoslangan metodlari"ni
ishlab chiqishga da’vat etilgan.
Birinchidan, metodika pedagogika, psixologiya, tilshunoslik va boshqa
fanlardan farq qiluvchi o‘z predmetiga ega bo‘lib, uni muayyan o‘quv predmeti
bo‘yicha "ta’lim-tarbiya ishlari nazariyasi" deb ta’riflash mumkin. M.N.Skatkin
[12] didaktika va metodikani umumiy obyekt - o‘qitish jarayoni, lekin turli
predmetlarga ega bo‘lgan nisbatan mustaqil pedagogik fanlar sifatida ko‘rib
chiqadi. O‘qitish metodikasining predmeti, muallifning fikricha, ko‘proq o‘quv
predmetining aniq mazmuni bilan bog‘liq. Ikkinchidan, metodikaning amaliy
xususiyati nazariya va amaliyot uyg‘unligini taqozo etadi, bu esa pirovardida
maktab amaliyotiga ta’sir ko‘rsatadi. Uchinchidan, metodik tayyorgarlik
quyidagi mazmuniy chiziqlarni o‘z ichiga oladi: ta’lim mazmunini o‘zlashtirish va
o‘quvchilarning ushbu fanni o‘zlashtirish xususiyatlari, ta’lim metodlari va
usullari, dars qurilishi, tadqiqot usullari.
Metodikaning muhim xususiyati uning o‘zgaruvchanligi, ya’ni "bir xil amaliy
masalaning bir nechta yechimiga yo‘l qo‘yishi" deb e’lon qilindi, bu "o‘quv
mashg‘uloti o‘tkaziladigan sharoitlarning murakkabligi va o‘zgaruvchanligi"
bilan izohlanadi [13]. Masalan, dars tuzish nazariyasi metodikaning bir qismi
sifatida "turli ish sharoitlariga bog‘liq holda dars tuzishning mumkin bo‘lgan
variantlarini ko‘rsatishi kerak" (V.A. Dobromislov). Bu fikr, afsuski, keyinchalik
unutilgan, bizga juda muhim bo‘lib tuyuladi, chunki u metodik tayyorgarlikning
muhim tarkibiy qismi bo‘lgan tahlil qilish, taqqoslash, tanqidiy baholash, ya’ni
qo‘llaniladigan o‘qitish usullari, uslublari va vositalarini o‘rganish, so‘ngra ularni
tanlash qobiliyatiga qaratilgan.
Metodik vazifalarni ajratish metodik tayyorgarlikda reproduktiv chiziq
(metodik bilimlarni o‘zlashtirish va takrorlash) bilan bir qatorda, berilgan
vaziyatga muvofiq metodik vositalarni konstruksiyalash, darsda (fragmentda)
usulni o‘zgartirish, taklif etilgan ish usulini talqin qilish bilan bog‘liq
konstruktiv-ijodiy chiziq ajralib chiqqanligi haqida gapirish imkonini beradi.
Maktabda rivojlantiruvchi shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim g‘oyalarini amalga
oshirish, innovatsion harakatni rivojlantirish, ta’limning variativligi va ochiqligi
talabalarning metodik tayyorgarligiga, xususan, uning nazariy darajasini
oshirishga, o‘quvchilarning asosiy tushunchalarni o‘rganishni tashkil etish bilan
bog‘liq metodik faoliyatning umumiy usullarini o‘zlashtirishga e’tiborni
dolzarblashtirdi [14]. Metodikani o‘rganishdan maqsad "talabalarda ijodiy
metodik tafakkurni shakllantirish va ularning mustaqilligini rivojlantirish" deb
e’lon qilindi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
10
M.S.Soloveychikning fikricha [15], metodik fikrlash metodik bilim va
ko‘nikmalarning (dunyoqarashning) shunday darajasini anglatadiki, bu ularni
qo‘llashning mustaqilligini, "nafaqat metodik jihatdan savodli, balki ijodiy
ishlashga tayyorlikni" ta’minlaydi. Muallif oliy ta’lim muassasasida metodika
kursini o‘rganishdagi vazifalarning ikki doirasini ajratib ko‘rsatadi:
a) nazariy: muayyan fanni o‘qitishning mazmuni, usullari va vositalari
haqidagi bilimlarni tizimlashtirish, metodik yechimlar asosida yotgan predmetli
va psixologik-pedagogik qoidalarni chuqurroq tushunish, muqobil UMKlar bilan
tanishish va ularni tahlil qilish ko‘nikmalarini egallash;
b) tadqiqotchilik: o‘z metodik tayyorgarligini tanqidiy baholash qobiliyatini
rivojlantirish, uni takomillashtirish, kurs va diplom ishlarini yozish bilan bog‘liq
asosiy tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirish (muammo, mavzu, tadqiqot
vazifalarini aniqlash, tajriba o‘tkazish, olingan natijalarni tahlil qilish). Shunday
qilib, metodik tayyorgarlikda talabalarda tadqiqotchilik ko‘nikmalarini
shakllantirish chizig‘i ajralib turadi.
Biroq, talabalarni metodik tayyorlashning asosiy predmeti bolalarni ma’lum
bir fanga (rus tili, matematika, tabiatshunoslik va boshqalar) o‘qitish jarayonini
o‘rganish bo‘lib qolmoqda, u quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
a) o‘qitish mazmuni: bolalar o‘rganadigan material; ular tomonidan
o‘zlashtirilishi kerak bo‘lgan ko‘nikmalar;
b) o‘qituvchining o‘quvchilarga materialni tanlash va "berish," ularning
o‘quv mehnatini tashkil etish, ularni rivojlantirish, bilim va ko‘nikmalarning
sifatini aniqlash bo‘yicha faoliyati;
c) o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish bo‘yicha faoliyati, ularning
bilimlarni qo‘llash bo‘yicha ijodiy mehnati, ko‘nikma va malakalarni ishlab
chiqish (N.B. Istomina, M.R. Lvov, M.S. Soloveychik va boshqalar).
Hamkorlikdagi faoliyatning pedagogik faoliyat predmeti va uning natijalari
sifatida paydo bo‘lishi pedagogda darsdagi vaziyatga mos ravishda metodik
usullarni tanlash, faoliyatda o‘z pozitsiyasini o‘zgartirish va o‘zgartirish, bolani
(uning tashabbuslari, ehtiyojlari, imkoniyatlari, faoliyati) ko‘rish, hamkorlikdagi
faoliyatni loyihalash, konstruksiyalash, tadqiqotga uni tashkil etish usuli sifatida
murojaat qilish qobiliyatining shakllanganligini nazarda tutadi.
Shunday qilib, ta’limning innovatsion rivojlanishi pedagogika oliy ta’lim
muassasasi talabalarining metodik tayyorgarligini tashkil etish va mazmuniga
yangi vazifalarni qo‘yadi:
- darsda hamkorlikdagi ta’lim faoliyatini tashkil etish usullari va vositalarini
o‘zlashtirish;
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
11
- turli ta’lim amaliyotlarining variativligiga yo‘naltirilgan yangi pedagogik
texnologiyalarni tanlashda tadqiqotchilik kompetentligini shakllantirish;
- talabalarning me’yoriy faoliyat doirasidan tashqariga chiqishga,
bolalarning so‘rovlari va tashabbuslariga e’tibor qaratgan holda o‘z
texnologiyalarini yaratishga tayyorligi, bu esa kelgusida o‘qituvchining
innovatsion faoliyatining asosiy xususiyatlarini tashkil etadi..
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Прозументова Г. Н. Школа совместной деятельности. Эксперимент :
развитие цели воспитания и исследовательской деятельности педагогов
школы [Текст] / Г. Н. Прозументова. - Томск, 1994. - 41с.
2.
Прозументова Г. Н. Открытое образовательное пространство и
управление профессиональным развитием : процессы субъективации
[Текст] / Г. Н. Прозументова // Управление профессиональным развитием
и изменениями в системе повышения квалификации : монографический
сборник / под ред. Г. Н. Прозументовой, А. О. Зоткина. - Томск : ЦПКЖК,
2002. - С. 31-40.
3.
Клочко В. Е. Внутренние тенденции развития образования и
онтопедагогика [Текст] / В. Е. Клочко // Управление профессиональным
развитием и изменениями в системе повышения квалификации :
монографический сборник / под ред. Г. Н. Прозументовой, А. О. Зоткина. -
Томск : ЦПКЖК, 2002. - С. 53 -61.
4.
Зимняя И. А. Научно-исследовательская работа: методология, теория,
практика организации и проведения : экспериментальный учебник
[Текст] / И. А. Зимняя // Компетентность и проблемы ее формирования в
системе непрерывного образования (школа - вуз - послевузовское
образование) : материалы XVI научно¬методической конференции
«Актуальные проблемы качества образования и пути их решения» / науч.
ред. И. А. Зимняя. - Москва : Исследовательский центр проблем качества
подготовки специалистов, 2006. - 28 с.
5.
Болотов В. А. Компетентностная модель : от идеи к образовательной
программе [Текст] / В. А. Болотов, В. В. Сериков // Педагогика. - 2003. - №
10. - С. 8-14.
6.
Беркер А. Алхимия инноваций [Текст] / Алан Беркер ; пер. с англ. А. Р.
Ханукаева. - Москва : ООО «Вершина», 2004. - 224 с.
7.
Поздеева
С.
И.
Содержание
конкурсных
инновационных
образовательных программ как аналитический материал [Текст] / С. И.
Поздеева // Международный научно-исследовательский журнал. - 2012. -
Часть 2. - № 6. - С. 56-57.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
12
8.
Щедровицкий Г. П. Система педагогических исследований :
методологический анализ. Педагогика и логика [Текст] / Г. П.
Щедровицкий. - Москва : Касталь, 1992. - С. 56.
9.
Поздеева С. И. Концепция развития открытого совместного действия
педагога и ребенка в начальной школе [Текст] : автореф. дис. . доктора пед.
наук / С. И. Поздеева. - Томск, 2005. - 43 с.
10.
Образовательная
система
«Школа
2100».
Федеральный
государственный образовательный стандарт. Примерная основная
образовательная программа. В 2¬х книгах. Книга 1. Книга 2. Начальная
школа. Дошкольное образование / Под науч. ред. Д .И. Фельдштейна. -
Москва : Баласс, 2011. - С. 52.
11.
Львов М. Р. Методика преподавания русского языка в начальных
классах [Текст] : учебное пособие для студентов высших учебных
заведений / М. Р. Львов, В. Г. Горецкий, О. В. Сосновская. - 2-е изд., испр. -
Москва : Академия, 2000. - 464 с.
12.
Дидактика средней школы. Некоторые проблемы современной
дидактики [Текст] : учебное пособие для студентов пед. ин-тов / под ред.
М. А. Данилова, М. Н. Скаткина. - Москва : Просвещение, 1982. - 303 с.
13.
Текучев А. В. Так ли уж несовершенна наша методика русского языка
как наука [Текст] / А. В. Текучев // Русский язык в школе. - 1960. - № 4. - С.
88-93.
14.
Истомина Н. Б. Методика обучения математике в начальных классах
[Текст] : учебное пособие для студентов средних и высших учебных
заведений / Н. Б. Истомина. - Москва, 1999. - 288 с.
15.
Двухступенчатая подготовка учителей начальных классов в системе
«педагогический
колледж
-
университет»
[Текст]
:
сборник
программно¬методических материалов. Сер. Инструктивно-методическое
обеспечение содержания образования в Москве : Вып. 2. - Москва :
Школьная книга, 2002. - 272 с.
