ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
174
O'QUVCHILARNI VATANPARVARLIK RUHIDA TARBIYALASH
Muratxo'jaeva Z.B.
Nizomiy nomidagi Oʻzbekiston milliy pedagogika universiteti
"Boshlangich talim pedagogikasi" kafedrasi dotsenti
Nabiyeva Dilnavo Oybekovna
Tulyaganova Madina Xayrulla qizi
Azadova Mohinur
Qo'chqorova Muhayyo
Mansurova Xosiyat
Nizomiy nomidagi OʻMPU Boshlang'ich ta'lim
yo'nalishi 2-bosqich talabalari
https://doi.org/10.5281/zenodo.15561210
Annotatsiya
. Mazkur maqolada o‘quvchilarda vatanparvarlik tuyg‘usini
shakllantirish va mustahkamlashning zamonaviy pedagogik yondashuvlari tahlil
etilgan. Vatanparvarlik – yosh avlod qalbida ona yurtga muhabbat, tarixiy
merosga hurmat, milliy g‘urur va fuqarolik mas’uliyatini uyg‘otuvchi asosiy
tarbiyaviy yo‘nalishlardan biri sifatida e’tirof etiladi. Maqolada boshlang‘ich
ta’lim bosqichida vatanparvarlikni shakllantirishda o‘qituvchining o‘rni, dars
jarayonidagi metodlar, sinfdan tashqari tadbirlarning ahamiyati va oila bilan
hamkorlik masalalari yoritilgan. Shuningdek, real hayotiy misollar va samarali
tajribalarga tayanilgan holda vatanparvarlikni rivojlantirish bo‘yicha taklif va
tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari o‘quv-tarbiya jarayonini yanada
mazmunli tashkil etish hamda yosh avlodni har tomonlama barkamol shaxs
sifatida shakllantirishga xizmat qiladi
Kalit so‘zlar
: vatanparvarlik, boshlang‘ich ta’lim, tarbiya, milliy g‘urur,
o‘quvchi shaxsini shakllantirish, o‘qituvchining roli, ona yurt muhabbati,
darsdan tashqari tadbirlar, fuqarolik tarbiyasi, pedagogik metodlar
Аннотация.
В статье анализируются современные педагогические
подходы к формированию и укреплению чувства патриотизма у учащихся.
Патриотизм признан одним из основных направлений воспитания,
воспитывающим в сердцах подрастающего поколения любовь к Родине,
уважение к историческому наследию, национальную гордость и
гражданскую ответственность. В статье рассматривается роль учителя в
формировании патриотизма на этапе начального образования, методика
проведения урока, значение внеклассной работы, сотрудничество с
семьей. Также даются предложения и рекомендации по развитию
патриотизма, основанные на реальных примерах и эффективном опыте.
Результаты исследования будут способствовать более осмысленной
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
175
организации образовательного процесса и формированию подрастающего
поколения как всесторонне развитой личности.
Ключевые слова
: патриотизм, начальное образование, воспитание,
национальная гордость, формирование личности ученика, роль учителя,
любовь к Родине, внеклассная работа, гражданское образование,
педагогические методы
Annotation
: This article analyzes modern pedagogical approaches to the
formation and strengthening of a sense of patriotism in students. Patriotism is
recognized as one of the main educational directions that instills love for the
Motherland, respect for historical heritage, national pride and civic
responsibility in the hearts of the younger generation. The article covers the role
of the teacher in the formation of patriotism at the primary education stage,
methods in the lesson process, the importance of extracurricular activities and
cooperation with the family. Also, suggestions and recommendations are given
on the development of patriotism based on real-life examples and effective
experiences. The results of the study serve to organize the educational process
more meaningfully and form the younger generation as a comprehensively
developed person.
Keywords
: patriotism, primary education, upbringing, national pride,
student personality formation, the role of the teacher, love of the motherland,
extracurricular activities, civic education, pedagogical methods
Mustaqil yurtimizda yoshlarga bo‘lgan e’tibor davlat siyosatining ustuvor
yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, yosh avlodni har tomonlama
barkamol, yurtiga sadoqatli, bilimli va fidoyi etib tarbiyalashga qaratilgan tizimli
ishlar mamlakatimizda keng miqyosda olib borilmoqda. Bugungi kunda ta’lim
sohasida olib borilayotgan islohotlar natijasida o‘quvchilarning intellektual
salohiyatini yuksaltirish bilan birga, ularning ma’naviy dunyosini boyitish,
yurtga mehr-muhabbat va sadoqat ruhida tarbiyalash masalasi ham dolzarb
ahamiyat kasb etmoqda.Vatanparvarlik – bu inson qalbining eng muqaddas va
sof tuyg‘ularidan biri bo‘lib, u nafaqat tarixiy xotiraga sodiqlik, balki bugungi kun
va kelajak oldidagi mas’uliyatni anglashni ham o‘z ichiga oladi. Shu boisdan
yoshlarning qalbida bu tuyg‘uni shakllantirish, uni mustahkamlash, ayniqsa,
ulg‘ayib borayotgan avlod orasida milliy o‘zlikni anglash va faxr tuyg‘ularini
uyg‘otish juda muhimdir. Aynan maktab ta’limi, xususan boshlang‘ich ta’lim
bosqichi bu borada asosiy vazifani bajaradi.Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining
dunyoqarashi endi shakllanayotgan, har qanday ijobiy g‘oya va tushunchani
ongli ravishda qabul qilishga tayyor bo‘lgan bosqichda bo‘ladi. Shunday davrda
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
176
ularning qalbiga ona yurtga muhabbat, milliy qadriyatlar va ajdodlarimiz
tarixiga hurmat tuyg‘ularini singdirish, ularni Vatanga sodiq shaxslar etib
tarbiyalash eng muhim vazifadir. Bu esa, birinchi navbatda, o‘qituvchidan
chuqur bilim, pedagogik mahorat, milliy g‘urur va yuksak mas’uliyatni talab
etadi.Mazkur
maqolada
o‘quvchilarda
vatanparvarlik
tuyg‘usini
shakllantirishning samarali usullari, boshlang‘ich ta’limdagi pedagogik
yondashuvlar, tarbiyaviy tadbirlar hamda o‘qituvchining roli keng yoritiladi.
Shuningdek, bu jarayonda oila, mahalla va jamiyatning o‘rni ham alohida
o‘rganiladi.
Asosiy qism.
Vatanparvarlik – bu shunchaki shior emas, balki inson qalbida
tug‘iladigan, butun hayotiga yo‘l ko‘rsatuvchi ma’naviy mezondir. Har bir inson
o‘z Vatani bilan faxrlanadi, uni sevadi, himoya qiladi va taraqqiyotiga hissa
qo‘shishni o‘zining burchi deb biladi. Shu sababli, yosh avlodni aynan bolalik
chog‘idan vatanparvarlik ruhida tarbiyalash muhim ijtimoiy va 176il ava176c
vazifadir.Boshlang‘ich ta’lim davri – bu o‘quvchining shaxs sifatida shakllanishi,
dunyoqarashi, qadriyatlar tizimi va ijtimoiy munosabatlari asos solinadigan
davrdir. Shu bois bu bosqichda vatanparvarlik tarbiyasini tizimli va izchil yo‘lga
qo‘yish o‘qituvchining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. Vatanparvarlik
tarbiyasining mazmuni quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
Ona yurtga mehr-muhabbat uyg‘otish
O‘quvchilarga o‘z yurtining tabiati, qadimiy tarixi, boy madaniyati haqida
ma’lumot berish orqali ularning yuragida ona zaminga nisbatan mehr va hurmat
hissi uyg‘otiladi. Darslarda O‘zbekistonning go‘zal joylari, tarixiy obidalari, milliy
qadriyatlari haqida suhbatlar, mavzulashtirilgan rasmlar, lavhalar, videoroliklar
orqali tasavvur hosil qilishga yordam berish mumkin.
Ajdodlarimiz merosini o‘rgatish. Buyuk ajdodlarimiz – Amir Temur, Mirzo
Ulug‘bek, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur va boshqa tarixiy
shaxslarning Vatan ravnaqi yo‘lidagi fidokorona mehnati, ilm-fanga qo‘shgan
hissasi orqali o‘quvchilarga milliy g‘urur tuyg‘usini singdirish mumkin. Ularga
ajdodlar merosini faxr bilan anglash va davom ettirish zarurligi tushuntiriladi.
Davlat ramzlariga hurmat ruhida tarbiyalash. O‘zbekiston bayrog‘I, gerbi va
madhiyasiga hurmat bilan qarash, ularni qadrlash, ramziy mazmunini anglash
ham vatanparvarlik tarbiyasining muhim jihatlaridan biridir. Har haftaning
boshida o‘tkaziladigan tantanali saf tortishlar, davlat madhiyasini ijro etish kabi
tadbirlar orqali bu tuyg‘ularni mustahkamlash mumkin.
Milliy urf-odatlar va an’analarni singdirish.
Yosh avlod o‘z milliy an’ana
va urf-odatlariga sodiq bo‘lsa, u hech qachon begona g‘oyalarga berilib ketmaydi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
177
Shu bois, Navro‘z, Mustaqillik kuni, Konstitutsiya kuni, Vatan himoyachilari kuni
kabi bayramlarda o‘tkaziladigan sinfiy va maktab tadbirlari orqali o‘quvchilarni
milliy qadriyatlarga sodiq qilib tarbiyalash zarur.
Sinfdan tashqari tarbiyaviy ishlar orqali ta’sir ko‘rsatish.
Vatanparvarlikni
rivojlantirish faqat darslar bilan chegaralanmasligi kerak. O‘quvchilar
bilan ekskursiyalar, muzey va yodgorliklarga sayohatlar, mahalla va
tuman miqyosidagi ijtimoiy loyihalarda qatnashish, vatanparvarlik
mavzusidagi insholar, rasm tanlovlari orqali ularning qalbida yurti va
xalqiga bo‘lgan sadoqat yanada mustahkamlanadi.
O‘qituvchi shaxsining namunaviyligi. Vatanparvarlik tarbiyasida eng muhim
omillardan biri – bu o‘qituvchining shaxsiy fazilatlaridir. O‘qituvchi o‘zining
harakatlari, fikrlari va hayotiy pozitsiyasi bilan o‘quvchilarga namuna bo‘lishi
kerak. U yurti, tili, milliy qadriyatlari bilan faxrlanadigan shaxs bo‘lsa, bu
o‘quvchilarga kuchli ta’sir ko‘rsatadi.
Oila va jamiyat bilan hamkorlik. Vatanparvarlik tarbiyasida ota-onalarning
roli beqiyos. Oila muhiti, undagi munosabatlar, ota-onaning Vatanga bo‘lgan
munosabati bolalarning tarbiyasiga bevosita ta’sir qiladi. Shu sababli, maktab,
177il ava mahalla hamkorlikda ishlaganda tarbiya samarasi ancha yuqori
bo‘ladi.
Xulosa.
Boshlang‘ich Xulosa qilib aytganda, vatanparvarlik tuyg‘usi har bir
yosh fuqaroning qalbida ulg‘ayib borishi, shakllanishi va mustahkamlanishi
zarur bo‘lgan eng muhim ma’naviy fazilatlardan biridir. Bugungi globallashuv va
axborot xuruji kuchayib borayotgan davrda bolalar ongida Vatanga sadoqat,
milliy qadriyatlarga hurmat, yurt taqdiriga daxldorlik hissini tarbiyalash har
qachongidan ko‘ra dolzarb hisoblanadi. Bunda ayniqsa boshlang‘ich ta’lim
bosqichida olib borilayotgan tarbiyaviy ishlar, o‘qituvchining shaxsiy namunasi,
darsliklar mazmuni va sinfdan tashqari tadbirlar muhim rol o‘ynaydi.Yurtga
muhabbat bolalikdan boshlanishi kerak. Maktabda o‘zligini anglagan, milliy
g‘urur bilan yashaydigan, ajdodlar merosini e’zozlaydigan, yurtini chin dildan
sevib, uni himoya qilishga tayyor bo‘lgan o‘quvchilarni tarbiyalash – bu har bir
pedagogning sharafli va mas’uliyatli burchidir. O‘qituvchi nafaqat bilim beruvchi,
balki yosh qalblarga hayot sabog‘i baxsh etuvchi, yurtga sadoqatli shaxsni
shakllantiruvchi tarbiyachi sifatida har bir ishda fidoyilik ko‘rsatmog‘i
lozim.Demak, o‘quvchilarda vatanparvarlik hissini shakllantirish — bu faqat
tarbiya masalasi emas, balki kelajagimizning ma’naviy poydevorini yaratishdir.
Qalbida Vatanni sevgan, uni asrab-avaylashga tayyor bo‘lgan yoshlar — ertangi
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
178
kunimizning hal qiluvchi kuchidir. Shunday avlodni tarbiyalash esa biz –
pedagoglarning qo‘lidadir
Adabiyotlar:
1.
Muratkhodjaeva M.Z. (2021). Integrated teaching of primary education.
Galaxy international interdisciplinary research journal, 9(12), 1332-1336.
2.
Муратходжаева З.Б. (2017). Innovative tendencies of teaching foreign
languages // Молодой ученый, (10), 481-483.
3.
Муратходжаева З.Б. (2018). Innovative technologies of teaching foreign
languages // Молодой ученый, (5), 182-184.
4.
Muratkhodjayeva Z.B., Yoldosheva S. (2024). Diagnosing knowledge
acquisition of primary class students // Web of Scientists and Scholars: Journal
of Multidisciplinary Research, 2(6), 23-26.
5.
Muratkhodjayeva Z., Ortiqboyeva Z. (2025). Pedagogical and psychological
aspects of socializing primary school students // Модели и методы в
современной
науке,
4(2),
162-166.
https://inlibrary.uz/index.php/mmms/article/view/70618
6.
Muratxo'jaeva Z.B., Roʻzimurodova N.Sh., Suyunboyeva D.A., Roʻzmetova
M. Jamoa istiqbolini belgilovchi tarbiyaviy tadbirlarni tashkil etish shakllari /
Solution Of Social Problems In Management And Economy International
scientific-online
conference.
–
Pp.51-57.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15208575
7.
Muratxo'jaeva Z., Abdujarimova D., Aymatova N., Ergasheva D., Temirova J.
Boshlang‘ich ta’lim pedagogikasi, innovatsiya va integratsiya fanini o‘qitish
jarayoniga “assisment” metodini qo‘llash yo‘llari / Theoretical Aspects In The
Formation Of Pedagogical Sciences International scientific-online conference. –
Pp.122-128. https://doi.org/10.5281/zenodo.15208555
8.
Inoyatova Z.X Boshlang'ich ta'lim pedagogikasi. O'quv-uslubiy qo'llanma.-
T.:2024
9.
Салаева М.С., Бекназарова Х.Х. Бошланғич таълим ўқувчиларини
ижтимоий мобиллигини ривожлантириш // Eurasian journal of social
sciences, philosophy and culture. Innovative Academy Research Support Center
UIF = 8.2 | SJIF = 6.051 Volume 2 Issue 4, April 2022. Pages 136-139.
https://doi.org/10.5281/zenodo.6511330
10.
Салаева М.С. Представление проблемной ситуации в виде задачи как
психологическое средство мышление в младшем школьном возрасте /
«Boshlang’ich ta’limning dolzarb muammolari» Respublika ilmiy-amaliy
anjumani materiallari to’plami. – Urganch: 2011 yil 11 aprel. – B. 90-92.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
179
11.
Салаева М.С., Бекназарова Х.Х. Формирование мобильности личности
как педагогическая проблема // Scientific progress. Volume 3 ǀ ISSUE 3 ǀ
2022. -Pages 384-390. http://www.scientificprogress.uz/storage/app/media/3-
3.%20065.%20384-390.pdf
12.
Салаева М.С., Жуманова И.А. Психолого-педагогические условия
самореализации младших школьников в правильном образовательном
направлении // World of Scientific news in Science Journal Germany. Impact
faсtor: 8.1 https://worldofresearch.ru/index.php/wsjc/index
13.
Салаева М.С., Жуманова И.А. Теоретические подходы к изучению
проблемы развития саморегуляции младших школьников / Konferensiya-
2023-Dekabr. 1-qism. - B. 66-72. https://doi.org/10.5281/zenodo.10465296
14.
Салаева М.С., Жуманова И.А. (2024). Саморегуляция младших
школьников в правильном выборе образовательного направления //
International journal of advanced research in education, technology and
management (IJARETM). Published March 5, 2024 | Version v1. – Pp.37-46.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10781814
15.
Салаева М.С., Бикетова Т.Р. Роль педагога в формировании
представлений о профессиях у младших школьников // World of Scientific
news in Science International Journal. 2024 Vol. 2 No. 4. – Pp. 154-162.
https://worldofresearch.ru/index.php/wsjc/article/view/440
16.
Салаева М.С., Мамадалиева У.С. Развитие когнитивной мобильности
учащихся в начальном образовании / “Xorijiy tillarni o‘qitishda yangicha
yondashuvlar” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy onlayn anjumani. Alisher
Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti – T.:
“Firdavs-Shoh” nashriyoti, 2022 – B. 276-281.
17.
Salaeva M.S., Jumanova I.A. Innovative approach to developing research
skills in primary school students. // American journal of education and learning.
Vol.3,
No.1.
2025:
Impact
Faсtor:
9.918.
–
Pp.595-600.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14708769
18.
Salaeva M.S., Jihye Lee. Pedagogical conditions for the organization of
educational cooperation of primary schoolchildren // American journal of
education and learning. Vol. 3 No. 1 (2025): Impact Faсtor: 9.918. – Pp.583-594.
https://advancedscienti.com/index.php/AJEL/article/view/785
