ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
167
ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR VA ULARNING
TAʼLIM SIFATIGA TAʼSIRI
Muratxo'jaeva Z.B.
Nizomiy nomidagi Oʻzbekiston milliy pedagogika universiteti
"Boshlangich talim pedagogikasi" kafedrasi dotsenti
Omirzagova Umida Rustam qizi
Teshaboyeva Gulshoda Umidjon qizi
Soatmurodova Durdona Fayzulla qizi
Nizomiy nomidagi OʻMPU Boshlang'ich ta'lim yo'nalishi
2-bosqich talabalari
https://doi.org/10.5281/zenodo.15561192
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalar
tushunchasi, ularning asosiy turlari va taʼlim jarayoniga ta’siri tahlil etilgan.
Maqolada pedagogik texnologiyalarning o‘quvchilarning bilim olish jarayonini
faollashtirish, mustaqil fikrlash va ijodiy salohiyatni rivojlantirishdagi roli
yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy metodlardan foydalanish orqali ta’lim sifatini
oshirishning samarali yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Mazkur maqola pedagoglar,
tadqiqotchilar hamda ta’lim sohasidagi yangiliklarga qiziquvchilar uchun foydali
ilmiy-amaliy manba bo‘lib xizmat qiladi.
Аннотация
: В статье анализируется понятие современных
педагогических технологий, их основные виды и их влияние на
образовательный процесс. В статье подчеркивается роль педагогических
технологий в активизации процессов обучения студентов, развитии
самостоятельности мышления и развитии творческого потенциала. В нем
также показаны эффективные способы повышения качества образования
за счет использования современных методов. Данная статья послужит
полезным научным и практическим ресурсом для педагогов,
исследователей и всех, кто интересуется инновациями в сфере
образования.
Annotation
: The article highlights the role of pedagogical technologies in
activating the learning process of students, developing independent thinking
and creative potential. It also shows effective ways to improve the quality of
education through the use of modern methods. This article will serve as a useful
scientific and practical resource for educators, researchers and those interested
in innovations in the field of education.
XXI asr — innovatsiyalar, raqamli texnologiyalar va ilg‘or bilimlar asri
sifatida qaralmoqda. Ushbu shiddat bilan rivojlanayotgan davrda ta’lim
tizimining oldida turgan eng muhim vazifalardan biri — zamon talablariga mos,
bilimli, tafakkurli va raqobatbardosh shaxslarni tarbiyalashdir. Bu vazifani
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
168
amalga oshirishda esa zamonaviy pedagogik texnologiyalarning o‘rni beqiyosdir.
Chunki ta’lim sifati bevosita ta’lim jarayonining qanday tashkil etilgani, qanday
metodlar va vositalar qo‘llanilganiga bog‘liq.
Tahlil va muhokama
Zamonaviy jamiyatda “texnologiya” tushunchasi turli sohalarda keng
qo‘llanilib, har bir sohada o‘ziga xos ma’no kasb etadi. Umumiy ma’noda
texnologiya — bu ma’lum bir mahsulot yaratish yoki xizmat ko‘rsatish uchun
kerakli bo‘lgan bilimlar, usullar, vositalar va amaliy faoliyatlar tizimidir.
Texnologiya yordamida inson o‘z oldiga qo‘ygan maqsadga aniq reja asosida,
bosqichma-bosqich harakat qilgan holda samarali tarzda erishadi.
Yunon tilidan olingan “texne” – san’at, mahorat, “logos” – ta’limot, bilim
degan ma’nolarni anglatib, "texnologiya" — bu “mahorat haqidagi ta’limot”
degan tushunchani bildiradi.
Texnologiyaning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
Maqsadga yo‘naltirilganlik;
Qadam-baqadamlik va izchillik;
Takroriy qo‘llanish imkoniyati;
Natijani oldindan prognoz qilish mumkinligi.
Hozirgi kunda texnologiya tushunchasi nafaqat ishlab chiqarish yoki sanoat
sohalarida, balki ta’lim, tibbiyot, madaniyat kabi gumanitar sohalarda ham keng
qo‘llanilmoqda. Jumladan, ta’lim tizimida “pedagogik texnologiya” degan
tushuncha shakllanib, o‘quv-tarbiyaviy jarayonni samarali tashkil etish va
boshqarishning muhim vositasiga aylangan.
Pedagogik texnologiya — bu ta’lim jarayonini oldindan aniq belgilangan
maqsad asosida rejalashtirish, tashkil etish va nazorat qilishning ilmiy
asoslangan tizimidir. Bu texnologiya nafaqat dars jarayonining samaradorligini
oshiradi, balki o‘quvchining mustaqil fikrlashi, ijodiy yondashuvi, kommunikativ
ko‘nikmalarini shakllantiradi.Pedagogik texnologiya o‘z ichiga o‘qitish metodlari,
vositalari, o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi munosabatlar, shuningdek, baholash
mezonlarini ham oladi. Uning asosiy vazifasi — o‘quvchini faol o‘rganishga,
fikrlashga, izlanishga undashdir.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar turlari: Hozirgi kunda ta’lim
jarayonida bir qator ilg‘or pedagogik texnologiyalar keng qo‘llanilmoqda.
Jumladan:
- axborot-kommunikatsion texnologiyalar (akt);
- modulli o‘qitish texnologiyasi;
- muammoli o‘qitish;
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
169
- o‘yinli texnologiyalar;
- loyihaviy o‘qitish.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar o‘quvchilarning faolligini oshirish,
darsni qiziqarli va samarali tashkil etish, bilimni mustahkamlashda katta
ahamiyat kasb etadi. Ular o‘qituvchining ham, o‘quvchining ham o‘rganishga
bo‘lgan yondashuvini tubdan o‘zgartiradi.
- O‘quvchilar mustaqil fikrlashga o‘rganadi
- Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali har bir o‘quvchining individual
salohiyati hisobga olinadi
- Texnologiyalar yordamida bilim chuqur va barqaror o‘zlashtiriladi
- Baholash tizimi shaffoflashadi va samaradorlik oshadi
- O‘quvchi-o‘qituvchi munosabatlari hamkorlik ruhida rivojlanadi
Bugungi kunda ta’lim jarayonida qo‘llanilayotgan pedagogik texnologiyalar
xilma-xildir. Ular o‘qituvchining maqsadi, o‘quvchilarning yoshi, fan xususiyati
va o‘quv muhitiga qarab tanlanadi. Har bir texnologiya o‘ziga xos metodik
yondashuv va samaradorlik mezoniga ega. Quyida zamonaviy ta’limda keng
qo‘llanilayotgan ba’zi pedagogik texnologiyalar turlari keltirilgan:
1. Axborot-kommunikatsion texnologiyalarga asoslangan ta’lim (AKT)
Bu texnologiya kompyuterlar, multimedia, internet resurslari, interaktiv
doskalar orqali o‘quv jarayonini tashkil etadi. O‘quvchilar mustaqil izlanish,
tezkor muloqot va vizual idrok vositalari yordamida bilim oladi.
2. Modulli o‘qitish texnologiyasi
O‘quv materiali kichik, mustaqil bo‘limlarga — modullarga bo‘linadi. Har bir
modulda aniq maqsad, nazariy bilim, amaliy topshiriqlar va nazorat shakllari
mavjud bo‘ladi. Bu yondashuv o‘quvchining mustaqil ishlash ko‘nikmasini
rivojlantiradi.
3. Problemali o‘qitish texnologiyasi
Darsda muammo (masala) qo‘yiladi va o‘quvchilar bu muammoni mustaqil
ravishda yoki guruh bo‘lib hal qilishga harakat qiladilar. Natijada, ularning
tanqidiy fikrlash, tahlil qilish va yechim topish qobiliyatlari rivojlanadi.
4. O‘yinli texnologiyalar
Ta’limiy o‘yinlar, rol o‘yinlari, interaktiv mashg‘ulotlar orqali o‘quvchilar
dars jarayonida faol ishtirok etadi. Bu usul ayniqsa boshlang‘ich va maktabgacha
ta’limda samarali bo‘ladi.
5. Hamkorlikda o‘qitish (kooperativ ta’lim)
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
170
O‘quvchilar kichik guruhlarda ishlaydi, fikr almashadi, umumiy natijaga
birgalikda erishadi. Bu texnologiya o‘zaro hurmat, mas’uliyat va ijtimoiy
kompetensiyalarni rivojlantiradi.
6. Konstruktorlik (loyihaviy) texnologiyasi
O‘quvchilar muayyan mavzuga oid loyiha ustida ishlaydi. Bu usul orqali
bilim chuqur o‘zlashtiriladi, amaliyot bilan bog‘lanadi, ijodkorlik rivojlanadi.
Bugungi globallashuv va axborot texnologiyalari tez sur’atlar bilan
rivojlanayotgan davrda ta’lim sifati muhim mezonlardan biriga aylandi. Ta’lim
sifatini oshirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning roli beqiyosdir.
Chunki ular o‘quvchi shaxsini har tomonlama rivojlantirish, ta’lim jarayonini
interaktiv, qiziqarli va samarali tashkil etishga xizmat qiladi.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar orqali:
O‘quvchilar faollashadi — darsda faqat tinglovchi emas, balki faol
ishtirokchi bo‘lishadi. Bu esa ularning o‘zlashtirish darajasini sezilarli darajada
oshiradi.
Shaxsiy yondashuv ta’minlanadi — har bir o‘quvchining bilimi, qiziqishi va
intellektual salohiyatiga qarab individual yondashuvlar qo‘llaniladi.
Mustaqil fikrlash rivojlanadi — muammoli o‘qitish, loyihaviy metodlar
orqali o‘quvchilar tanqidiy va tahliliy fikrlashga o‘rganadi.
Ijodiy salohiyat ochiladi — o‘yinli metodlar, vizual va amaliy topshiriqlar
orqali o‘quvchilar o‘z fikrlarini erkin ifoda eta boshlaydi.
Axborot texnologiyalaridan foydalanish ko‘nikmalari shakllanadi — bu esa
ularni zamonaviy hayotga moslashtiradi, kelajak kasbiga tayyorlaydi.
Shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalar o‘qituvchiga ham dars
jarayonini rejalashtirish, monitoring qilish va tahlil qilish imkonini yaratadi. Bu
esa o‘z navbatida ta’limning tizimli va sifatli yo‘lga qo‘yilishiga xizmat qiladi.
Shunday qilib, pedagogik texnologiyalar nafaqat ta’lim jarayonini
zamonaviylashtiradi, balki uning samaradorligini oshirish, ta’lim sifati va
natijasiga erishishda asosiy omil sifatida namoyon bo‘ladi.
Xulosa.
Pedagogik yondashuvlar, mashqlar va hayotiy misollar asosida
tashkil etilgan darslar o‘quvchilarda tilga nisbatan qiziqish uyg‘otadi va ularning
bilim darajasini oshiradi. Pedagogik texnologiyalar — bu zamonaviy ta’limning
ajralmas va zaruriy qismidir. Ular ta’lim jarayonini samarali tashkil etish,
o‘quvchining shaxsiy salohiyatini ro‘yobga chiqarish va ta’lim sifatini oshirishga
xizmat qiladi. Bugungi kunda o‘qituvchi faqat bilim beruvchi emas, balki
o‘quvchilarning faoliyatini boshqaruvchi, yo‘naltiruvchi va rag‘batlantiruvchi
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
171
shaxsga aylanmoqda. Bu vazifani muvaffaqiyatli bajarishda esa zamonaviy
pedagogik texnologiyalar muhim vosita hisoblanadi.
Zamonaviy texnologiyalardan to‘g‘ri va samarali foydalanish — nafaqat
o‘quvchilarni bilim bilan qurollantiradi, balki ularni mustaqil fikrlovchi, ijodiy
yondashuvchi, zamonaviy jamiyatga moslashgan shaxs sifatida shakllantirishga
yordam beradi.Shu boisdan har bir pedagog o‘z faoliyatida innovatsion
yondashuvlarni qo‘llashga, yangilikka intilish va o‘quvchilar bilan faol
muloqotda bo‘lishga harakat qilishi lozim. Zero, zamonaviy ta’lim — bu faqat
bilim berish emas, balki zamonaviy fikrlaydigan shaxsni tarbiyalashdir.
Adabiyotlar:
1.
Muratkhodjaeva M.Z. (2021). Integrated teaching of primary education.
Galaxy international interdisciplinary research journal, 9(12), 1332-1336.
2.
Муратходжаева З.Б. (2017). Innovative tendencies of teaching foreign
languages // Молодой ученый, (10), 481-483.
3.
Муратходжаева З.Б. (2018). Innovative technologies of teaching foreign
languages // Молодой ученый, (5), 182-184.
4.
Muratkhodjayeva Z.B., Yoldosheva S. (2024). Diagnosing knowledge
acquisition of primary class students // Web of Scientists and Scholars: Journal
of Multidisciplinary Research, 2(6), 23-26.
5.
Muratkhodjayeva Z., Ortiqboyeva Z. (2025). Pedagogical and psychological
aspects of socializing primary school students // Модели и методы в
современной
науке,
4(2),
162-166.
https://inlibrary.uz/index.php/mmms/article/view/70618
6.
Muratxo'jaeva Z.B., Roʻzimurodova N.Sh., Suyunboyeva D.A., Roʻzmetova
M. Jamoa istiqbolini belgilovchi tarbiyaviy tadbirlarni tashkil etish shakllari /
Solution Of Social Problems In Management And Economy International
scientific-online
conference.
–
Pp.51-57.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15208575
7.
Muratxo'jaeva Z., Abdujarimova D., Aymatova N., Ergasheva D., Temirova J.
Boshlang‘ich ta’lim pedagogikasi, innovatsiya va integratsiya fanini o‘qitish
jarayoniga “assisment” metodini qo‘llash yo‘llari / Theoretical Aspects In The
Formation Of Pedagogical Sciences International scientific-online conference. –
Pp.122-128. https://doi.org/10.5281/zenodo.15208555
8.
Inoyatova Z.X Boshlang'ich ta'lim pedagogikasi. O'quv-uslubiy qo'llanma.-
T.:2024
9.
Салаева М.С., Бекназарова Х.Х. Бошланғич таълим ўқувчиларини
ижтимоий мобиллигини ривожлантириш // Eurasian journal of social
sciences, philosophy and culture. Innovative Academy Research Support Center
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
172
UIF = 8.2 | SJIF = 6.051 Volume 2 Issue 4, April 2022. Pages 136-139.
https://doi.org/10.5281/zenodo.6511330
10.
Салаева М.С. Представление проблемной ситуации в виде задачи как
психологическое средство мышление в младшем школьном возрасте /
«Boshlang’ich ta’limning dolzarb muammolari» Respublika ilmiy-amaliy
anjumani materiallari to’plami. – Urganch: 2011 yil 11 aprel. – B. 90-92.
11.
Салаева М.С., Бекназарова Х.Х. Формирование мобильности личности
как педагогическая проблема // Scientific progress. Volume 3 ǀ ISSUE 3 ǀ
2022. -Pages 384-390. http://www.scientificprogress.uz/storage/app/media/3-
3.%20065.%20384-390.pdf
12.
Салаева М.С., Жуманова И.А. Психолого-педагогические условия
самореализации младших школьников в правильном образовательном
направлении // World of Scientific news in Science Journal Germany. Impact
faсtor: 8.1 https://worldofresearch.ru/index.php/wsjc/index
13.
Салаева М.С., Жуманова И.А. Теоретические подходы к изучению
проблемы развития саморегуляции младших школьников / Konferensiya-
2023-Dekabr. 1-qism. - B. 66-72. https://doi.org/10.5281/zenodo.10465296
14.
Салаева М.С., Жуманова И.А. (2024). Саморегуляция младших
школьников в правильном выборе образовательного направления //
International journal of advanced research in education, technology and
management (IJARETM). Published March 5, 2024 | Version v1. – Pp.37-46.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10781814
15.
Салаева М.С., Бикетова Т.Р. Роль педагога в формировании
представлений о профессиях у младших школьников // World of Scientific
news in Science International Journal. 2024 Vol. 2 No. 4. – Pp. 154-162.
https://worldofresearch.ru/index.php/wsjc/article/view/440
16.
Салаева М.С., Мамадалиева У.С. Развитие когнитивной мобильности
учащихся в начальном образовании / “Xorijiy tillarni o‘qitishda yangicha
yondashuvlar” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy onlayn anjumani. Alisher
Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti – T.:
“Firdavs-Shoh” nashriyoti, 2022 – B. 276-281.
17.
Salaeva M.S., Jumanova I.A. Innovative approach to developing research
skills in primary school students. // American journal of education and learning.
Vol.3,
No.1.
2025:
Impact
Faсtor:
9.918.
–
Pp.595-600.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14708769
18.
Salaeva M.S., Jihye Lee. Pedagogical conditions for the organization of
educational cooperation of primary schoolchildren // American journal of
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
173
education and learning. Vol. 3 No. 1 (2025): Impact Faсtor: 9.918. – Pp.583-594.
https://advancedscienti.com/index.php/AJEL/article/view/785
