Том 4 № 22 (2025)

Том 4 № 22 (2025)
Опубликован: 06-05-2025

Статьи

5-7 41 52

RADIOACTIVE DECAY

B.A. Kholkhodjayev , J.J. Dilmurodov , D.B. Asatullayeva

The term 'radioactive decay' is used in the Uzbek language, although its core terminology originates from international scientific nomenclature. This article explains the fundamental concepts and calculations related to radioactive decay.

8-13 50 38

O‘ZBEKLAR OLAM LISONIY MANZARASIDA “SABR” KONSEPTI

Muhabbat Jumayeva

Ushbu maqola sabr konseptining lingvomadaniy, lisoniy tadqiqiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda lingvo kognitiv yo‘nalish umuman kognitiv lingvistikada “mental leksika” tushunchasining ahamiyati, konsept va uning mohiyati, “Sabr” tushunchasining falsafiy, diniy hamda lingvofalsafa va lingvokulurologiya nuqtayi-nazaridan ham murakkab va ko‘p qirrali tushunchalardan biri ekanligi haqida mulohazalar bayon etilgan. Bundan tashqari, maqolada zamonaviy jamiyatda “Sabr” va “Bag‘rikenglik” kabi bir-biriga chambarchas bog‘liq bo‘lgan tushunchalarga o‘ziga xos yondoshuv bilan yondashilishi har bir inson va xalq uchun muhim ahamiyatga ega ekanligiga alohida to‘talib o‘tilgan. Bu ikki tushuncha bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lishiga qaramay, ayni paytda ular o‘zaro farq qilishi, o‘zbek tilidagi “sabr” konseptining faollashuvi, uning istilohiy ma’nosi va frazeologiyada aks etgan jihatlari yoritilgan.

14-19 72 33

BOSHLANG‘ICH SINF MATEMAΤΙΚΑ DARSLIKLARIDA XORIJIY TAJRIBALARDAN FOYDALANISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Irodaxon Mamatqulova

Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf matematika darsliklarini takomillashtirishda xorijiy ilg‘or tajribalarni o‘rganish va ularni milliy ta’lim tizimiga moslashtirish masalalari yoritilgan. Shuningdek, maktab darsliklarining tahlili orqali o‘quvchilarda mustahkam matematik bilim va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.

20-22 48 30

TA’LIM KELAJAGI INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR VA GLOBAL O‘ZGARISHLARNING TA`LIM TIZIMIGA TA’SIRI

Muxlisa Axmadova

Ta`lim kelajagi bugungi kunda insoniyat uchun eng muhim va dolzarb masalalardan biridir. Innovatsion texnologiyalar va global o`zgarishlar ta`lim tizimiga katta ta`sir ko`rsatmoqda. Raqamli texnologiyalar masofaviy o`qish sun`iy intelekt va boshqa zamonaviy  ta`lim jarayonining sifati va samaradorligini oshirishda muhim ro`l o`ynamoqda.Ushbu maqolada ta`lim tizimining kelajagi uning rivojlanish yo`llari  va texnik yutuqlarning o`quvchilar va o`qituvchilar uchun qanday imkoniyatlar yaratilishi haqida  batafsil tahlil qilinadi. Ta`limning glabal miqyosda  qanday o`zgarishlarga yuz tutgani va yangi avlodni tayyorlashda texnologiyalar va ilg`or  metodlarning roli muhokama qilinadi.

23-26 41 86

AHOLI BANDLIGINI TA’MINLASH – BARQAROR JAMIYAT VA FAROVON HAYOT GAROVI

Maftunaxon Mamasoliyeva

Ushbu maqolada aholi bandligini ta’minlash jamiyat barqarorligining va fuqarolarning  farovon hayotining asosiy garovi ekanligi aniq yoritiladi.O’zbekiston Respublikasida aholining bandligini ta’minlash va ishsizlikni bartarafetish maqsadida bir qator qonun va dasturlar ishlab chiqilganligi yoritiladi.Prizidentimiz Shavkat Mirziyoyevning so’zlariga ko’ra, “Bandlik bu insonning hayoti va kelajagi’’ Davlatimiz tomonidan qabul qilingan ‘’Bandlik to’g’risida’’gi qonun, mehnat huquqlarini himoya qilish, kasb - hunar ta’limi va yangi ish o’rinlarni yaratish orqali fuqarolarni band qilish maqsad qilindi.Bandlikni ta’minlash , aholi farovonligini oshirish , ishsizlikni kamaytirish va iqtisodiy barqarorlikni saqlashning kalitidir.

27-33 397 144

O’ZBEK TILI LEKSIKASINING BOYISH MANBASI BO’LGAN NEOLOGIZMLAR VA ULARNING TAHLILI

Nasibaxon Xudoynazarova

Mazkur maqoladan ko’zlangan maqsad o’zbek tili leksikasining boyish manbasi bo’lgan neologizmlar va ularning tahlili haqida gap boradi.Bir qancha tilshunosh olimlarimiz tomonidan leksikologiyani tadbiq etish borasida bir qancha vazfalar belgilangan bo’lib, keying vazifa o’zbek tilining sistemaviy lug’atini tuzish etib belgilandi.Maqolada o’rganish obyekti etib o’zbek tili leksikasidagi o’zlashma so’zlar- neologizmlar olindi. Materiallar ,asosan ,eski va yangi nashrdagi “O’zbek tilining izohli lug’ati” dan hamda bir qancha lug’atlardan to’plandi.Ishga nazariy manba sifatida tilshunosligimizda bajarilgan monografiya va ilmiy maqolalardan foydalanildi.

34-37 52 85

INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA ESHITISHDA NUQSONI BO‘LGAN BOLALARNI O‘QITISH VA TARBIYALASH

Gulsanam Baxromova

Maqolada inklyuziv ta`lim o`zi nima uning mohiyati. Eshitish nuqsonlarining  kelib chiqish sabablari, eshitishning patalogik buzilishlari. Kar bolalarni o`qitish va tarbiyalash jarayoni. Kar va zaif eshituvchilarning nutqini rivojlantirish xususiyatlari  va oiladagi kar bolalarni tarbiyalash jarayoni haqida so`z boradi.

38-42 96 28

ESHITISHDA NUQSONI BO’LGAN BOLALARNI IJTIMOIY HAYOTGA YO’NALTIRISH

Maftuna Ahmedova

Ushbu maqolada eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarni ijtimoiy hayotdagi o’rni va ularni jamiyatga moslashtirish jarayonlarini o’rgatadi.Xulosalar shuni ko’rsatadiki bu toifadagi bolalarning kommunikativ ko’nikmalarini rivojlantirib,ularni ijtimoiy muhitga integratsiyasini ta’minlash va o’zini anglash hissini shakillantirishga qaratilgan yondashuvlar  ko’rib chiqiladi. SHuningdek, oilaviy, pedogagik va psixolagik qo’llab-quvvatlahsning ro’li kata. Asosiy maqsad-eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarning to’laqonli hayot kechirishlari uchun zarur sharoitlarni yaratish va ularni jamiyatga faol jalb etish yo’llarini ko’rsatishdir.

43-46 51 31

ОБРАЗЫ И СИМВОЛЫ МАГИЧЕСКОГО РЕАЛИЗМА В СОВРЕМЕННЫХ ЛИТЕРАТУРНЫХ ПРОИЗВЕДЕНИЯХ: АНАЛИЗ И ИНТЕРПРЕТАЦИЯ.

Зиёахмад Каримов

Магический реализм, зародившийся как художественный метод в середине XX века, сохраняет свою актуальность в современной литературе, трансформируясь в ответ на вызовы глобализации, цифровизации и экологического кризиса. Его ключевая особенность — синтез реального и иррационального — позволяет авторам создавать многомерные нарративы, где фантастическое не противоречит действительности, а становится её неотъемлемой частью. В условиях современности магический реализм обретает новое звучание, выступая инструментом для репрезентации сложных социальных, экзистенциальных и культурных феноменов через систему образов и символов. 

47-50 21 24

POSITIVE CONTRIBUTION OF REDUCING THE HIDDEN ECONOMY TO BUDGET REVENUES

Shavkat Abdullayev

the underground economy, often manifested in unreported income and unofficial activity, poses significant challenges to national budgets and economic stability. In the past several years, there has been a heightened awareness of the desire to reduce the underground economy, leading to enhanced budget revenues. This paper discusses the advantages of decreasing the hidden economy for the government treasury, explaining the potential for increased tax revenues, improved public services, and greater economic transparency. The paper outlines many techniques that can be employed to move informal activities into the formal economy and reflects on the socio-economic benefits resulting from such a shift. Lastly, reduction of the hidden economy is posed as a precondition for long-term sustainable economic growth and social equity.