Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –
Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
The poetics of Pio Baroja-i-Nessi's prose (on the example
of his works "Legendary Life", "The Struggle for Life", "The
Soul's Agony of Our Time", "The Dark Forest" and others)
Sanjar Tursunkulov
1
Samarkand State Institute of Foreign Languages
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
10 March 2025
Accepted 25 March 2025
Available online
25 April 2025
We studied the creative path of Pio Baroha y Nessie, who
was also the famous Spanish writer of the generation of
disaster, the starting point for the spiritual rebirth of Spain. The
writer reformed the Spanish novel, giving it a new stylistic
color. The desire to overcome the crisis in society caused his
interest in his life philosophy, the writer stated the need to
carry out decisive actions in the development of the Society of
the last century. The philosophy of movement is the constantly
growing activity of the world, anarchism and mass enthusiasm
for all kinds of revolutionary ideas, as well as the
implementation of grandiose tasks becomes salvation for
society and is caused by trust.
2181-3701/© 2025 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss4/S-pp382-389
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
Literary type,
dialogic event,
concentration,
plot,
poetry,
genre,
prose.
Pio Baroxa-i-Nessi nasrining poetikasi (“Afsonaviy hayot”,
“Yashash uchun kurash”, “Zamonamizning jon talvasasi”,
“Qorongʻi chakalakzor” va boshqa asarlari misolida)
ANNOTATSIYA
Калит сўзлар:
Adabiy tur,
dialogik hodisa,
konsentratsiya,
syujet,
sheʼriyat,
janr,
nasr.
Biz Pio Baroxa y Nessining ijodiy yo‘lini o‘rgandik, u Ispaniya
ma’naviy qayta tug‘ilishining boshlang‘ich nuqtasi bo‘lgan
“falokat avlodi” ning mashhur ispan yozuvchisi edi. Yozuvchi
ispan romanini isloh qildi, unga yangi stilistik rang berdi.
Jamiyatdagi inqirozni yengib o‘tish istagi uning hayotiy
falsafasiga bo‘lgan qiziqishini keltirib chiqardi, yozuvchi o‘tgan
asr jamiyatining rivojlanishida hal qiluvchi harakatlarni amalga
1
Teacher, Samarkand State Institute of Foreign Languages. E-mail: sanjar01061991@gmail.com
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
383
oshirish zarurligini aytib o‘tdi. Harakat falsafasi dunyoning
doimiy ravishda o‘sib borayotgan faolligi, anarxizm va har xil
inqilobiy g‘oyalarga bo‘lgan ommaviy ishtiyoq, shuningdek,
ulkan vazifalarni amalga oshirish jamiyat uchun najot bo‘ladi va
ishonch tufayli yuzaga keladi.
Поэтика прозы Пио Бароха-и-Несси (на примерах
легендарной жизни, «Борьба за жизнь», «Судороги
души нашего времени», «Темная чаща» и другие
произведения)
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Литературный тип,
диалогическое событие,
концентрация,
сюжет,
поэзия,
жанр,
проза.
Мы узнали о творческом пути Пио Бароха-и-Несси,
который также был известным испанским писателем
“поколения катастрофы”, отправной точкой духовного
возрождения Испании. Писатель реформировал испанский
роман, придав ему новую стилистическую окраску.
Стремление преодолеть кризис в обществе породило у него
интерес к философии жизни, писатель указал на
необходимость осуществления решительных действий в
развитии общества прошлого века. Философия движения
основана на постоянно растущей активности мира,
массовом увлечении анархизмом и всевозможными
революционными идеями, а также на том, что реализация
огромных задач будет спасением для общества и будет
вызвана верой.
KIRISH
Turli janrlarda adabiy asarlar yaratgan Valle-Inklandan farqli oʻlaroq, Pio Baroxa-i-
Nessi (1872-1956) asosan roman janrida ijod qilgan. Mazkur afzallik yozuvchi uchun
muhim edi, chunki u romanda “hamma narsa: falsafa, psixologiya, sarguzasht, utopiya,
odob-axloq – mutlaqo hamma narsa mavjud”, deb hisoblagan[1].
1897-yildan badiiy adabiyot bilan shugʻullanishni boshlaguniga qadar u koʻp bora
kasbini oʻzgartirishga majbur bo‘ladi. Baroxa o‘z hayotini bir maromda olib borib, yiliga
ikki-uchta roman nashr ettirsa-da, adabiy va siyosiy kurashda ishtirok etmas edi. Ushbu
holat yozuvchining hayoti va ijodiga oid muhim sanalarni siyosiy voqealarning
xronologik tartibiga qiyosan ajratib koʻrsatishga imkon beradi. 1936-yildagi fashistik
qoʻzgʻolondan soʻng, yozuvchi falangistlar tomonidan birmuncha vaqt davomida hibsga
olingan. Keyinchalik Baroxa siyosiy kurashda qatnashmaslik uchun Ispaniyani tark etib,
respublikachilar yutqazgandan so‘ng qaytib keladi. Keyin Baroxa gʻoliblarni ulugʻlamaslik
uchun, frankistlarga ham qarshiligini bildirmadi.
Yozuvchi 70 dan ortiq roman, koʻplab hikoyalar, publitsistik va memuar asarlarini
nashr etib, oltmish yillik ijodi davomida boy adabiy meros qoldirdi. Biroq, ushbu asarlar
yozuvchi qarashlarining rivojlanish yo‘li, nuqtai nazarlarining oʻzgarishi, estetik
afzalliklari yoki ijodiy uslublarining o‘ziga xos xususiyatlarini ochib bermaydi. Pio Baroxa
o‘z ijodiy yoʻlini Birinchi jahon urushigacha va urushdan keyingi davrga ajratadi. Birinchi
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
384
davrga kelsak, yozuvchi uni “shafqatsizlik, gʻazab va umidsiz g‘amginlik davri”,
ikkinchisini esa “tarixiylik, tanqid, kinoya hamda gʻoyalar va narsalar ustidan “uchib
oʻtish” davri”, deb nomlagan.
Birinchi jahon urushidan oldin Baroxaning asarlari haqiqatan ham qattiq rad etish,
azobli izlanish va nafrat bilan ajralib turardi. Yozuvchi oʻsha davrdagi barcha romanlarni
“Basklar mamlakati” (1900-1909)[2], “Afsonaviy hayot” (1901-1908)[3], “Hayot uchun
kurash” (1904)[4], “Oʻtmish” (1905-1907)[5], “Irq” (1908-1911)[6], “Shaharlar” (1910-
1920) [7]nomli sikl-trilogiyalarga birlashtirgan.
Birinchi jahon urushidan soʻng Baroxa “Zamonimiz talvasasi” (1926-1927)[8],
“Qorongʻi chakalakzor” (1932)[9] va boshqa trilogiyalarda oʻzi yashagan davrni
tasvirlagan. Ushbu asarlarda gʻazab istehzo bilan, isyonkor ruh nafrat bilan
almashtirilgan boʻlib, voqelikka botish va mamlakatda sodir boʻlayotgan ijtimoiy
oʻzgarishlarning mohiyatini tushunish darajasi ham pasaydi.
Adib 22 romandan iborat tarixiy asar: “Harakatdagi odamning xotiralari” (1913-
1935)[10] siklini yozishga koʻp ijodiy kuch sarfladi. Ular tuzilishi va yoʻnalishi boʻyicha
oʻziga xos hisoblanadi. Romanlar bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan bir nechta
syujetlarga ega. Baroxa koʻpincha adabiy asarlarda aniq oʻylangan kompozitsiya va ichki
uygʻunlik yoʻqligi uchun tanqid qilingan. Yozuvchi tanqidiy fikrlarga rozi boʻlsa-da, kasbiy
omilkor boʻlmasligi emas, balki qasddan qilingan uslublar ekanligini ta’kidladi.
Baroxaning aytishicha, “roman kompozitsiyasi san’at deb e’tirof etilmaydi. Roman,
asosan, tarix oqimiga oʻxshaydi, uning boshi ham, oxiri ham yoʻq boʻlib, u har qanday
joyda boshlanadi va tugaydi”[11].
Badiiy asarlarda qahramonlarning hayot yo‘li har doim harakat surati va
rivojlanish dinamikasi oralig‘ida rivojlanib boradi. Ularning koʻpchiligi (“Afsonaviy hayot”
va “Hayot uchun kurash” trilogiyasi), har maqomda yo‘rg‘alashni kasb etuvchi ruhiy
tushkunlikka mahkum darbadarlardan iborat. Sarguzashtlarga boy roman
qahramonlarining sayohatlarini tasvirlashdan asosiy maqsad yoʻl mavzusining oʻzi
boʻladi. Masalan:
“Estaba tan agresivamente
enamorado de la realidad, que no
excluía nada de sus novelas, Por eso nos cuesta retener los asuntos y se nos olvidan
los personajes: son demasiados, se acumulan, ocupan unas páginas, desaparecen y
tal vez no vuelvan a reaparecer”[12].
Ma’nosi: “U haqiqatga shunchalik tajovuzkor ediki, u o‘z romanlarida hech narsani
istisno qilmas edi. Biz belgilarni unutamiz: juda ko‘p bora unutamiz, ular to‘planadi,
egallanadi va bir qancha vaqtdan so‘ng yo‘q bo‘lib ketadi, ehtimol qaytib paydo bo‘lmas”.
Baroxaning romanlari oʻsha paytda endigina rivojlana boshlagan kinematografiyaga
oʻxshaydi. Asarlardagi voqealar bir-birini almashtiradigan epizodlardan iborat seriallar
kabi yuqori tezlikda sodir boʻladi.
Yozuvchi hamma narsada harakat dinamikasini ifoda etishga intiladi. Tabiat
manzaralari esa Baroxa qahramonlarining harakat sabablarini ochib berish uchun
muhim boʻlgan darajada tasvirlangan. Uning asarlari epizodik qurilmalari, voqealar
rivojlanish dinamikasi, hayotning turli xil qiyinchiliklarida hamda onda-sonda turli
epizodlarda paydo boʻladigan boshqa qahramonlarning qurshovida personajlarning
“tarbiyasi” hamda “roman ichidagi roman” yopiq siklini shakllantirishi sababli
muttahamlik romanlariga oʻxshaydi.
Baroxaning romanlari kinematografiyaning vizual tasvirlari bilan ajralib turadi:
harakatlar va rasmlar bir-birini kadrlar kabi almashtiradi, qahramon hayotining katta
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
385
qismlari asarning kompozitsion yaxlitligini buzmasdan oʻtkazib yuboriladi. Baroxa va
kinematografiya romanlari bir xil usul, ya’ni montaj prinsipi bilan bogʻliq. Filmda
tasvirlarning oʻzi emas, balki ularni almashtirish tizimi muhim ahamiyatga ega.
Adabiyotda montaj qurilishi dunyoning koʻp qirrali va keng koʻrinishi bilan ajralib
turadigan qarashlarga mos keladi. Baroxa hikoyasining parchalanganligi, qoʻshilgan
matnlar, lirik chekinishlar, xronologik oʻzgarishlar mavjudligi bilan belgilanadi.
Dialogning ustunligi, qahramonlar psixologiyasining “tashqi” namoyishi, rejalarni
oʻzgartirishdagi tezlik, montaj prinsipi yozuvchining deyarli barcha ijodiy usullari
kinematografik tarzda faol qoʻllaniladi.
Baroxa uslubidagi hayotning barcha lahzalarini mazmun bilan toʻldirish xususiyati
mafkuraviy vazifaga mos keladi. Pio Baroxaning asr boshidagi kashfiyotlari yangi dunyo
nasrining xususiyatlarini oldindan belgiladi. Ispan romannavisining uslubi ba’zi
xususiyatlari bilan Baroxa o‘ziga ustoz deb tan olgan Ernest Xemingueyning dastxatiga
o‘xshaydi.
Adabiy yoʻlning boshida Baroxa Xemingueydan yozuvchilikning koʻplab muhim
usullarini, xususan, dialogni loyihalash va uning imo-ishoralari va nutqi orqali
personajning fe’l-atvori va ichki holatini yetkazish usullarini qabul qilib, keyinchalik
ularni “aysberg” tamoyilida aks ettirdi. Ikkala yozuvchining badiiy ijodi oʻrtasidagi
bogʻliqlikni Xemingueyning “Alvido, qurol!” va Baroxaning “Ilm daraxti” romanlarining
dunyoqarash va syujet oʻxshashligidan bilish mumkin.
Baroxa ta’kidlashicha, harakat hayotda ham, adabiyotda ham turgʻunlik,
konservatizmga qarshi reaksiya hisoblanadi. Harakat konsepsiyasini asl falsafiy tarkibiy
qismdan chalgʻitib, hayot-harakat-amal kabi tenglikni tuzish mumkin, chunki aynan shu
jihat yozuvchi gʻoyalarining qarama-qarshiliklarini bir-biri bilan yarashtirishga imkon
berib, Pio Baroxa ijodidagi falsafiy va badiiy rejalarning ajoyib yaxlitligining kalitiga
aylanadi.
Ushbu holat, ayniqsa, “Afsonaviy hayot” trilogiyasining birinchi qismi boʻlgan
“Silvester Paradoksning sarguzashtlari, ixtirolari va firibgarliklari” (1901)[13], “Hayot
uchun kurash” trilogiyasining dastlabki ikki qismi – “Izlash” va “Begona oʻtlar” romanlari
va boshqa asarlarida yaqqol namoyon boʻladi. Ushbu adabiy asarlarning birinchisida
Silvestr Paradoksning bolalik yillari va ota-onasi vafotidan keyingi yolgʻizlik hissi tufayli
boshidan kechirgan barcha qiyinchiliklari va yetishmovchiliklari, shu jumladan, boy
qarindoshlarining uyidan qochishi, sayoq artistlar truppasiga qoʻshilishi hamda Ispaniya
va Fransiya boʻylab sayohat qilish haqida hikoya qilinadi. Romanning ikkinchi qismida
qirq besh yil oʻtgach, Silvestr Madridda qashshoqlikda yashab, har xil narsalarni ixtiro
qilib, boy va obroʻli odam boʻlishga harakat qilgan voqealar aks ettirilgan.
Ispaniya hayotining keng tasviri yozuvchi tomonidan “Hayot uchun kurash”
trilogiyasi romanlarida taqdim etilgan. Birinchi romani “Izlash” deb nomlangan.
La vida, la enfermedad de su hermano, su paso por el hospital San Juan de Dios
(la crueldad de los médicos y el trato con los enfermos) y sus lecturas de
Schopenhauer, lo vuelven pesimista. Empieza a abandonar su talante activo, se
siente triste y cada vez tiene menos esperanzas de poder cambiar el carácter
humano[14].
Ma’nosi:
Hayot tashvishlari, akasining bemorligi, San Xuan de Dios
kasalxonasida boshidan kechirganlari (shifokorlarning qo‘polligi-yu kasallarga
ko‘rsatgan muomalasi) va Shopengauer mutolaasi uni pessimistga aylantirdi. U o‘zining
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
386
faol hayot tarzidan chekinib tushkunlikka berilar, inson tabiatini o‘zgartira olishga
bo‘lgan umidi har safar kamayib borardi.
Unda bosh qahramon Manuel Alkasar oddiy qishloq yigiti boʻlib, fe’l-atvori juda
sodda va hali yetarli hayot tajribasiga ega emas. Undagi sinovlar poytaxtdagi mebel
salonlarida, novvoyxonada ishlash chog‘ida boshlanadi. Biroq, ishsiz qolgandan soʻng,
yigit tezda shaharning jinoiy qatlami bo‘lmish oʻgʻrilar va darbadarlarga qoʻshiladi.
Manuel halol ishlab hayot kechirishni xohlaydi, ammo Baroxa “Begona oʻt” romanida buni
qilish juda qiyin ekanligini koʻrsatadi. Ish topishga harakat qilib, qahramon dastlab oʻzini
artistlar davrasida topadi, bir muncha vaqt yuqori jamiyatga kiradi, bosmaxonada
ishlaydi, keyin esa qotillikda ishtirok etganlikda ayblanib va qamoqqa tushgandan soʻng
oʻzining nechog‘lik tubanlikka yetganini anglab yetadi. Yillar oʻtib, Manuel oʻz hayotini
barqarorlashtirib asta-sekin oyoqlari ostida ishonchli zamin hozirlaydi, hattoki
mustahkam tayanchi borligini sezgach, obroʻli odamga aylanib, bosmaxonaga egalik
qiladi.
Muttahamlar haqidagi romanlariga oʻxshab, Baroxaning adabiy asarlari hayotiy
voqealarni panoramik tarzda yoritib, voqelikning ba’zi jihatlarini tanqid qiladi. Baroxa
“Arlekinning yangi sahnasi” (1917) nomli maqolalar toʻplamida shunday yozgan:
“Ispaniyada fikrni ozod qilish uchun eng inqilobiy, eng foydali ish tanqiddir”[15].
Atrofdagi voqelikka nazar tashlab, qiyinligiga qaramay, Baroxa uning xususiyatlarini iloji
boricha ishonchli tarzda ochib berishga harakat qiladi. Uning nazdida Ispaniya “yuzga
qizil upani surib oʻyin-kulgiga moyil yuzlari bejo keksa va kasalmand kampir” boʻlib
koʻrinardi. “Hayot uchun kurash” asarining qahramoni mamlakatni xuddi shunday tarzda
koʻrgan. Manuel shahar hayoti bilan tanishishni boshlagan kichik mehmonxonalardagi
odamlar bir nechta illatlarning tashuvchisi sifatida paydo boʻlishdi. Xususan, u yerda oʻz
ishlari haqida ochiq gapiradigan fohishalar, xuddi shu narsani yashirincha qilgan
hurmatli xonimlar, oʻz tanasini emas, balki vijdon va iste’dodni sotgan jurnalistlar, och va
hasadgoʻy talabalar bor edi.
Manuel qashshoq boʻlib, oʻz atrofida juda koʻp shafqatsizlik, yovuzlik va
zoʻravonlikni koʻrdi. Yozuvchi asarda xuddi shunday vaziyat niqoblangan holda yuqori
jamiyatda mavjudligini koʻrsatdi. Biroq, bosh qahramon oʻzini boy va nufuzli odamlar
orasida topib, buni aniqlay oldi. Pul va odob-axloqdan mahrum boʻlgan baronessalardan
biri uni badavlat savdogar bilan noqonuniy aloqasi natijasida tugʻilgan oʻgʻli qilib
koʻrsatdi. Shunday tarzda baronessa uzoq vaqt davomida oʻz sobiq sevgilisini shantaj
qilib, undan pulni tortib oladi. Kubadagi harbiy harakatlar ishtirokchisi boʻlgan
polkovnikning rafiqasi oʻz qizini sotuvga qoʻyib, dugonalari bilan yashirin ravishda qimor
muassasalari va buzuqxonalarni saqlab qoladi. Faqatgina unvonlarni saqlab qolishga
muvaffaq boʻlgan sobiq zodagonlarning turmush tarzi jinoyatchilik bilan chambarchas
bogʻliq boʻlib chiqishi sababli ular orasidagi chegaralarni aniqlash qiyin edi. Baroxa
oʻzining adabiy asarlarida halol hayot kechirgan ishchilarni ham salbiy tarzda taqdim
etadi.
Albatta, hayotda juda koʻp noaniq va murakkab voqealar roʻy beradi. Bunda
nafaqat illatlarni, balki yuqori fazilatlarni ham, olijanoblikni va jasoratni ham topish
mumkin. Qahramonlarning his-tuygʻularini nafaqat azob-uqubatlar, balki inson baxtining
ajoyib lahzalari toʻldiradi. Baroxaning fikricha, asosiy muammo shundaki, olijanoblik va
fazilat jamiyatda kamroq uchraydi, illatlar butun ijtimoiy-madaniy makonni qamrab
oladi, baxt esa faqat bir lahzada sodir boʻladi va ba’zida azob-uqubatlarning oxiri
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
387
koʻrinmaydi. Afsuski, hayotning katta qismi shu tarzda oʻtadi. Atrofdagi voqelikka
pessimistik qarash deb ataladigan nuqtai nazar uning “Qorongʻi hayot” (1900)[16],
“Hayot uchun kurash”, “Bizning zamonamizning azoblari”, “Qorongʻi chakalakzor” va
boshqa asarlari nomlarida ham namoyon boʻladi. “Dunyo oʻzi shunday” (1912) adabiy
asaridagi qahramon yozuvchining hayotiga munosabatini aniq ifoda etgan: “Hayot
shafqatsizlik, noshukurlik, uyatsizlik, kuchlilarning zaiflarga nisbatan nafratlanishidan
iborat. Bunda erkaklar ham ayollar ham shunday. Ha, hayot butunlay zoʻravonlik va
shafqatsizlikka teng”[17].
Yozuvchi dinda haqiqiy hayotdagi muammolar va qiyinchiliklardan xalos boʻlish
gʻoyasiga qarshi edi. U yoshligidan ateist ekanligini va har qanday din va cherkovga
qarshi ekanligini ta’kidladi. Baroxa ularni oʻqimagan, azob chekayotgan odamlar uchun
maxsus oʻylab topilgan yolgʻonchi tasalli deb biladi. Yozuvchi jamiyatga ham davlatga
ham shubha bilan qaragan. Uning fikricha, davlat yakka shaxslarga nisbatan
axloqsizroqdir. Romanlardagi qahramonlar jamiyat bilan qattiq kurashib, erkinlik va
mustaqillikka boʻlgan intilishlarini repressiv apparat, ikkiyuzlamachilik va yolgʻon orqali
ularni boʻysundirmoqchi boʻlgan davlatning ijtimoiy zulmi va ta’siriga qarshi turishga
harakat qiladilar. “Hayot uchun kurash” trilogiyasining soʻnggi qismi boʻlgan “Qizil tong”
(1904) romanida Baroxa davlat adolatining mohiyatini ramziy ma’noda ifoda etib, uni
yalmog‘iz kampir – jallod jandarmlar hamrohligida yurgan “silovsin koʻzli, qorindor,
to‘ymas oshqozon va qattiq tutadigan changallariga ega boʻlgan dovul qushi” [18]sifatida
taqdim etgan.
Baroxaning asarlarida burjuaziyaning qarama-qarshiligi ham juda nooʻrin
koʻrinadi. Yozuvchining fikricha, partiyalarning siyosiy kurashi hech boʻlmaganda
ma’nosiz shaxmat partiyasiga teng, chunki u yoki bu vakillarning gʻalabasidan keyin hech
narsa oʻzgarmaydi. Baroxa siyosatni “falsafaga koʻtarilgan banditizm” sifatida taqdim
etadi. Bunday qarash parlament saylovlari davrida qonunlarning buzilishiga
bagʻishlangan “Shaharlar” trilogiyasining birinchi romani “Sezar yoki hech narsa” (1910)
[19]nomli badiiy asarida namoyish etilgan. Yozuvchi oʻtmish, hozirgi payt va kelajakka
nisbatan butunlay hafsalasi pir boʻlgan. “Hayot uchun kurash” trilogiyasida u anarxizm va
sotsializmning hayotiyligini tajriba-sinov tariqasida sinab koʻradi.
Trilogiyaning ikkinchi qismi, “Begona oʻtlar” romani oxirida, Manuelning qalin
doʻsti, bosmaxona ishchisi Xesus bilan suhbati misolida, muallifning ushbu fikri ochib
berilgan:
La corte es ciudad de contrastes; presenta luz fuerte al lado de sombra
oscura; vida refinada, casi europea, en el centro, vida africana, de aduar, en los
suburbios. Hace unos años, no muchos, cerca de la ronda de Segovia y del Campillo de
Gil Imón, existía una casa de sospechoso aspecto y de no muy buena fama, a juzgar
por el rumor público. El observador..[20].
Ma’nosi: sud qarama-qarshiliklar joyi; qora
soyaning yonida kuchli yorug‘likni taqdim etadi; Yevropa hayoti, markazda, afrikalik,
shahar atrofida deyarli odatiy nafis hayot kechiradi. Bir necha yil oldin, Segovia halqa
yo‘li va Kampillo de Gil Imon yaqinida, omma oldida mish-mishlarga ko‘ra, shubhali
ko‘rinishga ega va unchalik yaxshi obro‘ga ega bo‘lmagan uy bor edi. Kuzatuvchi…
Manuel butun dunyoga nisbatan yashirin gʻazabni his qildi. Shu paytgacha uning
ichida jamiyatga, odamlarga boʻlgan nafrat uning qalbida ham uygʻondi...
“Men sizga haqiqatni aytaman”, deb xulosa qildi u.
“Men tun boʻyi dinamitdan yomgʻir yogʻishini, keyin esa Xudo yerga tushib, uni
yoqib yuborishini istardim”.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
388
- “Sen anarxistsan-ku!”- deb javob beradi Xesus. Keyin u Manuelga anarxik kelajak
haqidagi oʻz qarashlarini aytib beradi. “Uning orzusida yangi gʻoya bilan boshqariladigan
odam mukammallikka erishadi. Endi nafrat va gʻazab boʻlmaydi. Vatanda sudyalar,
detektivlar, askarlar, hokimiyati boʻlmaydi. Yerning keng maydonlarida erkin odamlar
quyosh ostida ishlaydi. Burch qonuni sevgi qonuni bilan almashtiriladi va insoniyat
ufqlari kengayadi, atrofdagi barcha narsalar esa koʻk rangga aylanadi...”[21].
Shu bilan birga, jozibali idealga qaramay, yozuvchi uning hayotiyligiga ishonmaydi.
Baroxaning soʻzlariga koʻra, jamiyat har doim bir-biri bilan doimo hayot uchun
kurashadigan shaxslarning birlashmasi boʻlgan. Anarxizmning zavqqa toʻlgan ideallari
yozuvchida ishonch va hurmat uygʻotmadi.
XULOSA
Baroxaning so‘zlariga ko‘ra, siyosatchilar har doim xalqni aldaydilar, chunki ular
umumbashariy ta’lim, tarbiya, baxt va olijanoblikni e’lon qiladilar. Yozuvchining fikricha,
agar odamlar o‘z mamlakatlarini tark etishlari va to’liq siyosiylashtirilgan jamiyatda
yashashni istamasliklari sababli qamoqqa tushishlari kerak bo’lsa, bu umuman muhim
emas.
Siyosat har doim iflos insofsiz o’yin bo’lib kelgan, bu erda faqat ma’rifatli va tor
doiradagi hukmdorlarga yaqin odamlar o’yinchilarga aylanishadi. Ispan yozuvchilari o‘z
mamlakatlaridagi inqilobga hech qanday ta’sir ko‘rsatmadi. Inqiloblarning benefitsiarlari
har doim shafqatsiz charlatanlar, notiq, umidsiz shaxslar bo‘lgan.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Baroja y Nessi, P. Nuevo tablado de Arlequin. – Madrid: Forgotten Books,
2018. – P. 56.
2.
Baroja y Nessi, P. Tierra vasca. – Madrid: Austral, 1991. – 144 p.
3.
Baroja y Nessi, P. La vida fantastica. – Madrid: Año publicación, 2010. – 113
p.
4.
Baroja y Nessi, P. La lucha рог la vida. – Madrid: Linkgua, 2010. – 608 p.
5.
Baroja y Nessi, P. El Pasado: Las Tragedias Grotescas, Novela. – Madrid:
Forgotten Books, 2018. – 278 p.
6.
Baroja y Nessi, P. La raza. – Madrid: Tusquets, 2006. – 580 p.
7.
Baroja y Nessi, P. Las ciudades. – Madrid: Alianza Editorial, 2004. – 720 p.
8.
Baroja y Nessi, P. Trilogías Iv. el Mar. Agonias de nuestro Tiempo. – Madrid:
Fundacion Jose Antonio de Castro, 2004. – 500 p.
9.
Baroja y Nessi, P. La selva oscura. – Madrid: Caro Raggio, 2010. – 313 p.
10.
Baroja y Nessi, P. Memorias de un hombre de accion. – Barcelona: Editorial
Planeta, 1969. – 382 p.
11.
Baroja y Nessi, P. Adventures, inventos у mixtificaciones de Silvestre
Paradox. – Madrid: Caro Raggio, 1973. – 353 p.
12.
Baroja y Nessi, el àrbol de la ciencia. Pìo baroja el àrbol de la ciencia. –
1911. – 2 p.
13.
Baroja y Nessi, P. Nuevo tablado de Arlequin. – Madrid: Forgotten Books,
2018. – P. 61.
14.
Baroja y Nessi, P. Vidas sombrias. – Madrid: Biblioteca Nueva, 1998. – 368
p.
15.
Baroja y Nessi, P. El mundo es ansi. – Madrid: Elliot’s Books, 1991. – P. 94.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
389
16.
Baroja y Nessi, P. Vidas sombrias. – Madrid: Biblioteca Nueva, 1998. – 368
p.
17.
Baroja y Nessi, P. El mundo es ansi. – Madrid: Elliot’s Books, 1991. – P. 94.
18.
Baroja y Nessi, P. Mala hierba. – Barcelona: CerVantes Digital, 2019. – P. 83.
19.
Ibid. – P. 84.
