121
7.1
2
7
TVOROGLAR TURLI HARORATDAGI SHAROITLARIDA SAQLANGANDA
ENTEROBAKTERIYALAR VA STAFILOKOKKLARNING SAQLANIB QOLISHI
Baratova Ra’no Shamuradovna
Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
Samarqand, O‘zbekiston.
Shayqulov Hamza Shodievich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
Samarqand, O‘zbekiston.
Annotatsiya.
Ushbu ilmiy ishda turli haroratdagi sharoitlarda sut maxsulotlari - tvorogda
salmonellalar, ichak tayoqchasining enteropatogen shtammlari va stafilokokklarning qancha
muhlatgacha tirik saqlanib qolishi o‘rganildi. Bu mikroorganizmlar tvorogda uzoq vaqt
yashovchanligi kuzatildi. Olingan ma’lumotlar, agar tvorog saqlash harorati buzilgan shartlarda
bo‘lsa, yuqori epidemiologik xavfini keltirib chiqarish ehtimolini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar:
salmonellalar, ichak tayoqchasi, stafilokokklar, tvorog, oziq-ovqat xavfsizligi,
mikrobiologik tahlil.
Kirish.
O‘zbekistonda va boshqa mamlakatlarda mahsulotlar sifati va
xavfsizligini ta’minlashga davlat darajasida, birinchi navbatda, sut va fermentlangan
sut mahsulotlari kabi kundalik iste’mol qilinadigan oziq-ovqat mahsulotlariga katta
e’tibor qaratilmoqda [1-3].
Sut mahsulotlari, shu jumladan tvorog, inson ratsionida muhim o‘rin egallaydi.
Biroq, ular salmonellalar, E. coli va stafilokokklar kabi opportunistik mikrofloralar
keltirib chiqaradigan oziq-ovqat infeksiyalari manbai bo‘lib xizmat qilishi mumkin
[4-7]. Saqlash shartlaridan biri, talab etilgan harorat buzilganda sut mahsulotlarida
ushbu mikroorganizmlarning yashovchanligining saqlanib qolishi iste’molchi
salomatligiga jiddiy xavf tug‘diradi [8-11].
Avvalgi tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, sut mahsulotlarida patogen
mikroorganizmlarning omon qolishi turli omillarga bog‘liq [12], jumladan
mikroorganizm turi, mahsulot turi, harorat va saqlash muddati. Shu bilan birga, turli
harorat sharoitida tvorogda salmonellalar, E. coli va stafilokokklarning omon qolish
dinamikasi haqidagi ma’lumotlar yetarli darajada o‘rganilmasdan qolmoqda [9-11].
Ishning maqsadi.
Xona sharoitida (20-24°S haroratda) va muzlatgichda (+3°C
haroratda) saqlangan tvorogda salmonellalar, E. coli va stafilokokklar saqlanishini
mikrobiologik tadqiq etish.
Materiallar va usullar.
Tajriba uchun salmonellalarning S. Enteritidis gartneri,
S. typhi murium; Escherichia coli enteropatogen serotiplari - Escherichia coli O9,
O26 va O111 va stafilokokklar tillarang (Staphylococcus aureus), limonrang
122
7.1
2
7
(Staphylococcus saprophyticus) va oq (Staphylococcus epidermidis) pigmentlarini
hosil qiluvchi kulturalari olindi.
Turli davrlardan keyin tvorogda kulturalarning yashash vaqtini aniqlash MPB,
MPA bo‘yicha o‘rnatilib, morfologik va maxsus turga xos immunzardoblar bilan
serologik xossalari o‘rganildi.
Tadqiqot natijalari 1 va 2-jadvallarda keltirilgan.
1-jadval
Xona sharoitida saqlanagan tvorogda mikroorganizmlarning tirik saqlanib
qolishi
Saqlash
sharoitidagi
harorat
Tadqiqot uchun olingan
mikroorganizmlar kulturalari
Tadqiqot kunlari
2-
3-
4-
5-
6-
7-
Xona
haroratida:
20—24°S
S. Enteritidis gartneri
+
+
+
+
—
—
S. typhimurium
+
+
+
—
—
—
Escherichia coli ning serotiplari:
E. coli
O9
+
+
+
+
—
—
E. coli
O26
+
+
+
+
—
—
E. coli
O111
+
+
+
+
—
—
Stafilokokklar:
Staphylococcus aureus
+
+
+
—
—
—
Staphylococcus epidermidis
+
+
—
—
—
—
Staphylococcus saprophyticus
+
+
—
+
—
—
Izoh: + - mikroorganizmlar aniqlangan; - - mikroorganizmlar aniqlanmadi
1-jadvaldan ko‘rinib turibdiki, xona sharoitida saqlanadigan tvorogda
salmonellalar 4-5 kun (ayniqsa S. enteritidis gartneri), ichak tayoqchasining
enteropatogen serotiplari - 5-6 kun (ayniqsa, O26), stafilokokklar - 3 kundan
(ayniqsa, Staphylococcus epidermidis). -5 kungacha saqlanib qolgan
Keyingi kunlarda tadqiqotlar o‘tkazilmadi, chunki tvorogning organoleptik
xususiyatlari o‘zgarib, iste’mol qilish uchun yaroqsiz bo‘lib qoldi.
2-jadval
Sovutgichda saqlanagan tvorogda mikroorganizmlarning tirik saqlanib qolishi
Saqlash
sharoitidagi
harorat
Tadqiqot uchun olingan
mikroorganizmlar kulturalari
Tadqiqot kunlari
2- 3- 4- 5- 6- 7- 8- 9-
Sovutgich
S. Enteritidis gartneri
— +
+
+
+ — — —
123
7.1
2
7
(+3°S)
S. typhimurium
— +
+
+
+
+ — —
Escherichia coli ning serotiplari:
E. coli
O9
— +
+
+
+
+ — —
E. coli
O26
— +
+
+
+
+ — —
E. coli
O111
— +
+
+
+ — — —
Stafilokokklar:
Staphylococcus aureus
— +
+
+
+ — — —
Staphylococcus epidermidis
— +
+
+
+ — — —
Staphylococcus
saprophyticus
— +
+
+
+ — — —
Izoh: shartli belgilar 1-jadvaldagi kabi.
2-jadvaldan ko‘rinib turibdiki, sovutgichda saqlanadigan tvorogda salmonellalar
6-7 kun (S. typhi murium), ichak tayoqchasining enteropatogen serotiplari - 7-8 kun
(E. coli O26 va E. coli O111) va stafilokokklar - 6 (Staphylococcus aureus) kungacha
saqlanib qolgan
Xulosa.
Shunday qilib, normal sharoitda (xonada va sovutgichda) saqlanadigan
tvorogda salmonellalar, E. coli va stafilokokklar uzoq vaqt saqlanib qoladi. Agar
tvorogda yuqorida sanab o‘tilgan mikroorganizmlar aniqlansa, mahsulot iste’molga
yaroqsiz hisoblanadi. Shubhasiz, bu mahsulotlar yuqori issiqlik bilan ishlov berishdan
keyin ishlatilishi mumkin, ammo bu holda tvorogning organoleptik xususiyatlari
o‘zgaradi.
Olingan natijalar, sut mahsulotlari bo‘lgan tvoroglarning saqlash shartlari
buzilgan bo‘lsa, sanitariya va mikrobiologik xavfsizligini baholash, uni saqlash va
sotish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish imkonini beradi.
124
7.1
2
7
Adabiyotlar.
1.
Аскарова, Н. К., Рахимова, Д. Ж., Курбанова, Х. А., Баратова, Р. Ш., &
Мамасолиева, Ш. А. (2020). Клиническая характеристика хронических
расстройств питания различного генеза у детей первых двух лет
жизни.
Научный аспект
,
2
(1), 259-264.
2.
Kudratovna, A. N., Zhurakulovna, R. D., Shomuratovna, B. R., Normuminovna,
G. G., & Salomovna, S. F. INFLUENCE OF EMBRYOTOXIC FACTORS ON
THE FRUIT.
Process Management and Scientific Developments
, 94.
3.
Баратова, Р., & Сидикова, М. (2024). ГЛОБАЛЛАШУВ ШАРОИТДА
ЗАМОНАВИЙ
ТАҲДИДЛАР
ВА
ЭКОЛОГИК
МУАММОЛАР.
Евразийский журнал академических исследований
,
4
(1 Part 2), 113-121.
4.
Baratova Ra’no Shomuratovna. (2024). THE DEVELOPMENT AND COURSE
OF CHRONIC PYELONEPHRITIS AGAINST THE BACKGROUND OF
DYSMETABOLIC NEPHROPATHY IN CHILDREN.
Web of Humanities:
Journal of Social Science and Humanitarian Research
,
2
(2), 115–122. Retrieved
https://webofjournals.com/index.php/9/article/view/876
5.
БАРАТОВА, Р., & РЯБИЧЕВА, О. (2018). ФИНАНСОВЫЕ РИСКИ
ПРЕДПРИЯТИЯ НА СОВРЕМЕННОМ ЭТАПЕ.
Наука среди нас
, (6), 406-
411.
6.
Baratova , R. S., & Yo‘ldosheva, S. S. qizi. (2023). SHAHAR TRANSPORT
SHOVQINI
VA
INSON
ORGANIZMIGA
TASIRINI
GIGIENIK
BAHOLASH.
GOLDEN
BRAIN
,
1
(10),
500–503.
Retrieved
from
https://researchedu.org/index.php/goldenbrain/article/view/3092
7.
Искандарова, Г. Т., Баратова, Р. Ш., & Юсупова, Д. Ю. (2017). Вопросы
охраны окружающей среды и здоровья населения при применении нового
отечественного фунгицидного препарата" Фосетал".
Молодой ученый
, (15),
152-155.
8.
Наимова, З. С., & Баратова, Р. Ш. ТАКСОНОМИЯ ОСНОВНЫХ
КАТЕГОРИЙ В УСВОЕНИИУЧЕБНОГО МАТЕРИАЛА ПО ПРЕДМЕТУ
БЕЗОПАСНОСТЬ
ЖИЗНЕДЕЯТЕЛЬНОСТИ.
In
«СОВРЕМЕННОЕ
СОСТОЯНИЕ, ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ МЕДИЦИНСКОГО
ОБРАЗОВАНИЯ»
МЕЖДУНАРОДНАЯ
УЧЕБНО-НАУЧНО-
ПРАКТИЧЕСКАЯ
КОНФЕРЕНЦИЯ
«ТИББИЙ
ТАЪЛИМНИНГ
ЗАМОНАВИЙ ҐОЛАТИ
(p. 179).
9.
Shodievich, S. H., & Fazliddinovna, B. M. (2023). STORAGE OF
SALMONELLA, ESHIRICHIA AND STAPHYLOCOCCUS IN SOME DAIRY
125
7.1
2
7
PRODUCTS
DURING
ITS
STORAGE
AT
DIFFERENT
TEMPERATURES.
World Bulletin of Public Health
,
19
, 136-141.
10.
Шайкулов,
Х.
Ш.
(2023).
Antibiotikorezistent
laktobakteriyalardan
foydalanishning samaradorligi.
Молодой ученый.—2023
,
10
(457), 268-271.
11.
Shayqulov, H. S., & Mamadiyorova, M. M. (2023). DIAREYA BILAN
KASALLANGAN
BOLALARDA
AJRALUVCHI
ICHAK
MIKROFLORALARI.
GOLDEN BRAIN
,
1
(6), 20-24.
12.
Giyosovna, S. D., Maqsudovna, O. G., Isrofilovna, M. N., & Shodiyevich, S. H.
(2023). BACILLUS AVLODIGA MANSUB BAKTERIYALARNING
BIOTEXNOLOGIK POTENSIALI.
Innovations in Technology and Science
Education, 2(7), 1154-1162.
13.
Yusupov, M. I., Shaikulov, K. S., & Odilova, G. M. (2020). Antigenic similarity
of E. coli isolated from mothers and their children. Doctor ahborotnomashi, 4, 97.
14.
Шайкулов, Х. Ш. (2024). Состояние свертывающей и антисвертывающей
системы крови у здоровых людей. Молодой ученый.—2024, 5(504), 59-61.
15.
Шайкулов, Х. Ш. (2024). Макро-и микроэлементный состав крови у
больных аллергическим дерматитом. Молодой ученый.—2024, 5(504), 61-
63.
