BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINI REFLEKSIV FAOLIYATGA TAYYORLASHNING METODIK ASOSLARI

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

Xamroyeva Nargiza Shavkatovna

Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi

BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINI REFLEKSIV

FAOLIYATGA TAYYORLASHNING METODIK ASOSLARI

Annotatsiya:

Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining refleksiv

faoliyatga tayyorlash jarayonining metodik asoslari yoritilgan. O‘qituvchi shaxsining kasbiy

rivojlanishida refleksiya muhim omil sifatida ta’kidlanadi. Bo‘lajak pedagoglarning o‘z

faoliyatini tahlil qilish, baholash, va takomillashtirish kompetensiyalarini shakllantirishga

yo‘naltirilgan metodlar va texnologiyalar tahlil qilingan.

Kalit so‘zlar:

boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi, refleksiv faoliyat, o‘z-o‘zini tahlil qilish, kasbiy

tayyorgarlik, metodik asoslar.

Kirish

Bugungi globallashuv va raqobatbardosh ta’lim sharoitida pedagogning kasbiy tayyorligi nafaqat

an’anaviy bilim, ko‘nikma va malakalarni, balki refleksiv faoliyatga tayyorlikni ham o‘z ichiga

olishi zarur. Refleksiya – bu o‘qituvchining o‘z amaliy faoliyatini, pedagogik jarayonni tahlil

qilish, xatolar va yutuqlarni anglash, yangi yechimlar ishlab chiqish qobiliyatidir. Ayniqsa,

boshlang‘ich ta’lim bosqichida bu kompetensiya o‘quvchilarning individual rivojlanishini

ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini

refleksiv faoliyatga tayyorlash metodik asoslarini o‘rganish dolzarb ahamiyat kasb etadi.

Asosiy qism

Refleksiv faoliyatning mohiyati

Refleksiya – bu shaxsning o‘z-o‘zini kuzatish, faoliyatini baholash va uni takomillashtirishga

qaratilgan ongli jarayonidir. Pedagogik jarayonda esa bu quyidagi tarkibiy qismlarni o‘z ichiga

oladi:



o‘quv jarayonini rejalashtirish va baholash;



darsdan keyingi tahlil va teskari aloqa;



shaxsiy kasbiy o‘sish uchun maqsadlar belgilash.

Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun refleksiv kompetensiyaning ahamiyati

Boshlang‘ich maktabda har bir o‘quvchining shaxsiy rivojlanishi muhim. Bu esa o‘qituvchidan

doimiy ravishda:



o‘quvchilarning ehtiyojlarini anglashni,



pedagogik usullarni moslashtirishni,



ta’lim jarayonining samaradorligini baholashni talab qiladi.

Shuning uchun bo‘lajak o‘qituvchilarda quyidagi kompetensiyalar shakllanishi kerak:



metakognitiv kompetensiyalar – o‘z bilish faoliyatini boshqarish;

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL



kommunikativ kompetensiyalar – teskari aloqani qabul qilish va undan samarali foydalanish;



emotsional-intellektual kompetensiyalar – o‘z hissiy holatini anglash va boshqarish.

Refleksiv faoliyatni shakllantirishning metodik asoslari

Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini refleksiv faoliyatga tayyorlash uchun quyidagi

metodik yondashuvlar samarali hisoblanadi:

1. Refleksiv kundalik yuritish Har bir amaliyot yoki darsdan so‘ng talaba o‘z taassurotlari,

xatolar va yutuqlarini yozma ravishda qayd etadi.

2. Teskari aloqa va muhokama Guruh yoki juftlikda o‘tkaziladigan muhokama jarayonlari

talabalarning o‘z faoliyatini ko‘p tomonlama baholash imkonini beradi.

3. Videoanaliz

O‘qituvchilik amaliyotining videoyozuvlarini tahlil qilish orqali talabalar o‘zining va

boshqalarning pedagogik faoliyatini tahlil qilish ko‘nikmasini rivojlantiradi.

4. Keys-stadi metodlari Muayyan pedagogik vaziyatlarni tahlil qilish va ularga alternativ

yechimlar ishlab chiqish orqali refleksiv fikrlash rivojlanadi.

5. Portfel texnologiyasi Talabaning kasbiy rivojlanish portfelini yuritish va baholash refleksiv

kompetensiyani shakllantirishga xizmat qiladi.

O‘quv rejasi va dasturga integratsiya qilish

Refleksiv faoliyatni shakllantirish maqsadida:



psixologiya, pedagogika, metodika kabi nazariy fanlarda refleksiya mazmuni yoritilishi

kerak;



pedagogik amaliyot jarayonida yuqoridagi metodlar faol qo‘llanilishi lozim;



mentorlik va kouching elementlari orqali individual tahlil va rivojlanish qo‘llab-

quvvatlanadi.

Xulosa

Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini refleksiv faoliyatga tayyorlash — ularning kasbiy

muvaffaqiyatini belgilovchi muhim omillardandir. Zamonaviy metodik yondashuvlardan

foydalanish orqali o‘qituvchilar o‘z faoliyatini samarali tahlil qilish va takomillashtirishga tayyor

bo‘lishadi. Kelgusida ushbu yo‘nalishda ilmiy-metodik tadqiqotlarni chuqurlashtirish,

innovatsion texnologiyalarni tatbiq etish zarur.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Xamroyeva, N. (2024). O ‘QUVCHILARNING MEHNAT TARBIYASIDA MEHNAT

AN’ANALARINING O ‘RNI.

Medicine, pedagogy and technology: theory and practice

,

2

(9),

637-650.

2. Shavkatovna, X. N. (2025). BOSHLANG’ICH SINF TEXNOLOGIYA DARSLARIDA

TELEFON KO ‘RGAZMALI QUROLIDAN FOYDALANISH TEXNOLOGIYASI.

3. Shavkatovna, X. N. (2025). BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING

PEDAGOGIK FAOLIYATIDA O'ZO'ZINI TAHLIL QILISH.

ИКРО журнал

,

15

(01), 199-202.

4. Shavkatovna, X. N. (2025). O'QUVCHILAR UCHUN SANOQ CHO'PLARI YASASH.

5. Shavkatovna, X. N. (2025). BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING

PEDAGOGIK FAOLIYATINI O'ZO'ZINI TAHLIL QILISH KOMPETENSIYASINI

SHAKLLANTIRISH.

PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI

,

3

(2), 52-55.

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025

ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431

www.wordlyknowledge.uz

ILMIY METODIK JURNAL

6.

Shavkatovna, X. N. (2025). BOSHLANG'ICH SINFLARDA INTEGRATSIYALASHGAN

DARSLARNING TASHKIL ETILISHI.

PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI

,

3

(1), 249-

253.

7. Hojiyeva Nasiba Bahodirovna. (2024). Ta’lim jarayonida boshlang‘ich sinflarda

texnologiya fanini o’qitish muammosining yoritilish mazmuni. TECHNICAL SCIENCE

RESEARCH IN UZBEKISTAN, 2(1),200–206.

8. Hojiyeva Nasiba Bahodirovna. (2024). THE SIGNIFICANCE OF EDUCATIONAL

TRAINING IN PRIMARY CLASSES. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:

ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(2), 439–447.

9. Bahodirovna, H. N. (2023). BOSHLANG'ICH SINFLARDA ONA TILI O'QITISH

METODIKASI FANINING METODOLOGIK VA ILMIY ASOSLARI.

10. Ro'ziyeva, M. Y. (2020). COLOR SYMBOLISM IN UZBEK FOLKLORE.

Theoretical &

Applied Science

, (5), 277-284.

11. Ruzieva, M. Y. (2022). SYMBOLISM OF MYTH, SYMBOL AND COLOR.

Ann. For.

Res

,

65

(1), 2719-2722.

12. Сайфуллаева, Н. Б. (2023). Методы Организации Уроков Математики В Начальных

Классах С Использованием Цифровых Технологий. Miasto Przyszłości, 35, 388-390.

13. Сайфуллаева, Н. Б. (2023). РОЛЬ МАТЕМАТИКИ В СОВРЕМЕННОМ МИРЕ.

PEDAGOGS jurnali, 1(1), 292-292.

14. Сайфуллаева, Н. Б. (2019). Роль дидактических игр в умственном развитии учащихся

в математике начального класса. In INTERNATIONAL SCIENTIFIC REVIEW OF THE

PROBLEMS OF PHILISOPHY, PSYCHOLOGY AND PEDAGOGY (pp. 102-106).

15. Hikmatovna, M. N. (2023). Goals and Tasks of Education.

American Journal of Public

Diplomacy and International Studies (2993-2157)

,

1

(9), 360-362.