JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
56
56
DINIY TASHKILOTLARNING ZAMONAVIY ME’YORLARGA
MOSLASHUVINING AHAMIYATI
Ilmiy rahbar:
Boymirzayeva Xurshida Sobirovna
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti
Ijtimoiy va gumanitar fanlar kafedrasi o’qituvchisi.
Talaba:
Turaxonova Malika Muzaffar qizi
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti Pediatriya fakulteti talabasi
Annotatsiya:
Ushbu ilmiy ishda diniy tashkilotlarning zamonaviy jamiyatdagi
o‘rni va ularning hozirgi davr me’yorlariga moslashuvi masalalari yoritilgan.
Globalizatsiya, axborot texnologiyalari taraqqiyoti hamda ijtimoiy-huquqiy islohotlar
diniy tashkilotlardan zamonaviy talablarga javob bera oladigan faoliyat yuritishni talab
qilmoqda. Tadqiqotda diniy tashkilotlarning ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash,
ma’naviy-ma’rifiy tarbiya berish va diniy bag‘rikenglikni rivojlantirishdagi roli ko‘rib
chiqiladi. Shuningdek, ularning huquqiy me’yorlarga rioya qilgan holda faoliyat
yuritishi, zamonaviy boshqaruv tamoyillarini joriy etishi va yoshlar bilan samarali
ishlash mexanizmlarining ahamiyati tahlil qilinadi. Xulosa o‘rnida esa diniy
tashkilotlar va zamonaviy jamiyat o‘rtasidagi uyg‘unlikni ta’minlash yo‘llari taklif
etiladi.
Kalit so‘zlar:
diniy tashkilotlar, zamonaviy me’yorlar, ijtimoiy barqarorlik,
huquqiy muvofiqlik, tolerantlikk, diniy bag‘rikenglik, boshqaruv, yoshlar bilan ishlash.
Annotation:
This research examines the role of religious organizations in modern
society and highlights the importance of their adaptation to contemporary norms.
Globalization, the advancement of information technologies, and ongoing socio-legal
reforms require religious institutions to function in alignment with modern standards.
The study analyzes the contribution of religious organizations to social stability,
spiritual and moral education, and the promotion of religious tolerance. It also
addresses the significance of their adherence to legal frameworks, the application of
modern management principles, and the development of effective mechanisms for
working with youth. The conclusion presents suggestions for achieving harmony
between religious institutions and contemporary social dynamics.
Keywords:
religious organization , modern standards, social stability,legal
compliance, religious tolerance, management, youth engagement
Diniy tashkilot – diniy ehtiyojlarni birgalikda qondirish yoki qondirishga
ko'maklashish maqsadida tuziladigan va diniy marosimlarni ado etish asosida ish
ko'radigan ixtiyoriy, teng huquqli va o'z-o'zini boshqaruvchi uyushma.
Zamonaviy dunyo
– bu texnologik taraqqiyot, globallashuv, madaniyatlararo
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
57
57
muloqot va inson huquqlarining ustuvorligi asosida shakllanayotgan murakkab
jamiyatlar yig‘indisidir. Bugungi kunda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi,
ijtimoiy tarmoqlarning keng tarqalishi va xalqaro aloqalarning mustahkamlanishi
natijasida insoniyat taraqqiyotning yangi bosqichiga qadam qo‘ymoqda.
Zamonaviy jamiyatda dunyoviy me’yorlar muhim o‘rin tutadi. Dunyoqarash,
e’tiqod va madaniyatlar xilma-xilligiga hurmat, davlat va dinning ajratilganligi, qonun
ustuvorligi, inson huquqlari va erkinliklarini tan olish kabi tamoyillar dunyoviylikning
asosi hisoblanadi. Bu me’yorlar jamiyatning barqaror rivojlanishi, tinchlik va
bag‘rikenglikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.
Tolerantlik
(lot. tolerantia — sabr-toqat), bagʻrikenglik — oʻzgalarning turmush
tarzi, xulq-atvori, odatlari, his-tuygʻulari, fikr-mulohazalari, gʻoyalari va eʼtiqodlariga
nisbatan toqatli boʻlish. Hozirgi dunyoda tolerantlik kundalik hayotda, jamiyatda,
iqtisodiy rivojlanishda, shuningdek, ish joyida oʻta muhim ahamiyat kasb etadi.
Iqtisodiyotning globallashuvi va yanada mobillashuvi, kommunikatsiyalarning tez
rivojlanishi, integratsiya va oʻzaro bogʻliklik, keng miqyosli migratsiya va aholining
koʻchib yurishi va boshqa jamiyatda tolerantlik tamoyilining ahamiyatini kuchaytiradi.
Bagʻrikenglik tamoyili aqidabozlikdan, haqiqatni mutlaklashtirishdan voz kechishni
anglatadi va inson huquqlari sohasidagi xalqaro huquqiy hujjatlarda belgilangan
qoidalarni tasdiqlaydi. Bu tamoyilga koʻra, har kim oʻz eʼtiqodiga amal qilishda
erkindir va har kim bu huquqqa boshqalar ham ega ekanligini tan olmogʻi lozim.
Zamonaviylik va an’anaviylik
– bu ikki tushuncha ko‘pincha qarama-qarshi
sifatida qaraladi. Ammo aslida ular bir-birini to‘ldiruvchi, uyg‘unlashgan holda
jamiyat taraqqiyotini ta’minlovchi omillardir. An’anaviylik – bu milliy qadriyatlar, urf-
odatlar, tarixiy tajribalar va avlodlar merosini o‘zida aks ettiradi. Zamonaviylik esa
zamon bilan hamnafas bo‘lish, yangiliklarga ochiqlik, innovatsiyalarni qabul qilishni
anglatadi.
Bugungi globallashuv davrida jamiyat oldida turgan muhim vazifa – bu
zamonaviy taraqqiyotni an’anaviy qadriyatlar bilan uyg‘unlashtira olishdir. Zero, har
qanday yangi yondashuv, texnologiya yoki ijtimoiy o‘zgarishlar milliy madaniyat
asosida joriy etilsa, u ko‘proq samara beradi va xalq tomonidan tezroq qabul qilinadi.
Masalan, ta’lim tizimida zamonaviy metodlar va texnologiyalar joriy etilar ekan,
bu jarayonda o‘zbek xalqining o‘ziga xos urf-odatlari, til boyligi va axloqiy qadriyatlari
e’tibordan chetda qolmasligi kerak. Shuningdek, zamonaviy kiyinish madaniyati,
me’moriy uslublar yoki san’atda ham an’anaviy uslublar bilan uyg‘unlashgan
holatlarda ular yanada jozibali va mazmunli ko‘rinadi.
Shunday qilib, zamonaviylik va an’anaviylikning uyg‘unligi – bu taraqqiyot va
o‘zlikni yo‘qotmaslikning muvozanatidir. Bu uyg‘unlik orqali jamiyat milliyligini
saqlagan holda zamonga mos rivojlanadi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
58
58
Xulosa:
Xulosa qilib aytganda, diniy tashkilotlarning zamonaviy me’yorlarga
moslashuvi jamiyatda barqarorlik va hamjihatlikni ta’minlashda muhim omil
hisoblanadi. Ularning huquqiy me’yorlarga rioya qilgan holda faoliyat yuritishi,
zamonaviy boshqaruv tamoyillarini joriy etishi hamda yoshlar bilan samarali ishlashi
nafaqat diniy muhitni, balki umumiy ijtimoiy muvozanatni ham mustahkamlashga
xizmat qiladi. Bugungi kunda globallashuv, axborot texnologiyalarining keng
tarqalishi va ijtimoiy o‘zgarishlar sharoitida diniy tashkilotlarning moslashuvchan,
ochiq va zamonaviy fikrlovchi bo‘lishi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Shu bois, diniy
tashkilotlar faoliyatini takomillashtirish va ularni jamiyat bilan uyg‘un holda
rivojlantirish – barqaror kelajak sari muhim qadamdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Berger, P. L. (1999). The Desecularization of the World: Resurgent Religion and
World Politics. Wm. B. Eerdmans Publishing.
2.Casanova, J. (1994). Public Religions in the Modern World. University of Chicago
Press.
3.Pew Research Center. (2017). The Future of World Religions: Population Growth
Projections, 2010-2050.
4.Haynes, J. (2007). An Introduction to International Relations and Religion. Pearson
Education.
5.Tottoli, R. (Ed.). (2020). Routledge Handbook of Islam in the West. Routledge.
6.Mandaville, P. (2013). Global Political Islam. Routledge.
7.Davie, G. (2015). Religion in Britain: A Persistent Paradox. Wiley-Blackwell.
