MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
329
"SHÍǴÍS SAZLARÍ: ÓZBEK XALÍQ ORKESTRINIŃ QÁLIPLESIWI
HÁM RAWAJLANÍWÍ"
Ózbekstan mámleketlik konservatoriyası Nókis filialı “Xalıq sazları”(girjek
qobız bas) qánigeligi 4-kurs studenti Kılıchbaeva Parmana
Annotaciya: Maqalada Ózbekstan muzıkalıq mádeniyatınıń áhmiyetli bólegi
bolǵan ózbek xalıq orkestriniń qáliplesiw tariyxı hám házirgi jaǵdayı qarastırıladı.
Ásbaplar quramınıń ózgeshelikleri, dástúriy muzıkanıń repertuarǵa tásiri, sonday-aq
orkestrdiń mádeniy miyrastı saqlawdaǵı hám muzikalıq tárbiyalanıwdaǵı ornı
bayanlanaydı. Dástúriy hám akademiyalıq atqarıw formaların óz-ara baylanısına
ayrıqsha dıqqat awdarıladı.
Tayanısh sózler: ózbek xalıq orkestri, dástúriy muzika, muzikalıq miyras,
Ózbekstan, milliy saz ásbapları, mádeniy sáykesbillik, muzikalıq tálim.
Аннотация: В статье рассматривается история формирования и
современное состояние узбекского народного оркестра как значимого
элемента музыкальной культуры Узбекистана. Освещаются особенности
инструментального состава, влияние традиционной музыки на репертуар, а
также роль оркестра в сохранении культурного наследия и музыкальном
воспитании.
Ключевые слова: узбекский народный оркестр, традиционная музыка,
музыкальное наследие, Узбекистан, национальные инструменты, культурная
идентичность, музыкальное образование.
Abstract: The article examines the historical formation and current state of
the Uzbek folk orchestra as a significant element of Uzbekistan’s musical culture. It
highlights the unique instrumental composition, the influence of traditional music on
the repertoire, and the orchestra’s role in preserving cultural heritage and promoting
music education.
Keywords: Uzbek folk orchestra, traditional music, musical heritage,
Uzbekistan, national instruments, cultural identity, music education.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
330
Orkestr (áyyemgi grek tilinen ὀρχήστρα "orxestra", antik teatrda xor ushın
maydan) - dirijyor basshılıǵında hár túrli saz ásbaplar atqaratuǵın muzıkantlar
jámááti. Hár qanday orkestr quramı keminde bir orkestr toparınan ibarat boladı, ol
dúzilisi jaǵınan uqsas hám dawısı biyikligi jaǵınan hár qıylı bolǵan saz ásbaplardıń
turaqlı birlespesi bolıp tabıladı.
1
"Orkestr" sózi áyyemgi grek teatrında saxna aldındaǵı dóńgelek maydan -
orxestra atınan kelip shıqqan. Onda hár qanday tragediya yamasa komediyaǵa
qatnasatuǵın áyyemgi grek xorı jaylasqan. Biraq jámáát bolıp muzıka atqarıw ideyası
ádewir burın, mısalı, Áyyemgi Mısırda bolǵan. Oyanıw dáwirinde hám onnan soń
XVII ásirde orxestra orkestr oyıǵına(оркестровaя ямa) aylanıp, onda jaylasqan
muzıkantlar jámááti de sol ata menen atalıp ketken.
Orkestrlestiriwdiń dáslepki úlgisi Monteverdidiń "Orfey" partiturası bolıp, ol
qırıq saz ásbabı ushın jazılǵan: Mantua gercoginiń sarayında dál sonsha muzıkant
xizmet etken. XVII ásir dawamında ansámbler, ádettе, tuwısqan saz ásbaplarınan
quralatуǵın edi, tek ayırıqsha jaǵdaylarda ǵana hár túrli saz ásbapların birlestiriw
ámelge asırılǵan. XVIII ásir baslarına kelip tarlı saz ásbapları tiykarında orkestr
qáliplesti: birinshi hám ekinshi skripkalar, altler, violoncheller hám kontrabaslar.
Tarlılardıń bunday quramı tolıq sesli tórt dawıslı (oktava ekilengen bas) garmoniyanı
paydalanıw múmkinshiligin berdi. Orkestr basshısı bir waqıttıń ózinde general bas
partiyasın klavesinde (saray muzıkasın orınlawda) yamasa organda (diniy muzıkada)
atqaratуǵın edi. Keyin ala orkestrge goboy, fleyta hám fagotlar qosıldı, kóbinese
fleyta hám goboyda bir atqarıwshılar shertken hám bul saz ásbapları bir waqıtta jańlay
almaǵan. XVIII ásirdiń ekinshi yarımında orkestrge klarnetler, trubalar hám urma saz
ásbapları (barabanlar yamasa litavralar) qosıldı.
2
Házirgi kúnde orkestr simfoniyalıq, tarlı, xalıq sazları, demli, áskeriy,
estradalıq, djaz túrlerine bólinedi.
1
Попов С. С. Инструментоведение. — СПб.: Издательство «Лань»; Издательство «ПЛАНЕТА МУЗЫКИ», 2019. —
С. 9
2
Алан Кендалл. Хроника классической музыки. «Классика-XXI», М., 2007.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
331
Hár qıylı mámleketlerde xalıq saz ásbaplarınan quralǵan, basqa orkestrler
ushın jazılǵan shıǵarmalardı qayta islengen túrin yamasa arnawlı jazılǵan
shıǵarmalardı atqaratuǵın orkestrler keń tarqalǵan.
Xalıq saz ásbaplarınıń tariyxı uzaq ótmishke barıp taqaladı. Maǵlıwmatlarǵa
qaraǵanda dáslepki muzıka ásbapları eramızdan aldınǵı XIII mıń jıllıqta dúnyaǵa
kelgen dep boljanadı. Tariyxıy maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda muzıkada eń dáslep urma
ásbaplar, keyinirek shawqımlı ásbaplar (atqarıwshılar qol shappatlap ırǵaqtı
tákirarlaydı hám shawqımlı saz ásbaplarınıń tásirin kúsheytedi), waqıtlar ótip áste-
aqırın xalıq ustaları tárepinen nay tárizli ısqırawıq, shıńǵırıqlar, sırnay hám nay
(qamıs hám bambuk saplaqlarınan) sıyaqlı sazlar júzege kele baslaǵan. Áste-aqırın
tarlı hám tarlı-tartqıshlı muzıka ásbapları payda bolǵan. Tariyxtıń kórsetiwinshe Orta
ásir Shıǵıs mádeniyatı qushaǵında qáliplesken saz ásbapları (nay, sırnay, tanbur,
duwtar, rubob, girjek, qobızlar) ótken kóp ásirler dawamında óziniń dawıs reńlerin
hám ózgesheliklerin joǵaltpastan bizge shekem jetip kelgen.
Ózbek xalıq saz ásbapları atqarıwshılıǵınıń qáliplesiwi hám rawajlanıwı XIX
ásirdiń ortalarına tuwra keledi. Usı dáwirden baslap kópshilikke tanıla baslaǵan
dutarshılar, tanburshılar, doyrashılar, nayshılar hám surnayshılar, rubobshılar hám
girjekshiler dóretiwshilik ete baslaǵanlıǵı, xalıq turmısınıń túrli tarawların
súwretleytuǵın jańa namalar hám qosıqlar payda bolǵanlıǵı málim.
Bul jıllarda Qoqan qalası, ataqlı sazendeler jıynalǵan orayǵa aylanǵan bolıp,
onda ózbek xalıq saz ásbaplarında atqarıwshılıq ónerin iyelew boyınsha ózgeshe
mektep jaratılǵan. Maqamlar atqarıwında qosıqshılar menen bir qatarda quramı hár
túrli bolǵan ózbek xalıq saz ásbapları ansamblleri de qatnasqan.
Ferǵana sazendeleri de atqarıwshılıq sheberligin belsendi ózlestire baslaǵan.
Sazendeler ansambline Buxarada tanbur hám doyra, Xorezmde bolsa dutar, girjek,
balaman, doyra yamasa tanbur garmon, rubab, doyra da kirgen.
Ferǵana hám Tashkent wálayatlarında sazendeler ansamblleri 8-10 adamnan
ibarat bolǵan. Ansambller nay, qosnay, chang, rubab, dutar, tanbur, doyra hám girjek
sıyaqlı saz ásbaplarınan quralǵan.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
332
Tariyxtıń kórsetiwinshe XIX ásirdiń aqırına kelip ansambller bir qansha
rawajlandı, olardıń tiykarǵı túrleri qáliplesti, ansambller quramına jańa saz ásbapları
kirgizilgen, saz ásbapları sesleriniń jáne de jaǵımlı bolıwı, diapazonların keńeytiw
hám atqarıw imkaniyatların jetilistiriw boyınsha úlken jumıslar ámelge asırılǵan.
XIX ásirdiń aqırı, XX ásirdiń baslarında xalıq muzıkantları arasında ustaz-
shákirtlik dástúrleriniń rawajlanıwı, talantlı jaslarǵa ǵamxorlıq etiw, olarǵa muzıka
ilimin úyretiw nátiyjesinde Ózbekstanda kóplegen sheberler, sazendeler jetisip
shıqqanlıǵı málim. Sonıń ishinde, Buxara hám Samarqandta Ata Ǵiyos Ǵaniev, Ata
Jalol Nosirov, Levv Boboxonov, Hoji Abdurahmon Umarov sıyaqlı tanburshılar, Qori
Karomat, Hoji Abdulaziz Abdurasulov sıyaqlı duwtarshılar, Ferǵana hám Tashkentte
doyrashı Usta Olim Komilov, noǵarashı Yusuf Shakarjanov, qoshnayshılar
Ahmadjon Umrzoqov, Xayrulla Ubaydullaev, tanburshı Qozijon Madrahimov,
duwtarshı Abdusoat Vahobov, nayshı Abduqodir Ismoilov, Xorazmda bolsa,
tanburshılar Matpano ata Xudoybergenov, Matyaqub Xarratov, Qurban Nazar
Abdullaev (Bola-Baxshı), Madrahim Yaqubov (Sherozı) lar atqarıwshılar arasında
belgili bolǵan.
Ózbekstanda birinshi márte mámleket qaramaǵındaǵı ansambldiń
shólkemlestiriliwi Muhitdin Qori Yaqubov atı menen baylanıslı. Onıń
shólkemlestiriwshiligi hám tikkeley basshılıǵında 1926-jılı ózbek muzıka mádeniyatı
tariyxında birinshi márte 21 atqarıwshıdan ibarat mámleketlik hám kóshpeli koncert-
etnografiyalıq truppası shólkemlestirildi. Bul ansamblge Ferǵana oypatlıǵınıń sol
dáwirde belgili bolǵan usta sazendeleri, qosıqshıları hám oyınshıları jumısqa
shaqırılǵan. Sazendeler quramı ansambldiń eń abıraylı bólegi bolıp, dóretiwshilik
jámááttiń ózegin quraytuǵın edi. Ansambl Yusufjon Shakarjonov (noǵara, basshı),
Usta Olim Komilov (doyra), Toxtasin Jalilov (girjek), Ahmadjon Umrzoqov
(qoshnay), Abduqodir Ismoilov (nay), Ata Xoja Saydazimov (duwtar), Xayit-oxun
(tanbur), Muhitdin Hoji (tanbur), Mamat baba (doyra), Xudayberdi (surnay),
Madaminjon Isxaqov (bolaman) sıyaqlı belgili sazendelerden quralǵan edi. Bunday
muzıkalıq-etnografiyalıq ansambldiń dúziliwi, onıń tabıslı koncertleri hám keń
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
333
jámiyetshilik arasında, ápiwayı xalıq arasında húrmetke erisiwi Ózbekstanda milliy
muzıka kórkem óneriniń shın mánisinde rawajlanıwına úlken túrtki boldı.
Belgili sazende hám qosıqshı Yunus Rajabiy 1927-jılı Ózbekstan radio
komiteti janında 12 sazendeden ibarat xalıq saz ásbapları milliy ansamblin
shólkemlestiredi. Bul ansamblge Tashkenttegi sol dáwirdiń belgili muzıkantları
qoshnayshı Xayrulla Ubaydullaev, duwtarshılar Abdusoat Vahobov, Orif Qosimov,
tanburshılar Rixsi Rajabov, Maqsudxoja Yusupov, girjekshiler Imomjon Ikromov,
Nabi Hasanov, Maxmud Yunusov, nayshılar Dadali Soatqulov, Said Kalonov,
changshılar Niǵmatjon Dostmuhammedov, Faxriddin Sodiqov, Mamatjon Rasulov,
doyrashı Dadaxoja Sottievler shaqırilǵan edi.
Ansambl repertuarında ózbek xalıq namaları menen birge zamanagóy
kompozitorlardıń, sonıń ishinde Yu.Rajabiydiń ”Chorgoh”, ”Kóshebaǵı”, ”Bayot”,
”Birlesiń”, ”Ilǵor”, ”Mırzadáwlet” sıyaqlı shıǵarmaları bar edi. Keyinirek bul
ansamblde
respublikanıń ataqlı
qosıqshıları, tashkentli molla Tóychi
Toshmuhammedov, buxaralı Domla Halim Ibodov, samarqandlı Haji Abdurahman
Umarov, xorezmli Matyaqub Harratov, Safo Muganniy, tashkentli Nazira Ahmedova
sıyaqlı tanımalı sazendeler islegen.
Jıllar dawamında ansambl ósip, atqarıwshılıq repertuarı bayıdı, xalıq
súyispenshiligin qazandı. Qısqa waqıt ishinde ansambl Ózbekstannıń eń jaqsı
muzıkalıq jámáátleri qatarınan orın alǵanlıǵı muzıka súyiwshilerine jaqsı málim.
1936-jılı shólkemlestirilgen Ózbek mámleketlik filarmoniyası (direktorı
Muhitdin Qori Yaqubov, muzıka basshısı Toxtasin Jálilov) qasında 98 atqarıwshıdan
ibarat ”Etnografiyalıq unison ansambli”, 30 atqarıwshıdan ibarat dutarshı qızlar
ansamblleri dúziledi. Ansamblde kóplegen sheber sazendeler, kórkem óner ustaları
dóretiwshilik etti, topardıń kóp jıllıq iskerligi ese ózbek muzıka kórkem óneriniń
rawajlanıwına, onıń keń kólemde jayılıwına xizmet qıladı. 1939-jılda nayshı
A.Ismoilov, qosnayshı A.Umrzoqon hám changshı F.Sodiqovler Moskvada
ótkizilgen xalq ásbapları atqarıwshılıǵı kórik tańlawında 2-dárejeli diplom menen
sıylılanǵan.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
334
Sonnan keyingi jıllarda Ózbekstan radiosı hám televideniesi janında kóplegen
professional muzıka jámáátleri, wálayat hám rayonlarda, mektepler, oqıw orınları
hám mádeniyat úylerinde onlaǵan, júzlegen saz ásbapları ansamblleri
shólkemlestirildi hám búgingi kúnde de olardıń kópshiligi nátiyjeli jumıs alıp barıp
atır. Olar: Ózbek teleradiokompaniyası janında Yu.Rajabiy atındaǵı maqomshılar
ansambli (basshısı Abduhoshim Ismoilov), M.Turǵunboeva atındaǵı "Bahor" xalıq
biy ansambli (basshısı Mámura Ergasheva), filarmoniya janındaǵı "Shadlıq" qosıq
hám ayaq oyın ansambli (basshısı Qádir Móminov), "Tanovar" ansambli (basshısı
Yulduz Ismatova), "Lazgi" qosıq hám ayaq oyın ansambli (basshısı Raxmatjon
Qurbonov), balalar "Bulbulcha" ansambli (basshısı Shermat Yormatov), Aviasazlar
mádeniyat sarayı janındaǵı "Parvoz" ansambli (basshısı Shárip Janaydarov), Xorezm
wálayatı Boǵot rayonındaǵı "Qaldırǵash" ansambli (basshısı Shermat Fayzullaev),
Qaraqalpaqstan filarmoniyası janındaǵı "Ayqulash" ansambli, Buxara wálayatınan
"Zarafshon" ansambli sıyaqlı kóplegen dóretiwshilik toparlar usılardıń qatarına
kiredi.
Bunday xalıq sáz ásbapları ansambllerdiń payda bolıwı Ózbekstannıń
ǵárezsizligi kórkem ónerdi, sonıń ishinde muzıka kórkem óneriniń jáne de erkin hám
keń rawajlanıwı ushın, milliy muzıkalıq qádiriyatlarımızdı tiklew ushın barlıq
imkaniyatlardı jaratıp berdi. Bunnan tısqarı ansambllerdiń qáliplesiwi keyin ala ózbek
xalı sazları orkestriniń payda bolıwına da túrtki boldı.
Ózbek xalıq sazları orkestri.
XX ásirdiń ekinshi yarımında ózbek
kompozitorlarınıń dıqqat-itibarın jámiyetlik janrlar: xor gruppası ushın dóretpeler,
kishi kamer orkestri ushın hám xalıq sazları orkestrleri ushın shıǵarmalar jaratıwǵa
qaratılǵan edi. 1937-1938-jıllardan baslap ózbek mámleketlik filarmoniyası qasında
ózbek xalıq sazları orkestri qurılǵan. Keyinirek sol formadaǵı orkestr Ózbekstan radio
komiteti qasında da shólkemlestirilgen. Jıllar dawamında xalıq sazları orkestri áste-
aqırınlıq penen rawajlanıwǵá kirisip ózbek xalıq sazları arasında duwtar- bas, rubab-
prima, girjek qobız bas sıyaqlı jańa túrdegi ásbaplar kirgiziledi. Bul ózgerisler arnawlı
laboratoriyalarda ótkeriletuǵın edi. Biraq ózbek xalıq sazları orkestri tiykarında milliy
ózbek muzıka saz ásbapları turatuǵın edi. Orkestrdiń qurılǵan jıllarında G.Sabitov
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
335
"Totarsha syuita", F. Nazareyi Yp 23 syuitası, S. Boboev "Bayram uvertyurası", V.
Knyazev "Orkestr hám qashqar rubobı ushın koncert", Ǵ. Qodirov "Ózbek xalıq
temalarında syuita", B.Giyenko "Ukrainsha syuita", "Pomirsha syuita" ların atqarıp,
tıńlawshılar júreginen orın aldı. 1960-jıllar orkestr repertuarı keńeyip S. Varelastiń
"Hamza" poeması, B. Zeydmannıń "Qaharmanlıq poema" ları bolǵan. Ózbek xalıq
sazları orkestri jáhán klassikalıq muzıkalıq shıǵarmalarında atqarǵan: Goyenkonıń
"Vals fantaziyası", M. I. Glinkanıń "Kamarinskaya", "Ruslan hám Lyudmilla"
operasınan valslar, J. Bizeniń "Karmen" operasınan uvertyuralar. Ózbekstan radiosı
qasındaǵı ózbek xalıq sazları orkestri qurılǵannan baslap kózge kóringen ataqlı ustaz
Yunus Rajabiy basshılıq etken. Biraq 1960-jılı Ózbekstan radiosı qasında
maqomshılar ansambli dúzilip Y.Rajabiy oǵan basshılıq etip saz ásbaplar orkestrinde
talantlı kompozitor, sazende sol orkestrde islep kelgen D. Zakirov basshılıq etedi. D.
Zakirov ózbek xalıq awızeki dóretpelerin jaqsı bilgen, basqa xalıq dóretpeleri menen
de qızıqqan. "Ushshoq" tında orkestr hám jeke nay atqarıwına maslastırǵan, "Navo",
"Savti Navo" hám "Uffori Navo" namaların orkestr menen birgelikte milliy ózbek
nalaların sheberlik penen muzıka saz ásbaplarında talqın tabıwı kompozitordıń xalıq
dóretpelerin jaqsı bilgenliginen derek beredi.
Ózbek xalıq sazlar orkestri ushın shıǵarmalar dóretiw, xalıq dúrdanalarınan
jemisli paydalanıw maqseti kózge kóringen bastakor Faxriddin Sodiqov
shıǵarmashılıǵında da názerge túsken. Onıń "Qorabayır" atlı muzıkalıq pesasında
atlardıń júgiriwi orkestrdegi muzıkalıq ásbapların ustalıq penen isletilgeni sózimizdiń
dáliylli bola aladı. Sonday eken Ózbekstanda ózbek xalıq sazları orkestriniń
xizmetleri ózbek milliy muzıkalıq ómirine ayırıqsha orın iyeleydi.
Saz ásbaplar orkestriniń baǵdarlamalarında, muzıka saz ásbapların
jetilistiriwde, xalıq nama hám qosıqlarınan paydalanıwda, milliy notalar,
qosımshalardı isletiwde hám olardı keń túrde jámiyetke en jaydırıw quralların
sheberlik penen ámelge asırıp Ózbekstan muzıkalıq kórkem ónerinde bul xizmetler
keń áhmiyetke iye boldı.
Búgingi kúnde bizge belgili bolǵan - ózbek xalıq sazları orkestri XX ásirdiń
birinshi yarımında payda bolıp, bir neshe on jıllardı óz ishine alǵan qáliplesiw,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
336
rawajlanıw, jetilisiw procesin óz basınan keshirgen. Tájiriybe sıpatında kirgizilgen
kóplegen saz ásbapları: házirgi girjegimizdıń úlkeytirilgen kórinislerindegi - girjek-
bas, girjek-kontrabas, temperaciyaǵa salıwdıń hesh múmkinshiligi bolmaǵan dástúriy
eski sazımız - sırnay (biraq partiturada atı saqlanıp qalǵan) ámeliyattan ótpesten, óz-
ózinen sol dáwirde dúzilgen muzıkalıq kórkem jámáátlerimizdiń tiykarǵı quramınan
shıǵıp ketken. Biraq dástúriy sırnayımızdı epizodlıq saz sıpatında (kárnay, sıbızǵı,
shańqobız sıyaqlı) kompozitorlar partituraǵa kirgizgen, bunnan keyin de
shıǵarmalardıń arnawlı, folklorǵa jaqın bóleklerinde kirgiziwleri múmkin. Sanap
ótilgen saz ásbaplarınıń ornına - girjek-qobız bas, girjek-qobız kontrabas jańadan
jaratılıp ámeliyattan ótti. Sırnay ornına evropa ásbabı esaplanǵan - goboy yamasa onıń
da ornına dirijyorlar bayan-akkordeon (tembr jaǵınan jaqın registrleri bolǵanlıqtan)
sıyaqlılardı ÓzXSO (Ózbek xalıq sazları orkestri) quramına kirgizip kelmekte.
PAYDALANILǴAN ÁDEBIYATLAR:
1.
Gúlmaryam K. et al. MÁDENIYAT TARAWINIŃ RAWAJLANIINDA
BALALAR MUZIKA MEKTEBINIŃ TUTQAN ORNI //ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024. – Т. 47. – №. 5. – С.
96-101.
2.
Gúlxumar D., Gúlmariyam K. BAQSISHILIQ ÓNERINIŃ RAWAJLANIWI
HÁM DÁSLEPKI BAQSISHILIQ MEKTEPLERI. – 2024.
3.
Gulmaryam K., Ǵaziynexan D. SHOMANAY RAYONI JUMABAY JIRAW
BAZAROV ATINDAǴI 13-SANLI BALALAR MUZIKA HÁM KÓRKEM ÓNER
MEKTEBI //ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ.
– 2024. – Т. 47. – №. 6. – С. 75-78.
4.
Niyazbaeva A., Kamalova G. ÓZBEKISTON XALQ BAXSHISI QALLIEV
TEŃELBAY GENJEBAEVICH IJODI //Общественные науки в современном
мире: теоретические и практические исследования. – 2023. – Т. 2. – №. 7. – С.
22-24.
5.
Gulxumar D., Gulmaryam K. BASHEROV DYNASTY //World scientific
research journal. – 2023. – Т. 22. – №. 2. – С. 26-31.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–5_Июнь –2025
337
6.
Dauletyarova G., Kamalova G. A LOOK AT THE WORK OF TEACHER
POLATBAY QURBANAZAROV //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. –
№. 1. – С. 283-288.
7.
Segizbaeva
G.,
Kamalova
G.
J.
CHARSHEMOVTIŃ
DÓRETIWSHILIGINDE SAHNA HÁM KINO MUZIKASI //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 289-294.
8.
Gúlmaryam K. et al. MÁDENIYAT TARAWINIŃ RAWAJLANIINDA
BALALAR MUZIKA MEKTEBINIŃ TUTQAN ORNI //ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024. – Т. 47. – №. 5. – С.
96-101.
