MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–1_ Апрель –2025
54
SINGAPUR SOLIQ TIZIMI VA UNING O`ZIGA XOS
XUSUSIYATLARI
Zokirov Mehrojiddin
SamISI XIM-123 guruh talabasi
Ilmiy rahbar: Turayev Alijon
SamISI “Investitsiya va innovatsiyalar
kafedrasi katta o`qituvchisi
Annotatsiya: Ushbu maqolada Singapur soliq tizimi, uning samaradorligi va
xalqaro biznes uchun yaratilgan sharoitlari tahlil qilinadi. Soliq stavkalari,
imtiyozlar va xalqaro soliq shartnomalari yoritilib, Singapur modeli boshqa davlatlar
uchun qanchalik foydali ekani o‘rganiladi.
Kalit so‘zlar: Singapur, soliq tizimi, korporativ soliq, daromad solig‘i,
xalqaro hamkorlik, soliq imtiyozlari.
Аннотация: В данной статье анализируется налоговая система
Сингапура, её эффективность и созданные условия для международного
бизнеса. Рассматриваются налоговые ставки, льготы и международные
налоговые соглашения, а также изучается, насколько модель Сингапура
может быть полезной для других стран.
Ключевые слова: Сингапур, налоговая система, корпоративный налог,
подоходный налог, международное сотрудничество, налоговые льготы.
Abstract: This article analyzes Singapore’s tax system, its efficiency, and the
conditions created for international business. It examines tax rates, incentives, and
international tax agreements, as well as evaluates how the Singapore model can be
beneficial for other countries.
Keywords: Singapore, tax system, corporate tax, income tax, international
cooperation, tax incentives.
Kirish
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–1_ Апрель –2025
55
Singapur iqtisodiy jihatdan rivojlangan davlatlardan biri bo‘lib, uning soliq
tizimi xalqaro biznes uchun qulay sharoit yaratgan. Mamlakatning fiskal siyosati
oddiy va biznesga yo‘naltirilgan bo‘lib, soliq stavkalari nisbatan past. Ushbu
maqolada Singapur soliq tizimining xususiyatlari va xalqaro hamkorlikdagi roli tahlil
qilinadi.
Tadqiqot va metodologiya
Tadqiqotda taqqoslash va tahlil metodlaridan foydalanilgan. Singapur soliq
tizimi boshqa rivojlangan davlatlar bilan solishtirilib, uning ustun va zaif jihatlari
aniqlangan. Davlat rasmiy ma’lumotlari, soliq kodekslari va xalqaro tadqiqotlar
asosida tahlil olib borilgan. Tadqiqot quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi: Singapur
soliq tizimi tamoyillarini o‘rganish. Soliq stavkalari va imtiyozlarini taqqoslash.
Xalqaro soliq shartnomalarini tahlil qilish. Singapur modelining boshqa
mamlakatlarga ta’sirini baholash.
Singapur soliq tizimi. Singapurda soliq tushumlari korporativ soliq, daromad
solig‘i, tovar va xizmatlar solig‘i (GST) hamda mulk solig‘idan iborat. Oddiy,
samarali va jozibali – Singapur soliq tizimini shu tarzda tavsiflash mumkin. Biroq,
bizneslar va jismoniy shaxslar uchun past soliq stavkalariga qaramay, Singapur
doimiy byudjet profitsitini shakllantirib, mamlakat uchun a’lo darajadagi
infratuzilmani rivojlantirib kelmoqda. Bu ko‘plab davlatlar o‘rganishga harakat
qilayotgan iqtisodiy modeldir.
Singapur korporativ soliq tizimi. Singapurda korporativ soliqqa tortish
hududiy tamoyil asosida amalga oshiriladi. Bu degani, faqat Singapur hududida ishlab
topilgan yoki olingan daromad soliqqa tortiladi. Kompaniyalar Singapurda olingan,
to‘plangan yoki kelib chiqqan daromadlari uchun soliq deklaratsiyasini topshirishi
shart. Biroq, chet elda olingan daromad Singapurda soliqqa tortilmaydi (bu AQSh
tizimidan farq qiladi, chunki AQSh fuqarolarining xorijdagi daromadlari ham soliqqa
tortiladi). Singapurda kompaniyalarga soliq stavkasi 17% miqdorida belgilangan.
Singapur ko‘plab soliq imtiyozlarini taklif etadi, bu esa aksariyat
kompaniyalar uchun haqiqiy soliq stavkasini 17% dan ancha past darajaga tushiradi.
Masalan: Yangi tashkil etilgan startap kompaniyalari uchun soliq imtiyozi: Birinchi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–1_ Апрель –2025
56
uch yil davomida: birinchi 100 000 SG$ daromad uchun soliq to‘lanmaydi. Keyingi
200 000 SG$ daromadning 50% qismi soliqqa tortiladi.
Korporativ daromad solig‘i bo‘yicha chegirma: 2017-yilgacha barcha rezident
kompaniyalar 30% soliq chegirmasiga ega (har yili eng ko‘pi bilan 20 000 SG$
gacha).
Alohida sohalar uchun maxsus soliq rejimlari mavjud, ular orasida: Bank
sektori, fond boshqaruvi, dengiz tashish, lizing xizmatlari.
Singapur korporativ soliq tizimining eng jozibali jihatlaridan biri – kapital
daromad, dividend to‘lovlari va xorijdan olingan daromadlarga soliq solinmasligi.
Jismoniy shaxslar solig‘i. Singapurda jismoniy shaxslar daromad solig‘i
progressiv tizim asosida hisoblanadi, ya’ni daromad oshgani sari soliq stavkasi ham
ortib boradi. YA 2017 (soliq yili) dan boshlab 160 000 SG$ dan yuqori daromadlar
uchun soliq stavkalari oshirilishi rejalashtirilgan. Quyidagi jadvalda har xil daromad
diapazonlari uchun amaldagi soliq stavkalari hamda YA 2017 dan boshlab amal
qiladigan yangi stavkalar ko‘rsatilgan. Singapurda ish haqi, bonuslar va ish bilan
bog‘liq imtiyozlar (masalan, turar joy va aksiyalar opsiyalari) soliq solinadigan
daromad tarkibiga kiradi. Biroq, chet elda olingan daromad, ya’ni xorijdagi
aktivlardan yoki ish faoliyatidan olingan daromad Singapurda soliqqa tortilmaydi.
Agar Singapurda doimiy yashamaydigan chet ellik Singapur kompaniyasidan ish haqi
olsa, u quyidagi shartlar asosida soliqqa tortiladi:
Yassi stavka bo‘yicha 15% soliq yoki rezidentlar uchun belgilangan
progressiv soliq stavkasi, qaysi biri yuqori bo‘lsa, o‘sha qo‘llanadi.
Chet ellik shaxsning boshqa daromadlari (Singapur manbalaridan
olingan) odatiy holatda 20% soliq stavkasi bilan soliqqa tortiladi, agar u imtiyozga
ega bo‘lmasa yoki xalqaro bitim asosida pasaytirilgan soliq stavkasiga tushmasa.
Soliq Shartnomalari. Singapur 76 ta davlat bilan Ikki tomonlama Soliqdan
Qochish Bitimlari (DTA) imzolagan (ushbu yozilish vaqtida). Ushbu bitimlar
Amerika, Yevropa va Osiyoning ko‘plab yirik iqtisodiyotlarini qamrab oladi.
DTA bitimlarining asosiy maqsadi – xalqaro savdo va biznes rivojlanishini
qo‘llab-quvvatlash bo‘lib, xorijiy faoliyat yuritayotgan korxonalarning bir necha
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–1_ Апрель –2025
57
marta daromad solig‘i to‘lashiga to‘sqinlik qiladi. Masalan, kompaniya o‘zining
doimiy yashash mamlakati va chet eldagi faoliyati yuritilayotgan mamlakatda bir
vaqtning o‘zida soliqqa tortilmasligi uchun shartnomalar tuziladi.
Kapital, xizmatlar va operatsiyalarning erkin harakatini rag‘batlantirish
maqsadida, Singapur quyidagilar bilan erkin savdo bitimlari ham imzolagan. 15 ta
individual davlat. Mintaqaviy uyushmalarga a’zo davlatlar, jumladan:
ASEAN
Trans-Tinch okeani Iqtisodiy Hamkorlik (SEP)
Fors Ko‘rfazi Hamkorlik Kengashi (GCC)
Bundan tashqari, Singapur Trans-Tinch okeani Hamkorlik Bitimi (TPP)
ishtirokchisi bo‘lib, ushbu kelishuv tasdiqlanganidan so‘ng dunyodagi eng yirik erkin
savdo hududi tashkil etiladi.
Singapur shuningdek:
OECD va Yevropa Kengashi tomonidan ishlab chiqilgan "Soliq
Masalalarida O‘zaro Ma’muriy Yordam Konvensiyasi"ga imzo chekkan
AQSh tomonidan joriy etilgan "Xorijiy Hisobvaraqlar Soliq
Majburiyatlariga Rioya qilish To‘g‘risidagi Qonun" (FATCA)ga qo‘shilgan
Xalqaro savdo majburiyatlari doirasida WTO, Commonwealth, ASEAN
va APEC kabi xalqaro tashkilotlarning a’zosi hisoblanadi.
Tovarlar Va Xizmatlar Solig‘i (Gst). Boshqa mamlakatlarda Qo‘shilgan
Qiymat Solig‘i (QQS) sifatida tanilgan GST – Singapurda iste’molchilar tomonidan
sotib olingan tovar va xizmatlarga qo‘llaniladigan bilvosita soliq hisoblanadi. Joriy
GST stavkasi – 7%. Faqat ichki iste’molga tatbiq etiladi. Xorijiy iste’molchilarga
sotilgan mahsulot va xizmatlar GST solig‘idan ozod qilinadi.
Bojxona Va Aksiz Soliqlari. Singapur deyarli bojxona to‘lovlaridan ozod
bo‘lgan port hisoblanadi. Eksport qilinadigan mahsulotlarga hech qanday boj
solinmaydi. Ba’zi import tovarlariga bojxona solig‘i qo‘llanadi, jumladan: neft
mahsulotlari, motor transport vositalari, tamaki mahsulotlari, spirtli ichimliklar.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–1_ Апрель –2025
58
Bojlar import qilinayotgan mahsulot turiga bog‘liq bo‘lgan belgilangan
stavkalar yoki ad valorem usuli (soliq mahsulot narxiga nisbatan foiz hisobida
belgilanadi) bo‘yicha olinadi.
Muhr Solig‘i. Muhr solig‘i kompaniya aksiyalarini va ko‘chmas mulkni
o‘tkazish bilan bog‘liq hujjatlarga qo‘llaniladi. Kompaniya aksiyalarini o‘tkazish
bo‘yicha muhr solig‘i juda kichik miqdorda belgilanadi. Ko‘chmas mulk bo‘yicha uch
xil muhr solig‘i mavjud: xaridorning muhr solig‘i, qo‘shimcha xaridorning muhr
solig‘i, sotuvchining muhr solig‘i.
Ko‘chmas Mulk Solig‘i. Ko‘chmas mulk solig‘i mulk egasi tomonidan
to‘lanadi va real estate mulkiga nisbatan hisoblanadi. Bu barcha uylar, yerlar, binolar
va inshootlarning yillik qiymati asosida hisoblanadi. Qonunchilik quyidagi turdagi
mulklar o‘rtasida farq qiladi: Rezidensial yer uchastkalari, egasi tomonidan band
qilingan ko‘chmas mulk, tijorat mulklari, ijara asosida berilgan mulklar.
Boshqa Qo‘shimcha Soliqlar. Singapurda qo‘llaniladigan yana bir nechta
soliqlar mavjud: Xorijiy ishchilar yig‘imi – Xorijlik ishchilarning ishga joylashishini
tartibga solish maqsadida undiriladi. Aeroport yo‘lovchi xizmat haqi – Aeroport
xizmatlari uchun olinadigan to‘lov. Tikish (betting) soliqlari – Lotereya va qimor
o‘yinlaridan olingan daromadlarga solinadigan soliq. Biroq, Singapurda odatiy biznes
bilan shug‘ullanadigan jismoniy yoki yuridik shaxslar qo‘shimcha yoki yashirin
soliqlarga duch kelmaydi.
Xulosa
Singapur soliq tizimi erkin savdo va tijorat faoliyatini rag‘batlantirish bilan
birga, davlatga yetarli daromad yig‘ish imkonini ham beradi. Soddalashtirilgan va
samarali soliq siyosati mamlakatning yuqori infratuzilmasini rivojlantirishga,
fuqarolar uchun hayot sifatini oshirishga va global bizneslar uchun jozibador muhit
yaratishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.
Singapore Government. "Singapore Tax System." Inland Revenue Authority of
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–1_ Апрель –2025
59
2.
Startup
Decisions.
"Current
Tax
Rates
and
Tax
System."
https://www.startupdecisions.com.sg/singapore/taxes/current-tax-rates-and-tax-
3.
Tan, A. (2021). "Singapore’s Fiscal Policy and Economic Development."
Journal of Asian Economics, 45(2), 123-135.
4.
OECD. (2020). "Taxation in Asia: Trends and Policies." OECD Publishing.
5.
World Bank. (2021). "Ease of Doing Business Report: Singapore."
Washington, DC.
