Barcha maqolalar

1-31 73 0

Туркистонда статистика хизматининг ташкил этилиши ва унинг фаолияти (XIX асрнинг охири - XX асрнинг боши) (Фарғона вилояти мисолида)

Танзиля Хамраева

Тадқиқот объекта: Туркистонда XIX асрнинг охири - XX асрнинг бошида статистика хизматининг тарихи ва унинг фаолияти (Фарғона вилоятининг мисолида).
Ишнинг максади: статистика хизматининг шаклланиши, Туркистонда демографик ва аграр статистикасининг жорий килинишини яхлит равишда ўрганиш, Фарғона вилояти мисолида статистик манбаларда саноат, транспорт ва савдо муаммоларининг акс этишини кўрсатиш.
Тадқиқот усуллари: диалектик, қиёсий ва тарихий - ретроспектив усулларидан фойдаланилган.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: тадқиқий амалиётда илк бор Туркистонда статистика идораларининг ташкил топиши ва ривожланиши муаммоларини янги концептуал - услубий нуктаи назардан яхлит тарзда ўрганишга уриниб кўрилган. Илмий муаммога илгари фойдаланилмаган хилма - хил манбалар киритилиб, уларнинг тахдили жараёнида ўрганилаётган муаммони тарихий жиҳатдан қайта тиклаш имкони яратилди.
Амалий аҳамияти: ушбу тадқиқот Туркистонда XIX асрнинг охири - XX асрнинг бошида статистика хизматининг ташкил топиши тарихини ўрганиш бўйича янги манбаларни илмий муомалага киритади. Бу манбаларда мавжуд бўлган фактлар ва маълумотлар кўрсатилган даврнинг давлатчилиги тарихини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга бўлиб, Туркистонда мустамлакачилик тарихини кенг ва холис ёритишга ёрдам беради.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадкикотнинг асосий натижалари ва гоялари диссертант томонидан чоп этилган илмий маколаларда ҳамда илмий анжуманлардаги чикишларида ўз аксини топган.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: тадқиқот натижалари республиканинг олий ва ўрта махсус таълим ўқув юртларининг ижтимоий фанлар факультетларида давлатчилик тарихи ва давлат муассасаларининг тарихини ўрганишда қўлланиши мумкин.

400-405 148 0

Туркистонда совет хокимяти йилларида чоп этилган журналлар (1918 -1924 йиллар)

С Хамрақулов

Мақолада совет хокимяти йилларида чоп этилган журналлар ва уларнинг жамият ижтимоий – сиёсий ҳаётидаги ўрни ва ушбу журналларда фаолият юритган жадидлар фаолияти ёритилган.

222-225 84 0

Туркистонда совет давлат бошқарувини мустаҳкамланишида ишчи-деҳқон инспекциясининг иштироки (1918-1923 йиллар)

А Ерметов

Меҳнаткаш халқ манфаатларини ҳимоя қилишни ўзининг асосий мақсади деб эълон қилган большевиклар ҳукумати инқилоб қонунлари ҳамдаҳуқуқ ва тартиботга қатъий амал қилинишини таъминловчи махсус органларга муҳтож бўлган эди

534-548 93 0

Туркистонда парламентчилик ҳаракати шаклланиши тарихига оид манбалар

Р Акбаров

Мақолада Туркистонда парламентчилик ҳаракати тарихига оид манбалар, уларнинг турлари: Давлат думаси стенографик ҳисоботлари, даврий матбуот материаллари, архив ҳужжатлари, “Туркестанский сборник”, мемуар манбалар, манбаларда муаммога оид маъумотларнинг қай даражада ёритилганлиги ҳақида маълумотлар келтирилган.

435-437 116 0

Туркистон ўлкасига келган хорижлик фотографлар фаолияти

J Inayatov

Фотография тасвирий санъат тараккиётида илгари куйилган бир кадам деб эътироф этилди. Шу боисдан биринчи фотографларни “ёруглик тасвирчилари” дсб аташган. Фотообразлар фотопластинкага туширилган хужжат сифатида кадрланади. Чунки улар замондошларнинг жонли бадиий кисфаси тасвири булиб колади.

1-28 49 0

Туркистон ижтимоий-сиёсий ва маданий ҳаётида татар-бошқирд маърифатпарварларининг фаолияти (XIX аср охири XX аср бошлари)

Алишер Исокбоев

Тадқиқот объекти: XIX аср охири - XX аср бошларида Туркистон-нинг ижтимоий-сиёсий ва маданий ҳаётида татар-бошқирд маърифатпарвар-ларининг тутган ўрни ҳамда фаолиятини очиб бериш.
Ишнинг мақсади: Туркистонда фаолият кўрсатган татар-бошкирд маърифатпарварларининг жадидчилик ҳаракати, маданий жараёнлар ва мустамлака тузумга карши курашдаги иштирокини бирламчи манбалар асосида ёритиб бериш.
Тадқиқот усуллари: Тадқиқотни амалга оширишда тарихийлик, холислик, даврий изчиллик усуллардан фойдаланилган.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: Тадқиқотда татар-бош-қирд маърифатпарварларининг Туркистондаги фаолияти илк бор тахдил этилган. Татар-бошқирд таржимон ва тилмочларининг мустамлака шарои-тидаги фаолиятлари ёритилган. Туркистонда татар муаллимлари томонидан очилган жадид мактаблари ўкитиш тизими ва мустамлака маъмуриятнинг уларга салбий муносабати холисона ёритиб берилган. Мустамлака тузумига қарши татар-бошқирдларнинг сиёсий фаолияти, Туркистонда татарлар томонидан тузилган ижтимоий-сиёсий ташкилотлар фаолияти тахдил этилган. Вақтли матбуот, матбаа ишлари, театр санъати шаклланиши ва ривожлани-шида татар маърифатпарварларининг ўрни очиб берилган. Туркистон Мухто-рияти учун кураш ва уни мустаҳкамлашда татар-бошқирд зиёлиларининг иш-тироки манбалар асосида ёритилган.
Амалий ахамияти: Тадқиқот натижалари ва илмий хулосалари Ўзбе-кистон тарихининг мустамлака даврини мукаммал тарзда ёритишга хизмат қилади. Шу билан бирга, халкимиз онгида миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик ғояларини шаклланишида муҳим ахамият касб этади.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: Тадқикотнинг асосий натижалари ва ғоялари диссертант томонидан чоп этилган илмий мақолаларда ҳамда илмий анжуманлардаги чиқишларида ўз аксини топтан.
Қўлланиш сохаси: Тадкиқот натижалари ижтимоий фанларнинг барча соҳаси тадқикотчилари, шунингдек Ўзбекистон тарихи билан шутулланувчи мутахассислар учун назарий қўлланма ва ахборот манбаи бўлиши мумкин.

1-27 52 0

Туркистон ижтимоий-сиёсий ва диний-маърифий ҳаётида “Ал-Ислоҳ” журналининг тутган ўрни

Захро Улугбекова

Тадқиқот объекта: Туркистоннинг XX аср бошларидаги ижтимоий-сиёсий, диний-маърифий ҳаёти.
Ишнинг мақсади: XX аср бошидаги Туркистон ижтимоий-сиёсий, диний-маърифий ҳаётида “Ал-Ислоҳ” журналининг тутган ўрнини очиб беришдан иборат.
Тадқиқот методлари: қиёсий тахлил, даврий-муаммовий, мазмунли тахлил усулларидан фойдаланилди.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: Диссертацияда “Ал-Ислоҳ” журналидаги мақолалар мавзулар бўйича тахдил қилиниб, XX аср бошида Туркистон ижтимоий-сиёсий ва диний-маърифий ҳаётида журналнинг катта ўрин тутганлиги, унинг ислом тарихи ва манбашунослигида муҳим ахамиятга эта эканлиги ва Туркистондаги ислохотчилик ғояларига таъсир кўрсатганлиги очиб берилган. Туркистондаги ислохотчиликнинг тарихий илдизлари Қрим, Волга бўйлари, Миер, Туркия ва Эрондаги ислоҳотчик ҳаракати билан уйғунликда юзага келгани тадқиқ этилган.
Амалий ахамияти: тадқиқот натижалари ва илмий хулосалари Туркистон тарихидаги ислохотчилик ҳаракатини янада чукуррок ўрганишга хизмат килади.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: мавзу бўйича 5 та илмий мақола, 4 та тезис ва “ZiyoNET” интернет-порталида 1 та мақола чоп этилди. Диссертация материаллари асосида илмий-амалий анжуманларда 3 та маъруза килинди.
Қўлланилиш (фойдаланиш) сохаси: Диссертациядаги фактик материаллардан Туркистоннинг XX аср бошлари тарихи, даврий матбуот бўйича умумлаштирувчи асарлар тайёрлашда, тарихий тадқиқотларни ривожлантиришда, “ислом тарихи ва манбашунослиги” бўйича дарсликлар ва ўкув қўлланмалари яратишда, махсус курслар ўкитишда фойдаланиш мумкин.

261-265 56 0

Туркистон асср иқтисодий бошқарув тизимида божхоналарнинг ўрни

Э Ботиров

Туркистон ўлкасида божхона иши давлат бошқарувининг иктисодий сиёсатининг ажралмас бир бўлаги ҳисобланади. Ҳеч бир мамлакат ўз иктисодий хавфсизлигини ҳимоя қилмасдан фаолият юрита олмайди.

490-495 134 0

Туркистон АССР ва Ўзбекистон Ссрнинг совет-Хитой ҳамкорлигидаги иштироки (ХХ асрнинг 20-30-йиллари)

З Орипжонова

Мақолада СССР ва Хитой ўртасида дипломатик алоқаларнинг йўлга қўйилиши ва унда Туркистон АССР ҳамда Ўзбекистон ССРнинг иштироки масалалари ёритилган. Асосий эътибор ушбу республикаларнинг Хитойнинг ғарбий ўлкаси – Синьцзян билан ҳамкорлигига қаратилган. Икки томонлама ҳамкорликнинг дипломатик, таълим ва иқтисодий жиҳатлари кўриб чиқилган.

99-102 87 0

Туркистон археология ҳаваскорлари тўгараги фаолиятида маҳаллий зиёлиларнинг ўрни

А Назаров

Ўрта Осиё ва унга ёндаш ҳудудларни тадқиқ этган жамиятлардан бири ўлка тарихини археологик жиҳатдан ўрганган Туркистон археология ҳаваскорлари тўгараги ҳисобланади.

185-208 156 0

Туркий жаҳонда интеграциявий жараёнлар: ўзаро ҳамкорлик ва ривожланиш масалалари

Abdumannop Tulyaganov, Mirodiljon Baratov, Ravshan Xakimov, Bori Akramxojayev
Мацала муаллифлари кўплаб манбаларни ўрганиш асосида туркий дунё маконидаги интеграция жараёнлари билан боглиц масалаларини кўриб чиқдилар ва Лев Гумилёвнинг пассионарлик назариясига асосланиб туркий давлатларни бирлаштириш зарурлигини асослаб бериб, теллурократия назариясининг тарафдорлари сифатида намоён цилиб, жумладан, Узбекистан Республикасининг Жахон савдо ташкилотига аъзо бўлишига ижобий жиҳатдан қараб, турк давлатларининг келажакда улкан Иттифоқ тузишига умид билдирадилар.
573-579 59 0

Туркий давлатлар ҳамкорлик кенгаши – Ўзбекистон ташқи сиёсатидаги муҳим трансформация

Асроржон Сатторов
Ушбу мақолада Узбекистан Республикасинииг ташқи сиёсатдаги муҳим ўзгаришлардан бири ҳисобланган Туркий давлатлар ҳамкорлик Кенгаши ташкилотига аъзо бўлиб кириши ва ушбу ташкилотдаги фаолиятининг муҳим аҳамияти ёритиб берилади. Шунингдек, ташкилотга аъзо давлатлар билан кенг миқёсдаги ҳамкорлик алоқаларининг мустаҳкамланиш жараёнига ҳам тўхталиб ўтилган.
579-584 80 0

Туркий давлатлар ташкилотининг ривожланиш истиқболига доир айрим қарашлар

Мухтор Назиров
Ушбу маколада Туркий давлатлар ташкилоти ривожланишининг айрим жиҳатлари бўйича мулоҳаза юритилган. Хусусан, маколада мазкур тузилмапинг кўп томонлама, ўзаро манфаатли ҳамкорлик учун муҳим платформага айланиб бораётгани, Ўзбекистон фундаментал қадриятлар ва умимий тил билан боғлаиган ушбу улкан геосиёсий маконнинг марказий устунларидан бири ткани тахдил килинган. Шунингдек, “Туркий дунё нигоҳи -2040” концептуал дастурини амалга оширишнинг истиқболли йўналишлари кўрсатиб бсрилган.
269-275 57 0

Турк хоқонлигида халқаро тижоратга давлат ҳомийлиги ва шаҳарларнинг тижорат-симбиотик хусусияти

М Хатамова

Чорвадорларда шаҳарларнинг юзага келишидаги омиллардан бири уларнинг воҳа шаҳарларини қўлга киритишлари ёки олдинги даврлардан қолган эски шаҳарлардир [1]. Ашина турклари ҳам ўз ўтмишдошлари сингари хоқонлик қурилиши биланоқ Шарқий Туркистон ва Амударё –Сирдарё оралиғидаги воҳа ҳукмдорликларини бўйсундиришни ўз сиёсатларининг бош вазифаси деб билишган [2].

146-150 116 0

Турк муаллифлари манбаларида Ўрта Осиё шаҳарлари тавсифи

З Раҳмонқулова

Ўрта Осиё хонликлари ва Усмонийлар давлатии ўртасидаги сиёсий, иқтисодий ва маданий алоқалар тарихига оид маълумотлар бир қатор мемуар характерга эга асарлар-эсдаликлар, саёҳатномалар, илмий тадқиқотлар орқали бизгача етиб келган. Шулардан бири Сейди Али Раиснинг “Миръотул мамолик” (Мамлакатлар кўзгуси) ва Меҳмед Амин Афандининг “Истанбулдан Ўрта Осиёга саёҳат” асарларидир. Мазкур асарларда муаллифлар Буюк Ипак йўлида катта аҳмиятга эга бўлган Самарқанд, Хива шаҳарлари ҳақида қимматли маълумотларни бериб ўтади.

481-485 58 0

Туризм соҳасидаги ҳамкорликнинг янги уфқлари (Ўзбекистон ва Асеан давлатлари мисолида)

С Толибова

Дунё иқтисодиётининг энг ривожланган тармоқларидан бири туризм соҳаси ҳисобланади. 2017-2018 йилларда Ўзбекистонда туризм соҳасини ривожлантириш янги босқичга кўтарилди

419-422 103 0

Тўй маросимининг локал аҳамият касб этиши хусусида айрим мулоҳазалар

Z Qosimov

Локаллик тушунчаси ўзига хос хусусиятларга эга. Маълум бир халқ фольклор маданияти турли хил ўзига хос кўринишларида чегараланади

77-80 137 0

Трудовая повседневность сельского населения Каракалпакстана в 1950-е годы

Gulnora Seydametova
Ментальность населения характеризуется как сложившиеся правила поведения и нормы мировосприятия. Сложившееся мировосприятие населения Каракалпакстана в условиях жесткого администрирования и подавления всякого инакомыслия привели к маргинализации общества. Например, в послевоенный период были осуществлены крупные меры по восстановлению народного хозяйства, экономической мощи государства. Эти меры проводились в условиях жесткого и командного администрирования и централизованного управления. В повседневной практике простых людей, особенно в сельской местности, в практике управления обществом допускалось своеволие и несправедливое распределение средств со стороны сельской (аульной) администрации, особенно товаров первой необходимости. Вкупе с тяжелым, мало оплачиваемым трудом, подобная ситуация порождала условия для инертной трансформации социальных установок общества. Как известно, крайняя нужда и тяжелый труд укрепляет в традиционном обществе позиции религии, с другой стороны - в условиях тоталитарной системы – полный страх и апатию, накопления внутренней энергии сопротивления.
389-392 191 0

Трансформация системы образования Узбекистана и подготовка новых кадров в эпоху цифровизации

D Oxunov, M Okhunov

Современная система образования должна предоставить обществу уверенный переход в цифровую эпоху, нацеленную на рост производительности, новые виды труда, нужды человека, что можно осуществить посредством включения в процесс образования всех слоев населения, выстраивания индивидуальных маршрутов обучения, управления своими результатами обучения, виртуальную и дополненную реальность

98-111 443 0

Традиционное питание в повседневных практиках жителей Каракалпакстана в 1960—1970 гг.

Gulnora Seydametova, Z Qurbonova, G Akimniyazova
Одной из приоритетных задач государства во все времена было снабжение населения продуктами питания. В 1960-е — 1970-е гг. продовольственный вопрос в Каракалпакстане, несмотря на усилия со стороны государства, не был полностью решен. Приверженность каракалпаков традиционной системе питания была тесно связана с хозяйственной деятельностью населения, природными и географическими условиями и этнокультурными традициями. В связи с этим в традиционной пище каракалпаков на протяжении длительного времени сохранялась своеобразная специфика, сочетающая в себе растительные и животные продукты.
284-290 104 0

Тошкент шаҳрининг иқтисодий ривожланишида ҳунармандчилик, савдо-саноат ва банклар

N Musaev

Мавзуда куйилган масалаларнинг купчилиги Туркистонда Россия империяси хукмронлиги даврида тупланган архив маълумотларига асосланган булиб,уларни туплаш ва бир тизимга солишда ракамли тарихдан фойдаланиш катта кулайликлар яратиб, ишни самарадарлигини оширади. Бунда архив манбалари, хариталар, турли суратлар ва бошкаларни визуаллаштириш оркали урганиш яхши самара бсради. Таъкидлаш жоизки, мавзуни ёритишда илгари фойдаланиб кслинган анъанавий усулларни ракамли тарих билан бирлаштирилганда куплаб кулайликларни юзага кслтиради. Жумладан, укиш кийин булган фотоплёнкаларни визуаллаштириш, юзлаб архив хужжатларни алмаштириш оркали зарур маълумотларни топиб олишдаги кийинчиликларни камайтиради.

452-454 87 0

Тошкент воҳасидаги гидроэнергетик станциялар тарихи

Г Саидбобоева

Саноат, ишлаб чиқариш ва ижтимоий соҳаларда энергетика, хусусан электр энергиянинг ўрни аҳамиятли ҳисобланади. Ўзбекистондаги гидроэлектр станция (ГЭС)лар ҳам бир асрдан зиёд тарихга эга.

327-330 89 0

Тошкент воҳаси ҳудудида содир бўлган қадимги миграция жараёнлари

Р Ибрагимов

Евросиёнинг бронза даври жамияти чуқур ижтимоий иқтисодий ва маданий жараёнларнинг кечиши билар тавсифланади. Мил. авв. II минг йилликда Марказий Осиёнинг шимолий даштларида кўчманчи чорвачилик хўжалик шаклини юритган Андронов маданиятига мансуб қабилалар яшаган. Улар асосан кўчманчи чорвачилик ва қисман лалми деҳқончилик хўжалиги билан кун кечирган.

161-166 227 0

Технологии виртуальной реальности в системе высшего образования: опыт зарубежных стран

S Beknazarova

Инструменты виртуальной (VR) и дополненной (AR) реальности уже активно трансформирует подходы к обучению и преподаванию на различных этапах, от предоставления профессиональных компетенций и помощи в понимании сложных предметов до облегчения погружения в языковую среду и виртуальных путешествий. Объем глобального рынка виртуальной реальности оценивается в 15,81 миллиарда долларов США в 2020 году и, как ожидается, будет расти со средне годовым темпом роста (CAGR) 18,0% с 2021 по 2028 год 

186-193 130 0

Технологии 3 d-моделирования в задачах виртуальной реконструкции индустриального наследия (на примере трехгорного пивоваренного завода в Москве)

A Gasanov

Виртуальная 3D-реконструкция культурного наследия предполагает воссоздание ныне утраченных объектов, представлявших историческую или культурную ценность в формате цифровых трехмерных моделей. Опыт применения 3D-технологий в исторических задачах известен еще с 1980-90-х гг. [18], [19]. В последние два десятилетия развитие и совершенствование компьютерной техники, программного обеспечения для трехмерного моделирования, и, несомненно, интерес и усилия исследователей-историков позволили добиться большого прогресса в деле виртуальных реконструкций. Были реализованы и реализуются на данный момент масштабные проекты по виртуальной 3D-реконструкции целых городских районов, насчитывающих сотни отдельных построек