DEVIANT XULQ-ATVOR TURLARI: O‘Z - O‘ZINI O‘LDIRISH, GIYOHVANDLIK, QONUNNI BUZISH VA BOSHQALAR

451

DEVIANT XULQ-ATVOR TURLARI: O‘Z - O‘ZINI O‘LDIRISH, GIYOHVANDLIK,

QONUNNI BUZISH VA BOSHQALAR

Mamajonova Zarinabonu Iqboljon qizi

Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universiteti,

O’zbek tili ta’limi fakulteti, Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi,

Sotsiologiya yo’nalishi 1-bosqich talabasi.

zarinabonumamazonova@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.11303942

Annotatsiya.

Ushbu maqolada deviant xulq-atvorning yoshlar o’rtasida keng tarqalishi,

jamiyatga ta’siri, turlari, kelib chiqish sabablari va ularga nisbatan ko’riladigan profilaktik

chora-tadbirlar to’g’risida so’z yuritiladi.

Kalit so’zlar:

Deviantlik, suiqasd, giyohvandlik, profilaktika, jamiyat, yoshlar, ijtimoiy,

jinoyat, ruhiyat.

TYPES OF DEVIANT BEHAVIOR: SUICIDE, DRUG ADDICTION, LAW BREAKING

AND OTHERS

Abstract.

This article discusses the prevalence of deviant behavior among young people,

its impact on society, its types, causes, and preventive measures taken against them.

Key words:

Deviance, assassination, addiction, prevention, society, youth, social, crime,

psychology.

ВИДЫ ДЕВИАНТНОГО ПОВЕДЕНИЯ: САМОУБИЙСТВО, НАРКОВАННОСТЬ,

НАРУШЕНИЕ ЗАКОНА И ДРУГИЕ

Аннотация.

В статье рассматривается широкое распространение девиантного

поведения среди молодежи, его влияние на общество, его виды, причины и меры

профилактики, принимаемые против него.

Ключевые слова:

Девиация, убийство, наркомания, профилактика, общество,

молодежь, социальное, преступность, психология.

Kirish.

Bugungi kunda yoshlar o’rtasida keng tarqalayotgan va hayot tarzining bir qismiga

aylanib borayotgan illatlar kam emas. Tobora deviantlikning ortib borishi nafaqat inson oxir-

oqibatda jamiyatga xavf tug’dira boshlaydi.

Deviatsiya

(lotincha “og’ish”, “og’ma”, “normadan chiqish”) – belgilangan norma va

me’yorlar doirasidan chetga chiqish, o’z vazifa va rollarida suistemol qilish. Deviantlik ko’pgina

hollarda sotsial sanktsiyalarga muhtoj bo’ladi. Deviant xulq-atvor jamiyatda o’rnatilgan axloq

452

me’yorlariga mos kelmaydigan insoniy faoliyat yoki xatti-harakat, ijtimoiy hodisa bo’lib,

yolg’onchilik, ichkilikbozlik, giyohvandlik, o’z joniga qasd qilish, fohishabozlik va jinoyatning

har qanday turiga kiruvchi boshqa illatlardir. Deviatsiyaning shunday ko’rinishlari borki, ular

odamlar o’rtasidagi o’zaro munosabatlar normalarining buzilishi bilan bog’liq bo’lib, jamiyatga

jiddiy zarar yetkazmaydi. Ular ijtimoiy fikr va o’zaro munosabatlar qatnashchilarining o’zlari

tomonidan boshqariladi. Deviantlikning har qanday turi yosh avlod tarbiyasiga, insoniyat

kelajagiga katta zarar yetkazishi butun jahon hamjamiyatini tashvishga solmoqda. Shuning uchun

ham bu falokatga qarshi kurash hozirgi kunda yer maydonidagi global muammolardan biriga

aylandi. Asr vabosiga qarshi kurashish barchamizning ishimiz. O'zini shu yurt farzandi deb bilgan

har bir fuqaro bu harakatdan chetga chiqmasligi kerak. Bu jarayon umummilliy kurashga aylanishi

kerak. Shundagina minglab yoshlarning kelajagini, oilalarimiz tinchligini asrab-avaylaymiz.

Adabiyotlar tahlili va metodologiya.

Yosh avlod o'rtasida deviant xulq-atvorning

rivojlanishi jamiyat uchun katta xavf sifatida jinoyatchilikning oliy bosqichi hisoblanadi.

Noqonuniy xatti-harakatlar qilish istagi bolalar va o'spirinlarning deviant xatti-harakatlari

rivojlanishi bilan ortib bormoqda. Zamonaviy dunyoda deviant xatti-harakatlar muammosi

ayniqsa keskin. Iqtisodiy tengsizlik, ommaviy globallashuv, axborotdan erkin foydalanish,

demokratiyaning rivojlanishi, shuningdek, ijtimoiy hodisalar ko'pincha o'smirlar muhitida salbiy

reaksiyalarni keltirib chiqaradi. Yoshlar adolatsizlikka qarshi isyon ko'taradilar, axloqiy

me'yorlarni o'rnatdilar yoki o’rnatishga harakat qiladilar. Ko'pincha bu norozilik nafaqat yosh

"inqilob"iga, balki butun jamiyatga zarar keltiradigan o'ta xavfli shakllarga aylanadi.

O’smirlik yoshida deviatsiya namoyon bo’lishining tinimisiz oshib borishi ijtimoiy

pedagog oldida bu o’smirlar bilan ishlashning yangi usullari, texnologiyalarini izlash va ularga

tadbiq etish vazifasini qo’yadi. Ilmiy-nazariy va amaliyotda ikki asosiy texnologiya, ya’ni

profilaktika va reabilitatsiya keng tarqalgan. Profilaktika-o’smirlar xulq-atvorida ijtimoiy

normalardan og’ishning turli shakllarini keltirib chiqaruvchi asosiy sabab va sharoitlarni bartaraf

etishga qaratilga ijtimoiy, tibbiy, tashkiliy, tarbiyaviy va davlat tadbirlarining majmuasidir. U

asosan bolani o’rab turuvchi muhitga bog’liq bo’ladi

1

.

Profilaktika chora-tadbirlarini amalga oshirayotganda ijtimoiy pedagog quyidagi

qoidalarga suyanadi:

1

Panjizoda H.Z. “O’smirlar deviant xulq-atvorining profilaktikasi”-4. Toshkent-2021

453

1. Ijtimoiy madaniy normani o’zlashtirish shaxs ijtimoiylashuvi jarayonida amalga oshadi.

Qadriyatlar, g’oyalar va boshqa ramziy tizimlar majmuasini o’zlashtirmay inson jamiyatning to’la

qonli a’zosi sifatida faoliyat yurita olmaydi.

2. Ijtimoiy madaniy normaning muxolifi bolalarning ijtimoiy madaniy va pedagogic

qarovsizligi bo’lib, u nafaqat bola rivojining g’ayrinormal alomati balki uning zimmasiga anomal

ijtimoiy holatlarni yuklatishning natijasi sifatida qaraladi.

3. Bolalar qarovsizligining profilaktikasi nafaqat mavhum ijtimoiy madaniy normadan

balki muayyan sharoitda yashashga majbur bo’lgan boladan kelib chiqishi lozim.

4. Bola reabilitatsiyasi faoliyat sub’ekti, ijtimoiy sub’ekt va shaxs darajasida amalga

oshirilishi kerak.

Oʻzini oʻldirish jamiyatda hamon qattiq qoralanadi; biroq bedavo kasallikka chalingan

bemorlarning tibbiy yordamni qabul qilmay qoʻyish yoki evtanaziyani tanlash huquqi bahs

ostidadir.

Zamonaviy tibbiyot odatda oʻzini oʻldirishni ruhiy nosogʻlomlikka yoʻyadi va bunday

kishilarga ruhiy yordam koʻrsatilishi zarur, deb hisoblaydi.

Dunyoda har yili millionga yaqin odam oʻzini oʻldiradi, 10-20 millionta xudkushlikka

omadsiz harakat boʻladi

2

. Rossiyada har yili 60,000

3

, AQShda taxminan 30,000

4

, Yaponiyada

30,000 dan ziyod

5

va Xitoyda 250,000 nafar kishi xudkushlik oqibatida vafot etadi

6

.

Koʻpincha oʻzini oʻldirmoqchi boʻlganlar odatda oʻlishni istashmaydi, ular faqatgina

atrofdagilarning eʼtiborini oʻziga qaratmoqchi, yoxud shantaj qilmoqchi boʻlishadi. Bunday

kishilar odatda oʻlimga olib bormaydigan jarohatlar bilan oʻzlariga shikast yetkazadilar (masalan,

sirka kislotasi, uyqu dori ichish, ustara bilan bilak tomirlarini kesish) yoki namoyishkorona

harakatlar qiladilar (masalan, baland inshootlar tomiga chiqib, odam yigʻilishini kutib, oʻzini

pastga tashlamoqchidek boʻlish). Lekin baʼzan bu harakatlar ehtiyotsizlik tufayli oʻlimga olib

kelishi mumkin.

Giyohvandlik, narkomaniya, bangilik — narkotik moddalarga oʻrganib qolish, ruju qilish,

aniqrogʻi tabiiy yoki sintetik zaharli moddalar (ayrim dori moddalari)ni vaqtincha yoki

surunkasiga isteʼmol qilish natijasida kelib chiqadigan kasallik holati. Giyohvandlik organizm

somatic va ruhiy holatining chuqur oʻzgarishiga sabab boʻladi va giyohvandni tanazzulga olib

2

CIS: UN Body Takes On Rising Suicide Rates

3

60,000 people commit suicide in Russia annually 2013

4

https://www.cdc.gov/ncipc/factsheets/suifacts.htm

5

Suicides in Japan top 30,000 for 9th straight year

6

250,000 Chinese Kill Themselves Annually

454

boradi. Giyohvandlikda oʻzini toʻxtatib boʻlmaydigan darajada giyohvand moddalarni isteʼmol

qilish mayli paydo boʻladi, giyohvand moddaning miqdoriga nisbatan ehtiyoj, ruhiy va jismoniy

bogʻliqlik ortib boradi. Giyohvandlik asta-sekin boshlanib, surunkali davom etadi.

Giyohvandlikka, odatda, irodasi kuchsiz, oʻzini tiya olmaydigan, oʻtkir sezgilarni oʻzida

sinab koʻrishga qiziquvchan, ruhan zaif va oʻta xudbin kishilar beriluvchan boʻladi. Yoshlar

tarbiyasidagi nuqson va kamchiliklar, giyohvand moddalarni isteʼmol qilib yuruvchi katta

yoshdagilarga taklid va havas, oiladagi noxush sharoit (ota-onaning ichkilikboz yoki giyohvand

boʻlishi) hamda giyohvand moddalarning oson topilishi yoki qoʻl ostida boʻlishi ham

giyohvandlikka sabab boʻlishi mumkin. Giyohvandlikka mubtalo boʻlganlarda xastalik borgan sari

kuchaya borib, odatda, kutilmagan yomon oqibatlarga olib keladi. Giyohvandlik eyforiya

7

sida,

yaʼni kayfi chogʻlikda 2 bosqich kuzatiladi: qisqa muddatli —1-5 daqiqa davom etadigan oʻtkir

hissiyotli bosqich (haqiqiy eyforiya) va uzoq (1—3 soat) choʻziladigan boʻshashish, tinchlanish

davri. Bu bosqichlarning qisqa yoki uzoq boʻlishi qanday giyohvand modda qabul qilinganiga va

miqdoriga bogʻliq. Giyohvandlikning hamma turi ham oʻz rivojida giyohvand moddalarga

oʻrganib qolish yoʻli bilan giyohvandlik sindromining shakllanishiga olib keladi. Bu esa tobora

inson umrining zavolini tezlashtirishga olib keladi.

Xulosa.

Xulosa o’rnida shuni aytish mumkinki, deviant xulq egasi bilan individual ishlash

barobarida ayni shu paytning o‘zida oila bilan ham ish olib borish kerak. Oiladagi

munosabatlarning ahvolini tahlil qilgach, nafaqat individual balki guruhda ham ish olib borish

kerak, ya’ni oila muhiti, do’stlar davrasida va o’sha shaxs ko’p muloqotda bo’lishi mumkin

bo’lgan barcha guruhlar bilan profilaktik tuzatish ishlari olib borilganda natijaga erishish va

deviantlikning asl kelib chiqish sababini o’rganish ancha qulaylashadi va bu holat boshqalarda

ham tarqalmasligi uchun kelib chiqqan sababning ildiziga nisbatan ham chora ko’riladi. Bolaning

bo‘sh vaqtini iloji boricha foydali ishlar bilan band etib, uni ijobiy shakllanish vositalari: kitob

o‘qish, o‘z – o‘zini takomillashtirish, uy ishlari, musiqa va san’at, sport bilan tarbiyalash kerak.

Shuni hisobga olish kerakki, deviant xulqli o‘smirlarga nisbatan olib borilgan tarbiyaviy

profilaktik ishlar faqatgina o‘smirlarning o‘zlariga qaratilgan bo‘lishi mumkin emas. O‘smirni

to‘liq tuzatish uchun uning atrofidagi muhitni o‘zgartirish darkor. Deviant xulqli o‘smirga

jamoatchilik tarafidan ta’sir qilinishi quyidagi shakllarda bo‘lishi mumkin: huquqiy choralar,

tibbiy aralashuv, pedagogik ta’sir, ijtimoiy himoya va ruhiy yordam kabilar. Deviant xulqli

o‘smirning og’ir fe’li va davomli illatlari sababidan olib borilishi kerak bo’lgan tuzatish, qayta

7

Eyforiya (yunoncha) - oʻz-oʻzidan quvonish, dimogʻchogʻlik

455

tarbiyalash ishlari yaxshi tashkil qilingan ijtimoiy – pedagogik va ruhiy faoliyat ketma – ketligida

olib borilishi talab etiladi.

REFERENCES

1.

Panjizoda H.Z. “O’smirlar deviant xulq-atvorining profilaktikasi”-4. Toshkent-2021

2.

Каримова Л.И. Социальная психология и реклама: Учебное пособие для вузов. Т.

Издательскополиграфический творческий дом им. Г.Гуляма, 2004. С. 20

3.

Джиянмуратова Г. YOSHLARNING SIYOSIY INSTITUTLARGA NISBATAN

ISHONCHI MUAMMOSI: NAZARIY ASOSLAR //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ

ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2024. – №. SI-1.

4.

Dzhiyаnmurаtоvа G. Fасtоrs Determining the Behаviоr of Yоung Vоters //Information

Horizons: American Journal of Library and Information Science Innovation (2993-2777).

– 2023. – Т. 1. – №. 10. – С. 96-100.

5.

Sherbutayevna J. G. ABSENTEIZM IJTIMOIY HODISA SIFATIDA //Research and

Publication. – 2023. – Т. 1. – №. 11. – С. 4-10.

6.

Джиянмуратова Г. Ш. НОРМАТИВНО-ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ СОЦИАЛЬНОЙ

ЗАЩИТЫ МОЛОДЕЖИ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН //Технологии социальной

работы в различных сферах жизнедеятельности. – 2023. – С. 35-40.

7.

Жиянмуратова Г.Ш. Ёшларни ижтимоий қўллаб-қувватлашнинг меъёрий-ҳуқуқий

асослари / Фалсафа ва ҳуқуқ. – Тошкент, 2023. – №3. – Б. 46-49. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:738O_yMBCRsC

8.

Jiyanmuratova G. Sh. Yoshlarga oid davlat siyosatining O‘zbekiston tajribasi / Strategik

kuch. Xalqaro ilmiy jurnal. – Toshkent, 2023. – № 2. – B. 4-10. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:WbkHhVStYXYC

9.

Jiyanmuratova G. Sh. Elektоrаl sоtsiоlоgiyа zаmоnаviy sоtsiоlоgiyаning yо‘nаlishi

sifаtidа. Gumanitar fanlarni o‘qitishning zamonaviy ilmiy yo‘nalishlari. Xalqaro ilmiy-

amaliy onlayn konferensiyasi materiallari. – Toshkent, 2023-yil 27-aprel. – B. 549-552. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:VaXvl8Fpj5cC

10.

Dzhiyanmuratova G. Sh. Оbjeсtive аnd subjeсtive fасtоrs determining the behаviоr оf

yоung vоters in the New Uzbekistаn. O‘zbekiston Milliy universitetining ilm-fan rivoji va

456

jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. ll-

qism.

–

Toshkent.

2023-yil

12-may.

–

B.

184-186.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:LI9QrySNdTsC

11.

Джиянмуратова Г.Ш., Гафуров О.У. Совершенствование государственной

молодежной политики в Новом Узбекистане. Ijtimoiy davlat sharoitida jamiyatni

faollashtirish va davlat fuqarolik xizmatini rivojlantirish imkoniyatlari. Xalqaro ilmiy-

amaliy

konferensiya

materiallari.

2023-yil

26-may.

–

B.

182-185.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:MLfJN-KU85MC

12.

Jiyanmuratova G.Sh., Gofurov O.Ul. Mehnat bozori. Bandlik va ishsizlik muammolari.

Risola.

–

Toshkent:

O‘zMU,

2023.

–

117

b.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:b1wdh0AR-

JQC&gmla=AKKJWFeFxXqMDE4q_nXNQbDQB81Ljy07qhHxz5S7Q0hdwulL2xz8e

m4VO3TxbNOakGMwr85QBU3WrDrbzY9PcYfKO29pCbXsiWiTgnOiUs-

WlQ&sciund=9715025613053007710

13.

Джиянмуратова

Г.

Ш.

ELEKTORAL

XULQ-ATVORGA

RATSIONAL-

INSTRUMENTAL YONDASHUVNING PAYDO BO‘LISHI VA RIVOJLANISHI

TARIXI //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – Т. 5. – №. 3.

14.

Жиянмуратова Г.Ш. Электорал хулқ-атвор мотивацияси: мазмун-моҳияти ва

структураси / Социология ва ҳуқуқ / Социология и право / Sociology and law. 2022.

1-жилд.

2-сон.

–

Б.

37-40.

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:Tiz5es2fbqcC

15.

Джиянмуратова Г. Ш. и др. СИЁСИЙ БЕГОНАЛАШУВ НАЗАРИЯЛАРИ:

ШАКЛЛАНИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИ ТАРИХИ //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ

ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – №. SI-2.

16.

ДЗИЯНМУРAТОВA Г. Ш. ИССЛЕДОВАНИЯ ИЗБИРАТЕЛЬНЫХ ПРОЦЕССОВ В

НАЧАЛЬНЫХ ЭТАПАХ СТАНОВЛЕНИЯ ЭЛЕКТОРАЛЬНОЙ СОЦИОЛОГИИ

//THEORETICAL & APPLIED SCIENCE Учредители: Теоретическая и прикладная

наука. – №. 12. – С. 670-672.

17.

Sherbutaevna J. G. Rational-instrumental theory of electoral behavior. – 2022.

457

18.

Жиянмуратова Г.Ш. Ёш сайловчи электорал хулқ-атворига таъсир кўрсатувчи

омиллар / ЎзМУ хабарлари. – Тошкент, 2022. – № 1/11/1. – Б. 86-89. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:ufrVoPGSRksC

19.

Жиянмуратова Г., Суюнов М. ЭЛЕКТОРАЛ ХУЛҚ-АТВОРГА СОЦИОЛОГИК

ЁНДАШУВНИНГ ПАЙДО БЎЛИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИ ТАРИХИ //ЖУРНАЛ

СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2021. – Т. 4. – №. 3.

20.

Жиянмуратова Г.Ш. Электорал хулқ-атворга социал-психологик ёндашув: пайдо

бўлиши ва ривожланиши тарихи / ЎзМУ хабарлари. – 2021. – №1/6/3. – В. 115-118. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:YsMSGLbcyi4C

21.

Dzhiyаnmurаtоvа G. Research of electoral processes in the initial stages of formation of

electoral sociology / EPRA International Journal of Multidisciplinary Research. – Tamil

Nadu.

2020.

№

7.

–

С.

69-71.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&cstart=20&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:Tyk-4Ss8FVUC

22.

Жиянмуратова Г. Ўзбекистон ёшларининг электорал маданияти. Монография. –

Тошкент,

2021.

–

122

б.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:eQOLeE2rZwMC

23.

Seitova Zukhrakhon Pirjanovna , Dziyanmuratova Gulnoz Sherbutaevna. Gender equality

of Muslim women / Philosophical Readings XIII.4 (2021), pp. 1668-1671.

Info@philosophicalreadings.org

10.5281/zenodo.5527944

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:XiSMed-E-HIC

24.

Jiyanmuratova Gulnoz. Sotsiologiya tarixi. – T.: Innovatsiya-Ziyo, 2020. – 466 b. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:W7OEmFMy1HYC

25.

Жиянмуратова

Г.Ш.

Ўзбекистон

ёшларининг

электорал

маданиятини

шакллантиришда ижтимоий-сиёсий нашрларнинг ўрни / “Kutubxona.uz” илмий-

услубий

журнал.

–

2020.

–

№3

(47).

–

Б.

27-34.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:Y0pCki6q_DkC

458

26.

Жиянмуратова Г. Ш. ЎЗБЕКИСТОНДА ФУҚАРОЛИК ЖАМИЯТИ ШАРОИТИДА

ЁШЛАР ИЖТИМОИЙ-СИЁСИЙ ФАОЛЛИГИ ДИНАМИКАСИ //ЖУРНАЛ

СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2020. – Т. 3. – №. 1.

27.

Jiyanmuratova G. Sh. Research of electoral processes in the initial stages of formation of

electoral sociology / EPRA International Journal of Multidisciplinary Research. – Tamil

Nadu.

2020.

№

7.

–

С.

69-71.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:Tyk-4Ss8FVUC

28.

Джиянмуратова Г.Ш. Ёшлар электорати билан ишлаш самарадорлигини ошириш

масалалари. Ижтимоий тадқиқотлар журнали / Журнал социальных исследований /

Journal

of

Social

Studies.

№

1.

2019.

–

Б.

71-81.

/

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&cstart=20&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:zYLM7Y9cAGgC

29.

Jiyanmuratova G. S. ELECTORAL MOOD OF THE YOUTH ELECTORATE OF

UZBEKISTAN //ОСОБЕННОСТИ ИННОВАЦИОННОГО ЭТАПА РАЗВИТИЯ

МИРОВОЙ НАУКИ. – 2019. – С. 7-9.

30.

Gulnosa J. Electoral activity as factor of political socialization of youth //Бюллетень науки

и практики. – 2018. – Т. 4. – №. 8. – С. 268-272.

31.

Jiyanmuratova G. S. SOME ASPECTS OF UZBEKISTAN YOUTH ELECTORAL

CULTURE FORMING //ISJ Theoretical & Applied Science. – 2018. – Т. 7. – №. 63. – С.

109-111.

32.

Sherbutayevna J. G. YOSHLAR IJTIMOIY FAOLLIGI DAVLAT SIYOSATINING

USTUVOR YO ‘NALISHI SIFATIDA //ZAMONAVIY DUNYONING IJTIMOIY

MANZARASI VA JAMIYAT TUZILMALARI TRANSFORMATSIYASI. – 2024. – Т.

1. – №. 1.

33.

Sherbutayevna J. G. et al. YOSHLAR HUQUQIY MADANIYATINI YUKSALTIRISH–

DAVLAT SIYOSATINING USTUVOR VAZIFASI //ZAMONAVIY DUNYONING

IJTIMOIY MANZARASI VA JAMIYAT TUZILMALARI TRANSFORMATSIYASI. –

2024. – Т. 1. – №. 1.

34.

Jiyanmuratova Gulnoz. Sotsiologiya tarixi. – T.: Innovatsiya-Ziyo, 2020. – 466 b. /

https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA

AAJ&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:W7OEmFMy1HYC

459

35.

Gulnоz J., Bunyоd N. YОSHLАR IJTIMОIY-SIYОSIY FАОLLIGINI ОSHIRISH–

USTUVОR VАZIFА //ZAMONAVIY DUNYONING IJTIMOIY MANZARASI VA

JAMIYAT TUZILMALARI TRANSFORMATSIYASI. – 2024. – Т. 1. – №. 1.

36.

www.stat.uz

37.

Suitside Facts

38.

www.wikipediya.uz

39.

https://www.cdc.gov/ncipc/factsheets/suifacts.htm

http://www.preventsuicidenow.com/suicide-statistics.html