838
YOSH OILALARNING BUZILISH OMILLARI
Ilashboyeva Ifoda Damir qizi
Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universiteti,
O’zbek tili ta’limi fakulteti, Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi,
Sotsiologiya yo’nalishi 1-bosqich talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.11404046
Annotatsiya.
Ushbu maqolada yosh oilaning tinchligiga rahna soluvchi, oila
mustahkamligiga salbiy ta’sir ko’rsatuvchi ichki va tashqi omillar haqida so’z boradi. Salbiy
ta’sirlar oila a’zolariga qachon va qay tarzda ta’sir ko’rsatishi, oxir-oqibatda qanday holatlarga
olib kelishi ko’rsatib o’tiladi.
Kalit so’zlar.
Yosh oila, ta’sir, ajirim, internet, texnogen, mojaro, kelishmovchilik, yoshlar,
tahlil.
FACTORS OF DISRUPTION OF YOUNG FAMILIES
Abstract.
This article talks about the internal and external factors that threaten the peace
of a young family and have a negative impact on family stability. It will be shown how and when
the negative effects affect the family members, and how they ultimately lead to the situation.
Key words:
Young family, influence, division, internet, man-made, conflict, disagreement,
young people, analysis.
ФАКТОРЫ РАЗРУШЕНИЯ МОЛОДЫХ СЕМЕЙ
Аннотация.
В данной статье говорится о внутренних и внешних факторах,
которые угрожают спокойствию молодой семьи и оказывают негативное влияние на
семейную стабильность. Будет показано, как и когда негативные последствия влияют на
членов семьи, и как они в конечном итоге приводят к сложившейся ситуации.
Ключевые слова:
Молодая семья, влияние, разделение, интернет, рукотворное,
конфликт, разногласия, молодые люди, анализ.
Kirish.
Har qanday oila o'z hayoti davomida muammoli vaziyatlarga duch keladi, ularni
hal qilish qarama-qarshi individual ehtiyojlar, motivlar va manfaatlar sharoitida amalga oshiriladi.
Ziddiyat qarama-qarshi maqsadlar, manfaatlar, pozitsiyalar, fikrlarning to'qnashuvi sifatida
tavsiflanadi. Oilaviy mojarolar nizolarga bo'linadi: turmush o'rtoqlar, ota-onalar va bolalar, har bir
turmush o'rtog'ining turmush o'rtog'i va ota-onasi, buvisi va buvisi. Oilaviy munosabatlarda oilaviy
nizolar asosiy rol o'ynaydi. Ular, ehtimol, turmush o'rtoqlarning ehtiyojlarini qondirmaslikdan
839
kelib chiqadi. Tashqi omillar oilaviy nizolarning paydo bo'lishiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda: ko'p
oilalarning moddiy ahvolining yomonlashishi; turmush o'rtoqlardan birining (yoki ikkalasining)
ish joyida ortiqcha ish bilan ta'minlanishi; turmush o'rtoqlardan birini normal ish bilan
ta'minlashning iloji yo'qligi; uylarining uzoq vaqt yo'qligi; bolalarni uyushtirish uchun imkoniyat
yo'qligi bolalar muassasasi va boshqalar
1
. Ko'pchilik uchun ajralish dushmanlikdan,
yoqtirmaslikdan, aldashdan va ularning hayotini qoraytirgan narsalardan xalos qiladi. Albatta, bu
ham salbiy oqibatlarga olib keladi.
Ular ajralishlar, bolalar va jamiyat uchun har xil. Ajralishda eng zaif tomon odatda bolalari
bo'lgan ayoldir. U ko'proq asab-psixiatrik kasalliklarga moyil odam.
Adabiyotlar tahlili va metodologiya.
Hozirgi kunda yosh oilalarni buzilib ketishiga sabab
bo’ladigan oddiy omillar bu muqaddas oilani paro kanda bo’lishiga arzimaydi. Biz oilamizda o’sib
kelayotgan yoshlarimizga kata e’tibor berishimiz zarur. Oilani buzilishi bir necha sabablar bor.
Ulardan biri er-xotinlarga oila haqida bilimning yetishmasligidir.
Menimcha, bu borada birinchi o’rinda turadigan omil oilaviy hayot, er-xotin oralaridagi
munosabatlar va oila yuritish bo’yicha madaniyatning yetishmasligi bo’lsa kerak. To’g’risini
aytadigan bo’lsak, o’sib kelayotgan yoshlarga, bo’lg’usi kelin va kuyovlarga turmush
madaniyatini o’rgatish tushuntirish kerak.
Jamiyatimizda kelin-kuyovlikka nomzod yoshlarimizni oilaviy hayotga tayyorlash
ishlarini tartib bilan kerakli hajmda va saviyada yo’lga qo’yishimiz juda ham zarur. Bu masalaga
jamiyatimiz ulamolari o’zlarining salmoqli hissalarini qo’shib kelmoqdalar. Boshqa sohalarning
mutaxassislari ham o’z yo’nalishlari bo’yicha kerakli harakatni qilishlari, chora-tadbirlarni
ko’rishlari lozim. Bu borada ta’lim va maslahatlar taqdim qiluvchi o’quv markazlari ko’paysa,
yana ham yaxshi bo’ladi.
Albatta, har bir narsani tushunib yetib, bilim asosida olib borish ko’p yaxshiliklarning
manbai bo’ladi. “Oila-bu muqaddas dargoh” ekanligi hammaga ma’lum. Shuning uchun bu
munosabatlarga jiddiy qarash va ularni yuqori saviyada tutishga harakatda bo’lishimiz lozim.
Aynan shuning uchun ham farzandlarimizni oilaviy hayotga yoshliklaridan o’rgatib
borishimiz, bu borada moddiy taraflariga e’tibor berib, ma’naviy taraflarini unutib qo’ymasligimiz
zarur.
Hozirda bizning jamiyatimizda oilaga qaratilayotgan e’tibor juda katta.
1
Sultonova D. Oilaviy nizolar turlari va vujudga kelish sabablari-4. Academic research in educational sciences. 627-
632.
840
Ajralish muammosi hozirgi kunda jamiyatning eng dolzarb muammolaridan biri bo'lib
qolmoqda. Oilaviy ajralishlarning mavjudligi ham respublikamizda keng jamoatchilik e'tiborini
o'ziga jalb etib, bu muammoning yechimini topish uchun zarur chora-tadbirlarni ko'rishga undaydi.
Chunki, yuqorida aytib o'tilganidek, ajralish natijasida millionlab odamlar-birinchi
navbatda bolalar, ayollar, erkaklar va hatto ajralishlarning yaqinlari ham "ma'naviy farovonlik".
Insoniyat rivojlanishining hozirgi bosqichida, odamlarning kundalik hayoti kundan-kunga
urbanizatsiyalashgan bir vaqtning o'zida ilmiy-texnik taraqqiyotning keng doirasi kengayib
borayotgan bir vaqtda, onalar kasalliklari, bolalar o'limi, zaif, nogiron bolalarning tug'ilish
darajasi, onaning yomonlashuvi va oilaviy hayotda har tomonlama tayyorgarlikdan tashqari, oila
qurishga qodir., ularga oilada bolalar tug'ilishi va shularga bog'liq masalalar haqida ilmiy
asoslangan bilimlarni o'z vaqtida va yuqori darajada berish talab etiladi. Umuman olganda, bu
masala kecha yoki bugun yuzaga kelgan muammo emas. Insoniyat tarixi, nikoh-oila
munosabatlarining vujudga kelishi bilan bog'liq ko'hna muammolardan biridir
2
.
Xususan, oila ilmiy-amaliy tadqiqot markazi tomonidan oilalarning mustahkamligini
ta’minlash, oila a’zolarining huquqiy savodxonliklarini oshirish, muammolarini ilmiy o‘rganish
va fuqarolarga bu masalalarda amaliy yordam berish borasida samarali ishlar olib boriladi.
Quyida sizga markaz tomonidan oilaviy ajrimlarga nima sabab bo‘layotganini
e’tiboringizga havola etamiz.
43,3 foiz ─ er-xotinning oilaviy hayotga tayyor emasligi;
24,5 foiz ─ moddiy yetishmovchilik;
12,6 foiz ─ xarakterlarning mos kelmasligi;
10,3 foiz ─ bir-biriga befarqlik;
5,5 foiz ─ javob berishga qiynalaman;
3,8 foiz ─ giyohvandlik va ichkilikbozlik.
Yosh oilalarning buzilishiga esa 41 foiz holatlarda xarakterlarning to‘g‘ri kelmasligi, 13
foiz holatda befarzandlik, 15 foizida moddiy qiyinchiliklar, 34 foizida uchinchi shaxs aralashuvi,
25 foizida zararli odatlar sabab bo‘lgan.
Oila markazi direktor o‘rinbosari Dildora Karimovaning bayon qilishicha, mamlakatdagi
real vaziyatda oiladagi farovon hayot ma’naviy-axloqiy qadriyatlar va bolalarni tarbiyalash,
oiladagi qulay psixologik muhit, ta’lim, moddiy ta’minlanganlik, salomatlik holati kabi
mezonlarga ko‘ra belgilanadi
3
.
2
Azamotova K.S, Abduxalilov A.A, Oilalarda ajralish va uning oqibatlari. 02.07.2022
3
841
Xulosa.
Xulosa o’rnida shuni aytish mumkinki, albatta, oila, uni qurish, uni tutish, oila
a’zolarining o’zaro munosabatlari qanday bo’lishi kerakligi va boshqa zarur narsalar haqida
dinimiz o’z ta’limotlarini bayon qilib qo’ygan. Alloh taoloning kalomi Qur’oni karimda
bandalarga oilada erkak va ayolning haq va majbruyatlari xususida ko’plab oyatlar nozil bo’lgan.
Niso surasining 19-oyatida Alloh taolo erkaklarga o’z zavjalari bilan qanday yashashlari
lozimligi haqida buyura turib quyidagicha marhamat qiladi: “Ular (juftlaringiz) bilan tinch-totuv
yashang”
4
.
Oila munosabatlari borasida bir qancha hadislar ham vorid bo’lgan bo’lib ularning birida
shuday marhamat qilinadi: “Sizlarning eng yaxshilaringiz ahliga yaxshi bo’lganingizdir”. Shu kabi
diniy ta’limotlardan bexabarlik oilaviy noxushliklar va muammolarga olib keladi. Shuning uchun
oila to’g’risida er-xotin yetarli bilimga ega bo’lishi lozim
5
.
REFERENCES
1.
Sultonova D. Oilaviy nizolar turlari va vujudga kelish sabablari-4. Academic research in
educational sciences. 627-632.
2.
Azamotova K.S, Abduxalilov A.A, Oilalarda ajralish va uning oqibatlari. 02.07.2022
3.
Zaitov E.X., Jiyanmuratova G.Sh., Nurqulov B.G., Ilhomov U.U. Ma'lumotlarni qayta
ishlash va tahlil. – Toshkent: Zuxro baraka biznes, 2024. – 180 b. /
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=fdboTmYAA
AAJ&cstart=20&pagesize=80&citation_for_view=fdboTmYAAAAJ:LO7wyVUgiFcC
4.
Gulnоz J., Bunyоd N. YОSHLАR IJTIMОIY-SIYОSIY FАОLLIGINI ОSHIRISH–
USTUVОR VАZIFА //ZAMONAVIY DUNYONING IJTIMOIY MANZARASI VA
JAMIYAT TUZILMALARI TRANSFORMATSIYASI. – 2024. – Т. 1. – №. 1.
5.
Sherbutayevna J. G. et al. YOSHLAR HUQUQIY MADANIYATINI YUKSALTIRISH–
DAVLAT SIYOSATINING USTUVOR VAZIFASI //ZAMONAVIY DUNYONING
IJTIMOIY MANZARASI VA JAMIYAT TUZILMALARI TRANSFORMATSIYASI. –
2024. – Т. 1. – №. 1.
6.
Джиянмуратова Г. YOSHLARNING SIYOSIY INSTITUTLARGA NISBATAN
ISHONCHI MUAMMOSI: NAZARIY ASOSLAR //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ
ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2024. – №. SI-1.
4
5
842
7.
Sherbutayevna J. G. et al. ABSENTEIZM IJTIMOIY HODISA SIFATIDA //Tafakkur
manzili. – 2023. – Т. 2. – С. 4-10.
8.
Sh J. G. Gofurov O. Ul. Mehnat bozori. Bandlik va ishsizlik muammolari. Risola.–
Toshkent: O ‘zMU, 2023.–117 b.
9.
Жиянмуратова Г. Ш. Ёш сайловчи электорал хулқ-атворига таъсир кўрсатувчи
омиллар/ЎзМУ хабарлари.–Тошкент, 2022. – № 1/11/1.–Б. 86-89./https://scholar.
google. com/citations.
10.
Джиянмуратова
Г.
Ш.
ELEKTORAL
XULQ-ATVORGA
RATSIONAL-
INSTRUMENTAL YONDASHUVNING PAYDO BO ‘LISHI VA RIVOJLANISHI
TARIXI //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – Т. 5. – №. 3.
11.
Sherbutaevna J. G. Rational-instrumental theory of electoral behavior. – 2022.
12.
Жиянмуратова Г. Ўзбекистон ёшларининг электорал маданияти. Монография.–
Тошкент, 2021.–122 б.
13.
Gulnoz J. Sotsiologiya tarixi.–T.: Innovatsiya-Ziyo, 2020.–466 b.
14.
15.
16.
